CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ Giai đoạn 3: là AIDS, đây chính là giai đoạn cuối của HIV trong cơ thể, với một số triệu chứng bên ngoài.. CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄ
Trang 1BÀI BÁO CÁO MÔN: VIRUS HỌC ĐẠI CƯƠNG
MÃ SỐ HỌC PHẦN: CS 108 VIRUS HỌC ĐẠI CƯƠNG
Giảng Viên:
TS Bùi Thị Minh Diệu
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ VIỆN NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Trang 2Lƣ Thúy Ngân B1203226
Trang 3
3
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
VIRUS HIV
Trang 5Hình ảnh các bệnh nhân HIV
Trang 6I TÌM HiỂU CHUNG
1) Định nghĩa HIV
- HIV (tiếng Anh: human
immunodeficiency
virus, có nghĩa virus
suy giảm miễn dịch ở
người) thuộc
chi lentivirus và
họ retrovirus có khả
năng gây hội chứng
suy giảm miễn dịch
mắc phải ADIS
Nguồn: http://vi.wikipedia.org/ Hình ảnh HIV màu xanh lục được quét trên kính hiển vi điện tử
Trang 7I TÌM HiỂU CHUNG
Retrovirus là loại virus mà vật
chất di truyền của chúng là
phân tử RNA Khi chúng
xâm nhập vào cơ thể thì có
khả năng thực hiện quá
trình phiên mã ngược nhờ
enzim đặc biệt là enzyme
phiên mã ngược - Reverse
Transciptase DNA sau đó
là kết hợp vào gen của vật
Trang 8I TÌM HiỂU CHUNG
- AIDS (Tiếng Anh:
Acquired Immuno Deficiency
Syndrome, có
nghĩa là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải)
Trang 9I TÌM HiỂU CHUNG
2) Nguồn gốc
HIV/AIDS được phát hiện lần đầu tiên vào năm
1981 và nhanh chóng lan rộng trên toàn cầu,
trở thành một đại dịch nguy hiểm trong lịch sử
loài người Một số giả thuyết được đặt ra:
Quan hệ tình dục đồng giới
Do virus đột biến
Do loài khỉ châu phi
Phải chăng Hitler có liên can?
Trang 10I TÌM HiỂU CHUNG
3) Thực trạng
a) Trên Thế Giới:
Trong hơn 30 năm qua, HIV/AIDS đã
khiến khoảng 60 triệu người trên thế giới bị lây nhiễm và trở thành nguyên nhân gây tử vong cho khoảng 30 triệu người khác Hơn
một nửa những người nhiễm HIV đang còn
sống không biết tình trạng nhiễm vi-rút này của mình
Trang 11I TÌM HiỂU CHUNG
b) Tại Việt Nam
Trong 9 tháng đầu năm 2013 có:
Số người nhiễm là 213.413
Số người chuyển sang giai đoạn AIDS là 63.373
Số người tử vong vì AIDS là 65.133
Mỗi ngày Việt Nam phát hiện 29 người nhiễm HIV
Nguồn: http://www.congan.com.vn/?mod=detnews&catid=942&id=503855
Trang 12I TÌM HiỂU CHUNG
Tỉ lệ số xã, huyện, tỉnh có người nhiễm HIV trong năm 2012
Nguồn: báo cáo của Sở Y Tế tỉnh Tiền Giang
Trang 13I TÌM HiỂU CHUNG
Phân bố người nhiễm HIV theo nhóm tuổi và theo đường lây trong năm 2012
Nguồn: Báo cáo của Sở Y tế tỉnh Tiền Giang
Trang 14Làm giảm tuổi thọ trung bình
Gây suy giảm nòi giống
Trang 15II CẤU TẠO – CƠ XÂM LÂY NHIỄM
1) Cấu tạo của Virus HIV
HIV có đặc điểm chung của họ retroviridae Hạt
virus hoàn chỉnh (virion) có cấu trúc gồm
3 lớp:
Lớp vỏ ngoài
Lớp vỏ trong
Lõi
Trang 16II CẤU TẠO – CƠ XÂM LÂY NHIỄM
Trang 17II CẤU TẠO – CƠ XÂM LÂY NHIỄM
a) Lớp vỏ ngoài (vỏ pepton):
Lớp này là 1 màng lipid kép có
kháng nguyên chéo với màng
nguyên sinh chất tế bào Gắn
Trang 18II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
b) Lớp vỏ trong:
Gồm 2 lớp
- Lớp ngoài hình cầu, cấu tạo bởi
protein có trọng lượng phân tử 17
kDa (P17)
- Lớp trong hình trụ, cấu tạo bởi các
phân tử có trọng lượng phân tử là 24
kDa (P24) Đây là kháng nguyên rất
quan trọng để chuẩn đoán nhiễm
HIV/AIDS
Trang 19II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
c) Lõi: Là thành phần bên trong của vỏ capsid
Bao gồm:
Gen cấu trúc của HIV gồm:
+ Gen Gag (group specific antigen)
+ Gen Pol (polymerase)
+ Gen EnV (envelop)
Gen điều hoà của HIV gồm:
+ Gen Tat làm tăng quá trình nhân lên của virus
+ Gen Nef làm chậm quá trình nhân lên của virus
+ Gen Rev điều chỉnh các quá trình nhân lên qua gen Tat và Nef
Ba gen khác như: Vif, Vpr và Vpu mã các protein tương ứng
Trang 20II CẤU TẠO – CƠ XÂM LÂY NHIỄM
c) Lõi (tt)
Trang 21II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
Nguồn: http://www.yale.edu/bio243/HIV/genome.html
Trang 22II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
- Các phân tử enzym
+ Enzym RT đảm nhiệm việc sao mã bộ gen virus
thành ADN bổ sung
+ Enzym protease có vai trò tách các protein được mã
hoá bởi gen Gag Pol thành các phân tử hoạt động
Nên hiện nay các thuốc tân dược hiện đại là tập trung
tác động trên 2 loại enzym này để diệt virus HIV là
chính
+ Integrase là enzym có tác dụng gắn kết ADN của
virus vào ADN của tế bào vật chủ Ở trong của virus (vỏ capsit)
Trang 23II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
2) Sự xâm nhập và tăng lên của virus HIV
a) Sự hấp phụ lên bề mặt tế bào:
HIV bám vào bề mặt tế bào cảm thụ nhờ sự phù
hợp giữa Receptor tế bào với gp120 của nó
Trong đa số các trường hợp, các receptor này
là các phân tử CD4 của tế bào lympho T hỗ trợ hoặc một số tế bào khác như bạch cầu đơn
nhân lớn, đại thực bào và một số tế bào dòng lympho
Trang 24II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
b) Sự xâm nhập vào tế bào:
Sau khi đã bám vào các receptor của tế bào vật
chủ, phân tử gp41 của HIV cắm sâu vào màng
tế bào Nhờ đó genom của HIV chui vào bên
trong của tế bào Vì vậy giai đoạn này còn gọi
là “cắm neo và hoà màng”
Trang 25II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
c) Sự nhân lên trong tế bào:
Trang 26II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
ADN bổ sung của HIV được sao mã thành ARN genom và
ARN thông tin cho nó (mARN)
Dịch mã:
Nhờ mARN được tạo thành ở giai đoạn trên, các prrotein
cần của HIV được tổng hợp
Trang 27II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
màng này nảy chồi và các hạt HIV
được giải phóng Chúng tiếp tục gây
nhiễm cho tế bào mới, còn tế bào đã
giúp chúng nhân lên thì bị tiêu diệt
HIV là loại virus vừa sống ở trong tế
bào bạch cầu, vừa tiêu diệt loại tế bào
được sản sinh từ tủy xương này làm
suy giảm hệ thống miễn dịch của con
người
Trang 28II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
Chu trình nhân lên của virus HIV
Nguồn: trieuchungbenh.com
Trang 29II CẤU TẠO – CƠ CHẾ XÂM NHIỄM
Quá trình xâm nhiễm và nhân lên của virus HIV
Trang 30III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
1.Các con đường lây nhiễm:
Đường tình dục
Đường máu
Đường từ mẹ sang con
Trang 31III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐIỀU TRỊ
a Đường tình dục:
Virus HIV có rất nhiều trong máu, trong tinh
dịch của người người nhiễm, vì vậy dễ dàn tiếp
nhận và lây truyền bệnh khi quan hệ tình dục
không an toàn với người bị nhiễm
Nếu dùng miệng để kích thích cơ quan sinh dục
bạn tình, thì nguy cơ nhiễm HIV cũng rất cao do
miệng bị lở, xước hay chảy máu răng…
Giao hợp dương vật – hậu môn dễ lây HIV nhất
do không có chất nhờn như là âm đạo, vì vậy dễ
bị sây sát, trầy xước
Trang 32b Đường máu:
không bị nhiễm HIV
c Đường từ mẹ sang con:
bị nhiễm HIV lây qua nhau thai, máu và chất dịch…
** Ngoài ra HIV không lây truyền qua: Muỗi đốt, hôn, tiếp
xúc thông thường…
III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐIỀU TRỊ
Trang 33III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
2 Các giai đoạn bệnh
Giai đoạn 1: Nhiễm HIV cấp (hay còn gọi thời kỳ
cửa sổ) Người nhiễm HIV hầu như không có biểu
hiện gì hoặc chỉ có ít những triệu chứng thông thường
giống như cảm cúm… Giai đoạn này thường kéo dài
từ 2 tuần đến 3 tháng, đôi khi tới 6 tháng Đầu giai
đoạn này xét nghiệm HIV có thể cho kết quả âm tính
Giai đoạn 2 : Không có triệu chứng, có thể kéo dài
nhiều năm, trung bình là từ 8-10 năm và có thể kéo
dài lâu hơn
Trang 34III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
Giai đoạn 3: là AIDS, đây chính là giai đoạn cuối của HIV trong cơ thể, với một số triệu chứng bên
ngoài Giai đoạn này thường kéo dài từ 6 tháng đến
2 năm nếu không được điều trị bằng thuốc kháng
virus thì sẽ kết thúc bằng việc tử vong
Trang 35III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM,
CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
3) Các biện pháp phòng tránh
a) Phòng nhiễm HIV/AIDS qua đường tình dục:
Sống lành mạnh, chung thủy một vợ một chồng, không quan
hệ tình dục bừa bãi
Thực hiện tình dục an toàn để bảo vệ cho bản thân bằng cách
sử dụng bao cao su đúng cách
Trang 36III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM,
CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
b) Phòng nhiễm HIV/AIDS lây qua đường máu:
Không tiêm chích ma túy
Tránh tiếp xúc trực tiếp với các dịch cơ thể của người
nhiễm HIV
Nguồn: Tiin.vn
Trang 37III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM,
CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
Chỉ sử dụng bơm kim tiêm vô trùng Không dùng
chung bơm kim tiêm Sử dụng dụng cụ đã tiệt
trùng khi phẫu thuật, xăm, xỏ lỗ, châm cứu
Chỉ truyền máu và các chế phẩm máu khi thật cần
thiết, và chỉ nhận máu và các chế phẩm máu đã xét
nghiệm HIV
Dùng riêng đồ dùng cá nhân: dao cạo, bàn chải
răng, bấm móng tay,
Trang 38III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
c) Phòng nhiễm HIV/AIDS lây truyền từ
mẹ sang con:
Người phụ nữ bị nhiễm HIV thì
không nên có thai vì tỷ lệ lây
truyền HIV sang con là 30%
Trường hợp muốn sinh con, cần
đến cơ sở y tế để được tư vấn về
cách phòng lây nhiễm HIV cho
con Sau khi sinh nếu có điều kiện
thì nên cho trẻ dùng sữa bò thay
thế sữa mẹ
Trang 39III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
4) Phương pháp điều trị
Hiện tại chưa có vaccine đặc trị nào để
phòng ngừa lây nhiễm HIV, và cũng
không có một liệu pháp nào có thể loại bỏ
hoàn toàn virus HIV ra khỏi cơ thể Tuy
nhiên có 1 số phương pháp điều trị kéo
dài sự sống như:
Trang 40III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
a) Điều trị phơi nhiễm
Khi có nguy cơ lây nhiễm khi bị trầy xước gây chảy máu hay bị dịch tiết,giẫm phải kim tiêm hay quan hệ tình dục không an toàn…cách điều trị tốt nhất là uống
thuốc phơi nhiễm HIV và theo dõi tại bệnh viện
chẳng hạn ở viện Paster (Nha Trang) hay bệnh viện
đa khoa Tỉnh,thời gian điều trị tốt nhất là ngay từ
những giờ đầu tiên (2-3 giờ sau tai nạn) và muộn nhất không quá 7 ngày
Trang 41III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
b) Điều trị phòng ngừa lây nhiễm từ mẹ sang con:
Nếu phát hiện sớm lúc mang thai, người mẹ sẽ được điều trị với hai loại thuốc Zidovudine (AZT)/Lamivudine (3TC) từ
tuần thứ 34 của thai kỳ Cách điều trị này sẽ giảm tỷ lệ lây
truyền từ mẹ sang con từ 30% xuống còn 3 – 5% Nếu phát hiện muộn lúc sanh, thai phụ sẽ được uống một liều
Nevirapine duy nhất, muộn nhất là 4 giờ trước khi sanh sẽ
giảm tỷ lệ lây truyền xuống còn 10 – 13%
c) Điều trị hỗ trợ
Không dùng thuốc mà bằng các biện pháp hỗ trợ
như dinh dưỡng, thể dục, lối sống lành mạnh Áp
dụng cho người nhiễm HIV giai đoạn đầu
Trang 42III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
d) Điều trị nhiễm trùng cơ hội:
Vào giai đoạn cận AIDS,tùy theo loại nhiễm trùng cơ hội như
nấm,sốt,tiêu chảy,lao,viêm phổi người bệnh sẽ được điều trị tại các chuyên khoa như lao, da liễu
e) Điều trị cho trẻ em có HIV:
Trẻ có HIV có có suy giảm miễn dịch theo phân loại 2, 3
(phân loại dựa vào lympho CD4)
Trẻ sinh ra từ mẹ có HIV(+) trong 6 tuần sau khi sinh, trong
khi chờ làm chẩn đoán xác định
Đối với trẻ từ 0-6 tuần tuổi dùng siro Zidovudine Hoặc phối hợp thuốc thuốc dành cho trẻ dưới 13 tuổi
Trang 43III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
f) Điều trị đặc hiệu HIV/AIDS:
Áp dụng cho bệnh nhân nhiễm trùng cơ hội hoặc có số
lượng lympho bào CD4<200/mm3 Người bệnh được
sử dụng các loại thuốc phối hợp kháng virus như:
Zidovudine (ZDV, AZT), Didanosine(ddI), Lamivudine (3TC) theo phác đồ điều trị.Loại điều trị này tuy
không trị hết bệnh, nhưng hạn chế sự phát triển của
HIV, giúp người bệnh kéo dài tuổi thọ, cải thiện chất
lượng sống cho người bệnhvà giảm lây lan cho cộng
đồng
I
Trang 44III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
Liệu pháp tức thời
Trang 45III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
• Hiện nay Việt Nam đang thí điểm sáng kiến
2.0 (là sáng kiến toàn cầu do Chương trình
phối hợp của Liên Hiệp Quốc (UNAIDS) và
WHO xây dựng) tại 2 địa phương là Cần Thơ
và Điện Biên Mở ra một hướng đi mới trong
phòng và điều trị HIV/AIDS ở nước ta
Trang 46III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
5) Các công trình nghiên cứu về HIV/AIDS
• Phương pháp ghép tủy xương và người đầu tiên được
chữa khỏi HIV/AIDS
Timothy Ray Brown – người đầu tiên được chữa khỏi bệnh AIDS
Nguồn: http://dantri.com.vn/
Trang 47III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
• Tìm ra cách chặn virus HIV phát triển thành AIDS
• Khả năng điều trị HIV/AIDS bằng liệu pháp gen
• Khả năng điều trị HIV bằng tia phóng xạ
• Tìm ra loại nấm được cho là có thể chữa bệnh ung
thư, HIV/AIDS
• Bé gái nhiễm HIV được chữa khỏi
• Trung Quốc công bố đột phá trong nghiên cứu chữa
trị HIV/AIDS
Trang 48III CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM, CÁC BiỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH – ĐiỀU TRỊ
• Bước đầu tìm ra cơ chế nghiên cứu Vắc-xin phòng
chống HIV
http://giaoduc.net.vn/
Trang 49IV TÀI LiỆU THAM KHẢO
• ve-HIV-AIDS-011109984.html
http://www.tinmoi.vn/Thong-tin-tham-khao-• http://forum.hiv.com.vn/
• http://www.diendanhiv.vn/
• danh-cho-nhung-nguoi-nhiem-hiv-aids/
http://bacsytructuyen.com/diendan/box/85-clb-• http://giaoduc.net.vn/
• http://kienthucgioitinh.org/
• http://tiengchuong.vn/
Trang 50NHÓM THỰC HIỆN XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ QUAN TÂM THEO DÕI!
BÁO CÁO ĐẾN ĐÂY LÀ HẾT!