1. ĐẤT ĐAI 1.1. Đất đen bazan Diện tích 22.707 ha, chiếm 23,4% diện tích tự nhiên toàn huyện, phân bố tập trung dọc hai bên bờ sông Đồng Nai thuộc các xã Phú Lợi, Phú Tân, Phú Vinh và Thanh Sơn. Đất được hình thành từ đá bọt Bazan, giàu kiềm nên thường có màu đen, rất giàu đạm (0,12 – 0,35%), mùn (2,0 – 4,0%), lân (0,1 – 0,4%). Mặt khác dung lượng trao đổi chất dinh dưỡng trong đất và độ no bazơ rất cao (đạt 30 – 40me100g sét và 50 – 80%) nên rất thuận lợi để khai thác trồng nhiều loại cây ăn quả. Hàm lượng chất hữu cơ và đạm tổng số trong đất đen tương đối cao và giảm chậm theo chiều sâu phẫu diện. Ở độ sâu 80 – 100cm hàm lượng chất hữu cơ vẫn đạt 1,6 – 1,7%, đạm tổng số từ 0,10 – 0,11%, lân tổng số rất giàu. Riêng kali tổng số nghèo (0,5 – 1,0%) là do bản chất của đá bazan nghèo kali.Vì hàm lượng kali trong đất thường nghèo (chỉ đạt 0,06 – 0,5%), lại ở các dạng địa hình cao nên rất dễ bị rửa trôi, cần chú trọng đến các biện pháp làm đất và che phủ đất chống xói mòn. Khả năng sử dụng: đây là loại đất tốt, thích hợp với nhiều loại cây trồng và cây ăn trái nhưng việc bố trí cây ăn trái phải tùy thuộc vào địa hình và độ dày tầng đất. Tuy nhiên, hạn chế chính của nhóm đất này trên địa bàn huyện là trên 52% diện tích có tầng rất mỏng < 30cm (11.807 ha) và 38% diện tích có tầng mỏng từ 30 – 50cm (8.628 ha), ít thích hợp cho cây trồng lâu năm, kể cả các loại cây ăn trái. Hiện trạng trên đất tầng mỏng người dân đang trồng bắp, đậu nành, thuốc lá và trên đất tầng dày trồng cà phê, cây ăn trái. Nhìn chung về hình thái đất đen trên bazan đều có đặc điểm chung là tầng đất rất mỏng, trong phẫu diện lẫn rất nhiều mảnh đá vụn hoặc kết von, nhiều nơi tầng đất mịn chỉ sâu vài cm và trên bề mặt đất có rất nhiều đá lộ đầu, có nơi tạo thành cụm dày đặc. Những thuận lợi: độ phì nhiêu rất cao, các chất dinh dưỡng rất cân đối ngoài trừ kali, cấu trúc đoàn lạp tơi xốp. Những hạn chế: tầng đất thường rất mỏng, lẫn nhiều đá và kết von, nhiều đá lộ đầu. 1.2. Đất phù sa ven sông Đồng Nai, đất phù sa (chiếm khoảng 9.32%) phân bố chủ yếu ven các sông như sông Đồng Nai, La Ngà. Đây là loại đất tốt, có độ phì nhiêu cao, thích hợp với nhiều loại cây trồng như cây lương thực, hoa màu, rau quả… Tính chất đất phù sa ven sông: Đất phù sa có thành phần cơ giới từ trung bình đến nặng, trong đó cấp hạt sét là chủ yếu (4555%), cấp hạt cát gần gấp đôi cấp hạt limon. Đất phù sa là đất chua đến rất chua, đặc biệt đất phù sa gley rất chua, có trị số pH (KCl) xấp xỉ 3,2 – 3,7. Đất phù sa có cation trao đổi tương đối cao (Ca2+, Mg2+, Na+), có CEC tương đối cao. Đất phù sa gley rất giàu chất hữu cơ, giàu kali, đạm nhưng lại nghèo lân tổng số và lân dễ tiêu. 2. CÂY XOÀI 2.1. Giới thiệu Xoài là cây ăn trái của vùng nhiệt đới, dễ trồng, ít kén đất, giá trị kinh tế cao. Xoài có tên khoa học Mangifera indica, thuộc họ Anacardiaceae có nguồn gốc từ Ấn Độ và các vùng giáp ranh như Miến Điện, Việt Nam, Malaysia. Trên thế giới hiện nay có 87 nước trồng xoài với diện tích khoảng 1,8 – 2,2 triệu ha. Vùng Châu Á chiếm 23 diện tích trồng xoài trên thế giới, trong đó đứng đầu là Ấn Độ (chiếm gần 70% sản lượng xoài thế giới với 9,3 triệu tấn), Thái Lan, Pakistan, Philippin, và Miền Nam Trung Quốc, Zimbabuê, Ghinê, Cônggô, Nam Phi, Keynia, Modămbích, Mali, Ai Cập, Brazin, Mêhicô, Hoa Kỳ. Ngoài ra, xoài còn được trồng ở vùng ven biển nước Úc. Ở Việt Nam xoài được trồng từ Nam chí Bắc, vùng trồng xoài tập trung là từ Bình Định trở vào nhiều nhất là các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long như: Tiền Giang (trên 6.000ha, trong đó đang cho trái 4.000ha), Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ….Xoài chính là một trong 3 loại cây ăn trái chủ lực của tỉnh Đồng Nai. Tình hình cây xoài ở huyện Định Quán Đồng Nai Hiện nay xoài trở thành cây trồng chính của nông dân các xã La Ngà, Phú Ngọc, Ngọc Định (huyện Định Quán, Đồng Nai), cây xoài đã làm thay đổi diện mạo và cuộc sống của người dân nơi đây. Đây là vùng đất đồi có pha sỏi đá. Loại đất vùng này có vẻ khô cằn nhưng thật ra có pha bùn, giàu độ ẩm phù hợp cho cây xoài sinh trưởng. Trước đây với 1 ha xoài, nông dân chỉ thu hoạch từ 35 tấn quả, đến nay có hộ đã thu tới 20 30 tấnha, chi phí đầu tư khoảng 20 triệu đồng; giá bán từ 2.000 – 3.000 đồngkg, thu nhập 60 triệu 100 triệu đồngha, lãi ít nhất 40 triệu 50 triệu đồng. Nông dân hiện đã biết ứng dụng khoa học kỹ thuật nên cây xoài có thể cho quả trái quanh năm, năng suất tăng lên rõ rệt, có thời điểm giá bán lên tới 5.000 đồng 6.000 đồngkg. Hiện tại, Xoài ba mùa mưa được trồng nhiều ở xã La Ngà, huyện Định Quán. Giống xoài này có nguồn gốc ở miền tây, đây là giống xoài dễ trồng và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc với đặc điểm cho trái rất sai và hiếm khi mất mùa.. Đây là giống cây cho năng suất cao, mỗi 1 hecta đất có thể trồng được gần 400 cây và chỉ bốn năm sau cây đã cho một lượng trái khá lớn. Với 6 hecta xoài, 1 năm đầu tư tiền phân bón và tiền công cho một hecta xoài hết 10 triệu đồng, bù lại năng suất đạt khoảng 25 tấn tráihecta, bán theo giá thị trường trung bình 3.000 đồngkg, thu lãi được khoảng 60 triệu đồnghecta. Hàng năm từ 6 hecta xoài, thu lãi trên 300 triệu đồng. Cây xoài ba mùa mưa có đặc điểm cho trái rất sai và hiếm khi mất mùa. Loại xoài này có thể ăn từ lúc xanh nên đầu mùa các thương lái đã tới hỏi mua rất đông, vì thế đầu ra của loại trái cây này tương đối ổn định. Ngoài tiêu thụ trong nước, xoài ở La Ngà còn được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Đài Loan.
Trang 1CÁC YẾU TỐ KHÍ HẬU, MÔI TRƯỜNG ĐẤT, KỸ THUẬT CANH TÁC CÂY
XOÀI TRÊN NỀN ĐẤT ĐEN BAZAN, ĐẤT PHÙ SA VEN SÔNG
1 ĐẤT ĐAI
1.1 Đất đen bazan
Diện tích 22.707 ha, chiếm 23,4% diện tích tự nhiên toàn huyện, phân bố tậptrung dọc hai bên bờ sông Đồng Nai thuộc các xã Phú Lợi, Phú Tân, Phú Vinh vàThanh Sơn Đất được hình thành từ đá bọt Bazan, giàu kiềm nên thường có màu đen,rất giàu đạm (0,12 – 0,35%), mùn (2,0 – 4,0%), lân (0,1 – 0,4%) Mặt khác dung lượngtrao đổi chất dinh dưỡng trong đất và độ no bazơ rất cao (đạt 30 – 40me/100g sét và 50– 80%) nên rất thuận lợi để khai thác trồng nhiều loại cây ăn quả
Hàm lượng chất hữu cơ và đạm tổng số trong đất đen tương đối cao và giảmchậm theo chiều sâu phẫu diện Ở độ sâu 80 – 100cm hàm lượng chất hữu cơ vẫn đạt1,6 – 1,7%, đạm tổng số từ 0,10 – 0,11%, lân tổng số rất giàu Riêng kali tổng sốnghèo (0,5 – 1,0%) là do bản chất của đá bazan nghèo kali.Vì hàm lượng kali trong đấtthường nghèo (chỉ đạt 0,06 – 0,5%), lại ở các dạng địa hình cao nên rất dễ bị rửa trôi,cần chú trọng đến các biện pháp làm đất và che phủ đất chống xói mòn
Khả năng sử dụng: đây là loại đất tốt, thích hợp với nhiều loại cây trồng và cây
ăn trái nhưng việc bố trí cây ăn trái phải tùy thuộc vào địa hình và độ dày tầng đất.Tuy nhiên, hạn chế chính của nhóm đất này trên địa bàn huyện là trên 52% diện tích
có tầng rất mỏng < 30cm (11.807 ha) và 38% diện tích có tầng mỏng từ 30 – 50cm(8.628 ha), ít thích hợp cho cây trồng lâu năm, kể cả các loại cây ăn trái Hiện trạngtrên đất tầng mỏng người dân đang trồng bắp, đậu nành, thuốc lá và trên đất tầng dàytrồng cà phê, cây ăn trái
Nhìn chung về hình thái đất đen trên bazan đều có đặc điểm chung là tầng đấtrất mỏng, trong phẫu diện lẫn rất nhiều mảnh đá vụn hoặc kết von, nhiều nơi tầng đấtmịn chỉ sâu vài cm và trên bề mặt đất có rất nhiều đá lộ đầu, có nơi tạo thành cụm dàyđặc
Trang 2Những thuận lợi: độ phì nhiêu rất cao, các chất dinh dưỡng rất cân đối ngoài trừ
kali, cấu trúc đoàn lạp tơi xốp
Những hạn chế: tầng đất thường rất mỏng, lẫn nhiều đá và kết von, nhiều đá lộ
đầu
1.2 Đất phù sa ven sông
Đồng Nai, đất phù sa (chiếm khoảng 9.32%) phân bố chủ yếu ven các sôngnhư sông Đồng Nai, La Ngà Đây là loại đất tốt, có độ phì nhiêu cao, thích hợp vớinhiều loại cây trồng như cây lương thực, hoa màu, rau quả…
Xoài là cây ăn trái của vùng nhiệt đới, dễ trồng, ít kén đất, giá trị kinh tế cao
Xoài có tên khoa học Mangifera indica, thuộc họ Anacardiaceae có nguồn gốc
từ Ấn Độ và các vùng giáp ranh như Miến Điện, Việt Nam, Malaysia
Trên thế giới hiện nay có 87 nước trồng xoài với diện tích khoảng 1,8 – 2,2
triệu ha Vùng Châu Á chiếm 2/3 diện tích trồng xoài trên thế giới, trong đó đứng đầu
là Ấn Độ (chiếm gần 70% sản lượng xoài thế giới với 9,3 triệu tấn), Thái Lan,Pakistan, Philippin, và Miền Nam Trung Quốc, Zimbabuê, Ghinê, Cônggô, Nam Phi,
Trang 3Keynia, Modămbích, Mali, Ai Cập, Brazin, Mêhicô, Hoa Kỳ Ngoài ra, xoài còn đượctrồng ở vùng ven biển nước Úc
Ở Việt Nam xoài được trồng từ Nam chí Bắc, vùng trồng xoài tập trung là từ
Bình Định trở vào nhiều nhất là các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long như: Tiền Giang(trên 6.000ha, trong đó đang cho trái 4.000ha), Đồng Tháp, Vĩnh Long, CầnThơ….Xoài chính là một trong 3 loại cây ăn trái chủ lực của tỉnh Đồng Nai
Tình hình cây xoài ở huyện Định Quán - Đồng Nai
Hiện nay xoài trở thành cây trồng chính của nông dân các xã La Ngà, PhúNgọc, Ngọc Định (huyện Định Quán, Đồng Nai), cây xoài đã làm thay đổi diện mạo
và cuộc sống của người dân nơi đây Đây là vùng đất đồi có pha sỏi đá Loại đất vùngnày có vẻ khô cằn nhưng thật ra có pha bùn, giàu độ ẩm phù hợp cho cây xoài sinhtrưởng Trước đây với 1 ha xoài, nông dân chỉ thu hoạch từ 3-5 tấn quả, đến nay có hộ
đã thu tới 20- 30 tấn/ha, chi phí đầu tư khoảng 20 triệu đồng; giá bán từ 2.000 – 3.000đồng/kg, thu nhập 60 triệu - 100 triệu đồng/ha, lãi ít nhất 40 triệu - 50 triệu đồng.Nông dân hiện đã biết ứng dụng khoa học kỹ thuật nên cây xoài có thể cho quả tráiquanh năm, năng suất tăng lên rõ rệt, có thời điểm giá bán lên tới 5.000 đồng - 6.000đồng/kg
Hiện tại, Xoài ba mùa mưa được trồng nhiều ở xã La Ngà, huyện Định Quán.Giống xoài này có nguồn gốc ở miền tây, đây là giống xoài dễ trồng và không đòi hỏinhiều công chăm sóc với đặc điểm cho trái rất sai và hiếm khi mất mùa Đây là giốngcây cho năng suất cao, mỗi 1 hecta đất có thể trồng được gần 400 cây và chỉ bốn nămsau cây đã cho một lượng trái khá lớn Với 6 hecta xoài, 1 năm đầu tư tiền phân bón vàtiền công cho một hecta xoài hết 10 triệu đồng, bù lại năng suất đạt khoảng 25 tấntrái/hecta, bán theo giá thị trường trung bình 3.000 đồng/kg, thu lãi được khoảng 60triệu đồng/hecta Hàng năm từ 6 hecta xoài, thu lãi trên 300 triệu đồng
Cây xoài ba mùa mưa có đặc điểm cho trái rất sai và hiếm khi mất mùa Loạixoài này có thể ăn từ lúc xanh nên đầu mùa các thương lái đã tới hỏi mua rất đông, vì
Trang 4thế đầu ra của loại trái cây này tương đối ổn định Ngoài tiêu thụ trong nước, xoài ở LaNgà còn được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Đài Loan.
Thấy được giá trị của cây xoài, xã La Ngà và huyện Định Quán đã vận độngngười dân ở đây chuyển dần sang thâm canh cây xoài để phát triển kinh tế gia đình.Tính đến thời điểm này, toàn xã La Ngà đã có khoảng 600 hộ trồng xoài với diện tíchlên đến 770 hecta Hàng năm, sản lượng xoài của La Ngà lên đến gần 20 ngàn tấn.Nhiều hộ dân ở đây đã trở lên khá giả nhờ cây xoài này
Để đảm bảo chất lượng và số lượng xoài hàng năm ở La Ngà, Hội Nông dânhuyện đã vận động xã cho thành lập CLB xoài năng suất cao nhằm thu hút các hộtrồng xoài tham gia để thường xuyên được hỗ trợ về kỹ thuật và nguồn vốn Thôngqua CLB, các hội viên và các hộ trồng xoài ở La Ngà đã được Trung tâm khuyến nôngtỉnh và Trạm khuyến nông huyện định kỳ tổ chức các lớp tập huấn về phương phápchăm sóc, xử lý ra hoa sớm, tưới tiết kiệm và giảm công lao động
Từ năm 2005, đa số những hộ trồng xoài ở La Ngà đều biết cách xử lý ra hoa đểxoài cho trái sớm và giá bán cao gấp rưỡi giá giữa mùa Các biện pháp kỹ thuật đãđược áp dụng, phương pháp bón phân, tưới, xử lý để hoa ra sớm theo đúng quy trìnhtrạm khuyến nông hướng dẫn nên đã rút ngắn thời gian làm trái khoảng 15 ngày.Trước đây, khi chưa sử dụng phương pháp tưới tiết kiệm và xử lý ra hoa, mỗi năm có
hộ chỉ thu được 20 tấn/hecta, nhưng từ khi áp dụng phương pháp xử lý ra hoa thì kếtquả thu được gần 30 tấn /hecta và xoài thu hoạch sớm hơn và giá bán cao
Trước lợi nhuận thu được từ cây xoài nhiều hộ dân xã Phú Ngọc ào ạt phá míachuyển sang trồng xoài vì trồng xoài cho năng suất cao và đầu ra luôn ổn định
Đến nay toàn xã La Ngà đã có trên 600 hộ trồng mía chuyển qua trồng xoài vớidiện tích lên đến 770 hecta, còn diện tích cây mía đếm đủ bàn tay Hàng năm, sảnlượng xoài của xã La Ngà có gần 20 ngàn tấn Nhiều hộ dân ở đây trở lên khá giả nhờcây xoài chứ không phải từ cây mía
Hai năm lại đây, những hộ trồng xoài đã biết cách xử lý ra hoa để xoài cho tráisớm và giá bán cao gấp rưỡi giá giữa mùa Trước đây, khi chưa sử dụng phương pháp
Trang 5tưới nước tiết kiệm và xử lý ra hoa, mỗi năm có hộ nông dân chỉ thu hoạch được 20tấn/ha, nhưng từ khi áp dụng phương pháp xử lý ra hoa thì kết quả thu được gần 30tấn/ha và xoài thu hoạch sớm hơn cũng như bán giá cao hơn
Hiện nay, xã này cũng đang khuyến khích người dân chuyển dần những vùngtrồng cây mía kém hiệu quả, vận chuyển khó khăn sang trồng xoài
Tuy không tạo ra bước đột phá lớn, nhưng hàng năm năng suất một số loại câytrồng ở Đồng Nai đều tăng là do nông dân ứng dụng công nghệ sinh học (CNSH) vàotrong sản xuất
Ứng dụng CNSH tập trung vào những lĩnh vực chính như chuyển gen mangnhững tính trạng tốt vào giống cây trồng tạo ra những giống có năng suất cao, thíchnghi hạn hán, dịch bệnh hoặc tạo ra các chế phẩm sinh học bảo vệ cây trồng … đem lạihiệu quả kinh tế khá cao Như dùng các chế phẩm sinh học phòng trừ sâu bệnh, kíchthích cây ra hoa sớm, đồng loạt đậu trái, cho năng suất gấp 1,5 - 4 lần so với cáchchăm sóc truyền thống Cụ thể, cây xoài ở HTX xoài Suối Lớn (huyện Xuân Lộc) ứngdụng CNSH cho ra hoa nghịch vụ và trái sớm, giá bán cao gấp 2 lần chính vụ
Quả xoài chín có màu vàng hấp dẫn, có vị chua ngọt, mùi thơm ngon đượcnhiều người ưa thích và được xem là một loại quả quí Trái xoài chứa nhiều vitamin A,B2, C, đường (15,4%), các acid hữu cơ và muối khoáng Ca, K, Cl, S… nên xoài được
sử dụng rộng rãi cả lúc còn xanh và lúc chín Xoài chín được ăn tươi, đóng hộp, làmnước trái cây, mứt kẹo, kem, sấy khô để tiêu thụ nội địa hay xuất khẩu
Trang 62.2 Đặc tính sinh học
Rễ: xoài có bộ rễ ăn rất sâu và khỏe, nhất là hệ thống rễ cọc Rễ có thể ăn sâu
5-6m nhưng phần lớn tập trung ở tầng đất 0-50 cm Nhờ có hệ thống rễ ăn sâu và phân
bố rộng mà cây xoài được coi là cây có khả năng chịu hạn rất tốt, ở nhiều vùng có thờigian hạn dài tới 4-5 tháng cây vẫn phát triển tốt
Thân: cây xoài thuộc loại đại mộc sinh trưởng khỏe nên cây to, tán lớn, tán
hình bầu dục, hình tháp hoặc hình cầu tùy giống Thông thường cây cao từ 10-15 m cóđường kính tán tương tự, xoài ghép thường có chiều cao thấp và có tán rộng so với câyxoài trồng bằng hạt
Lá: lá đơn, có hình dạng khác nhau tùy giống, dài, thon, bầu… Tuổi thọ của lá
có thể đến 3 năm Tùy tuổi cây, điều kiện khí hậu thời tiết và chế độ dinh dưỡng cây
có thể có thể ra 4-5 đợt đọt trong năm Lá non ra trên các chồi mới, mọc theo chùm,mỗi chùm có từ 7-12 lá Màu sắc lá non là một đặc trưng của giống, có thể lá màu đỏ,tìm hoặc hồng phơn phớt nâu
Hoa: Hoa mọc thành từng chùm ở ngọn cành, chùm hoa dài khoảng 30 cm, có
200 – 400 hoa Mỗi chùm thường có 2 loại hoa: hoa lưỡng tính và hoa đực Tỉ lệ hoađực và hoa lưỡng tính trên cây phụ thuộc vào giống và điều kiện khí hậu ở địa điểmtrồng Thường thì hoa lưỡng tính chiếm từ 1 – 36% và thường nằm ở ngọn phát hoa,hoa nhỏ có 5 cánh màu trắng tím hay hồng, 5 đài hoa màu xanh và một bầu noãn cótiểu noãn Hoa đực có 5 nhị gồm 1 phấn và 4 bất thụ Xoài là cây thụ phấn chéo, hạtphấn dính, khó tung nên chỉ thụ phấn nhờ gió và côn trùng Tỷ lệ thụ phấn cao khiđiều kiện thời tiết nóng và khô Thời gian tiếp nhận hạt phấn của nhụy rất ngắn, chỉsau vài giờ Ở xoài nhụy thường chín trước, thời gian tốt nhất để nhụy tiếp nhận hạtphấn là lúc mặt trời mọc, trong khi đó nhụy đực tung phấn chỉ vào khoảng 8 – 10 giờsáng Sự không trùng hợp này là nguyên nhân cản trở sự thụ phấn và thụ tinh của xoài
Những nguyên nhân khác làm xoài đậu quả kém là do ảnh hưởng của điều kiệnngoại cảnh như: vào thời gian hoa nở gặp mưa, lạnh, độ ẩm và nhiệt độ không khí cao
Trang 7Quả: Sau khi thụ tinh thì quả phát triển Thời gian từ thụ tinh đến chín là 2
tháng đối với giống chín sớm, 2 – 3,5 tháng đối với giống chín trung bình, 4 tháng đốivới giống chín muộn
Hột xoài có vỏ cứng, bên trong chứa 2 tử điệp và phôi mầm Các giống xoài ởViệt Nam thường đa phôi, có từ 2-12 phôi vô tính và có thể có từ 1 hoặc không cóphôi hữu tính Do vậy, hột xoài khi gieo có thể cho từ 1-5 cây con vô tính giữ nguyênđặc điểm di truyền từ cây mẹ Nếu có cây con hữu tính thì cây mọc yếu ớt, dễ bị lấn át.2.3 Yêu cầu về sinh thái
Ẩm độ: xoài thích hợp với những vùng có mùa mưa và mùa khô rõ rệt, trong đó
mùa khô phải ít nhất kéo dài tới 3 tháng, mùa mưa không kéo dài quá 7 tháng Vũlượng mưa hữu hiệu là 150 mm/tháng Khi có mưa nhiều hoặc sương nhiều lúc trổbong thì thụ phấn kém Gió mạnh cũng làm hoa rụng nhiều
Ánh sáng: xoài là cây ưa sáng, nếu trồng dày, cây yếu ốt, cành dài và nhỏ, lá
mỏng, những cành giáp nhau sẽ không ra trái
2.3.2 Đất đai
Xoài mọc được trên nhiều loại đất, nhưng nên tránh những đất có đá nhiều Tốtnhất là loại đất cát hay đất thịt pha cát, thoát nước tốt Mực thủy cấp sâu 3-4 m là cólợi Tuy thế, nhiều giống xoài chịu úng rất cao như xoài Bưởi Nếu trồng trên đất nhẹ,kém màu mỡ, xoài thường cho nhiều hoa và đậu nhiều trái Ngược lại, nếu trồng trênđất màu mỡ, đủ nước chỉ giúp cây phát triển tốt nhưng cho trái ít hơn
Trang 8Xoài thích hợp với loại đất có pH từ 5,5 – 7,5 Trên 7,5 sẽ có hiện tượng thiếusắt và kẽm Còn nếu trồng xoài ngay trên đất phèn (pH = 3,5 – 4,5) cây vẫn phát triểnđược nhưng kém hơn.
2.4 Những giống xoài triển vọng ở Việt Nam và kỹ thuật nhân giống
2.4.1 Giống
Theo kết quả điều tra của Viện Nghiên Cứu Cây Ăn Quả Miền Nam, ở ViệtNam hiện nay có khoảng 50 giống xoài Các giống cho năng suất cao và phẩm chấtngon được trồng phổ biến nhất đó là:
Xoài Cát Hoà Lộc: xuất phát từ Cái Bè (Tiền Giang) và Cái Mơn (Bến Tre),
đây là giống xoài có chất lượng tốt nhất Việt Nam do có các đặc điểm như trái to(trọng lượng trung bình 600-700gr/trái), dạng bầu tròn, thịt vàng, dày cơm, dẻ, không
có xơ, hột nhỏ, mỏng, hương vị ngọt và rất thơm Tuy nhiên giống xoài này có một sốnhược điểm là: ra hoa không đồng loạt, tỉ lệ đậu trái thấp Vỏ trái mỏng nên khó bảoquản và vận chuyển đi xa Thời gian từ trổ bông đến chín trung bình 3,5 – 4 tháng
Xoài Cát Chu: có hai loại Chu Đen và Chu Trắng Đây là giống xoài chủ lực
của vùng thị xã Cao Lãnh - Đồng Tháp Trọng lượng trái trung bình khoảng 550gr(Chu Trắng), 450gr (Chu Đen), có cơm dày, hột nhỏ, không xơ, ngọt và hương vịngon Đây là giống xoài ra hoa rất tập trung và dễ đậu trái, năng suất rất cao
Xoài Khiểu Sa Vơi: là giống xoài Thái Lan được nhập về Đồng Nai vài năm
nay đã cho trái và chất lượng ngon Đặc điểm: lá xanh đậm, lóng dài, khó ra hoa trongđiều kiện tự nhiên Ở Thái Lan cũng như ở Miền Đông Nam Bộ phải áp dụng chất ứcchế sinh trưởng là Paclobutrazol thì cây mới ra hoa Vỏ trái có màu xanh đậm và rấtdày, trọng lượng trái trung bình 300-350gr, khi trái vừa cứng bao đầu đã có vị ngọt,khoái khẩu
Xoài ĐT-X15: giống xoài xanh của Thái Lan, có chất lượng ngon, đang được
thị trường TPHCM ưa chuộng Tỉ lệ đậu trái cao, cây 5 tuổi cho 60-70 kg/cây Trọnglượng trung bình 350-400 gr/trái Trái tròn dài, hơi cong ở phần đuôi, vỏ xanh đậm,trái có thể ăn xanh và ăn chín, chất lượng cao
Trang 9Ngoài ra còn một số giống xoài như: Xoài Hòn, xoài Châu, xoài Thanh, xoàiThanh Ca… dễ trồng cho trái ổn định, năng suất cao
2.4.2 Nhân giống
Nhân giống hữu tính
• Chọn cây mẹ có phẩm chất ngon, năng suất cao, cho trái ổn định
• Chọn trái già, bao hạt cứng hoàn toàn
• Cách ương: Lột bỏ bao cứng của hạt, xếp úp mặt bụng của hạt xuống mặt đấtnhuyễn, sau đó phủ lên cho kín hạt bằng tro trấu hoai, phân hữu cơ hoai mục và tướinước giữ ẩm sau 1 – 2 tuần cây con sẽ mọc lên (một hạt có 2 – 5 cây) Khi cây con cao
20 – 25 cm, lá đã xanh đậm, tiến hành tách cây con đưa ra liếp ương, nên chọn nhữngcây phát triển đồng đều nhau, loại bỏ những cây phát triển quá nhanh, những cây ốmyếu
Liếp ương phải được vun cao 20 – 30 cm để cho đất thoát nước, kích thước liếpương: ngang 1 – 1,5 m, chiều dài tùy ý Khoảng cách đặt cây con 20 – 25 cm Có thểđặt cây con thẳng vào bầu nylon ( kích thước bầu 10 x 20 cm ) thay cho liếp ương
Để cây con phát triển nhanh, khi cây con còn trong liếp ương hoặc trong bầunylon cần phải bón phân, tưới nước và phòng trị sâu bệnh kịp thời, nhất là các bệnh ởgốc, rễ làm chết cây
Sau 6 tháng có thể đem đi trồng ngoài vườn, cây con đem trồng cần loại bỏnhững cây có thân lá khác với đặc tính cây giống đã chọn để tránh cây có khả năngbiến đổi giống
Nhân giống vô tính
Xoài là cây khó ra rễ nên phương pháp chiết không phổ biến Ngày nay, xoàithường được nhân giống bằng phương pháp ghép thay cho ương hột vì cây mọc nhanhcho trái tốt
+ Chuẩn bị mầm ghép: thu thập từ vườn cây đầu dòng đã được cơ quan chứcnăng xác nhận, chọn từ cây cho nhiều trái, có phẩm chất ngon Chọn nhánh tốt, ngắt
bỏ lá 1-2 tuần trước khi lấy mầm để có mầm mạnh Nhánh mang mầm nếu chở đi xa
Trang 10phải giữ ẩm để bảo quản Khi ghép cành nên chọn cành da còn xanh, mọc mạnh, dễtróc vỏ khi tách.
+ Cây làm gốc ghép:
• Đường kính gốc ≥ 1cm (ngay tại vị trí ghép)
• Chiều cao cây > 50 cm (tính từ mặt bầu cây); cây có trên 3-4 tầng lá
• Kích thước bầu đất 15x25 cm (phần thể tích nuôi cây giống)
• Tiêu chuẩn cây giống mang đi trồng: cây phải đúng giống, khỏe mạnh, sạchbệnh và không có dấu hiệu phá hoại của côn trùng Thân thẳng, lá xanh tốt, bộ
rễ phát triển tốt Vị trí ghép cách gốc 15-20 cm Chiều cao 50-70 cm (tính từmặt bầu); cây có trên 2 tầng lá
2.5 Kỹ thuật canh tác cây xoài
2.5.1 Chuẩn bị đất
Đất trồng cây phải xẻ mương lên liếp để chủ động tưới nước trong mùa nắng vàthoát nước trong mùa mưa Kích thước của mương liếp phụ thuộc vào các yếu tố sauđây:
- Mực thủy cấp trong mương vườn
- Độ dày tầng đất mặt
- Độ sâu của tầng phèn
- Giống cây trồng và chế độ nuôi xen trong vườn
Những vùng đất có độ dày tầng mặt mỏng, tầng phèn cạn thì thiết kế liếp đơn 4– 5m thích hợp cho lối độc canh Đất có độ dày tầng mặt sâu, thì thiết kế liếp đôi 8 –10m để thuận tiện cho việc trồng xen các loại cây khác
Tùy theo độ cao của đất mà chuẩn bị đào hố hay lên liếp Đào hố có kích thước:0,6m x 0,6m sâu 0,5, bón 10kg phân chuồng + 0,2-0,3kg DAP xuống hố, sau đó gomhỗn hợp đất phân này thành mô và trồng cây lên mô