giáo án lịch sử lớp 11

Trong bối cảnh chung của các nước phương Đông vào giữa thế kỉ XIX đứng trước nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản thực dân phương Tây nhưng với Nhật Bản lại thoát ra số phận của một nướ

PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TIẾP THEO)

Chương I: CÁC NƯỚC CHÂU Á ,CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA TINH

(Thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)

Bài1 Tiết: 1.

NHẬT BẢN Ngày soạn:05/08/09

Ngày dạy:

I Mục tiêu bài học.

1 Về kiến thức:

- Hiểu rõ những cải cách của Thiên hoàng Minh Trị thực chất là một cuộc cách mạng

tư sản, đưa nước Nhật phát triển sang gia đoạn đế quốc chủ nghĩa

- Thấy được chính sách xâm lược của giới thống trị Nhật Bản cũng như các cuộc đấu tranh của GCVS cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của những chính

sách cải cách đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao CNĐQ thường gắn với chiến tranh

3 Về kĩ năng: Nắm vững và biết giải thích các khái niệm “cải cách”, biết sử dụng

lược đồ để trình bày các sự kiện có liên quan đến bài học

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

- Lược đồ về sự bành trướng của đế quốc Nhật cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 11

chương trình lịch sử lớp 11gồm các phần

+ Lịch sử thế giới cận đại phần tiếp theo

+ Lịch sử thế giới hiện đại từ 1917 – 1945

Lịch sử Việt Nam 1858 – 1918

2.Dẫn dắt vào bài mới.

Trong bối cảnh chung của các nước phương Đông vào giữa thế kỉ XIX đứng trước nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản thực dân phương Tây nhưng với Nhật Bản lại thoát

ra số phận của một nước thuộc địa và phụ thuộc rồi trở thành một đế quốc hùng mạnh ở khu vực Châu á Vậy xuất phát từ nguyên nhân nào mà Nhật Bản có được điều đó ? Chúng

ta cùng tìm hiểu bài 1

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

GV: Giới thiệu khái quát về nước Nhật

cuối TK XIX và chế độ Mạc Phủ

Vị trí của NB : Một quần đảo ở Đông Bắc

Á trải dài theo hình cánh cung bao gồm

các đảo lớn nhỏ trong đó có 4 đảo lớn :

Honsu, Hocai đo, Kyusu, và Sikôku NB

nằm giữa vùng biển NB và nam TBD

,Phía Đông giáp Bắc Á và Nam Triều Tiên

.Diện tích : 374.000 km2 Vào nữa đầu thế

kỉ XIX chế độ phong kiến NB khủng

hoảng suy yếu

GV: Giải thích chế độ Mạc Phủ ?

Vua Nhật được tôn là Thiên Hoàng có vị

trí tối cao song quyền lực thực tế nằm

trong tay tướng quân (Sôgun) đóng ở phủ

chúa –Mạc Phủ 1603 dòng họ TôKưgaoa

1 Nhật Bản từ đầu thế kỷ XIX đến trước 1868.

Đến giữa TK XIX chế độ Mạc Phủ ở N Bản đứng đầu là tướng quân( SôGun) lâm vào khủng hoảng, suy yếu trầm trọng

nắm chức vụ tướng quân ,vì thế thời kì

này ở NB gọi là chế độ Mạc Phủ

GV:Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội

Nhật Bản cuối TK XIX NTN ? Tại sao lại

như vậy

GV: Sự suy yếu của NB nữa đầu thế kỉ

XIX trong bối cảnh thế giới lúc đó dẫn

đến hậu quả nghiêm trọng gì ?

Vì sao các nước đế quốc bắt đầu tấn công

xâm lược Nhật Bản ?

GV:Yêu cầu đặt ra cho Nhật Bản lúc này

là gì ? Tại sao lại như vậy ?

Trước nguy cơ bị Xâm lược Nhật Bản đã

lựa chọn con đường nào ? Bảo thủ hay cải

cách ?

GV: Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự sụp

đổ chế độ Mạc Phủ

Những cải cách của Thiên Hoàng Minh

Trị sau khi lên ngôi ?

GV: Việc chính phủ cho phép mua bán

ruông đất có tác hại gì đối với nông dân ?

Ruộng đất rơi vào tay địa chủ mới và phú

nông

GV:Vì sao trong lĩnh vực quân sự Nhật

bản chú ý hiện đại hóa theo kiểu phương

Tây ?

GV:Vì sao Nhật Bản coi giáo dục là chìa

khóa cho công cuộc hiện đại hóa ?

Vì: Nâng cao dân trí ,đáp ứng nhu cầu tiếp

thu kĩ thuật cùng với sự phát triển của xã

hội

GV:Em có nhận xét gì về những cải cách

của Thiên Hoàng ?

GV :Qua các nội dung của cuộc cải cách

Minh Trị tính chất của cuộc cải cách là

gì ? Tại sao nói như vậy ?

GV :Ý nghĩa lớn nhất của cuộc cải cách

Minh Trị là gì ?

Những biểu hiện nào chứng tỏ Nhật Bản

đang dần chuyển sang một nước đế quốc ?

Những biểu hiện của nền kinh tế TBCN ở

+Trước nguy cơ bị Xâm lược Nhật Bản hoặc duy trì chế độ PK trì trệ, bảo thủ hoặc phải cải cách

2 Cuộc Duy tân Minh Trị

Tháng 1.1868 sau khi lên ngôi Thiên Hoàng Minh trị tiến hành cải cách đất nước trên tất cả các lĩnh vực

* Nội dung cuộc cải cách:

đi du học phương Tây

* Tính chất: Cuộc cải cách Minh Trị

mang tính chất một cuộc cách mạng tư sản

* Ý nghĩa: - Đưa nước Nhật từ một nước

hiện chính sách bành trướng hiếu chiến

không thua kém các nước phương Tây nào

-Uy hiếp Bắc Kinh ,chiếm cửa biển Lữ

Thuận ,nhà Thanh phải nhượng Đài Loan

và Liêu Đông cho Nhật 1904-1905 gây

chiến với Nga buộc Nga phải nhường cửa

biển Lữ Thuận ,đảo Xakhalin, thừa nhận

Nhật Bản chiếm đóng Triều Tiên

GV:Tại sao nói Nhật Bản có đặc điểm chủ

nghĩa đế quốc phong kiến quân phiệt ?

* Chính trị:

- Đối nội:

+ Bần cùng hóa nhân dân lao động

+ Bóc lột công nhân nặng nề => 1901 Đảng XHDC của công nhân được thành lập

Kl: Nhật Bản đã trở thành nước đế quốc

4 Sơ kết bài học

- Củng cố: Nguyên nhân nào làm cho Nhật Bản từ một nước PK lạc hậu trở thành một nước đế quốc chủ nghĩa, thoát khỏi thân phận một nước thuộc địa ?

- Dặn dò: Học bài cũ, đọc và soạn trước bài Ấn Độ

- Ra bài tập: Liên hệ tình hình Nhật Bản cuối thế kỷ XIX với tình hình Việt Nam ?

Sưu tầm những tranh ảnh về nước Nhật hiện nay về các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, xã hộ

Bài 2 Tiết: 2.

ẤN ĐỘ Ngày soạn:10/08/09

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Lên án sự thống trị dã man, tàn bạo của thực dân Anh đối với nhân dân Ấn Độ; đồng tình với tinh thần đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống

đế quốc

3 Về kĩ năng: Biết sử dụng lược đồ để trình bày diễn biến các cuộc đấu tranh tiêu biểu

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ phong trào cách mạng ở Ấn Độ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Tranh ảnh về đất nước Ấn Độ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

2 Dẫn dắt vào bài mới.

Cuối thế kỷ XIX Nhật Bản nhờ cuộc cải cách Duy tân Minh Trị từ một nước phong kiến lạc hậu trở thành một nước Đế quốc Các nước Châu Á khác thì sao ? chúng ta tiếp tục nghiên cứu về một nước ở Châu Á: Ấn Độ

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

Khái quát tình hình Ấn Độ từ nữa sau thế

kỷ XIX ?

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

GV: Anh đã thi hành chính sách cai trị

nhân dân Ấn Độ như thế nào?

GV:Những chính sách thống trị của TD

Anh dẫn đến hậu quả ntn đối với Ấn Độ ?

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

Gv giải thích “XiPay”:

GV:Nguyên nhân cuộc khởi nghĩa(tại sao

binh lính Ấn Độ nằm trong quân đội thực

dân Anh lại đứng lên khởi nghĩa chống

thực dân Anh) ?

1 Tình hình kinh tế, xã hội Ấn Độ nửa sau thế kỷ XIX.

Quá trình thực dân xâm lược Ấn Độ

- Từ đầu thế kỉ XVII chế độ phong kiến Ấn

Độ suy yếu → các nước phương Tây chủ yếu là Anh – Pháp đua nhau xâm lược

- Kết Quả :Đến giữa thế kỷ XIX, TD Anh

hoàn thành xâm lược và đặt ách thống trị

Ấn Độ

Chính sách cai trị của thực dân Anh

+ Kinh tế: Đẩy mạnh khai thác, vơ vét tài nguyên thiên nhiên, bóc lột nhân công rẻ mạt → Ấn Độ trở thành thuộc địa quan trọng nhất của thực dân Anh

+ Chính trị - xã hội: Cai trị trực tiếp, chia

rẽ tôn giáo, chủng tộc, đẳng cấp

+Về văn hóa – Giáo dục: Thi hành chính sách giáo dục ngu dân ,khuyến khích tập quán lạc hậu và hủ tục cổ xưa

=> Hậu quả: Kinh tế suy yếu,đời sống nhân dân cực khổ, mâu thuẫn dân tộc, giai cấp

GV: Diễn biến chính của cuộc Khởi nghĩa

Xipay ?

GV:Qua diễn biến của cuộc khởinghĩa em

cho biết tính chất của phong trào đấu tranh

?

GV:Thử nêu nguyên nhân thất bại của

cuộc k/n Xipay ?

Cuộc nổi dậy tự phát ,chưa có đường lối

lãnh đạo lại gặp phải sự đàn áp tàn bạo

của thực dân Anh đồng thời do mâu thuẫn

nội bộ nghĩa quân,phương thức tác chiến

GV:Nêu ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa

Xipay ?

Hoạt động: Cả lớp và cá nhân

Sau khởi nghĩa XiPay TDAnh tăng cường

thống trị bóc lột Ấn Độ.GCTS Ấn Độ ra

đời và phát triển khá nhanh Đây là GCTS

d tộc có mặt sớm nhất châu Á trên vũ đài

chính trị Sự trưởng thành của g/c này đặt

ra yêu cầu thành lập những tổ chức chính

đảng riêng

GV:Em có nhận xét gì về chủ trương đấu

tranh của Đảng Quốc đại ?

GV:Vì sao trong Đảng Quốc đại có sự

phân hóa ?

GV:Phong trào đấu tranh 1905 – 1908 có

nét gì mới so với trước ?

TiLắc bị đày đi Mianma và mất ở Bom

bay 1/8/1920 hình ảnh của ông vẫn mãi

trong lòng ND Ấn Độ.Ne6bru thủ tướng

đầu tiên của nước cộng hòa Ấn Độkính

tặng Ti Lắc danh hiệu “Người cha của

-Ý nghĩa

+ Nêu cao tinh thần bất khuất chống TD của nhân dân Ấn Độ.Ý thức vươn tới độc lập của nhân dân Ấn Độ

+ Mở dầu cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc sau này

3 Đảng Quốc Đại và phong tràodân tộc (1885 – 1908)

- Sự thành lập Đảng Quốc Đại.

+ Cuối 1885 Đảng Quốc dân đại hội (Đảng Quốc đại) thành lập

+ Chủ trương:Từ(1885- 1905)Đảng đấu tranh ôn hòa, bất bạo động, đòi cải cách….+ Do thái dộ thỏa hiệp của những người cầm đầu và chính sách hai mặt của chính quyền Anh, nội bộ Đảng Quốc Đại bị phân hóa thành hai phái:Ôn hòa và phái Cực đoan(cấp tiến)

=> Phái dân chủ cấp tiến (Tilắc) chủ trương kiên quyết đấu tranh

+ Đầu TK XX TD Anh tăng cường chính sách chia để trị, đàn áp Đảng Quốc đại, bắt phái cấp tiến

- Phong trào đấu tranh 1905 – 1908.

+ Do giai cấp tư sản lãnh đạo, mang đậm ý thức dân tộc

+ Lần dầu tiên công nhân Ấn Độ tham gia phong trào (bãi công của công nhân Bombay 1908).6.1908 TD Anh bắt Ti Lắc kết án 6 năm tù ,công nhân Bom bay đã tổng bãi công 6 ngày để ủng hộ Ti Lắc

=> Cao trào cách mạng 1905-1908 mang đậm ý thức dân tộc đánh dấu sự thức tỉnh của nhân dân Ấn Độ tuy nhiên chính sách chia rẽ của thực dân Anh làm cho phong trào tạm ngừng

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố:

+ Nguyên nhân bùng nổ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ ?

+ Sự phân hóa của Đảng Quốc đại ? Vì sao phong trào đấu tranh thất bại ?

- Dặn dò:

+ Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa

+ Nghiên cứu bài 3 Trung Quốc

và đế quốc của nhân dân Trung Quốc

Ca1ckha1i niệm “Nữa thuộc địa nữa phong kiến”, “Vận động duy tân”

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Biểu lộ sự cảm thông, khâm phục đối với nhân dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh chống đế quốc phong kiến đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ phong trào Nghĩa Hòa đoàn, lược đồ cách mạng Tân Hợi, tranh ảnh về Tôn Trung Sơn, về Cách mạng Tân Hợi …

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm tra bài cũ

Vai trò của Đảng Quốc đại trong phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống thực dân Anh ?

2.Dẫn dắt vào bài mới:

Vì sao cuối thế kỷ XIX, Trung Hoa một nước rộng lớn, đông dân nhất thế giới lại bị các nước đế quốc xâm lược, xâu xé ? Nhân dân Trung Quốc đã đấu tranh chống đế quốc giành độc lập dân tộc như thế nào ?

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

GV:Em hãy cho biế những hiểu biết của

em về đất nước Trung Quốc (Vị trí, dân

số, lịch sử văn hóa)

Tại sao nói sang thế kỷ XIX Trung Quốc

trở thành “miếng mồi” ngon cho các nước

GV:Các nước phương Tây dùng thủ đoạn

gì để xâm lược,len chân vào thị trường

Trung Quốc,làm thế nào để bắt Trung

Quốc mở cửa?

- Năm cửa biển T Quốc phải mở cho

thương nhân Anh buôn bán là Quảng

Châu, Phúc Châu, Ninh Ba, Hạ Môn,

Thượng Hải

GV:Thế nào là nước nữa thuộc địa nữa

phong kiến?

Hình 6: Trung Quốc được ví như một

chiếc bánh khổng lồ cầm nĩa đứng xung

quanh là Nhật hoàng, Nga,Anh, Pháp,

Đức, Mĩ nét mặt ông nào cũng đăm chiêu

chắc hẳn đang nghĩ cách len chân vào thị

trường TQuốc “cắt một miếng bánh béo

bở”

GV:Vì sao không một nước tư bản thực

dân nào 1 mình xâm lược thống trị Trung

Quốc?

Hoạt động: nhóm

Nhóm 1: Tìm hiểu về phong trào Thái

Bình Thiên Quốc (ng nhân bùng nổ, chính

sách của thái bình thiên quốc, ý nghĩa lịch

sử)

Nhóm 2: Tìm hiểu về phong trào Duy Tân

(ng nhân bùng nổ, nội dung cải cách,tính

chất, ý nghĩa lịch sử, nhuyên nhân thất

bại)

Nhóm 3: Tìm hiểu về phong trào Nghĩa

Hòa Đoàn (Sự phát triển của phong

trào,mục tiêu đấu tranh,thái độ của triều

đình Mãn Thanh,nguyên nhân thất bại,

tính chất, ý nghĩa lịch sử)

Nội dung cải cách:

GV:Em rút ra nhận xét gì về các cuộc

cuộc đấu tranh chống phong kiến ,đế quốc

ở T Quốc cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX ?

Nguyên nhân thất bại?

- Quá trình xâm lược:

+ Thế kỉ XVIII các nước đế quốc đi đầu là Anh đòi Mãn Thanh “mở cửa” để buôn bán thuốc phiện

+ 6.1840 Chiến tranh thuốc phiện bùng nổ(6.1840- 8 1842) Anh nhảy vào Trung Quốc.Chính quyền Mãn Thanh phải kí Hiệp ước Nam Kinh 1842 phải chấp nhận các điều khoản thiệt thòi: bồi thường chiến phí (21tr bảng) mở cửa … Đây là mốc mở đầu quá trình biến T Quốc từ một nước phong kiến độc lập trở thành một nước thuộc địa nữa p kiến

+ Cuối thế kỷ XIX các nước đế quốc Đức, Pháp, Nga, Nhật chia nhau Trung Quốc

2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX.

- Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc (1851- 1864)

+ 1.1.1851 Hồng Tú Toàn lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa Kim Điền ( Quảng Tây) sau đó lan rộng khắp cả nước

+ Quân KN đã xây dựng được Cquyền (Thiên Kinh), thi hành nhiều CS tiến bộ.+ 19.7.1864 Mãn Thanh tấn công Thiên Kinh đàn áp phong trào => Cuộc Kn thất bại

- Phong trào Duy tân Trước nguy cơ bị xâm lược một số nhân vật tiến bộ thuộc giới sĩ phu T Quốc chủ thương tiến hành cải cách để cứu vãn tình thế Đó là cuộc vận động Duy Tân do Khang Hữu Vi

và Lương Khải Siêu lãnh đạo được sự đồng tình ủng hộ của vua Quang Tự nhưng phong trào nhanh chóng thất bại

- Phong trào Nghĩa Hòa đoàn

+ 1899 bùng nổ ở Sơn Đông và nhanh chóng lan rộng đến Bắc Kinh

+1900 liên quân 8 nước tấn công đàn áp phong trào và tiến vào Trung Quốc

+ Mãn Thanh kí điều ước Tân Sửu (1901) với ĐQ => Trung Quốc trở thành nước nửa

Tiểu sử TT Sơn ?

GV:Đường lối đấu tranh và mục tiêu của

đồng minh Hội

GV:Em có nhận xét gì về chủ nghĩa Tam

Dân và mục tiêu Đồng Minh Hội? (Tích

cực và hạn chế)

GV:Em nêu nguyên nhân dẫn đến cách

mạng Tân Hợi?

Liên quân 8 nước: Anh, Nhật, Đức, Mĩ,

Nga, Pháp, Áo – Hung, Italia

GV:Tại sao khi Viên Thế Khải nắm chức

Đại Tổng thống thì cách mạng chấm dứt ?

T/C:Vì không thủ tiêu chế độ sở hữu

ruộng đất phong kiến ,không chia ruộng

đất cho dân cày ,không xóa bỏ ách nô dịch

của nước ngoài

thuộc địa, nửa phong kiến

3 Tôn Trung Sơn và Cách mạng Tân Hợi (1911).

- Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng Minh Hội

+ Tôn Trung Sơn (SGK)+ 8.1905 TT Sơn tập hợp giai cấp tư sản T quốc thành lậpTrung Quốc Đồng minh hội – chính đảng của giai cấp tư sản ra đời

+ Cương lĩnh của TQĐMH dựa vào chủ nghĩa “Tam dân” của TTS

+ Mục tiêu là đánh đổ Mãn Thanh, thành lập Dân quốc, bình đẳng cho dân cày

Diễn Biến

+ 10.10.1911 Khởi nghĩa ở Vũ Xương và nhanh chóng lan rộng khắp miền Trung, Nam T.Quốc

+ 29.12.1911TT Sơn được bầu làm đại tổng thống Quốc dân đại hội họp ở Nam Kinh thành lập Trung Hoa Dân quốc.Trước thắng lợi của cách mạng ,tư sản thương lượng với nhà Thanh (Viên Thế Khải)

+12.2.1912 Vua Thanh (Phổ Nghi) thoái

vị TTSơn buộc phải từ chức + 6.3.1912 Viên Thế Khải nhậm chức Đại Tổng thống Trung Hoa Dân quốc => Cách mạng chấm dứt

- Tính chất,ý nghĩa của Cách mạng Tân Hợi.

Tính chất: CM manh tính chất là cuộc CM dân chủ tư sản không triệt để

Nguyên nhân nào dẫn đến việc Trung Quốc bị biến thành nước thuộc địa ?

- Dặn dò: Trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu trước bài “Các nước Đông Nam Á”

- Ra bài tập: Lập bảng liệt kê các sự kiện về quá trình đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc và phong kiến ?

Bài 4 Tiết: 4,5

CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

(Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX) Ngày soạn:20/08/09

3 Về kĩ năng: Biết sử dụng lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX để trình bày những sự kiện tiêu biểu Rèn luyện kỉ năng so sánh, để chỉ ra được những nét chung, riêng của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước trong khu vực

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồng Đông Nam Á cuối thế ki XIX đầu thế kỉ XX

Tranh ảnh các nhân vật, sự kiện lịch sử

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm ra bài cũ:

Nguyên nhân ,kết quả cuả cách mạnh Tân Hợi Tại sao nói cách mạng Tân Hợi 1911 ở Trung Quốc là một cuộc cách mạng Tư sản không triệt để ?

2.Dẫn dắt vào bài mới.

Ở Trung Quốc các nước đế quốc tấn công xâm lược và Trung Quốc trở thành nước ½ thuộc địa ½ nửa phong kiến Vậy các nước Đông Nam Á thì như thế nào ? Nhân dân các nước Đông Nam Á đã đấu tranh chống CNĐQ ntn chúng ta hãy tiếp tục nghiên cứu về các nước ĐNA

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

Hoạt động 1:Cả lớp và cá nhân

GV dùng lược đồ ĐNÁ giới thiệu về vị trí

địa lí, lịch sử- văn hóa ,vị trí chiến lược

của ĐNÁ

GV:Tại sao các nước Đông Nam Á lại trở

thành đối tượng xâm lược của các nước

phương Tây ?

GV:Trong khu vực ĐNÁ nước nào là

thuộc địa sớm nhất ? ĐNÁ chủ yếu là

thuộc địa của thực dân nào? Có nước nào

thoát khỏi số phận thuộc địa không ?

Inđônêxia là nước thuộc địa sớm nhất ở

ĐNÁ

GV:Vì sao Xiêm là nước duy nhất ở ĐNÁ

giữ được nền độc lập tương đối về chính

trị của mình ?

GV:Em có nhận xét gì về sự phân chia

Đông Nam Á giữa các nước đế quốc thực

dân ?

Việc phân chia đó nói lên điều gì ?

Hoạt động 1:Cá nhân

+ Inđônêxia là một quần đảo rộng lớn với

13.600đảo lớn nhỏ,trong đó có hai đảo lớn

nhất là đảo Giava và Sumtơra

+ Là một nước giàu tài nguyên: Hồ tiêu,

hương liệu,dừa vì vậy còn gọi là “Đảo

dừa” Là nơi trao đổi hàng hóa quốc tế , là

điểm dừng chân của thương nhân nhiều

nước : thương nhân Hồi giáo người Ấn

Độ, Hồi giáo Ả Rập, Ba Tư vì thế đạo Hồi

có ảnh hưởng lớn ở Inđônêxia là một quốc

gia Hồi giáo

GV:Đọc SGK và nêu những nét lớn trong

phong trào chống thực dân Hà Lan của

nhân dân In-đô-nê-xi-a ?

GV: Nhận xét chung về phong trào đấu

tranh của nhân dân Inđônêxia ?

1 Quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân vào các nước Đông Nam Á.

-Nguyên nhân ĐNÁ bị xâm lược+ Các nước tư bản Âu- Mĩ hoàn thành cuộc cách mạng tư sản và đẩy mạnh xâm lược thuộc địa

+ Các nước ĐNA có vị trí chiến lược quan trọng (GV chỉ trên bản đồ)

+ Là khu vực rộng lớn, đông dân, giàu tài nguyên thiên nhiên, có nền văn hóa lâu đời.+ Từ giữa thế kỉ XIX Chế độ phong kiến lâm vào khủng hoảng triền miên về k tế , chính trị, xã hội kinh tế kém phát triển

 Tạo điều kiện cho các nước tư bản phương tây xâm lược ĐNÁ(trừ Xiêm)

- Quá trình xâm lược

+ Từ TK XV,XVIXIX Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan xâm lược Inđônêxia.+Từ giữa TK XVI TBN xâm lược Philippin Từ(1889 – 1902) Philippin là thuộc địa của Mĩ

+ TD Anh chiếm Miến Điện (1885), Mã Lai (Malayxia + Xingapo) đầu TK XX+ TD Pháp chiếm ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia cuối TK XIX

+ Xiêm (Thái Lan ) Anh- Pháp tranh chấp

-10.1873 khởi nghĩa nhân dân đảo Achê

- 1873 – 1909 khởi nghĩa ở Tây Xumatơra -1878 – 1907 KN Ba Tắc

- 1884 – 1886 KN Calimanta

- 1890 KN nông dân do samin lãnh đạo

- Phong trào công nhân : mạnh dẫn đến

sự thành lập các tổ chức + Hội công nhân đường sắt (1905)+ Hiệp hội công nhân xe lửa (1908) + Liên minh xã hội dân chủ (1914)

 tạo đk tuyên truyền CN Mác  sự ra đời ĐCS 5.1920

Cuối TK XIX đầu TKXX XH Inđônêxia phân hóa sâu sắc GCCN và tư sản ra đời đóng vai trò nhất định trong phong trào yêu

Phi-lip-pin là quốc gia hải đảo được ví

như một “ dải lửa” trên biển Vì sự hoạt

động của nhiều núi lửa Năm 1521 đoàn

thám hiểm của Magienlăng là những

người pTây đầu tiên có mặt trên quần đảo

này 1571 TBN dùng sức mạnh quân sự

đánh chiếm toàn bộ Phi-lip-pin và xdựng

T.Phố Manila

GV:Quá trình đấu tranh của nhân dân

Philippin chống Tây Ban Nha ?

GV:Vì sao cả hai xu hướng đấu tranh của

nhân dân Philippin chống Tây Ban Nha

đều không giành được thắng lợi ?

GV:Mĩ đã từng bước biến Philippin trở

thành thuộc địa như thế nào ?

Cam puchia là một nước nghèo, kinh tế

chậm phát triển Là nước có lịch sử văn

hóa lâu đời.Từ TK V thành lập nước, là

quốc gia phật giáo với 95% dân số theo

đạo phật ,tộc đa số là người khơme mọi

công dân CPC đều mang quốc tịch khơme

- Trước khi bị Pháp xâm lược triều đình

- Những năm 90 củathế kỷ XIX xuất hiện 2

xu hướng đấu tranh ở Phi-lip-pin:

+ Xu hướng cải cách của Hô-xê Ri-dan+ Xu hướng bạo động của Bô-ni-pha-xi-ô Năm 1896 Bô-ni-pha-xi-ô phát động K/n nhưng bị đàn áp

N D Cải cách Bạo độngPhương

pháp

Tiến hành cải cách tuyên truyền khơi dậy ý thức đt

Phát động

kn vũ trang

gp đất đaichia ruộng đất Lực

lượng tham gia

“liên minh Philippin”:trí thức,địa chủ,

tư sản

“Liên hiệp những người con yêu quí của nhân dân”QCND

Xu hướng



Không có tổ chức sâu rộng trong quần chúng nên

yếu ớt

Được quần chúng ủng hộ thành CMTS

Lãnh đạo Hô xê Ri dan

Bô ni pha xi ô

Kết quả Thất bại 

thức tỉnh tinh thần dân tộc

Giải phóng nhiều vùng

- Năm 1898 Mĩ nhân cơ hội xâm nhập lip-pin đánh bại Tây Ban Nha

Phi Nhân dân Philippin nổi dậy đấu tranh chống Mĩ nhưng đến 1902 thì thất bại => Philippin trở thành thuộc địa của Mĩ

4 Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân Campuchia.

Quá trình xâm lược-Giữa TK XIX Pháp từng bước xâm chiếm CPC

- 1863 Pháp ép buộc Nô rô đôm chấp nhận quyền bảo hộ

- 1884 Pháp buộc vua Nô rô đôm kí hiệp ước 1884 biến CPC thành thuộc địa của Pháp

phong kiến Nô rô đôm suy yếu phải thần

phục Thái Lan

GV:Nhận xét về phong trào đấu tranh của

nhân dân CPC cuối TK XIX ?

-Nổ ra liên tục có cuộc kn kéo dào 30 năm

,thu hút sự tham gia đông đảo của tầng lớp

nhân dân

- có sự phối hợp chiến đấu của nhân dân

VN đặt biệt là trong cuộc khởi nghĩa của

Pu côm bô được coi là biểu tượng liên

minh liên đấu của nhân dân

- Kết cục thất bại

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

GV: Em biết gì về nước Lào?

GV:Nguyên nhân thất bại ,ý nghĩa lịch

sử?

GV:Nhận xét chung về phong trào đấu

tranh chống Pháp của nhân dân Lào –

CPC ?

GV:Tại sao trong bối cảnh chung của

Châu Á Thái Lan không bị xâm lược mà

vẫn giữ được độc lập?

-Tên Xiêm được phát hiện đầu tiên đầu

TKXI  giữa TK XII Xiêm có nghĩa là

nâu ,hung hung màu sẫm ,chỉ người Thái

có nước gia thẫm màu 1939 Xiêm được

đổi thành “Vương quốc Thái Lan”(đất

nước của người Thái)

Hoạt động 2: Nhóm và cá nhân

Nhóm 1: Những cải cách của Xiêm về

mặt kinh tế ? Tác dụng của nó?

Nhóm 2: Những cải cách của Xiêm về

mặt chính trị, xã hội và ngoại giao? Tác

dụng của nó?

Nhóm 3: Vì sao những cải cách của Xiêm

- Ách thống trị của Pháp làm cho ND CPC bất bình vùng dậy đấu tranh

Phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân CPC

-1861 – 1892 Si vô tha tấn công vào U đông – Phnôm pênh  thất bại

- 1863 – 1866 cuộc Kn Achaxoa diễn ra ở các tỉnh giáp biên giới VN ,nhân dân Châu Đốc ( Hà Tiên ) ủng hộ A cha xoa chống Pháp  thất bại

- 1866- 1867 cuộc Kn Pucômbô ,lập căn cứ

ở Tây Ninh (VN) sau đó tấn công về CPC kiểm soát Paman tấn công U đông

5 Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân Lào đầu TK XX.

Bối cảnh lịch sử -Giữa TK XIX chế đô phong kiến suy yếu ,Lào [hải thuần phục Thái Lan

- 1893 Pháp đàm phán với Xiêm buộc Xiêm thừa nhận quyền cai trị của Pháp ở Lào  Lào trở thành thuộc địa của Pháp (1893)

Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Lào-1901-1903 cuộc kn do Pha ca đuốc chỉ huy, giải phóng Xa va na khét ,đường 9 biên giới Việt - Lào  thất bại

- 1901-1907 cuộc khởi nghĩa trên cao nguyên Bô lô ven d0 Ong Kẹo,Com ma đam chỉ huy thất bại

6 Xiêm giữa thế kỷ XIX – đầu thế kỉ XX.

* Bối cảnh lịch sử

- Giữa thế kỷ XIX Xiêm thực hiện chính sách đóng của để tránh sự xâm nhập của Phương Tây

Giữa TK XIX đứng trước sự đe dọa xâm lược của phương Tây ,RaMaIV (Mông - kút ở ngôi từ 1851- 1868) đã thực hiện mở cửa buôn bán với nước ngoài

- Năm 1868 Ra-Ma( Chu-la-long-con ở ngôi 1868- 1910) lên ngôi tiến hành cải cách đất nước :

*Nội dung cải cách

-Kinh tế:

+ NN: Giảm nhẹ thuế khóa (ruộng) nâng cao năng xuất lúa, tăng nhanh lượng gạo xuất khẩu

lại thành công mà những cải cách của Việt

Nam cùng thời lại thất bại

“ Ngoại giao cây tre”

+ Ra-ma V chú trọng hoạt động ngoại

giao, lợi dụng sự kiềm chế lẫn nhau giữa

Anh – Pháp để giữ độc lập

Xiêm nằm giữa các vùng thuộc địa của

Anh và Pháp Phía tây là Mianma thuộc

địa của Anh  Xiêm không lệ thuộc hẳn

một nước nào mà vẫn tồn tại với tư cách 1

+ Đứng đầu nhà nước là vua, giúp việc cho vua có hội đồng nhà nước (nghị viện ) + Năm 1892 Ra-ma V tiến hành nhiều cải cách(quân đội, tòa án, trường học ) theo khuôn mẫu phương Tây => Xiêm phát triển theo hướng TBCN

Ngoại giao+ Mềm dẻo ,lợi dụng vị trí “nước đệm”

+ Sẵn sàng từ bỏ các vùng đất phụ cận ( vốn là lãnh thổ cùa CPC, Lào,và Mianma)

để giữ gìn chủ quyền đất nước Tính chất: Cái cách manh tính chất CMTS không triệt để

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố: Nguyên nhân nào biến Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của thực dân Phương Tây ? Vì sao những cuộc đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á chống TD đều thất bại ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu bài 5

- Ra bài tập: Lập bảng niên biểu về quá trình đấu tranh chống thực dân của nhân dân ĐNA?

I Mục tiêu bài học.

1 Về kiến thức: Biết được quá trình xâm lược Châu Phi và khu vực Mĩlatinh của các nước thực dân đế quốc trong thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX Hiểu rõ những phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân châu Phi và Mĩ Latinh

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế và có thái độ đồng tình với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước châu Phi và khu vực Mĩ Latinh

3 Về kĩ năng: Phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của tình hình châu Phi và khu vực Mĩ Latinh

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ châu Phi và khu vực Mĩ Latinh + Các tài liệu tranh ảnh và tham khảo có liên quan.

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm ra bài cũ:

Nguyên nhân nào biến khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của các nước thực dân phương Tây ? Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á chống thực dân phương Tây đều bị thất bại ?

2.Dẫn dắt vào bài mới

Trung Quốc, Ấn Độ, khu vực Đông Nam Á lần lượt trở thành thuộc địa và nữa thuộc địa của thực dân phương Tây Còn Châu Phi và khu vực Mĩ la tinh thì như thế nào ? Để biết được tình hình châu Phi và khu vực Mĩ Latinh cuối TK XIX – đầu TK XX như thế nào chúng ta tiếp tục nghiên cứu bài 5

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

GV dùng lược đồ Châu Phi cuối TK XIX

đầu TK XX giới thiệu đôi nét về Châu Phi

?

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

GV:Nguyên nhân nào biến Châu Phi trở

thành đối tượng xâm lược của thực dân

phương Tây ?

GV:Quá trình xâm lược châu Phi của các

nước Phương Tây diễn ra như thế nào ?

GV: Em có nhận xét gì về việc phân chia

châu Phi giữa các nước thực dân phương

Tây ?

GV:Việc phân chia không đều đó thể hiện

điều gì

GV:Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân

dân châu Phi chống thực dân đều thất

bại ?

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

GV giới thiệu đôi nét về khu vực MiLa

Tinh ?

Cư dân bản địa ở đây là người In đian chủ

nhân của nhiều văn hóa nổi tiếng :VH

Maya , VH Inca ,VH Adơ tếch, các nền

văn hóa này để lại dấu vết của ngững TP

Từ TK XV sau phát kiến địa lí của Cô

lômbô TD TBN, BĐN xâm lược Mĩ La

tinh  Tk XIX đa số các nước MĩLaTinh

đều là thuộc địa của TBN, BĐN

1 Châu Phi.

- Châu phi là lục địa rộng lớn, giàu tài nguyên, có bề dày lịch sử => đối tượng xâm lược của phương Tây

- Từ giữa TKXIX TD Châu Âu bắt đầu xâm lược Châu Phi

- Những năm 70 – 80 TK XIX các nước

TB PTây đua nhau sâu xé Châu Phi

- Quá trình xâm lược của phương Tây

+ Anh: chiếm Nam Phi, Ni-giê-ri-a, đông Phi, Kê-ni-a, Xô-ma-li, U-gan-đa v.v…

+ Pháp: chiếm Tây Phi, Ma-đa-gat-ca, ma-li, Tuy-ni-di, Xa-ha-ra, An-giê-ri v.v…+ Đức: chiếm Ca-mơ-run, Tô-gô, Tây Nam phi, Tan-da-ni-a, v.v…

Xô-+ Bỉ: chiếm Công –gô+ Bồ Đào Nha: chiếm Mô-dăm-bich,

=> Đầu TK XX việc phân chia thuộc địa giữa các nước đế quốc ở C.Phi đã căn bản hoàn thành

- Các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Châu Phi

+ 1837- 1870 cuộc khởi nghĩa của Áp đen

ca de ở Angiêri thu hút đông đảo ND tham gia  thất bại

+ 1879- 1882 ở Ai cập Atmet Arabi lãnh đạo phong trào “Ai Cập trẻ”  thất bại1882- 1898 Muhamet Átmet đã lạnh đạo

ND Xu Đăng chống TD Anh  thất bại

1889 ND Êtiôpia tiến hành kháng chiến chống TD Italia 1.3.1896 Italia thất bại Êtiôpi gữa được độc lập cùng với Libêria

là những nước Châu phi giữa được độc lập

ở cuối TK XIX đầu TK XX (- Nhân dân các nước châu Phi đấu tranh quyết liệt chống thực dân xâm lược, tuy

GV:Tại sao gọi là Mĩ Latinh ?

Vì cư dân ở đây nói tiếng TBN hay

BĐN( ngữ hệ La tinh)

- GV: Sau khi xâm lược Mĩ La-tinh, chủ

nghĩa thực dân đã thiết lập ở đây chế độ

thống trị phản động, gây ra nhiều tội ác dã

GV: Nêu một vài cuộc đấu tranh tiêu biểu

của nhân dân Mĩ Latinh chống thực dân

phương Tây ?

* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân

GV: Vì sao trong khi các nước châu Á,

Châu Phi bị các nước thực dân biến thành

thuộc địa thì khu vực Mĩ Latinh lại giành

được độc lập ?

- GV hỏi: Em hãy nhận xét về phong trào

giải phóng dân tộc ở Mĩ La-tinh?

- GV: Sau khi giành độc lập từ nay Tây

Ban Nha và Bồ Đào Nha, tình hình Mĩ

La-tinh như thế nào?

+ Âm mưu của Mĩ là gạt bỏ thực dân châu

Âu thay vào đó là sự thống trị của Mĩ,

biến Mĩ La-tinh thành “sân sau” của Mĩ

nhiên đều bị thất bại.)

+ Đưa người Châu Phi sang để khai thác tài nguyên

⇒ Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc diễn

ra quyết liệt

* Phong trào đấu tranh giành độc lập

- Cuối thế kỉ XIX – đầu TK XX nhân dân các nước Mĩ Latinh nổi dậy đấu tranh giải phóng dân tộc

+ Cuối TK XVIII bùng nổ cuộc đấu tranh của nhân dân Haiti (1791) 1804 giành thắng lợi HaiTi trở thành nước Cộng hòa

da đen đầu tiên ở Nam Mĩ + Trong những năm đầu TK XIX phong trào đấu tranh nổ ra sôi nổi quyết liệt các quốc gia độc lập ra đời : Mêhicô

(1821),Achentina(1816), Urugoay(1828), Paragoay(1811), Braxin(1822), Cô lôm bia (1830), Êcuađo(1830)

- Đầu TK XX hầu hết các nước Mĩ Latinh đều giành được độc lập trừ một số vùng đất nhỏ

* Tình hình Mĩ La-tinh sau khi giành độc lập và chính sách bành trướng của Mĩ

- Sau khi giành được độc lập các nước Mĩ Latinh có nhiều bước tiến về kinh tế, xã hội

- Những năm đầu TK XX Mĩ đã tiến hành nhiều biện pháp và biến khu vực Mĩ Latinh thành “sân sau” của Mĩ

- Thủ đoạn thực hiện +Đưa ra học thuyết “Châu Mĩ của người

châu Mĩ”1823, thành lập tổ chức “Liên Mĩ”

+ Gây chiến và hất cẳng Tây Ban Nha khỏi Mĩ La-tinh

+ Thực dân chính sách cái gậy lớn và ngoại giao đôla để khống chế Mĩ La-tinh

⇒ Mĩ La-tinh trở thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố: Trong bối cảnh chung của thế giới đều bị thực dân phương Tây biến thành thuộc địa, vì sao Mĩ Latinh lại giành được độc lập từ tay thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK và nghiên cứu bài Chiến tranh thế giới thứ nhất

- Ra bài tập: Vẽ lược đồ về sự phân chia châu Phi của các nước thực dân phương Tây ?

- Hiểu được nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất

- Nắm được diễn biến chủ yếu, tính chất, kết cục của chiến tranh

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Bồi dưỡng tinh thần đấu tranh chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ hòa bình, ủng hộ các cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ chiến tranh thế giới thứ nhất, bảng thống kê hậu quả cuộc chiến tranh, tranh ảnh về chiến tranh

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1 Kiểm ra bài cũ: Chính sách bành trướng của Mĩ đối với khu vực Mĩ Latinh biểu hiện như thế nào ?

2 Dẫn dắt vào bài mới Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX việc phân chia thuộc địa trên thế giới và sự phát triển không đều giữa các nước đế quốc đẫ dẫn đến một cuộc chiến tranh

đế quốc Cuộc chiến tranh đó đã diễn ra như thế nào, kết cục ra sao chúng ta hãy nghiên cứu bài học

3 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

* Hoạt động 1 : Cả lớp

-GV treo bản đồ “Chủ nghĩa tư bản” (thế

kỉ XVI - 1914) Giới thiệu bản đồ : bao

gồm 2 nội dung chính

Thể hiện sự phân chia thuộc địa giữa các

nước đế quốc

GV: Nguyên nhân sâu xa dẫn đến chiến

tranh thế giới thứ hai là gì ?

(Vì sao giai đoạn này lại nảy sinh mâu

thuẫn giữa các nước đế quốc?)

GV:Sự phát triển không đều của chủ

nghĩa tư bản và sự phân chia thuộc địa

không đều sẽ dẫn đến hậu quả tất yếu gì ?

Hoạt động 2 : Cá nhân

GV yêu cầu HS theo dõi SGK những cuộc

chiến tranh giành thuộc địa đầu tiên giữa

các đế quốc, sau đó nêu nhận xét

Người ta thường ví những cuộc chiến

tranh cục bộ này như “khúc dạo đầu của

bản hòa tấu đẫm máu, đó là Chiến tranh

thế giới thứ nhất”

Hoạt động 3 : Cả lớp

Âm mưu chủ yếu của hai khối quân sự

Liên minh và Hiệp ước ?

GV đặt câu hỏi : Qua tìm hiểu mối quan

hệ quốc tế thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, em

hãy rút ra đặc điểm nổi bật trong quan hệ

quốc tế cuối thế kỉ XIX đầu thế kỷ XX là

gì? Nguyên nhân của chiến tranh?

Duyên cớ để chiến tranh bùng nổ ?

GV có thể cung cấp thêm : Đến năm 1914,

sự chuẩn bị chiến tranh của 2 phe đế quốc

cơ bản đã xong Ngày 28.6.1914, Áo -

Hung tổ chức tập trận ở Bô-xni-a Thái tử

Áo là Phơ-ran-xo Phéc-đi-nan đến thủ đô

Bô-xni-a là Xa-ra-e-vô để tham quan cuộc

tập trận thì bị một phần tử người Xéc-bi

ám sát Nhân cơ hội đó Đức hùng hổ bắt

Áo phải tuyên chiến với Xéc-bi Thế là

I Quan hệ quốc tế cuối thế kỷ XIX đầu thế kỉ XX Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh.

Cuối XIX đầu XX sự phát triển không đều

về kinh tế chính trị của CNTD đã làm thay đổi sâu sắc so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc

-Sự phân chia thuộc địa giữa các đế quốc cũng không đều Đế quốc già (Anh, Pháp) nhiều thuộc địa Đế quốc trẻ (Đức, Mĩ) ít thuộc địa

 mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa ngày càng gay gắt

-Các cuộc chiến tranh giành thuộc địa đã

nổ ra ở nhiều nơi

+Chiến tranh Trung - Nhật (1894 - 1895).+Chiến tranh Mĩ - Tây Ban Nha 1898+Chiến tranh Anh-Bôơ (1899 – 1902).+Chiến tranh Nga –Nhật(1904 – 1905)

-Trong cuộc chạy đua giành giật thuộc địa, Đức là kẻ hiếu chiến nhất.Là đầu mối của mọi mâu thuẫn tranh chấp và căng thẳng giữa các nước đế quốc

=> Hình thành hai khối quân sự >< sâu sắc

+ Khối liên minh1882: Đức + Áo - Hung +Italia: chủ trương chia lại thế giới

+ Khối hiệp ước1907: Anh + Pháp + Nga: Giữ nguyên hiện trạng thế giới

=> Nguy cơ dẫn đến chiến tranh

* Nguyên nhân dẫn đến chiến tranhSâu xa:

+Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn

đề thuộc địa+ Sự phát triển không đều của các nước đế quốc

Trực tiếp: Sự hình thành hai khối quân sự đối lập kình địch nhau

- Duyên cớ + Ngày 28.6.1914 thái tử Áo – Hung bị

ám sát => phe Đức + Áo – Hung chớp thời

cơ gây chiến tranh

4 Sơ kết bài học.

- Cũng cố: Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến tranh TG 1?

- Dặn dò: Trả lời các câu hỏi trong SGK và xem trước bài 7 Những thành tựu văn hóa

- Ra bài tập: Lập bảng niên biểu các sự kiện quan trong của cuộc chiến tranh TG 1 ?

- Học sinh kết hợp với các kiến thức đã học các môn Địa lý, Ngữ văn … để hiểu được

sự phát triển của văn học, nghệ thuật, tư tưởng … Thời Cận đại và ảnh hưởng của nó.-Nắm được cuộc đấu tranh trong lĩnh vực tư tưởng dẫn đến sự ra đời CN XHKH

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

- Hình thành ý thức say mê học tập, tìm hiểu, sáng tác

- Trân trọng và phát huy những giá trị thành tựu văn học nghệ thua65tma2 con người

đã đạt được trong thời cận đại

3 Về kĩ năng:

Biết liên hệ, phân tích đánh giá nhứng thành tựu văn hóa và tác dụng của nó đối với

xã hội

- Biết sử dụng phương pháp đối chiếu, so sánh các sự kiện

- Biết trình bày một vấn đề có tính logic

- Biết tổng kết kinh nghiệm rút ra bài học

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Sách giáo khoa + Sách giáo viên + Hình ảnh + tư liệu

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm tra bài cũ

Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh TG thứ nhất 1914 – 1918 ?

2.Dẫn dắt vào bài mới

Thời cận đại chủ nghĩa tư bản đã thắng thế trên phạm vi thế giới Chủ nghĩa tư bản chuyển lên chủ nghĩa đế quốc bên cạnh những mâu thuẩn, những bất công trong xã hội cần lên án thì đây cũng là thời kỳ đạt được nhiều thành tựu trong các lĩnh vực văn học - nghệ thuật, khoa học kỹ thuật Bài học này sẽ giúp các em nhận thức đúng những vấn đề này

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

* Hoạt động 1 : Cá nhân

GV:Tại sao đầu thời cận đại nền văn hóa

thế giới, nhất là ở châu Âu có điều kiện

phát triển?

Gợi ý: Kinh tế phát triển, mối quan hệ xã

hội thay đổi, đó chính là hiện thực để có

nhiều thành tựu về văn học nghệ thuật giai

- Âm nhạc.

+ Sự xuất hiện của các nhạc sĩ thiên tài

GV:Nêu tên một vài tác giả văn học nổi

tiếng thời kỳ cận đại ?Các thể loại văn học

trong thời kỳ này ?

GV:Vai trị của triết học Ánh sáng ?

Những tư tưởng mới trong trào lưu Triết

học Aïnh sáng được ví “Như những khẩu

đại bác, mở đường cho bộ binh xuất

kích”.

GV hỏi: Những thành tựu văn hĩa đầu

thời cận đại cĩ tác dụng gì?

+ Phản ánh hiện thực xã hội ở các nước

trên thế giới thời kỳ cận đại

+ Hình thành quan điểm, tư tưởng của con

người tư sản, tấn cơng vào thành trì của

chế độ phong kiến, gĩp phần vào thắng lợi

của chủ nghĩa tư bản

Hoạt động 1: Cá nhân

Cho HS đọc SGK, xem ảnh của các nhà tư

tưởng tiến bộ: Xanh Xi-mơng, Phu-ri-ê,

Ơ-oen và trả lời câu hỏi: Tư tưởng chính

Nhĩm 1:-Hồn cảnh dẫn đến sự ra đời của

Chủ nghĩa xã hội khoa học?

-Nhĩm 2:Nội dung cơ bản

-Nhĩm 3:-Điểm khác với các học thuyết

trước đây?

- Điểm khác: Xây dựng học thuyết của

mình trên quan điểm, lập trường giai cấp

cơng nhân, thực tiễn đấu tranh của phong

trào cách mạng vơ sản thế giới ⇒ hình

thành hệ thống lý luận vừa mới khoa học

vừa cách mạng

như Bét-to-ven (Đức), Mơ-da (Áo)

+ Các tác phẩm âm nhạc mang đậm tinh thần dân chủ, cách mạng

- Về tư tưởng.

+ Sự ra đời của trào lưu triết học Ánh sáng

cĩ vai trị quan trọng trong cách mạng TS Pháp và sự phát triển của Châu Âu

+ Các địa biểu như: Mơng-te-xki-ơ,

+ Các tác phẩm văn học đã lên án, phê phán sâu sắc xã hội phong kiến lỗi thời, xã hội tư bản bĩc lột

+ Các tác phẩm văn học cịn thể hiện lịng yêu thương con người, nhất là nhân dân lao động, thể hiện lịng yêu nước, yêu hịa bình và tinh thần nhân đạo sâu sắc

- Nghệ thuật.

+ Cuối TK XIX các lĩnh vực nghệ thuật như kiến trúc, âm nhạc, điêu khắc rất phát triển

+ Nhiều thiên tài xuất hiện như:

- Về Mĩ thuật: như Van Gốc (Hà Lan), cat-xơ (TBN) v.v…

Pi Về âm nhạc :cĩ TraiPi cốpPi xki (Nga) điển hình của âm nhạc hiện thực

-Tác dụng: Phản ánh hiện thực xã hội ở các nước trên thế giới thời kỳ cận đại.Mong ước xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn

3 Trào lưu tu tưởng tiến bộ và sự ra đời, phát triển của CNXHKH giữa XIX đầu XX.

- Trào lưu tư tưởng tiến bộ

+ Dưới sự áp bức của chủ nghĩa tư bản một số nhà tư tưởng tiến bộ mong muốn xây dựng một xã hội tiến bộ khơng cĩ áp bức, bĩc lột

+ Các đại biểu: Xanh-xi-mơng, Phu-ri-ê (Pháp), Ơ-oen (Anh)

+ Tư tưởng của các ơng khơng thực hiện được trong điều kiện phát triển của CNTB

=> CNXH khơng tưởng

* Triết học Đức và kinh tế chính trị học

-Nhóm4:Vai trò của Chủ nghĩa xã hội

khoa học?

Chủ nghĩa Mác - Lê-nin là đỉnh cao của trí

tuệ loài người, là cương lĩnh cách mạng

cho cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư

bản, xây dựng xã hội cộng sản và mở ra

kỷ nguyên mới cho sự phát triển của khoa

học (tự nhiên và xã hội, nhân văn)

Sự ra đời của trào lưu tư tưởng tiến bộ ?

Anh:

- Hê-ghen (1770 - 1831) và Phoi-ơ-bác(1804 - 1872) là những nhà triết học nổitiếng người Đức Hê-ghen là nhà duy tâmkhách quan còn Phoi-ơ-bách là nhà duyvật siêu hình

- Khoa Kinh tế - chính trị cổ điển phát sinh ở Anh với các đại biểu như AđamXmít (1723 - 1790) và Ri-các-đô (1772 - 1823) ⇒ mở đầu “lí luận về giá trị lao động” nhưng chỉ mới nhìn thấy mối quan hệ giữa vật và vật chứ chưa thấy mối quan hệ giữa người với người

- Chủ nghĩa xã hội khoa học

+ Sự phát triển của g/c VS, phong trào công nhân => CNXHKH ra đời (Mác –Ănghen)

+ CNXHKH kế thừa và phát triển những thành tựu KHTN và XH mà loài người đạt được

+ Học thuyết của CNXHKH xây dựng trên quan điểm lập trường của giai cấp công nhân

+ Học thuyết của CNXHKH gồm:Triết học, kinh tế chính trị trị học và CN

XH KH

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố: Học thuyết của chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời trong điều kiện lịch sử nào ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa

- Ra bài tập: Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh về các nhà văn, nhà thơ, nhà soạn nhạc, họa

sĩ thời Cận đại ?

- Bài tập: Trả lời các câu hỏi

+ Lập bảng hệ thống kiến thức về thành tựu của văn hóa thời cận đại (với các nhà văn hóa và trào lưu tư tưởng tiêu biểu)

+ Dẫn một vài tác phẩm văn học, nghệ thuật (tự chọn) nêu sự phản ánh đời sống xã hội và tác dụng, ảnh hưởng của nó đối với xã hội

Ngày soạn: 20/9/09

Ngày dạy:

Bài 8 Tiết: 9.

ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI

I Mục tiêu bài học.

1 Về kiến thức:

Học sinh hệ thống hóa được các kiến thức cơ bản của lịch sử thế giới cận đại về: Các cuộc cách mạn tư sản; các nước tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa; phong trào công nhân cuối TK XIX đầu TK XX; chiến tranh TG lần thứ 1…

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Củng cố thái độ, tư tưởng, tình cảm đúng đắn qua các bài đã học

3 Về kĩ năng:

Rèn luện kỹ năng hệ thống hóa kiến thức, phân tích sự kiện v.v…

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm ra bài cũ

- Những tác động của việc ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất?

2.Dẫn dắt vào bài mới

Phần lịch sử thế giới cận đại từ Cách mạng Hà Lan đến kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất và Cách mạng tháng Mười Nga có những nội dung:

- Sự thắng lợi của cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

- Sự phát triển của phong trào công nhân quốc tế và sự xâm lược của chủ nghĩa tư bản, phong trào đấu tranh của các dân tộc chống chủ nghĩa thực dân

Để hiểu được các nội dung trên bài học hôm nay chúng ta sẽ ôn lại những kiến thức

đã học

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

GV hướng dẫn HS xác định cụ thể những

sự kiện lịch sử cơ bản của thời cận đại

* Hoạt động 1:Nhóm

Nhóm 1 Hãy nêu nguyên nhân bùng nổ,

động lực, lãnh đạo, hình thức, diễn biến,

kết quả, ý nghĩa lịch sử, hạn chế của các

cuộc Cách mạng tư sản thế kỉ XVI - XIX?

Nhóm 2 Hãy nêu những đặc điểm chung

và đắc điểm riêng của các cuộc Cách

mạng tư sản từ thế kỉ XVI - XIX?

Nhóm 3 Khái niệm cách mạng tư sản

(phân biệt với cách mạng xã hội chủ nghĩa

về nguyên nhân, mục địch, lực lượng tham

gia, lực lượng lãnh đạo, kết quả, ý nghĩa)

Các nhóm lên trình bày, GV chốt lại:

Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực

- Lập bảng về thắng lợi của cách mạng tư sản và sự xác lập chủ nghĩa tư bản

Nguyên nhân sâu xa: Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất tư sản chủ nghĩa với quan

hệ phong kiến ngày càng sâu sắc

- Nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự bùng nổ của mỗi cuộc cách mạng tư sản (Có nhiều nguyên nhân khác nhau tùy thuộc vào mỗi nước) VD

-Động lực cách mạng: Quần chúng nhân dân, lực lượng thúc đẩy cách mạng tiến lên (điển hình là cách mạng

GV:Thử trình bày về quan hệ sản xuất

phong kiến và quan hệ sản xuất TBCN ?

GV:Thế nào là tự do cạnh tranh, thế nào là

độc quyền, cho ví dụ ?

GV:Chứng minh về sự phát triển từ “tự

phát” sang “tự giác” của phong trào công

nhân

GV:Vì sao các cuộc đấu tranh của nhân

dân các nước chống thực dân bị thất bại ?

- Kết quả: xóa bỏ chế độ phong kiến ởnhững mức độ nhất định, mở đường chochủ nghĩa tư bản phát triển

- Hạn chế:

+Hạn chế chung: chưa mang lại quyền lợi cho nhân dân lao động, sự bóc lột của giai cấp tư sản với giai cấp vô sản ngày càng tăng

+Hạn chế riêng: tùy vào mỗi cuộc cách mạng Chỉ có cách mạng Pháp thời kỳ chuyên chính Giacôbanh đã đạt đến đỉnh cao của cách mạng nên cuộc cách mạng này còn có tình triệt để nhưng vẫn còn hạn chế)

-So sánh cách mạng tư sản và cách mạng

xã hội chủ nghĩa: Mục đích, lãnh đạo, kết quả, ý nghĩa

2 Nhận thức đúng những vấn đề chủ yếu.

- Thứ nhất, về bản chất của các cuộc cách mạng tư sản

+ Nguyên nhân bùng nổ các cuộc cách mạng tư sản là do mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất PK và QHSX TBCN

+ Mục tiêu của cách mạng là lật đổ chế độ phong kiến => phát triển CNTB

- Thứ hai, về CNTB => CNĐQ

+ Là thời kỳ CNTB tự do cạnh tranh => Độc quyền

+ Khi chuyển sang giai đoạn ĐQCN các nước TB đẩy mạnh xâm lược thuộc địa

- Thứ ba, về phong trào công nhân

+ CNTB càng phát triển, phong trào công nhân phát triển từ “tự phát” sang “tự giác”

+ Sự phát triển của phong trào công nhân dẫn đến sự ra đời của CNXHKH

- Thứ tư, về vấn đề xâm lược thuộc địa của CNTD

+ CNTB phát triển gắn liền với cuộc xâm chiếm thuộc địa

+ Phong trào đấu tranh chống CNTD xâm lược của các nước bị xâm lược diễn ra mạnh mẽ nhưng thất bại.

+ Việc phân chia thuộc địa không đều giữa các nước đế quốc dẫn đến chiến tranh thế giới thứ nhất

Chương I

CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917 VÀ CÔNG CUỘC XÂY DỰNG CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1921 - 1941)Bài 9

CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917

VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ CÁCH MẠNG 1917 – 1921

I Mục tiêu bài học.

1 Về kiến thức:

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:

- Nắm được một cách có hệ thống những nét chính về tình hình nước Nga lần thế kỉ

XX, hiểu được vì sao nước Nga năm 1917 lại có hai cuộc cách mạng: Cách mạng tháng Hai

và Cách mạng tháng Mười

- Nắm được những nét chính về diễn biến của cuộc Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười 1917

- Thấy được nội dung cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài

- Hiểu được ý nghĩa lịch sử và ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

- Bồi dưỡng tình cảm cách mạng, nhận thức đúng đắn về cuộc cách mạng XHCN đầu tiên trên thế giới Mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng tháng Mười Nga

- Giáo dục cho HS thấy được tinh thần đấu tranh và lao động của nhân dân Liên Xô

3 Về kĩ năng:

Rèn luyện kỷ năng tổng hợp và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử Khai thác tranh ảnh để hiểu nội dung các vấn đề lịch sử

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ nước Nga đầu TK XX, tranh ảnh về cách mạng tháng Mười Tưu liệu về Lê nin

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm ra bài cũ

Nội dung cơ bản của lịch sử thế giới cận đại bao gồm những vấn đề nào?

2.Dẫn dắt vào bài mới

Đầu thế kỉ XX có một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có tác đông và ảnh hưởng rất lớn, mở đầu và mở đường chó ự phát triển của phong trào cách mạng thế giới, cuộc đấu tranh giải phóng người lao động và các dân tộc bị áp bức, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch sử loài người, đó là Cách mạng tháng Mười Nga Để hiểu được tại sao 1917 nước Nga lại diễn

ra cách mạng xã hội chủ nghĩa, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cách mạng Nga 1917 chúng

ta tìm hiểu bài 9

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

* Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân

- GV sử dụng bản đồ đế quốc Nga 1914

để HS quan sát thấy được vị trí của đế

quốc Nga với lãnh thổ chiếm 1/6 diện tích

Về xã hội: GV minh họa bằng bức ảnh

“Những người nông dân Nga đầu thế kỉ

XX”

GV minh họa thêm bằng bức ảnh nơi ở

của nông dân Nga năm 1917: họ vẫn sống

I Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

1 Tình hình nước Nga trước cách mạng.

- Về chính trị: Đầu thế kỉ XX Nga vẫn là một nước quân chủ chuyên chế, đứng đầu là Nga hoàng Nicôlai II

+ Nga hoàng đã đẩy nhân dân Nga vào cuộc chiến tranh đế quốc, gây nên hậu quả kinh tế xã hội nghiêm trọng

-Về kinh tế: lạc hậu, kiệt quệ vì chiến tranh, nạn đói xảy ra ở nhiều nơi, công nghiệp, nông nghiệp đình đốn

- Xã hội: Nhân dân Nga và các dân tộc thuộc Nga bần cùng, đói khổ

+ Phong trào đấu tranh chống Nga Hoàng diễn ra mạnh mẽ

trong những túp lều lụp xụp, xiêu vẹo như

nơi ở của những người nông nô thời trung

đại Chứng tỏ sự lạc hậu trong nông

nghiệp và đời sống cực khổ của người

nông dân Trong khi đó Nga hoàng lại dốc

hết sức người, sức của vào chiến tranh đế

quốc Mâu thuẫn giữa nông dân Nga với

Nga hoàng ngày càng gay gắt, bùng nổ

thành các cuộc đấu tranh

GV tiểu kết: Như vậy, năm 1917 nước

Nga đã tiến sát tới một cuộc cách mạng

lượng tham gia và kết quả cách mạng.

- GV nêu câu hỏi: Cục diện chính trị này

có thể kéo dài được không? Tại sao?

GV nhận xét, kết luận: Cục diện chính trị

này không thể kéo dài vì hai chính quyền

đại diện cho hai giai cấp đối lập trong xã

hội không thể cùng song song tồn tại

* Hoạt động 3: Cá nhân

- GV: Em hãy cho biết tính chất của Cách

mạng tháng Mười?

GV kết luận: Cách mạng tháng Mười Nga

=> Nước Nga tiến sát tới một cuộc cách mạng

2 Từ Cách mạng tháng Hai đến Cách mạng tháng Mười.

* Cách mạng dân chủ tư sản tháng 2/1917:

-Lãnh đạo là Đảng Bôn-sê-vích -Lực lượng tham gia là công nhân, binh

(- Tháng 2.1917 nhân dân Nga làm cách mạng lật đổ hoàn toàn chế độ Nga Hoàng

=> Nga trở thành nước Cộng hòa.)

- Sau cách mạng tháng Hai Nga tồn tại hai chính quyền: Chính phủ TS lâm thời ><

Xô viết (đại biểu công – nông và binh lính)

- Tính chất: Cách mạng tháng 2/1917 ở Nga là cuộc cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới

* Cách mạng tháng Mười Nga 1917

- Tháng 4.1917 LêNin thông qua luận cương tháng Tư chủ trương chuyển CMDCTS sang CMXHCN

- Đêm 24/10/1917 bắt đầu khởi nghĩa

- Đêm 25.10 (7.11) quân khởi nghĩa chiếm Cung điện Mùa Đông, chính phủ

TS lâm thời bị bắt => Cách mạng thắng lợi

có mục đích khác hẳn các cuộc cách mạng

tư sản đầu cận đại, nó lật đổi Chính phủ tư

sản, giành chính quyền về tay nhân dân, vì

vậy nó mang tính chất cuộc cách mạng xã

hội chủ nghĩa (cách mạng vô sản)

* Hoạt động 1: Cá nhân

Ngay trong đêm 25/10 (7/11/1917 lịch

Nga cũ) Đại hội Xô viết toàn Nga lần

thứ hai khai mạc ở Điện Xmônưi đã

thành lập chính quyền Xô viết do Lê

nin đứng đầu

GV mở rộng: Điện Xmônưi là một Tu

viện, một trường dòng nổi tiếng cho các

nữ quý tộc được chính Nữ hoàng bảo trợ,

trong cách mạng, Xmônưi là đại bản

doanh của Ủy ban Trung ương Xô viết

toàn Nga và của Xô viết Pêtơrôgrát

Lê-nin đã trực tiếp chỉ đạo cách mạng tại đây

* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân

GV: Chính quyền Xô viết đã làm được

những việc gì và đem lại lợi ích cho ai?

GV: Nước Nga đã làm gì để bảo vệ

chính quyền cách mạng?

* Hoạt động 1: Cả lớp

GV trình bày: Cuối năm 1918 quân

đội 14 nước đế quốc cấu kết với các

lực lượng phản cách mạng trong nước

mở cuộc tấn công nhằm tiêu diệt nước

Nga Xô viết

-Thi hành chế độ cưỡng bức lao động

đối với toàn dân từ 16 tuổi đến 50 tuổi

theo nguyên tắc “Ai không làm thì

- GV yêu cầu một HS nhắc lại kết quả

của Cách mạng tháng Mười Nga Kết

quả đó có ý nghĩa gì với nước Nga và

với thế giới

-Ngày 3/11/1918 chính quyền Xô viết giành thắng lợi trên khắp nước Nga rộng lớn

-Tính chất: Cách mạng tháng Mười mang tính chất của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

II Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền Xô viết.

1 Xây dựng chính quyền Xô viết.

- Đêm 25.10 Đại hội xô viết toàn Nga tuyên bố thành lập chính quyền xô

viết + Đập tan bộ máy Nhà nước cũ,

xây dựng bộ máy Nhà nước mới

- Chính quyền thông qua “sắc lệnh hòa bình” và “Sắc lệnh ruộng đất”

- Chính quyền Xô viết tiến hành thủ tiêu những tàn tích phong kiến, thực hiện các quyền tự do bình đẳng

- Thành lập hồng quân để bảo vệ chính quyền cách mạng

- Chính quyền Xô viết được xây dựng và cũng cố từ Trung ương đến địa phương

- Quốc hữu hóa các nhà máy xí nghiệp của

tư sản, xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa

2 Bảo vệ chính quyền xô viết.

- Từ 1918 đến 1920 nhân dân Nga phải đấu tranh chống 14 nước đế quốc tấn công

để bảo vệ chính quyền Xô viết còn non trẻ

- Từ 1919 Chính quyền xô viết thực hiện

“Chính sách cộng sản thời chiến”

+ Nhà nước kiểm soát toàn bộ nền công nghiệp

+Trưng thu lượng thực thừa của nông dân.

+ Thi hành chế độ lao động cưởng bức

- Đến 1920 Hồng quân và nhân dân Liên

xô đã đẩy lùi các cuộc tấn công của các lực lượng phản cách mạng, giữ vững chính quyền xô viết

III ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Mười Nga.

-Với nước Nga.

+Đập tan ách áp bức, bóc lột của phong kiến, tư sản, giải phóng công nhân và nhân dân lao động

+ Đưa công nhân và nông dân lên nắmchính quyền, xây dựng chủ nghĩa xã hội

(- Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi

đã mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Nga: Công nhân, nhân dân lao động được giải phóng đứng lên làm chủ đất nước.)

- Với thế giới:

+ Làm thay đổi cục diện thế giới

+ Cổ vũ và để lại nhiều bài học kinhnghiệm cho cách mạng thế giới

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố: Ý nghĩa của cách mạng tháng Mười Ngan 1917 ?

- Dặn dò:

Học bài, chuẩn bị trước bài mới, sưu tầm những tư liệu về công cuộc xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở Liên Xô (1921 - 1941)

-Thấy rõ tác dụng của chính sách kinh tế mới

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

- Bồi dưỡng tình cảm cách mạng, nhận thức được sức mạnh, tính ưu việt và khâm phục thành tựu vĩ đại của nhân dân Liên Xô

-Tránh tư tưởng phủ định lịch sử, phủ nhận những đóng góp to lớn của chủ nghĩa xã hội với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại

3 Về kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp các sự kiện lịch sử

- Tăng cường khả năng đối chiếu, so sánh các sự kiện lịch sử để hiểu rõ hơn đặc trưng lịch sử của từng sự kiện

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

-Lược đồ Liên Xô, tranh ảnh về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

- Một số tranh ảnh về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

-Tư liệu, mẩu chuyện lịch sử về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên

2.Dẫn dắt vào bài mới

Sau khi thực hiện thắng lợi cuộc cách mạng XHCN đầu tiên trên thế giới, nhân dân

Xô viết bước vào thời kỳ khai phá một con đường mới – xây dựng CNXH Quá trình đó diến ra như thế nào bài hôm nay sẽ trả lời câu hỏi đó

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

-GV yêu cầu HS theo dõi SGK về tình

hình nước Nga sau chiến tranh (năm

1921)

-HS theo dõi SGK, tự tóm tắt tình hình

kinh tế, chính trị, xã hội ở nga vào vở

+ Sau 7 năm chiến tranh (1920) sản

xuất công nghiệp giảm 7 lần so với

1913 (còn 1/7 so với trước chiến

tranh).Sản xuất nông nghiệp giảm một

nửa so với trước chiến tranh (còn 1/2)

* Hoạt động 2: Cả lớp

GV:So sánh chính sách “Cộng sản thời

chiến” và “chính sách kinh tế mới”

I CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI VÀ CÔNG CUỘC KHÔI PHỤC KINH TẾ (1921 – 1925).

1 Chính sách kinh tế mới.

* Hoàn cảnh lịch sử:

-Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm trọng

- Tình hình chính trị không ổn định

Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi

- Chính sách cộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiên nhân dân bất bình

→ Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng

- Tháng 3.1921 Đảng Bônsêvích thông

qua Chính sách kinh tế mới (NEP).

-* Nội dung+ Nông nghiệp: Thay chế độ trưng thu lương thực bằng thuế lương thực

+ Công nghiệp:Tư nhân hóa những xí nghiệp dưới 20 công nhân., khuyến khích nước ngoài đầu tư, nhà nước nắm các ngành kinh tế chính

+ Thương nghiệp, tiền tệ: Tư nhân được tự

do buôn bán, đẩy mạnh trao đổi giữa thành thị và nông thôn Năm 1924 phát hành đồng Rúp

⇒ Thực chất là chuyển nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tế

Ý nghĩa cơ bản của chính sách kinh tế mới

?

⇒ Chính sách cộng sản thời chiến do

nhà nước nắm độc quyền quản lý nền

kinh tế quốc dân Còn chính sách kinh

tế mới thực chất là chuyển nền kinh tế

do nhà nước độc quyền, sang nền kinh

tế nhiều thành phần do nhà nước kiểm

soát, khôi phục lại nền kinh tế hàng

hóa

* Hoạt động 3: Cả lớp

GV yêu cầu HS theo dõi bảng thống ke

một số ngành kinh tế của nước Nga

- Việc thành lập Liên xô dưa trên nguyên

tắc bình đẳng và quyền dân tộc tự quyết,

giúp đỡ nhau vì mục tiêu xây dựng thành

công CNXH

Sau công cuộc khôi phục kinh tế (1921

- 1925) nhân dân Liên Xô bắt tay vào

công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Mục đích của công nghiệp hóa xã hội

chủ nghĩa ở Liên Xô?

- Biện pháp thực hiện?

- Kết quả đạt được.?

+ Công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa:

Công nghiệp hóa là quá trình xây dựng

một nền sản xuất cơ khí hóa trong

ngành kinh tế quốc dân, trước hết là

trong ngành công nghiệp (biến nước

nông nghiệp thành một nước công

nghiệp có những ngành công nghiệp

then chốt)

hàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát

-T Ý nghĩa

+ Chính sách kinh tế mới chuyển nền kinh

tế LX từ bao cấp sang => cơ chế thị trường

Thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyểnbiến rõ rệt, giúp nhân dân Xô viết vượt qua khó khăn, hoàn thành khôi phục kinh tế

+ Chính sách kinh tế mới để lại nhiều kinh nghiệm cho các nước xã hội chủ nghĩa và các nước khác trên thế giới

2 Sự thành lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết.

- Nhằm liên minh các dân tộc trên lãnh thổ thành một khối thống nhất

- Tháng 12.1922 Đại hội xô viét Liên bang

tuyên bố thành lập Liên bang Cộng hòa xã

hòa, đến năm 1940 có thêm 11 nước

II CÔNG CUỘC XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1925 – 1941).

1 Những kế hoạch 5 năm đầu tiên.

- Để xây dựng đất nước nhiệm vụ trọng

tâm của LX là Công nghiệp hóa đất nước.

- Nhiệm vụ là ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chế tạo máy, năng lượng, quốc phòng

- Kế hoach 5 năm lần thứ nhất(1928-1932)

và lần thứ 2 (1933 – 1937) đạt được những thành tựu:

+ Công nghiệp chiếm 77.4% tổng sản phẩm QD

+ Nông nghiệp: 93% nông hộ với trên 90% diện tích được tập thể hóa

+ Văn hóa GD: Thanh toán xong nạn mù chữ

+ Xã hội: Xóa bỏ bóc lột, XH chí có 3 giai cấp công, nông, trí thức

- Trong công cuộc xây dựng CNXH tuy

GV:Nêu một vài dẫn chứng về mối quan

hệ giữa Liên Xô với các nước XHCN ?

Sau 16 năm tồn tại của nhà nước xã hội

chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, cuối

cùng Mĩ phải thừa nhận và thiết lập

quan hệ với Liên Xô

còn một số hạn chế song vẫn đạt được nhiều thành tựu to lớn

- Từ năm 1937 Liên Xô tiếp tục thực hiện kế hoạch 5 năm lần ba, sang tháng 6/1941 Đức tấn công Liên Xô, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội bị gián đoạn

2 Quan hệ ngoại giao của liên xô.

- Sau cách mạng tháng Mười Liên Xô thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều nước Châu Âu, Châu Á

- Trong thế bị bao vây, Liên Xô kiên trì đấu tranh từng bước phá vỡ chính sách bao vây về kinh tế, ngoại giao của các nước đế quốc

- Từ 1922 đến 1933 các nước đế quốc lần lượt đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô

TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC TƯ BẢN GIỮA HAI CUỘC

CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918-1939)

Véc-xai-Oa-+ Nắm được nguyên nhân ra đời của tổ chức Quốc tế Cộng Sản đối lập với chủ nghĩa tư bản

+ Thấy rõ nguy cơ một cuộc chiến thế giới mới

+ Phong trào Mặt trận nhân dân chống phát xít và nguy cơ chiến tranh thu được kết quả khác nhau ở các nước tư bản

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Giáo dục tinh thần quốc tế chân chính, tin tưởng vào phong trào đấu tranh của nhân dân lao động, chống chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa phát xít

- Ủng hộ cuộc đấu tranh vì sự tiến bộ và giải phóng của nhân dân thế giới

3 Về kĩ năng:

Rèn luyện khả năng phân tích, liên hệ, rút ra kết luận về các sự kiện lịch sử

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

Lược đồ thế giới hoặc lược đồ châu Âu sau chiến tranh thế giới 1 Tranh ảnh liên quan

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Kiểm ra bài cũ

Nêu các biện pháp của chính sách kinh tế mới ?

2.Dẫn dắt vào bài mới

Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, trật tự thế giới được hình thành như thế nào nghiên cứu bài mới để biết được tình hình các nước tư bản sau chiến tranh

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của Thầy – trò Kiến thức cơ bản HS cần nắm

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân

Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc,

các nước tư bản đã tổ chức Hội nghị hòa

bình ở Vec-xai (1919- 1920) và

Oa-sinh-tơn (1921 - 1922) để ký kết hòa ước và

các Hiệp ước phân chia quyền lợi Một

trật tự thế giới mới được thiết lập thông

qua các văn kiện Vec-xai -Oa-sinh -tơn

nên thường gọi là hệ thống Vec-xai

-Oa-sinh -tơn

GV hỏi: Với hệ thống hòa ước Vec-xai

-Oa-sinh -tơn trật tự thế giới mới được

thiết lập như thế nào? Em có nhận xét gì

GV: Mặc dù không giành thắng lợi

nhưng cao trào cách mạng 1918 - 1923

đưa tới hệ quả quan trọng gì?

GV hỏi: Qua nội dung hoạt động của

Đại hội II và Đại hội VII nêu nhận xét

của em về vai trò của Quốc tế Cộng sản

1 Thiết lập trật tự thế giới mới theo hệ thống Vécxai – Oasinhtơn.

- Sau chiến tranh TG 1 các nước tư bản thắng trận (Anh,Pháp, Mĩ) tổ chức hội nghị Véc xai (1919-1920) và Oa-sinh-tơn (1921-1922) để phân chia quyền lợi

- Qua các văn kiện ký kết một trật tự thế giới

mới được thiết lập => Hệ thống Vécxai – Oasinhtơn.

- Với hệ thống Vécxai – Oasinh tơn các nước thắng trận giành được nhiều quyền lợi

về kinh tế và áp đặt, nô dịch các nước bại trận

2 Cao trào cách mạng 1918 – 1923 ở các nước tư bản Quốc tế Cộng sản.

- Hậu quả của cuộc chiến tranh TG 1 và tác động của cách mạng tháng Mười Nga làm bùng nổ cao trào cách mạng ở các nước tư bản từ 1918 - 1923

- Phong trào đấu tranh đòi công bằng dân chủ, những yêu sách về kinh tế và ủng hộ nước Nga Xô viết

- Không giành được thắng lợi nhưng phong trào đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho

đối với phong trào cách mạng thế giới.

Vai trò của Quốc tế Cộng sản có công

lao to lớn trong việc thống nhất và phát

triển phong trào cách mạng thế giới

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân

Trong những năm 1929 - 1933 thế giới

tư bản diễn ra 1 cuộc đại khủng hoảng

kinh tế Đây là 1 cuộc “khủng hoảng

thừa” kéo dài nhất, tàn phá nặng nề nhất

và gây nên những hậu quả chính trị, xã

hội tai hại nhất trong lịch sử chủ nghĩa tư

bản

GV: Nguyên nhân chủ yếu của cuộc khủng

hoảng kinh tế 1929 – 1933 ?

Từ năm 1928 đến cuối năm 1933, số

người tham gia bãi công ở các nước tư

bản chủ nghĩa đã lên tới 17 triệu, con số

ngày bãi công là 267 triệu

=> Hệ thống TBCN bắt đầu phân hóa:

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân

- GV: Vì sao lại diễn ra phong trào mặt

trận nhân dân chống phát xít và nguy cơ

chiến tranh (1929 - 1939) ?

phong trào công nhân

=> Sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới đòi hỏi phải có một tổ chức quốc tế

- Năm 1943 Quốc tế Cộng sản tự tuyên bố giải tán vì thế giới có nhiều thay đổi và sự chỉ đạo chung không còn phù hợp

3 Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933

và hậu quả của nó.

- Đặc điểm:

+ Khủng hoảng về cơ cấu nền kinh tế của chủ nghĩa tư bản

+ Lớn về phạm vi, trầm trọng về mức độ và kéo dài về thời gian

- Hậu quả:

+ Kinh tế: Tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản, đẩy hàng trăm triệu người (công nhân, nông dân và gia đình họ) vào tình trạng đói khổ SXCN giảm 38%, thương mại giảm 2/3

+ Chính trị - xã hội: bất ổn định Những cuộc đấu tranh, biểu tình diễn ra liên tục khắp cả nước, lôi kéo hàng triệu người tham gia Tỉ lệ người thất nghiệp cao,

- Để đối phó lại cuộc khủng hoảng kinh

tế và đàn áp phong trào cách mạng,giai cấp tư sản cầm quyền ở các nước tìm cách thoát khỏi bằng hai con đường

+ Anh-Pháp-Mĩ: Cải cách kinh tế duy trì CNTB thoát khỏi khủng hoảng

+ Đức-Italia-Nhật: Thiết lập hình thức thống trị mới (CNPX ra đời) ráo riết chạy đua vũ trang

=>Sự ra đời của hai khối đế quốc đối lập, báo hiệu nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới

4.Phong trào Mặt trận nhân dân chống phát xít và nguy cơ chiến tranh.

- Đặc điểm+ Phong trào đặt dưới sự lãnh đạo của Quốc

tế Cộng sản+ Mang tính quần chúng rộng rãi Lan rộng khắp các nước tư bản

- Các phong trào tiêu biểu+ Ở Pháp: Mặt trận nhân dân Pháp giành thắng lợi trong cuộc tuyển cử 5.1936 và lập chính phủ mới Mặt trận đã bảo vệ được nền dân chủ, Pháp thoát khỏi hiểm họa phát xít+ Ở Tây Ban Nha: Mặt trận nhân dân cũng giành được thắng lợi trong tuyển cử và thành lập Chính phủ Mặt trận Nhân dân

- Các nước đế quốc giúp đỡ các thế lực phát xít gây nội chiến tiêu diệt nền cộng hòa

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố: Hậu quả cuộc khủng hoảng 1929 – 1933 ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: HS hiểu rõ bản chất phản động, tàn bạo của chủ nghĩa phát xít Nâng cao tinh thần chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình

3 Về kĩ năng:

-Rèn luyện khả năng so sánh sự kiện để rút ra bản chất của chúng

- Kỹ năng khai thác, phân tích tranh ảnh, bảng biểu và rút ra kết luận

- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS phát huy khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa để nắm được bản chất vấn đề

II Thiết bị, tài liệu dạy – học.

- Bản đồ chính trị châu Âu năm 1914 và năm 1923

- Tranh ảnh, bảng biểu có liên quan tới bài