ĐÁNH GIÁ các vấn đề môi TRƯỜNG TRONG dự án THÍ điểm QUY HOẠCH DÙNG đất có LỒNG GHÉP các yếu tố bảo vệ môi TRƯỜNG ở HUYỆN NHƠN TRẠCH TỈNH ĐỒNG NAI, đề XUẤT các BIỆN PHÁP

đầu vào của các hoạt động kinh tế xã hội.Ở các nước phát triển thì việc lồngghép các yếu tố tài nguyên môi trường vào trong quy hoạch tổng thể đã thụchiện từ rất sớm.Việc lồng ghép các y

Đề tài : Đánh giá các vấn đề môi trường trong dự án thí điểm quy hoạch sửdụng đất có lồng ghép các yếu tố bảo vệ môi trường ở huyện Nhơn Trạchtỉnh Đồng Nai Đề xuất các biện pháp

Chương I.Cơ sở lý luận về việc lồng ghép các yếu tố bảo vệ môi trườngtrong quy hoạch sử dụng đất

I Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội và lồng ghép các yếu

tố bảo vệ môi trường vào quy hoạch tổng thể

QHTTPTKTXH

Đối tượng quy hoạch :

- Các ngành, lĩnh vực ( công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủysản, dịch vụ, thương mại, du lịch, mạng lưới gaio thông, thông tin liênlạc, thủy lợi, mạng lưới cung cấp điện, mạng lưới cung cấp nước,… )

- Lãnh thổ : các vùng kinh tế, tỉnh, quận huyện,

- Toàn bộ nền kinh tế, xã hội của đất nước

1 Khái quát về quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội

2 Các thành phần của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội

- Quy hoạch phát triển xã hội

- Quy hoạch sử dụng đất

- Quy hoạch phát triển đô thị

- Quy hoạch phát triển và sử dụng năng lượng

- Quy hoạch và sử dụng tài nguyên nước

- Quy hoạch phát triển công nghiệp

- Quy hoạch phát triển nông nghiệp

- Quy hoạch phát triển giao thông vận tải

- Quy hoạch phát triển du lịch

- Quy hoạch phát triển thương mại và dịch vụ

3 Vai trò của các yếu tố tài nguyên môi trường trong quy hoạch tổng thể

3.1 Là nguồn nguyên liệu để tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu cơ bản củacon người Nó là yếu tố đầu vào của các hệ thống kinh tế xã hội Do đó sẽtạo điều kiện tốt trong quá trình phát triển

3.2 Là môi trường tồn tại và duy trì hoạt động của các quá trình sản xuất vàđời sống Mọi hoạt động sản xuất đều diễn ra trong môi trường tự nhiên và

xã hội nhất định.Và hoạt động sản xuất bị phá vỡ khi mà môi trường khôngđảm bảo được chức năng của mình

3.3 Các yếu tố tài nguyên môi trường thúc đẩy các hoạt động kinh tế xã hội Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội các yếu tố tài nguyên môi trường

mà thuận lợi thì nó góp phần vào việc tăng hiệu quả các hoạt động kinh tế xãhội Ngược lại thì nó cũng chính là yếu tố kìm hãm sự phát triển

3.4 Các hoạt động kinh tế xã hội thúc đẩy các yếu tố tài nguyên môi trường Bản thân các hoạt động kinh tế xã hội tạo ra nguồn lực trong đó có một mặttạo ra tiền đề nội lực bên trong để duy trì và phát triển tài nguyên môitrường Ở các nước công nghiệp phát triển có một nền kinh tế tăng trưởngcao, vì vậy mà họ có vốn cũng như nguồn lực để duy trì được các tàinguyên, các hệ sinh thái vốn có Còn ở các nước kém phát triển đời sốngnhân dân còn nghèo đói nên nạn chặt phá rừng bừa bãi, tài nguyên bị tàn phámôi trường bị hủy hoại

Các hoạt động kinh tế xã hội là yếu tố kích thích để tài nguyên môi trường

có cơ hội phát triển tốt hơn Có nguồn lực tài chính và kiến thức về môitrường nên một nền kinh tế phát triển sẽ chú ý nhiều hơn tới vấn đề môitrường vì liên quan trực tiếp tới cuộc sống của họ

4 Tổng quan về lồng ghép các yếu tố môi trường vào quy hoạch tổngthể phát triển kinh tế xã hội

Hiện nay trong quá trình phát triển kinh tế xã hội để hướng tới phát triển bềnvững thì không thể thiếu yếu tố môi trường Tài nguyên môi trường là yếu tố

đầu vào của các hoạt động kinh tế xã hội.Ở các nước phát triển thì việc lồngghép các yếu tố tài nguyên môi trường vào trong quy hoạch tổng thể đã thụchiện từ rất sớm.Việc lồng ghép các yếu tố tài nguyên môi trường vào trongquy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội có một quá trình lịch sử pháttriển lâu dài mà khởi đầu là từ nhà xã hội học người pháp Leplay (1877)Sau hội nghị về môi trường và phát triển bền vững được tổ chức tại RioDe(1992) thì môi trường được quan tâm trên toàn thế giới trong đó vấn đềkết hợp chính sách môi trường và các chính sách kinh tế xã hội được quantâm.Dựa vào việc tham khảo, thu thập số liệu, kết quae của những nghiêncứu đã có, từ đánh giá của các cơ quan quản lý môi trường về quy hoạch.Quá trình nghiên cứu đánh giá tuân thủ các nguyên tắn sau :

- Tận dụng các số liệu tư liệu đã có Kế thừa các công trình nghiên cứu

 Đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường

 Đảm bảo tính ưu tiên : ưu tiên nhấn mạnh vào một số điểm chủ yếutrong quy hoạch mà những vấn đề đó bảo đảm là chòa khóa để mở các vấn

đề khác

 Đảm bảo tính hiệu quả về kinh tế, xã hội và môi trường quan trọngnhất là hiệu quả về kinh tế

 Tăng cường sự tham gia của quần chúng khi thực hiện quy hoạch

 Giải quyết được các mâu thuẫn xung đột nảy sinh trong quá trìnhthực hiện quy hoạch

 Đảm bảo đánh giá độc lập báo cáo về môi trường thường xuyên

 Phân tích đầy đủ về chi phí môi trường đặc biệt là những chi phícần thiết để phục hồi môi trường

 Quy hoạch phải dựa trên các căn cứ pháp lý

5.2 Các bước kết hợp các yếu tố môi trường vào quy hoạch tổng thể Bước 1 : Đánh giá hiện trạng tạo lập cơ sở dữ liệu về tài nguyên và môitrường của khu vực cần quy hoạch Đây là bước tiền đề cho quy hoạch

Ở bước này cần xác định và trình bày đầy đủ thông tin về số liệu và hiệntrạng môi trường vùng Nêu rõ các tấc động tích cực và tiêu cực giữa môitrường và các lĩnh vực phát triển chủ yếu về kinh tế xã hội

Phân tích các vấn đề về môi trường, xác định các điểm nóng về môi trường

và các khu vực nhạy cảm về môi trường, xác định tiềm năng và sức ép môitrường cho quy hoạch chung toàn vùng

Bước 2 : Xác định các mục tiêu cần đạt được và các hướng trọng điểm ưutiên

- Xác định các mục tiêu kinh tế xã hội cần ưu tiên tập trung, các yếu tốtài nguyên môi trường cần tập trung

- Xác định các mục tiêu môi trường và phát triển bền vững cần đạtđược

- Xây dựng quy hoạch cụ thể và các chương trình hướng vào các mụctiêu ưu tiên

Bước 3 : Dự thảo ưu tiên phát triển, xây dựng các phương án thay thế

- Kết hợp trọn vẹn và đầy đủ các mục tiêu và hướng ưu tiên của môitrường vào QHTTPTKTXH

- Xây dựng các phương án nhằm đạt các mục tiêu về phát triển cũngnhư các mục tiêu về môi trường

- Tiến hành đánh giá chi phí lợi ích và nhu cầu đầu tư các dự án quyhoạch

Bước 4 : Dự thảo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội và đánh giácác ảnh hưởng tới môi trường

Trong bước này về cơ bản chúng ta phải xây dựng cho được quy hoạch tổngthể phát triển kinh tế xã hội nhưng phải nhìn trước được các vấn đề môitrường

- Đánh giá phạm vi các yếu tố cần kết hợp các yếu tố tài nguyên môitrường vào các mục tiêu ưu tiên trong quy hoạch tổng thể

- Tiến hành xây dựng QHTTPTKTXH có kết hợp các yếu tố tài nguyênmôi trường

- Thực hiện việc kiểm tra khả năng gây ra tác động bổ sung lên các yếu

tố môi trường của các chiến lược quy hoạch phát triển đảm bảo pháttriển bền vững

- Xem xét dự thảo môi trường trên các phương diện phù hợp với khungthể chế và chính sách pháp luật của nhà nước

Bước 5 : Xây dựng các hệ thống chỉ tiêu môi trường

- Nghiên cứu và xây dựng hệ thống các chỉ tiêu môi trường nhằm đơngiản hóa thông tin

- Mở rộng việc sử dụng lượng hóa thông tin để xác định và tìn hiểunguyên nhân biến động theo thời gian

Bước 6 : Kết hợp các kết quả đánh giá môi trường vào dự thảo cuối cùng củaquy hoạch tổng thể kinh tế xã hội được lựa chọn

- Xây dựng bản thảo cuối cùng của QHTTPTKTXH có kết hợp đầy đủcác yếu tố môi trường

- Xây dưng bản thảo quy hoạch môi trường như một bộ phận không thểthiếu được của QHTTPTKTXH.

Bước 7 : Xem xét bản dự thảo lần cuối của quy hoạch tổng thể phát triểnkinh tế xã hội để xác nhận nội dung môi trường đã đáp ứng theo những yêucầu trong luật bảo vệ môi trường đề ra hay chưa

Cơ quan quản lý môi trường rà soát các báo cáo nghiên cứu môi trường vàcác kế hoạch hành động môi trường xác định là đã đạt yêu cầu và đã đượclồng ghép vào bản thảo quy hoạch

Bước 8 : Thẩm định và phê duyệt

- Các cơ quan chức năng thẩm định QHTTPTKTXH trong đó có quyhoạch môi trường và xác nhận nghĩa vụ thực thi các nội dung trôngquy hoạch tổng thể

- Nhà nước phê duyệt quy hoạch tổng thể và quy hoạch trở thành vănbản pháp lý có giá trị thi hành trong các cấp các ngành

II Quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch môi trường

1 Sự cần thiết phải gắn kết quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch môitrường

Quy hoạch sử dụng đất (QHSDĐ) trước hết được hiểu là việc tổ chức, sắpxếp các đối tượng không gian phù hợp với chức năng và mục tiêu sử dụngtrong một thời gian xác định Như vậy, khi nói đến quy hoạch có nghĩa làphải trả lời được những câu hỏi sau: "Làm gì ?", "ở đâu?", "Làm như thếnào?" và "Trong thời gian bao lâu?"

Khi tiến hành lập quy hoạch môi trường (QHMT) cho một vùng, trước tiênphải trả lời những câu hỏi nêu trên Tuy nhiên, QHMT là một dạng quyhoạch đặc biệt có nhiệm vụ điều hoà mối quan hệ kinh tế - xã hội - môitrường hướng tới mục tiêu phát triển bền vững Để thực hiện được nhiệm vụnày, người làm quy hoạch phải xem xét, đánh giá tác động bất lợi tới môi

trường của việc sử dụng từng đơn vị đất đai, từ đó đề xuất những giải phápphù hợp nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu các tác động bất lợi đó.

Từ phân tích trên cho thấy, giữa QHMT và QHSDĐ có mối quan hệ mậtthiết hữu cơ với nhau

Như vậy, QHMT gắn với QHSDĐ là sự hoạch định, tổ chức, sắp xếp cácgiải pháp bảo vệ môi trường nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu ô nhiễm từ quátrình sử dụng đất đai bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững KT - XH củavùng quy hoạch

2 Nội dung của quy hoạch môi trường gắn với quy hoạch sử dụng đất

Để tiến hành QHMT gắn với QHSDĐ thì qui trình và nội dung thực hiệnnhư sau

Hình 1 Qui trình và nội dung QHSDĐ gắn với QHMT

2.1 Thu thập thông tin

Để thực hiện nội dung này cần kế thừa tổng hợp có chọn lọc tất các nghiêncứu có liên quan từ các cơ quan và các chuyên gia trong và ngoài nước Cáctài liệu thường mang tính riêng lẻ và thiếu đồng bộ gây nhiều khó khăn trong

xử lý thông tin Vì vậy phải kiểm tra chỉnh sửa thông tin bằng công tác điềutra khảo sát theo một hệ thống tiêu chí nhất định

2.2 Đánh giá hiện trạng môi trường

Đối với quy hoạch môi trường trước hết cần quan tâm đánh giá quy hoạchkhông gian đặc biệt là QHSDĐ Do vậy, các dữ liệu môi trường được thuthập và những khuyến nghị đưa ra đều dựa trên cơ sở là các đơn vị khônggian đã được xác định Cách tiếp cận này sẽ dẫn đến xem xét việc sử dụngcác đơn vị đất đai và môi trường mà thông qua đó sẽ liên kết được các chỉtiêu kinh tế và môi trường với nhau

2.3 Dự báo diễn biến môi trường

Thu nhập thông tinĐánh giá HTMT

Dự báo DBMT

Đề xuất QHMT

Thuyết minh QHMT

- Điều kiện tự nhiên & phát triển KTXH

- Quá trình sử dụng đất

- Các tác động của quá trình tự nhiên

- Tác động của HTSDĐ

- Các tai biến địa chất

- Tác động của QHSDĐ

- Mục tiêu & các chỉ tiêu BVMT

- Các phương án và nhu cầu SDĐ BVMT

- Bằng văn bản

- Bằng bản đồ

Dự báo diễn biến môi trường nhằm phân tích xác định các ảnh hưởngtrong tương lai của QHSDĐ đối với môi trường Từ đó có các biện pháp

đề xuất các biện pháp giảm nhẹ các tác động môi trường trong tương lai2.4 Đề xuất QHMT

Căn cứ vào các phân tích đánh giá về môi trường để đưa ra các đề xuất vềmôi trường Các đề xuất chỉ tiêu cụ thể và thời gian đạt được : chỉ tiêucấp nước sạch và tỉ lệ số người cấp nước sạch, diện tích cây xanh Từ cácchỉ tiêu trên các chuyên gia quy hoạch sẽ tính toán nhu cầu sử dụng đấtcho từng giải pháp quy hoạch nhằm đạt các chỉ tiêu đề ra đồng thời sắpxếp thứ tự ưu tiên thực hiện từng biện pháp trên cơ sở nhu cầu thực tế tạinơi quy hoạch

2.5 Thuyết minh QHMT

Bằng văn bản : Tổng hợp toàn bộ các nội dung đã thực hiện

Bằng bản đồ : Trình bày một cách trực quan không gian quy hoạch và cácgiải pháp bảo vệ môi trường

III Lồng ghép đất đai và môi trường

1.Khái niệm

Lồng ghép đất đai vào môi trường là vấn đề còn khá mới ở Việt Nam Cóquan điểm cho rằng lồng ghép đất đai và môi trường là giải pháp hướng tớiviệc tích hợp các quy định về đất đai và về môi trường sao cho hai lĩnh vựcnày chỉ cần một đạo luật duy nhất điều chỉnh Nhưng cũng có quan điểm chorằng lồng ghép đất đai và môi trường là quá trình lồng ghép hai chiều theo

đó yêu cầu bảo vệ môi trường được lồng ghép vào pháp luật đất đai và yêucầu bảo vệ đất đai được lồng ghép vào pháp luật bảo vệ môi trường Cũng cóquan điểm cho rằng lồng ghép đất đai và môi trường là một giải pháp đểgiảm bớt các thủ tục hành chính phiền hà khi điều chỉnh các vấn đề đất đai

và môi trường bằng hai hệ thống quy phạm khác nhau

Trên thế giới thì quan niệm rằng lồng ghép đất đai và môi trường chỉ đượchiểu là lồng ghép các yêu cầu bảo vệ môi trường vào các quy định liên quantới đất đai chứ không có chiều ngược lại Tóm lại lồng ghép đất đai và môitrường là lồng ghép các yêu cầu bảo vệ môi trường vào các quyết định liênquan tới đất đai nhằm sử dụng đất đai bền vững.

2 Ích lợi của việc lồng ghép

Việc thực hiện lồng ghép đất đai và môi trường sẽ mang lại những ích lợisau :

- Góp phần đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững trong mọi quyết định liênquan tới sử dụng đất đai Đảm bảo đất đai sử dụng theo hướng phát triển bềnvững

- Góp phần tiết kiệm chi phí bảo vệ môi trường : ngăn ngừa các tác hại ngoài

dự kiến đối với môi trường, có biện pháp chủ động phòng ngưaf các tác hạigây ra cho môi trường

- Góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường:đưa vấn đề bảo vệ môi trường gần gũi, gắn kết với từng hành vi của chủ thểtrong sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ, sinh hoạt

Thực hiện tốt chủ trương lồng ghép đất đai và môi trường là giải pháp quantrọng để đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững trong mọi ngành mọi lĩnh vựccủa nền kinh tế cũng như toàn xã hội

Tuy nhiên thực hiện lồng ghép đất đai vào môi trường cũnh đặt ra rất nhiềuthách thức đối với công tác quản lý nhà nước Muốn lồng ghép hiệu quả thìphải thực hiện cho được những vấn đề sau :

- Loại quyết định nào liên quan đến đất đai cần được lồng ghép

- Yêu cầu bảo vệ môi trường cần được lồng ghép là các yêu cầu nào? Yêucầu ấy có quan hệ như thế nào với các quyết định liên quan tới đất đai

- Qui trình thực hiện việc lồng ghép ra sao (trình tự, thủ tục tiến hành,tráchnhiệm các bên liên quan)

- Lồng ghép có thể dẫn tới việc người ra quyết định phải chịu nhiều ràngbuộc hơn trong việc ra quyết định của mình, vì thế quá trình ra quyết địnhkhó khăn, phức tạp và tốn kém hơn

- Lồng ghép có thể dẫn tới người sử dụng đất phải thực hiện nhiều thủ tụchơn, phải đáp ứng nhiều yêu cầu hơn so với bình thường, vì vậy người sửdụng đất có thể cảm thấy khó chịu với việc lồng ghép này

2 Nội dung lồng ghép đất đai và môi trường

- Xác định các biện pháp lập quy hoạch giúp giải quyết một số vấn đềmôi trường

- Lựa chọn tiêu chuẩn môi trướng sẽ được sử dụng dể đánh giá tác độngmôi trường của các phương án quy hoạch

- Mô tả chi tiết các tác động về mặt môi trường của các phương án quyhoạch chính

- Xây dựng kế hoạch cụ thể cho bảo vệ môi trường cho kì quy hoạch

3 Các bước của quy trình lồng ghép :

Bước 1 : Xác định bối cảnh và mục đích của quy hoạch

- Xác định cách tiếp cận và thiết lập tổ chức cho QHSDĐ

- Xem xét các chỉ tiêu kinh tế xã hội có ảnh hưởng tới quy hoạch vàmôi trường

- Thu thập và xem xét quy hoạch của các ngành khác trong khu vực

- Xác định mục tiêu cho quy hoạch sử dụng đất

- Lựa chọn các chỉ số cơ bản sẽ dùng để đánh giá các phương án quyhoạch

Bước 2 : Điều tra và thu thập các dữ liệu nền cần thiết, phân tích xu thế

- Xác định các vấn đề cơ bản về đất đai và môi trường

- Phân tích tác động của các hình thức sử dụng đất đối với môi trường

- Phân tích các bên liên quan

- Thu thập dữ liệu nền

- Đánh giá xu thế sử dụng đất và xu thế môi trường

Bước 3 : Đánh giá tiềm năng đất đai và xây dựng các phương án quy hoạch

- Đánh giá tiềm năng đất đai trong mối quan hệ với các xu thế sử dụngđất đai trong tương lai

- Phân tích khả năng cải thiện môi trường thông qua QHSDĐ

- Xác định hướng quy hoạch thông qua các chỉ tiêu về môi trường, tiêuchí các yêu cầu bảo vệ môi trường

- Xây dựng kịch bản

- Xây dựng phương án quy hoạch cho từng kịch bản

Bước 4 : Thẩm định các phương án và lựa chọn phương án tối ưu

- Phân tích và so sánh các tác động về mặt kinh tế xã hội và môi trườngcủa các phương án quy hoạch

- Lấy các ý kiến liên quan và các cơ quan quản lý về các phương án quyhoạch

- Lựa chọn phương án thích hợp nhất để cụ thể hóa

Bước 5: Xây dựng quy hoạch và lập báo cáo môi trường liên quan

- Xây dựng bản đồ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và kế hoạch sửdụng đất triển khai

- Đề xuất biện pháp bảo vệ và cải thiện môi trường

- Đề xuất quy hoạch

- Xây dựng báo cáo đánh giá môi trường

- Lấy ý kiến quy hoạch được đề xuất

Bước 6 : Phê duyệt

- Phê duyệt quy hoạch đề xuất và báo cáo đánh giá môi trường

- Kết luận cuối cùng của UBND huyện về quy hoạch có lồng ghép Bước 7 : Thực hiện và giám sát

- Công khai quy hoạch

- Giám sát việc thực hiện quy hoạch

4.Những nội dung lồng ghép cụ thể

4.1 Lồng ghép vào quá trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật vềbảo vệ môi trường

a Yêu cầu về nội dung

-Trong các văn bản quy phạm pháp luật phải có các quy định về bảo vệ môitrường đất

- Trong các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải chú ý đến mục tiêu môitrường

- Các quyết định liên quan đến việc sử dụng đất đai phải đảm bảo yêu cầuphát triển bền vững

b.Yêu cầu về quá trình xây dựng

- Phải tham khảo ý kiến của cộng đồng trong quá trình ra quyết định

- Phải có sự phân tích đánh giá về khả năng tác động của các văn bản phápluật về bảo vệ môi trường

- Phải có ý kiến đánh giá, bình luận về mặt môi trường của các chuyên gia

có kinh nghiệm hoặc các cơ quan chuyên trách

4.2 Lồng ghép vào quyết định điều tra cơ bản về đất đai

- Đối với hoạt động điều tra cơ bản về đất đai ngoài điều tra các thông số cơbản về chất đất, cơ cấu sử dụng đất, thổ nhưởng, thành phần đất cần có sựđiều tra về hiện trạng môi trường đất, tình trạng môi trường đất trên khu vựcđiều tra

- Xây dựng bản đồ đất đai : nên có sự lồng ghép bản đồ hiện trạng môitrường vào bản đồ đất đai từ để có một cái nhìn tổng quan

4.3 Lồng ghép vào quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Quy hoạch sử dụng đất

+ Nội dung quy hoạch

 Phải có mục tiêu bảo vệ môi trường đất và môi trường tại khu vựcđó

 Phải có nội dung về việc sử dụng đất cho mục đích xây dựng cơ sở

hạ tầng bảo vệ môi trường

+ Về quy trình

* Phải lập báo cáo tác động môi trường chiến lược

* Phải có sự tham gia của cộng đồng dân cư vào quy hoạch

* Phải có ý kiến của các nhà chuyên môn và các chuyên gia về tác động củaquy hoạch tới môi trường

- Kế hoạch sử dụng đất

+ Nội dung kế hoạch

4.4 Lồng ghép vào quyết định giao đất cho thuê đất

Giao đất, cho thuê đất và cho phép nhận chuyển nhượng đất nông nghiệpcho các cá nhân hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất ở cầnlồng ghép các vấn đề sau đây :

- Người được giao đất phải làm cam kết bảo vệ môi trường đất đượcgiao, cho thuê, đặc biệt không được sử dụng các hóa chất độc hại làm

ô nhiễm đất ô nhiễm môi trường trong quá trình sử dụng khai thác đấtđược giao.

- Các thông số về môi trường đất cần được báo cho người cho thuê đất

và giao đất

Giao đất và cho thuê đất phục vụ các dự án sản xuất kinh doanh nên lồngghép các vấn đề sau đây :

- Phải đảm bảo đúng quy định về đánh giá tác động môi trường

- Quá trình đánh giá tác động môi trường cần phải có sự tham gia củacộng đồng

- Chủ dự án phải làm các cam kết bảo vệ môi trường trong quá trìnhthực hiện dự án

- Cộng đồng được phép giám sát việc tuân thủ nghĩa vụ bảo vệ môitrường của chủ dự án

4.5 Lồng ghép vào các quyết định thu hồi đất và quyết định xử phạt vi phạmliên quan đến việc sử dụng đất

- Quyết định thu hồi đất nên lồng ghép các vấn đề sau : bổ sung quy định về

cơ sở để thu hồi đất trong luật đất đai:

Người sử dụng đất có hành vi làm ô nhiễm đất vi phạm nghĩa vụ bảo vệmôi trường trong quá trình sử dụng đất tùy theo mức độ mà bị xử phạt viphạm hành chính

- Quyết định xử phạt liên quan tới đất : Bổ sung các quyết định về xửphạt vi phạm do gây ô nhiễm đất vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trườngvào luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành

4.6 Lồng ghép trong hoạt động truyền thông pháp luật về đất đai

Trong hoạt động truyền thông về đất đai cần có sự lồng ghép các nội dungyêu cầu về bảo vệ môi trường để người dân có thể hiểu được quyền và nghĩa

vụ của họ liên quan đến đất đai và quá trình sử dụng đất Trên các phương

tiện thông tin đại chúng cần có các nội dung về môi trường đề người dân cóthể hiểu được sự cần thiết về bảo vệ môi trường Có thể đưa môi trường vàotrong trường học để học sinh có thể tiếp thu và nhận thức về môi trường từ

đó có ý thức bảo vệ môi trường

5 Đánh giá tác động môi trường và đánh giá môi trường chiến lược với vấn

đề lồng ghép đất đai và môi trường

Trong các quy định về đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tácđộng môi trường bao hàm các biểu hiện của chính sách lồng ghép đất đai vàmôi trường Đánh giá tác động môi trường chính là quá trình lồng ghép cácvấn đề về môi trường trong quy hoạch và xây dưng, được tiến hành trướckhi một dự án kinh tế xã hội được thực hiện Chủ dự án phải có cam kết bảo

vệ môi trường trong các giai đoạn của dự án trước khi tiến hành dự án, trongquá trình thực hiện dự án và sau khi dự án hoàn thành Các quyết định liênquan đến dự án đầu tư, kinh doanh, dịch vụ đều liên quan đến các quyết định

về đất đai nên sự lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường vào quá trình raquyết định cũng chính là lồng ghép các yêu cầu bảo vệ môi trường vào trongquy hoạch và sử dụng đất

Đánh giá môi trường chiến lược là việc lồng ghép các yêu cầu bảo vệ môitrường vào quá trình xây dựng và ra quyết định thực hiện các kế hoạch quyhoạch phát triển kinh tế xã hội Qua việc đánh giá môi trường chiến lượcngười lập kế hoạch quy hoạch phải tuân thủ các yêu cầu bảo vệ môi trườngtrong quá trình ra quyết định của mình Hầu hết các hoạt động xây dựng, quyhoạch phát triển kinh tế xã hội đều liên quan đến đất đai do vậy thực hiệnđánh giá môi trường chiến lược cũng là thực hiện việc lồng ghép các vấn đềbảo vệ môi trường trong quá trình quy hoạch và sử dụng đất

Việc lồng ghép môi trường vào quy hoạch và sử dụng đất có nhiều hìnhthức biểu hiện cụ thể chứ không phải chỉ là đánh giá tác động môi trường và

đánh giá tác động môi trường chiến lược mà còn lồng ghép vào các quyếtđịnh liên quan tới đất đai như cho thuê đất và giao đất, quyết định thu hồi đất

6 Cơ sở cho việc lồng ghép đất đai và môi trường

6.1 Cơ sở khoa học

Xuất phát từ mối quan hệ giữa đất đai và môi trường Đất là thành phần củamôi trường vừa là đầu vào của nhiều quá trình sản xuất mà có khả năng gâytác động xấu tới môi trường Lồng ghép đất đai vào môi trường xuất phát từhiện trạng sử dụng đất không theo đúng tiêu chuẩn, yêu cầu bảo vệ môitrường đã gây ô nhiễm môi trường đất : sử dụng thuốc trừ sâu trong sản xuấtnông nghiệp, thải các chất độc hại không qua xử lý vào môi trường đất,…

- Ô nhiễm môi trường đất : Ô nhiễm do sử dụng phân bón hóa học khôngđúng kĩ thuật, dư thừa đạm và lân gán tiếp gây ô nhiễm môi trường đất Cácloại phân vô cơ thuộc nhóm supephotphat, KCl, K2SO4 có tính axit làm chuađất, xuất hiện nhiều độc tố trong môi trường đất làm giảm tính sinh hoạt củađất và giảm năng suất cây trồng

Ô nhiễm do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật : Lượng hóa chất tồn dư trongđất gây độc hại cho các sinh vật trong đất và gây ô nhiễm môi trườngđất.Lượng hóa chất tồn dư này có ảnh hưởng lâu dài đến môi trường đất.Theo các kết quả nghiên cứu thì hiện nay hàm lượng thuốc bảo vệ thực vậttrong đất trung bình từ 0,5 – 1kg/ha/năm, ở nhiều nơi phát hiện lượng tồn dưthuốc bảo vệ thực vật trong đất

Ô nhiễm môi trường đất do chất thải công nghiệp : Trong chất thải côngnghiệp có hàm lượng các kim loại nặng như asen, Cd, Cr cao thì ảnh hưởngđến môi trường đất gây ô nhiễm đất

- Suy thoái đất : Ở đây chủ yếu là quá trình xói mòn và rửa trôi đất, suy thóahóa học, đất mất chất dinh dưỡng trở nên nghèo nàn và bạc màu, cằn cỗikhông thể canh tác trồng trọt được Hiện tượng đất bị chua, có nhiều độc tố

gây ảnh hưởng cho cây trồng Hiện nay còn xuất hiện hiện tượng hoang mạchóa đất không thể sử dụng được nữa.

Suy thoái đất dẫn đến giảm năng suất cây trồng, vật nuôi, giảm đa dạngsinh học Suy thoái đất còn dẫn đến quá trình xói mòn và rửa trôi đất diễn ranhanh hơn Sự tích tụ các chất độc hại, kim loại nặng trong đất sẽ làm tăngkhả năng hấp thụ các nguyên tố có hại gây ảnh hưởng tới sức khỏe conngười

Vì vậy trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai phải chú ý tới mối quan

hệ hài hòa giữa kinh tế và môi trường đảm bảo phát triển bền vững Muốnphát triển bền vững thì phải đảm bảo được mục tiêu phát triển kinh tế vàmục tiêu về môi trường, xã hội Trong những tài nguyên mà con người sửdụng bao gồm có cả đất, nước, những sinh vật gắn liền với đất Việc sử dụngcác tài nguyên đó không được dẫn đến sự suy thoái hay phá hoại tài nguyênđất vì sự tồn tại của loài người có quan hệ mật thiết với việc duy trì khả năngsản xuất của chúng Do vậy để giải quyết các vấn đề trên cần lồng ghép môitrường vào các quy hoạch sử dụng đất và vấn đề này phải đưa vào trongpháp luật

Hiện nay quá trình đô thị hóa ngày càng nhiều nên việc chuyển đổi mụcđích sử dụng đất không thể tránh khỏi Ngày càng nhiều diện tích đất bị thuhồi để quy hoạch nếu không có biện pháp sử dụng hợp lý thì sẽ dẫn tới ônhiễm môi trường đất, suy thoái đất Do vậy các biện pháp bảo vệ môitrường đất và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên này là rất cần thiết

6.2 Cơ sở chính trị

Phát triển kinh tế thì tất yếu dẫn tới các vấn đề về môi trường Nhiều khiphát triển kinh tế phải đánh đổi bằng ô nhiễm môi trường Hướng tới việcphát triển bền vững nên vấn đề môi trường hiện nay trở thành mối quan tâmchính trị được đưa ra xem xét một cách cụ thể Quá trình hội nhập kinh tế

quốc tế làm cho môi trường ngày càng được các nước quan tâm hơn nhất làcác quốc gia phát triển Việt nam hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trườngđang là một trong những bức xúc gây nhiều tranh cãi như vụ công ty Vedan

xả thải không qua xử lý gây ô nhiễm nghiêm trọng sông Thị Vải đang là vấn

đề nóng trong mấy năm nay Ô nhiễm nhiều nơi gây ra nhiều vụ kiện trongcông chúng Đảng và nhà nước đã có những chính sách cụ thể về bảo vệ môitrường như :

- Chỉ thị số 36- CT/TW ngày 25/06/1998 của bộ chính trị ban chấphành trung ương khóa VIII về tăng cường công tác bảo vệ môi trườngtrong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đã xác định mụctiêu cần đạt được trong công tác bảo vệ môi trường và phát triển bềnvững là : Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, phục hồi và cải thiện môitrường của những nơi những vùng đã bị suy thoái, bảo tồn đa dạngsinh học, từng bước nâng cao chất lượng môi trường ở các khu côngnghiệp, khu đô thị và nông thôn góp phần phát triển kinh tế nâng caođời sống của nhân dân Phấn đấu đến năm 2000 phải đạt các mục tiêu

mà đại hội Đảng lần thứ VIII đã đề ra

- Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 9 của Đảng tiếp tục đề ratăng trưởng kinh tế đi liền với phát triển văn hóa từng bước cải thiệnđời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thực hiện tiến bộ và côngbằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường Phát triển kinh tế nhanh

có hiệu quả và bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao độngtheo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa

- Nghị quyết 41- NQ/TW ngày 15/11/2004 của bộ chính trị ban chấphành trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam về bảo vệ môi trườngtrong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đã chỉ rõ bảo vệmôi trường vừa là mục tiêu vừa là một trong những nội dung cơ bản

của phát triển bền vững, phải được thể hiện trong các chiến lược quyhoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của từng ngành từng địaphương Khắc phục tư tưởng chỉ chú trọng phát triển kinh tế xã hội

mà coi nhẹ bảo vệ môi trường

- Ngày 22/02/2005 Thủ tướng chính phủ đã ban hành quyết định số34/2005/QĐ-TTg ban hành Chương trình hành động của chính phủthực hiện nghị quyết số 41- NQ/TW ngày 15/11/1004 của Bộ Chínhtrị về bảo vệ môi trường trong thời kì đẩy mạnh sự nghiệp côngnghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Chiến lược bảo vệ môi trường quốcgia 2001 đến 2010 và Kế hoạch hành động môi trường quốc gia 2001-

2005 khẳng định quan điểm : “Công tác bảo vệ môi trường là sựnghiệp của toàn đảng toàn dân; là nội dung cơ bản không thể tách rờitrong đường lối chủ trương và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội củacác cấp, các ngành…”

- Trong văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng tiếp tụckhẳng định : coi trọng việc thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ bảo vệmôi trường trong mọi hoạt động kinh tế xã hội, xử lý tốt mối quan hệgiữa phát triển kinh tế đo thị hóa với bảo vệ môi trường đảm bảo pháttriển bền vững

Trong các chủ trương chung về bảo vệ môi trường trong phát triển kinh tế,trong các văn kiện của Đảng cũng đề cập tới vấn đề lồng ghép môi trường vàđất đai Văn kiện hội nghị lần thứ 7 BCHTW khóa IX khẳng định: Khai thác

sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả, phát huy tối đa tiềmnăng tiềm lực về đất; đầu tư mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng và bảo

vệ đất canh tác nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương thực và môi trường sinhthái theo quy hoạch và kế hoạch của nhà nước