Sử dụng bài tập trong dạy học hóa học

Hệ thống hóa kiến thức đã học: một số đáng kể bài tập đòi hỏi HS phải vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nội dung trong bài, trong chương.. SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC Có sự phân hó

Chuyên đề: PPDH HIỆN ĐẠI

1.2 Phân loại bài tập hóa học

3 Sử dụng bài tập trong dạy học hóa học

Theo từ điển Tiếng Việt: “ Bài tập là bài ra cho

Bài tập ôn luyện, tổng kết

Phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS

2 TÁC DỤNG CỦA BÀI TẬP

Giúp HS hiểu rõ và khắc sâu kiến thức

Hệ thống hóa kiến thức đã học: một số đáng kể bài tập đòi hỏi HS phải vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nội dung trong bài, trong chương Dạng tổng hợp HS phải huy động vốn hiểu biết trong nhiều chương, nhiều bộn môn

Cung cấp thêm kiến thức mới, mở rộng hiểu biết của HS

về các vấn đề thực tiễn đời sống và sản xuất hóa học

Rèn luyện một số kĩ năng, kĩ xảo: phát hiện vấn đề, sử

dụng ngôn ngữ hóa học, tính theo công thức và phương trình, lập công thức, cân bằng phương trình phản ứng,……

Thí dụ: Viết các PTHH để hoàn thành sơ đồ phản ứng sau

(ghi rõ điều kiện phản ứng, mỗi mũi tên là một phản ứng), xác định phản ứng nào là phản ứng oxi hóa - khử :

KClO 3 → O 2 → SO 2 → H 2 SO 4 → SO 2 → S → FeS

2 TÁC DỤNG CỦA BÀI TẬP

Giúp GV đánh giá được kiến thức và kĩ năng của HS HS cũng tự kiểm tra biết được những lỗ hổng kiến thức để kịp thời bổ sung

Phát triển tư duy: HS được rèn luyện các thao tác tưu duy: phân tích , tổng hợp, so sánh, quy nạp, diễn dịch… Rèn tư duy logic cho HS

Rèn luyện tính kiên trì, chịu khó, cẩn thận, chính xác khoa học

Làm cho các em thêm yêu thích môn học, say mê khoa học.

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC

Có sự phân hóa phù hợp với trình độ của các học sinh

3.1 Yêu cầu về bài tập hóa học

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.2 Một số dạng bài tập phát huy tính tích cực của học sinh

a0,75a 1,25a

- Dung dịch chứa a mol Ca(OH) 2

- Số mol bị hấp thụ lần lượt là 0; 0,25a; 0,5a; 1a; 1,25a; 1,5a; 2a.

b Dựa vào đồ thị, hãy tính số mol CO 2 đã phản ứng khi số mol kết tủa là 0,75a.

Thí dụ :

Hãy cho biết cách mô tả như ở các hình A, B, C có thể

áp dụng để thu được những khí nào trong số các khí sau:

H 2 , O 2 , N 2 , Cl 2 , CO 2 , HCl, NH 3 , SO 2 , H 2 S.

3.2.4 Bài tập sử dụng hình vẽ

3.2.5 Bài tập rèn tư duy cho học sinh

Thí dụ:

Cho m gam hỗn hợp X gồm Fe ,CaO và KOH tác dụng hết với dung dịch HNO 3 loãng (dư), thu được 0,15 mol hỗn hợp muối Tính giá trị của m?

MFe = MCaO = MKOH = 56

Thí dụ:

Oxi hóa hết m gam hỗn hợp hai ancol no đơn chức kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng bởi CuO thành anđehit Sau

phản ứng thấy khối lượng chất rắn giảm 0,16g và thu được

hỗn hợp hơi có tỉ khối hơi so với H 2 bằng 13,75 Tính giá trị của m.

Cách 1: Phương pháp đại số tính theo PTHH

Cách 2: Phương pháp tăng giảm khối lượng

Cách 3: Phương pháp bảo toàn khối lượng

3.2.6 Bài tập có nhiều cách giải

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.3 Nguyên tắc lựa chọn một bài tập hóa học

để dạy cho học sinh

- Mục đích sử dụng của bài tập là gì? để nghiên cứu tài liệu mới, hoàn thiện kỹ năng, hay kiểm tra đánh giá?

- Dùng bài tập ở dạng định tính hay định lượng?

- Dạng bài cơ bản hay nâng cao ?

- Thông qua bài tập đó đạt được những tác dụng nào? học sinh sẽ tư duy ra sao? nhận thức như thế nào?

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.4 Những chú ý khi dạy bài tập hóa học

* Xác định rõ mục đích của từng bài tập, mục đích của tiết bài tập

Ôn tập kiến thức gì?

Bồi dưỡng kiến thức cơ bản?

Bổ sung kiến thức bị hụt hẫng?

Hình thành phương pháp giải với một dạng bài tập nào đó?

* Chọn chữa các bài tập tiêu biểu, điển hình Tránh trùng

lặp về kiến thức cũng như về các dạng bài tập Chú ý các bài:

Có trọng tâm kiến thức hóa học cần khắc sâu

Có phương pháp giải mới

Dạng bài quan trọng, phổ biến, hay thi

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.4 Chú ý khi chữa bài tập hóa học

* Phải nghiên cứu chuẩn bị trước thật kĩ càng

Tính trước kết quảGiải bằng nhiều cách khác nhau

Dự kiến trước những sai lầm HS hay mắc phải

* Giúp HS nắm chắc phương pháp giải các dạng bài tập

cơ bản

- Chữa bài mẫu thật kĩ

- Cho những bài tương tự để HS về nhà làm

- Khi chữa những bài tương tự: cho HS lên bảng làm, chỉ nói các bước giải và đáp số hoặc chỉ nói những

điểm mới cần chú ý

- Ôn luyện thường xuyên

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.4 Chú ý khi chữa bài tập hóa học

* Dùng hình vẽ và sơ đồ trong giải bài tập

* Dùng phấn màu làm bật các chi tiết cần chú ý

* Tiết kiệm thời gian

Đề bài có thể photo phát cho HS hoặc viết trước ra bảng, bìa cứng

Tận dụng các bài tập trong SGK, SBT

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.4 Chú ý khi chữa bài tập hóa học

* Gọi HS lên bảng

- Những bài đơn giản, ngắn có thể gọi bất cứ HS nào nhưng nên ưu tiên các HS trung bình, yếu

- Những bài khó, dài nên chọn những HS khá, giỏi

- Phát hiện nhanh chóng lỗ hổng kiến thức, sai sót của

HS để bổ sung, sửa chữa kịp thời

- Nếu HS có hướng giải sai nên dừng lại ngay

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.4 Chú ý khi chữa bài tập hóa học

* Chữa bài tập cho HS yếu

- Đề ra yêu cầu vừa phải, nhắm vào trọng tâm, những dạng bài tập cơ bản

- Đề bài cần đơn giản, ngắn gọn, ít sử lý số liệu

- Không giải nhiều phương pháp

- Tránh những bài quá khó HS không hiểu được

- Bài tương tự chỉ cho khác chút ít

- Nâng cao trình độ dần từng bước

* Chữa bài tập với lớp có nhiều trình độ khác nhau

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.5 Một số phương pháp giải tóan hóa thông dụng

* Phương pháp bảo toàn khối lượng

* Phương pháp bảo toàn nguyên tố

* Phương pháp bảo toàn electron

* Phương pháp bảo toàn điện tích

* Phương pháp giá trị trung bình

* Phương pháp tăng giảm khối lượng

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.6 Các bước giải một bài toán hóa học trên lớp

Bước 1: Tóm tắt đầu bài một cách ngắn gọn trên bảng

Bước 2: Xử lý các số liệu dạng thô thành dạng cơ bản

Bước 3: Viết các PTHH của các phản ứng xảy ra (nếu có) Bước 4: Gợi ý và hướng dẫn học sinh suy nghĩ tìm lời giải Bước 5: Tóm tắt, hệ thống những vấn đề cần thiết, quan

trọng rút ra từ bài tập (về kiến thức, kỹ năng, phương pháp)

3 SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

3.6 Các bước giải một bài toán hóa học trên lớp

Thí dụ: Cho 20 gam hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe 3 O 4 và Fe 2 O 3 tác dụng vừa hết với 700 ml dung dịch HCl 1M thu được

dung dịch X và 3,36 lít H 2 (đktc) Cho X phản ứng với dung dich NaOH dư thu được kết tủa Y Nung Y ngoài không khí đến khối lượng không đổi thu được m gam chất rắn Tính giá trị của m?

Fe FeO

Bài tập hóa học là phương tiện cơ bản để dạy học sinh vận dụng các kiến thức hóa học vào thực tế đời sống, sản xuất và tập nghiên cứu khoa học Phương pháp luyện tập thông qua việc sử dụng bài tập hóa học là phương pháp quan trọng nhất để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Nếu xây dựng và sử dụng bài tập một cách hợp lý sẽ phát huy được tối

đa tác dụng của bài tập, đồng thời rèn luyện cho học sinh các năng lực tư duy

KẾT LUẬN

Xin chân thành cám

ơn Cô và các bạn đã lắng nghe!

Td: Cho a gam hỗn hợp X gồm Mg và Fe tác dụng

của m theo a và b

Td: Cho a gam hỗn hợp X gồm Mg, Al và Fe tác

dụng hết với lượng dư dung dịch HCl, thu được

b mol khí và dung dịch chứa m gam muối Tính giá trị của m theo a và b

Td: Chỉ dùng một thuốc thử hãy phân biệt 3 chất

rắn: Mg, Al và Al2O3 ?

Thí dụ: Phát biểu nào sau đây không đúng?

là thủy tinh lỏng.

B Đám cháy magie có thể được dập tắt bằng cát khô.

hủy tầng ozon.

đun nóng dung dịch NH4NO2 bão hoà.

Thí dụ: Tìm các lỗi sai trong bài tập sau:

Cho 28 gam hỗn hợp X gồm Fe2O3, MgO và CuO tác dụng hết với dd HNO3 loãng (dư), thu được 2,24 lít khí (đktc) và dd Y chứa 22,6 gam muối Tính % khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp X?

Thí dụ: Dung dịch X chứa các ion: Ca2+, Na+,

HCO3 - và Cl-, trong đó số mol của ion Cl- là 0,1

- Cho 1/2 dd X phản ứng với dd NaOH (dư), thu được 2 gam kết tủa.

- Cho 1/2 dd X còn lại phản ứng với dd Ca(OH)2

(dư), thu được 3 gam kết tủa.

Mặt khác, nếu đun sôi đến cạn dd X thì thu được m

gam chất rắn khan Tính giá trị của m?

Thí dụ: Cho 0,02 mol KMnO4 tác dụng với dd HCl

đặc (dư), sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thì số mol HCl bị oxi hóa là