Giao an Lich su lop 11

Những hiệp ước bất bình đẳng mà Mạc Phủ kí với nước ngoài làm cho các tầng lớp trong xã hội phản ứng mạnh mẽ => phong trào đấu tranh chống Sôgun phát triển mạnh mẽ vào những năm 60 của t

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng lược đồ để trình bày diễn

biến sự kiện lịch sử, giải thích

3 Tư tưởng: Giáo dục cho HS nhận thức vai trò, ý nghĩa của cảI cách đối

với sự phát triển của xã hội

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Lược đồ đế quốc Nhật cuối XIX - đầu XX

- ảnh Thiên Hoàng Minh Trị

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Gv chốt ý giới thiệu kháI quát về chương trình ls lớp 11

Cuối chương trình ls lớp 10, các em đã được tìm hiểu về các nước Âu- Mĩ cuốiXIX- đầu XX Trong khi đó châu Á có nhiều biến đổi mà một trong những tácđộng quan trọng là sự xâm lược thuộc địa của các nước TB phương Tây Trongcơn bão tát đó, quốc guia nào thất bại, quốc gia nào đứng vững => Chương I .Nhật Bản là một điển hình cho những quốc gia giữ được độc lập, phát triển nhanhchóng về kinh tế Câu hỏi đặt ra là tại sao? và bài học hôm nay

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH

Hoạt động 1: Tập thể

Gv dẫn dắt: Sử dụng lược đồ về sự bành

trướng của đế quốc Nhật bản cuối

XIX-đầu XX" để giới thiệu về vị trí của NB:

Đây là một quần đảo ở Đông Nam ấ, trải

dài theo hình cánh cung bao gồm 4 đảo

lớn

(?) Đến giữa thế kỉ XIX, NB có điểm gì

nổi bật?

(?) Sự khủng hoảng chế độ phong kiến

NB biểu hiện ở điểm nào?

Gv chốt:

- Kinh tế: Những điểm trên về kinh tế

chứng tỏ quan hệ sản xuất pk suy yếu lỗi

thời và gay gắt với quan hệ sx TBCN

1 Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước năm 1868.

- Giữa XIX, chế độ phong kiến

NB lâm vào tình trạng khủng hoảngtrầm trọng

+ Kinh tế: Nông nghiệp lạc hậu,

tô thuế nặng nề,mất mùa thườngxuyên

Công thương nghiệp: công trường

mới hình thành.

- xã hội: Ts ngày càng giầu có song

không có địa vị về chính trị, bị giai cấp

pk kìm hãm Trong khi đó thị dân và

nông dân vẫn là đối tượng bóc lột của

chế độ pk

Gv yêu cầu HS liên hệ tình hình VN

trong nửa đầu thế kỉ XIX

(?) Giữa lúc NB đang suy yếu nghiêm

trọng như vậy thì còn phải đối mặt với

nguy cơ gì?

Năm 1853, đô đốc Peri của Mĩ đã đưa

hạm đội có vũ lực buộc Nb phảI mở của

Theo sau là Anh, Pháp

Vậy Nb chọn con đường nào

Hoạt động 2: Tập thể, cá nhân

Gv dẫn dắt: nhìn vào đề mục, các em có

thể đoán được NB chọn con đường nào

và tên người lãnh đạo con đường đó

Gv giới thiệu về thiên hoàng Minh Trị:

Vua Mutsuhito lên kế vị vua cha vào

năm 1867, khi mới 15 tuổi, hiệu là Minh

Trị Đây là một con người thông minh,

dũng cảm, sớm quan tâm việc nước, biết

theo thời thế và dùng người

Những hiệp ước bất bình đẳng mà Mạc

Phủ kí với nước ngoài làm cho các tầng

lớp trong xã hội phản ứng mạnh mẽ =>

phong trào đấu tranh chống Sôgun phát

triển mạnh mẽ vào những năm 60 của thế

kỉ XIX đã làm sụp đổ Mạc phủ => đây là

điều kiện quan trọng để Mútuhitô lên

nắm quyền và tiến hành cải cách

(?) Vua Minh Trị đã tiến hành cảI cách

ntn?

thủ công xuất hiện ngày càng nhiều,

kt hàng hoá phát triển => kinh tếTBCN phát triển nhanh chóng

+ Xã hội: Mâu thuẫn giữa tư sản,thị dân, nông dân với chế độ phongkiến lạc hậu ngày càng gay gắt + Chính trị: Mâu thuẫn sâu sắcgiữa Thiên Hoàng và Tướng quân

- Các nước TBPT đi đàu là Mĩ tìmcách xâm nhập, gây áp lực đòi NBphải "mở của"

- NB đứng trước sự lựa chọn: tiếptục duy trì chế độ pk trì trệ, bảo thủhoặc tiến hành Duy Tân

2 Cuộc Duy Tân Minh Trị

- Tháng 1/1868, sau khi lên ngôI,Thiêm Hoàng Minh trị tiến hànhhàng loạt cải cách:

- Nội dung:

+ Về chính trị: thủ tiêu chế độMạc Phủ, lập chính phủ mới, thựchiện quyền bính đẳng, ban hành hiến

(?) Em hãy phân tích tác động tích cực

của 1 trong những chính sách trên?

(?) Hãy chỉ ra tác động của chế độ nghĩa

vụ quân sự so với trưng binh?

(?) Em có suy nghĩ gì về cảI cách giáo

dục của vua Minh Trị?

(?) Căn cứ vào nội dung cải cách, mục

tiêu cảI cách, lực lượng tiến hành cảI

cách => tính chất và ý nghĩa của DTMT

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý: Từ nội dung cảI cách ta thấy,

mục đích của cuộc DTMT là xoá bỏ chế

độ pk lạc hậu trên tất cả các mặt, đưa NB

phát triển theo con đường TBCN giống

các nước phương Tây do liên minh quý

-Xuất khẩu tư bản

- Đẩy mạnh xâm lược và tranh giành

Thời gian thảo luận 3 phút

HS thảo luận, thống nhất ý kiến, cử đại

pháp mới (1889), thành lập chế độquan chủ lập hiến

+ Về kinh tế: thống nhất tiền tệ, thịtrường; cho phép mua bán ruộngđất; xây dựng cơ sở hạ tầng

+ Quân sự: Xây dựng quân độitheo kiểu phương Tây, thay chế độtrưng binh bằng nghĩa vụ quân sự,chú trọng sx vũ khí

+ Giáo dục: thi hành chính sáchgiáo dục bắt buộc, chú trọng nộidung KHKT, cử HS đI du học

- Tính chất và ý nghĩa: đây là mộtcuộc cách mạng TS, mở đường choCNTB ở NB phát triển

3 Nhật Bản chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc.

diện lên trình bày

- NHÓM 1: Công ti độc quyền

Gv giới thiệu về công ty Mitxưi: "Anh

có thể đI đến Nhật trên trước tàu thuỷ của

=> Các cuộc chiến tranh đã đem đến cho

NB nhiều hiệp ước có lưọi về đất đai và

tài chính, thúc đẩy nhanh phát triển kinh

tế

- N3: mâu thuẫn xã hội

Một trong những sự kiện quan trọng của

phong trào đấu tranh ở NB thời kì này là

sự thành lập Đảng xã hội Dân chủ (1901)

dưới sự lãnh đạo của Cataiama Xen

(?) Tại sao CNĐQ Nhật là CNĐQ pk

quân phiệt?

Gv chốt ý: Dù tiến lên CNTB song Nhật

vẫn duy trì sở hữu ruộng đất pk Tầng lớp

- Cuối thế kỉ XIX, NB đẩy mạnhchính sách bành trướng xâm lượcthuộc địa:

+ 1784 xâm lược Đài Loan + 1894-1895 chiến tranh với TrungQuốc

+ 1904-1905 chiến tranh với Nga

- Sự bóc lột của CNTB với nhândân lao động dẫn đến phong tràođấu tranh rộng lớn của công nhân

=> NB trở thành nước đế quốc vớiđặc điểm CNĐQPKQP

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng lược đồ để trình bày diễn

biến sự kiện lịch sử, giải thích

3 Tư tưởng: Lên án sự thống trị tàn bạo của CNĐQ mà ở đây là Anh,

khâm phục tinh thần đấu tranh của nhân dân ấn Độ

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Lược đồ phong trào cách mạng ấn Độ cuối XIX đầu XX

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Từ lâu, ấn Độ được cả thế giới biết đến như là một xứ sở

rộng lớn, dân cư đông đúc, tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt có nền vănhoá lâu đời Không chỉ vậy, từ giữa thế kỉ XIX, ấn Độ còn được biết đến phongtrào đấu tranh giảI phóng dân tộc diễn ra quyết liệt chống CNĐQ

HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH

Hoạt động 1: cá nhân

Gv dẫn dắt: sau phát kiến địa lí, tìm ra

đường biển đến ấn Độ của V.Gama, thực

dân phương Tây tìm mọi cách xâm lược

ấn Độ

ĐI đầu là Bồ Đào Nha rồi đến Hà Lan,

Anh, Pháp, áo

(?) Tại sao Anh lại có thể giành chiến

thắng trong cuộc tranh giành thị trường ấn

Độ?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý: Vì Anh tiến hành cuộc cm

công nghiệp đầu tiên trên thế giới=> tiềm

lực kinh tế được tăng cường cùng với hạm

đội mạnh ở vùng biển => tạo nên ưu thế

của Anh

(?) Sau khi hoàn thanh xâm lược ấn Độ,

Anh đã thực hiện chính sách cai trị gì?

1 Tình hình kinh tế, xã hội ấn Độ nửa sau thế kỉ XIX

- Quá trình thực dân xâm lược ấn

Độ + Từ đầu thế kỉ VII, các nước tbphương Tây, chủ yếu là Anh, Pháptranh nhau

+ Giữa XIX, Anh hoàn thànhxâm lược và đặt ách cai trị ở ấn Độ

- Từ 1873-1888, thương mại Anh - ấn

Độ tăng 60% ở nông thôn, chính quyền

thực dân tăng thuế, cướp ruộng đất, lập

đồn điền Người nông dân phảI chịu mức

thuế lĩnh canh với mức 60% hoa lợi

Trong 25 năm cuối thế kỉ XIX đã có 26

triệu người chết đói Người dân ấn Độ

sống trên vùng nguyên liệu bông trù phú

nhưng phảI mặc rách rưới, là nước xuất

khẩu gạo nhưng lại có người dân chết đói

tỉ lệ thuận với gạo xuất khẩu

- Ngày 1/1/1877 nữ hoàng Anh tuyên bó

là nữ hoàng ấn Độ Đồng thời td Anh

tuyên bố coi trọng quyền lợi, danh dự, đặc

quyền quý tộc mà thực chất là biến người

bản xứ thành người tay sai cho td

- Bên cạnh những chính sách về

KT-CT-XH, Anh còn thực hiện chính sach ngu

dân, khuyến khích những tập quán lạc hậu

=> Sau hơn 2 thế kỉ, Anh đã hoàn thành

xâm lược ấn Độ và biến ấn Độ thành

thuộc địa để vơ vét, bóc lột và tiêu thụ

hàng hoá Hậu quả tất yếu là sự bần cùng

và chết đói của nd, nền văn minh lâu đời

bị phá huỷ, Anh đã chà đạp lên quyền dân

tộc thiêng liêng của nd ấn Độ => nổ ra

cuộc đấu tranh

HS thảo luận, thống nhất ý kiến và cử đại

diện lên trình bày

Gv chốt ý:

+ Mặc dù binh lính Xipay phảI chiến

đấu gian khổ song lương sĩ quan ấn chỉ

bằng 1/3 lương sĩ quan Anh đồng thời

không được giữ chức vụ cao

- Chính ssách cai trị của td Anh + Kinh tế: vơ vét tài nguyên vàbóc lột nhân công rẻ mạt => ấn Độtrở thành thuộc địa quan trọng củaAnh

+ Chính trị - xã hội: td Anh caitrị trực tiếp với thủ đoạn chia để trị,khơi ssau thù hằn dân tộc, tôn giáo,mua chuộc gc thống trị

2 Cuộc khỏi nghĩa Xipay 1859)

(1857-(?) Qua diễn biến em xác định tính chất

của cuộc khởi nghĩa?

- Cuộc kn nổ ra ở Mirut và do binh lính

tiến hành song nó nhanh chóng thu hút

đông đảo nhân dân tham gia và trở thành

cuộc nổi dậy của nd nhằm giảI quyết mâu

thuẫn giữa toàn thể dân tộc ấn Độ với

thực dân Anh để giành độc lập=> tính chất

dân tộc

(?) Tại sao kn bị thất bại?

=> nổ ra tự phát, chưa có đường lối lãnh

đạo đúng đắn, td Anh đàn áp dã man

Hoạt động 3: Tập thể

Gv dẫn dắt: sau khởi nghĩa Xipay, td Anh

tăng cường thống trị ấn Độ Cũng từ giữa

XIX, TS ấn Độ ra đời và phát triển nhanh

Vào khoảng những năm 1880 đã có 56

xưởng dệt, 60 mỏ than và 80 kho xăng

cùng nhiều xí nghiệp khác Một số đông

khác hoạt động về thương mại đồn điền và

ngân hàng Họ muốn tự do để phát triển

kinh tế nhưng bị Anh kìm hãm Sự trưởng

thành của gc này đòi hỏi phảI thành lập

một chính đảng

(?) Đẳng Quốc đại có chủ trương đấu

tranh ntn? dẫn đến hệ quả gì?

- gc Ts ấn Độ yêu cầu Anh nới rộng điều

kiện để họ tham gia các hoạt động tự trị,

giúp đỡ họ phát triển kĩ nghệ, thực hiện

cảI cách về giáo dục, xã hội => những yêu

cầu này không được Anh đáp ứng Mặt

khác chủ trương của Đảng chưa thoả mãn

nguyện vọng của nd AĐ cuộc đấu tranh

của quần chúng đã ảnh hưởng đến nội bộ

của Đảng, phân hoá thành 2 phái: pháI ôn

hoà và phái cực đoan

Gv giới thiệu về B Tilắc

-Nguyên nhân:

+ Sự xâm lược và thống trị tànbạo của thực dân Anh

+ Binh lính Xipay bị đối xử tàn

tệ, tinh thần dân tộc và tôn giáo bịxúc phạm

- Diễn biến:

+ Sáng 10/5/1857, khởi nghĩabùng nổ ở Mirut

+ Khởi nghĩa nhanh chóng lanrộng ra Bắc và Trung ấn, lập chínhquyền ở một số nơi

- Kết quả: Kéo dài 2 năm rồi bị

đàn áp và thất bại

- ý nghĩa lịch sử: tiêu biểu cho

lòng yêu nước, tinh thần ddau tranhbất khuất của nd ấn Độ chốngCNTD, giảI phóng dân tộc

3 Đảng Quốc đại và phong trào dân tộc (1885-1908)

Gv dẫn dắt: đứng trước sự đấu tranh của

nd AĐ, song với việc sử dụng vũ lực,

chính quyền thực dân Anh thực hiện chính

sách "chia để trị"

Gv mô tả về phong trào này thông qua sự

kiện 16/10/1905

Gv mô tả về cuộc bãI công ở Bombay: lực

lượng tham gia đông đảo, hình thức đấu

tranh phong phú hơn

(?) Vì sao cao troà 1905-1908 mang tính

dân tộc sâu sắc?

(?) Vì sao phong trào dân tộc 1885-1908

lại không thể phát triển cao hơn

HS suy nghĩ trả lời

Bởi: c/s chia rẽ của thực dân Anh và phân

hoá trong nội bộ của Đảng Quốc đại

Gv yêu cầu HS quan sát H5 tr11 SGK và

nhận xét về: địa bàn đấu tranh, lực lượng

- Tháng 6/1908, diễn ra cuộc bãIcông ở Bombay của hàng vạn côngnhân => Anh thu hội đạo luật chiacắt Bengan

=> Tính chất và ý nghĩa:

Phong trào mang tính chất dân tộcsâu sắc vì một đất nước AĐ độclập dân chủ

Phong traò thể hiện tinh thần đấutranh bất khuất và nhân dân AĐchống CNTD Anh với sự tham gialần đầu tiên của CN AĐ

3 Củng cố:

- Nguyên nhân đấu tranh của nd AĐ từ giữa thế kỉ XIX - đầu XX?

- Sự thống trị tàn bạo của TD Anh

- Vai trò của Đảng Quốc đại và phong trào kn Xipay

4 Bài tập về nhà:

- Học bài và đọc trước bài mới

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng nhận xét trách nhiệm của triều

đình Mãn Thanh và kĩ năng sử dụng lược đồ để trình bày sự kiện

3 Tư tưởng: Khâm phục nhân dân TQ, tăng cường tình cảm hữu nghị anh

em nd VN với nd TQ

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Lược đồ pt Nghĩa Hoà Đoàn, cách mạng Tân Hợi

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 kiểm tra bài cũ:

- Nêu những nét lớn về chính sách thống trị của td Anh?

- Trính bày về khởi nghĩa Xipay?

- Nêu vài trò của Đảng Quốc Đại với phong trào cm AĐ?

=> Đây là đất nước rộng lớn thứ 4 và đông

dân nhất thế giới, có một nền văn hoá phát

triển lâu đời, có nhiều tài nguyên Trong khi

đó, CNĐQ đẩy mạnh quá trình xâm lược

+ Trung quốc đứng trước

(?) Để thôn tính TQ, các nước TBPT đã tiến

hành thủ đoạn gì?

Gv giảI thích về CTTP: Nạn thuốc phiện tràn

vào TQ đã phá hoại đời sống xã hội một cách

trầm trọng Lâm Tắc Từ đã kiên quyết cấm

thuốc phiện Trước tháI độ đó và sức mạnh

của nd thực dân Anh buộc phảI đem nộp toàn

bộ thuốc phiện với 2 vạn hòm và số thuốc

phiện đó phảI tiêu huỷ hơn 20 ngày mới hết

Không chịu mất nguồn lợi lớn, chính phủ Anh

lấy cớ để gây chiến tranh xâm lược TQ

- Gv dùng lược đồ TQ và yêu cầu HS xác

định các vùng bị các nước chiếm đóng

(?) Tại sao không một nước TQ nào xâm

chiếm và thống trị Tq?

Vì như HCM nói :" Một miếng mồi quá to

mà không một cáI mõm dài nào của CNTD

nuốt trôI ngay được nên người ta phảI cắt vụn

nó ra, cách này chậm hơn nhưng khôn hơn"

Gv giới thiệu bức tranh SGK "Các nước đế

quốc đang xâu xé cáI bánh ngọt TQ"

DD: Bị ĐQ biến thành nước thuộc địa nửa

phong kiến => trong xã hội TQ nổi nên mâu

thuẫn giữa toàn thể nd TQ, giữa ND-PK =>

phong trào đấu tranh chống pk và chống ĐQ

Hoạt động 2: nhóm

Gv chốt ý yêu cầu HS lập bảng thống kê

theo mẫu cho sẵn về 3 phong trào: khởi nghĩa

TháI Bình Thiên Quốc, phong trào Duy Tân,

pt Nghĩa Hoà Đoàn (Diễn biến, Lãnh đạo,

- Quá trình xâm lược:

+ Các nước tư bản phươngTây đòi chính quyền MãnThanh phảI "mở của", đòi tự dobuôn bán thuốc phiện

+ Tháng 6/1840 đến 8/1942,Anh tiến hành "chiến tranhthuốc phiện" buộc triều đình kíhiệp ước Nam Kinh

=> TQ trở thành nước thuộc địanửa phong kiến

Sau Anh nhiều đế quốc tiếnhành xâm lược TQ: Đức, Nga,Pháp

2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.

phong trào đấu tranh của nhân dân TQ cuối

XIX- đầu XX dù theo khuynh hướng nào

cũng bị thất bại

(?) Nguyên nhân của sự thất bại?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý:

- Chưa có tổ chức lãnh đạo thống nhấy

- Sự cấu kết giữa tập đoàn pk và đế quốc

xâm lược

(Nếu còn thời gian có thể giảI thích thêm về

sự cấu kết giữa tập đoàn pk Mãn Thanh và đế

quốc thực dân)

Tuy bị thất bại nhưng pt đấu tranh của nhân

dân TQ không chỉ dừng lại ở đó

Hoạt động 3: Tập thể

Gv giới thiệu về Tôn Trung Sơn

(?) Dựa vào những điều kiện nào mà TTS

- Đầu 1905, phong trào chống đế quốc,

chống pk của nd TQ lan rộng ra nhiều tỉnh

- Hoa kiều ở nước ngoài cũng nhiệt tình

Gv chốt ý: CN tam dân của TTS đáp ứng

nguyện vọng tự do, dân chủ và ruộng đất của

nd TQ => nd ủng hộ Tuy nhiên chưa nêu cao

- Tôn Trung Sơn là đại diện ưu

tú và lãnh đạo pt theo khuynhhướng DCTS

- 8/1905, TTS thành lập TrungQuốc đồng minh hội - chínhđảng của giai cấp tư sản

- Cương lĩnh chính trị: Chủnghĩa Tam dân

- Mục tiêu: đánh đổ MãnThanh, khôI phục Trung Hoa,thành lập Dân quốc, thực hiệnquyền bình đẳng về ruộng đất

của nhân dân TQ bấy giờ Song trong hoàn

cảnh châu á lúc đó, CN tam dân vẫn là một tư

tưởng tiến bộ nên có ảnh hưởng đến phong

trào cách mạng DCTS ở một số nước châu Á

trong đó có VN

Dưới sự lãnh đạo của TTS và Đồng minh

hội, pt cách mạng TQ phát triển mạnh nhanh

chóng, chuẩn bị mọi mặt cho khởi nghĩa vũ

trang

(?) Em hãy nêu nguyên nhân dẫn đến cách

mạng Tân Hợi?

Gv yêu cầu HS đọc SGK và lên bảng tường

thuật diễn biến cách mạng

(?) Nêu tính chất của cách mạng Tân Hợi

trên cơ sở: mục đích, lãnh đạo, kết quả của

nổ => đồng minh phát động đấutranh

- Diễn biến (SGK)

- Tính chất, ý nghĩa:

+ Tính chất: cáh mạng TSkhông triệt để

+ ý nghĩa: chấm dứt chế độchuyên chế, mở đường choCNTB phát triển và có ảnhhưởng rộng ở châu Á

3 Củng cố:

- Yêu cầu HS giảI thích kháI niệm: CN tam dân, nửa thuộc địa, nửa phong kiến

- trả lời câu hỏi 2 tr17 SGK

4 Bài tập về nhà:

- Học bài và đọc trước bài mới

4 Phụ lục : Bảng thống kê phong trào đấu tranh nd TQ giữa thế kỉ XIX- đầu XX

Nội dung K/n TháI Bình Thiên

Quốc

Phong trào Duy

Tân

Pt Nghĩa Hoà Đoàn

Diễn biến Bùng nổ 1/1/1851 tại Năm 1898 tiến hành Bùng nổ 1899 ở

chính Kim Điền (Q Tây) =>

Sơn Đông => lan sang Trực Lệ, SơnTây, tẫn công sứ quán nước ngoài ởBắc Kinh Bị liên quân 8 nước tấn công => thất bạiLãnh đạo Hồng Tú Toàn Khang Hữu Vi và

Lương KhảI SiêuLực lượng Nông dân Quan lại, sĩ phu yêu

Phong trào cảI cách DCTS => khởi xướng khuynh hướng DCTS ở TQ

Pt yêu nước chống

ĐQ => giáng đòn mạnh vào ĐQ xâmlược

Ngày 27/9/2008

Tiết 6

CHƯƠNG III: CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914-1918)

BÀI 6: CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914-1918)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức: HS cần nắm được

- Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh thế giới thứ nhất

- Nắm được những nét chính về diễn biến, tính chất, kết quả của cuộc chiếntranh

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng lược đồ để trình bày diễn

biến sự kiện lịch sử

3 Tư tưởng: Giáo dục cho HS thái độ phê phán chiến tranh đế quốc phi

nghĩa

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Lược đồ chiến tranh thế giới thứ nhất

- Bảng thống kê kết quả chiến tranh thế giới

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Kiểm tra bài cũ:

Gọi HS lên trả lời câu hỏi 1,3 tr 30 SGK

2 Khởi động: Gv sử dụng chữ in nhỏ xanh trong SGK tr31 => nêu mục

tiêu bài học

HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH

Hoạt động 1: Cá nhân

Gv yêu cầu HS nhắc lại tình hình các

nước TB mà kiến thức lớp 10 đã cung

cấp

Trong thế kỉ Xĩ, các nước tư bản

phương Tây đã lần lượt hoàn thành cuộc

cách mạng tư sản, cách mạng công

nghiệp => giai đoạn đế quốc chủ nghĩa

(?) Cuối thế kỉ XIX - đầu XX, các nước

tư bản phát triển như thế nào?

HS trả lời

I Nguyên nhân của cuộc chiến tranh

Gv chốt:

- Đế quốc "già" Anh - Pháp hoàn

thành cách mạng tư sản sớm và sau đó

hoàn thành cách công nghiệp Đây cũng

là những nước tiến hành cuộc chiến

tranh xâm lược sớm => hệ thống thuộc

địa rộng lớn

- Đế quốc "trẻ" : tiến hành gần như

đồng thời cuộc cách mạng tư sản và

cách mạng công nghiệp

=> xét về tốc độ phát triển kinh tế: A

-P tụt xuống vị trí thứ 2- 4, Đức - Mỹ

vươn lên vị trí thứ 1 -2 thế giới

(?) Mâu thuẫn trên dẫn đến hệ quả gì?

HS trả lời

Gv chốt lại:

Người ta thường ví những cuộc chiến

tranh đế quốc này là: "khúc dạo đầu của

bản hoà tấu đẫm máu, đó là chiến tranh

thế giới I"

(?) Các cuộc chạy đua tranh giành

thuộc địa giữa các nước đế quốc đã tác

động thế nào đến quan hệ quốc tế?

=> Mâu thuẫn sâu xa là mâu thuẫn giữa

các nước về vấn đề thuộc địa, đặc biệt

giữa Anh và Đức gây lên cuộc chiến

tranh

Mâu thuẫn này cứ âm ỉ, chỉ cần một

ngọn lửa thổi bùng lên cuộc chiến tranh

(?) Vậy duyên cớ trực tiếp nào dẫn đến

cuộc chiến tranh?

đoạn 2 của chiến tranh thế giới thứ nhất

* Nguyên nhân sâu xa:

- Cuối XIX - đầu XX, sự phát triểnkhông đều của chủ nghĩa tư bản vềkinh tế, chính trị làm thay đổi so sánhlực lượng gữa các nước đế quốc: đếquốc "già" phát triển chậm nhưng có

hệ thống thuộc địa rộng lớn, đế quốc

"trẻ" phát triển nhanh nhưng lại có ítthuộc địa

=> Mâu thuẫn giữa các nước về vấn đềthuộc địa

- Các cuộc chiến tranh giành thuộcđịa đã nổ ra ở nhiều nơi vào cuối XIX-đầu XX: chiến tranh Trung - Nhật;Chiến tranh Mỹ- - Tây Ban Nha; Chiếntranh Nga - Nhật

- Quan hệ quốc tế căng thẳng hìnhthành 2 khối quân sự đối đầu nhau: pheliên minh ( Đ-A-H) và phe Hiệp ước(A-P-N) chuẩn bị chiến tranh chia lạithế giới

* Duyên cớ: Tháng 6/1918, thái tử áo

-Hung bị một phần tử người Xécbi ámsát tại Boxnia => chiến tranh bùng nổ

II Diến biến chiến tranh

Năm Sự kiện Kết quả

HS thảo luận, thống nhất ý kiến và đại

diện từng nhóm lên trình bày

Trong giai đoạn 1: gv cung cấp thêm

thông tin về trận Vecđoong: thành

Vecđoong nằm ở phía Đông Pari với

công sự phòng thủ kiên cố gồm 11 sư

đoàn với 600 cỗ pháo Tấn công vào

đây, Pháp có ý đồ thu hút phần lớn quân

đội Pháp để tiêu diệt , huy động lực

lượng lớn: 50 sư đoàn, 1200 cỗ pháo,

170 máy bay Để chống trả lại quân

Đức và sự sống còn của mình, Pháp đã

huy động tổng lực từ phía Nam lên

Vecđoong => âm mưu của Đức bị thất

bại nhưng cả hai bên đều thiệt hại nặng

- Chiến sự diễn ra ác liệt song không

mang lại ưu thế cho cả hai bên

- Mỹ chưa tham gia cuộc chiến tranh

- Do hậu quả của chiến tranh, tình thế

cách mạng đã xuất hiện ở nhiều nước

châu Âu

Giai đoạn 2 gv giải thích thêm

- Vai trò của Mỹ trong chiến tranh thế

giới 1

- Tác động của cách mạng T10 Nga

tới chiến tranh thế giới 1

Vậy chiến tranh thế giới 1 đã để lại hậu

quả gì? => M3

Hoạt động 3: Tập thể

(?) Chiến tranh kết thúc để lại hậu quả

gì?

Gv giới thiệu bảng thống kê thiệt hại

của chiến tranh

1 Giai đoạn thứ nhất (1914 - 1916)

2 Giai đoạn thứ nhất (1917 - 1918)

H: Em có suy nghĩ gì về hậu quả của

chiến tranh thế giới I?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt lại:

- Mục đích: phân chia lại thị trường

thế giới nhằm đánh lạc hướng sự chú ý

của công nhân đối với các vẫn đề kinh

tế, xã hội trong nước; muốn lợi dụng

chiến tranh để đnà áp phong trào cách

mạng và phong trào giải phóng dân tộc

- Lực lượng tham chiến: các nước đế

quốc

=> Tính chất của cuộc chiến: là cuộc

chiến tranh phi nghĩa phản động

III Kết cục của chiến tranh thế giới

I (1914-1918)

- Chiến tranh đã gây ra hậu quả nặng

nề với nhân loại: 10 triệu người bịchết, 20 triệu người bị thương, kinh tếchâu Âu bị kiệt quệ

- Thắng lợi của cách mạng T10 Nga,tạo nên bước chuyển biến lớn trongcục diện chiến tranh thế giới

3 Củng cố:

Gv yêu cầu HS nhắc lại nguyên nhâ sâu xa và duyên cớ trực tiếp của chiến tranh thế giới 1; các giai đoạn chiến tranh và kết cục chiến tranh

4 Bài tập về nhà:

- Học bài và đọc trước bài mới

- Sưu tầm tài liệu về những thành tựu văn hoá thời cận đại

5 Phụ lục

1 Bảng thống kê sự kiện giai đoạn thứ nhất chiến tranh thế giới thứ nhất

1914 - ở mặt trận phía Tây: 3/8, Đức tràn

vào Bỉ tấn công Pháp và chặn quân

Anh tiếp viện

- ở phía Đông: Nga tấn công Đông

Phổ

- Pari bị uy hiếp, quân Pháp

có nguy cơ bị tiêu diệt

- Pari được cứu nguy; quân Anh đổ bộ lên châu Âu

1915 - Đức, Áo - Hung dồn toàn bộ lực

lượng tấn công Nga

- Hai bên trong thế cầm cự trên chiến tuyến dài 1200 km

1916 - Đức chuyển hướng tấn công sang

phía Tây, tấn công Vecđoong nhằm

tiêu diệt Pháp

- Đức buộc phải rút lui và cùng Áo - Hung chuyển từ thếchủ động tấn công sang

phòng ngự ở hai mặt trận

2 Bảng thống kê sự kiện giai đoạn thứ hai chiến tranh thế giới thứ nhất

theo đuổi chiến tranh.

- Có lợi cho A-P-N Song cả hai phe đều ở thế cầm cự

- Chính phủ Xô Viết được thành lập

7,65811,20824,14317,33719,8845,438

Ngày 4/10/2008

Tiết 7

CHƯƠNG III: NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HOÁ THỜI CẬN ĐẠI

BÀI 7: NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HOÁ THỜI CẬN ĐẠI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức: HS cần nắm được

- Nắm được những thành tựu văn hoá về mọi mặt trong thời cận đại của nhânloại

- Hiểu những tác động của nó đến xã hội

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích, đánh giá

3 Tư tưởng: Giáo dục cho HS lòng tự hào về những giá trị văn hoá nhân

loại và lòng say mê tìm hiểu học tập

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Một số tranh ảnh:

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Khởi động: Thời cận đại đánh dấu sự ra đời và thắng thế của chủ nghĩa

tư bản trên phạm vi thế giới để sau đó chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc.Bên cạnh những bất công xã hôi cần lên án thì đây cũng là thời kì đạt được nhiềuthành tựu văn hoá nghệ thuật, khoa học kĩ thuật đáng tự hào

HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH

Hoạt động 1: Cá nhân

H: Tại sao đầu thời cận đại, nền văn

hoá thế giới có điều kiện phát triển?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý: Kinh tế các nước phát triển

sau cách mạng tư sản và cách mạng

công nghiệp Mặt khác trong xã hội tồn

tại những quan hệ cũ, mới chồng chéo,

phức tạp là những điều kiện hiện thực

sống động để sáng tác => Một chế độ

kinh tế xã hội mới xuất hiện => điều

1 Sự phát triển của văn hoá trong buổi đầu thời cận đại.

kiện ra đời một nền văn hoá mới.

Gv yêu cầu HS giới thiệu 1 tác phẩm

của Laphôngten đã từng được học: Thỏ

H: Lịch sử từ đầu thế kỉ XIX đến đầu

thế kỉ XX đã tạo ra những điều kiện gì

đối với sự phát triển của văn hoá nghệ

- Môlie - tác giả nổi tiếng của hàikịch Pháp

* Âm nhạc

Nhà soạn nhạc người Đức Bettôven

- Nhà soạn nhạc người Ao - Môda

* Hội hoạ:

- Rembran: hoạ sĩ, đồ hoạ người HàLan với tranh chân dung, tranh phongcảnh trên nhiều chất liệu khác nhau

Mêliê, nhóm Bách khoa toàn thư

2 Thành tựu văn hoá nghệ thuật từ đầu thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

a Văn học

* Phương Tây:

giới và chuyển sang giai đoạn CNĐQ.

- Giai cấp tư sản nắm quyền thống trị

H: Em hãy kể tên những tác giả và tác

phẩm nổi tiếng của văn hoá thời kì này?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý:

Gv có thể giới thiệu tác phẩm này ( tuỳ

đk thời gian)

Gv yêu cầu HS nêu một vài tác phẩm

của Puskin, Banzăc, Môpătxang đã từng

Gv dẫn dắt: Một trong những trào lưu

tư tưởng tiến bộ xuất hiện vào thế kỉ

lao động bị tàn bạo ( trẻ em > 10 triệu

đã phảI lao động trong hầm mỏ của

- Leptônxtoi: nhà văn theo chủ nghĩahiện thực phê phán với những tác phẩmchống lại trật tự xã hội phong kiến và

ca ngợi nhân dân Nga: Chiến tranh vàhoà bình, Phục sinh

- Matuên: nhà văn Mỹ với ngòi búttrào phúng, hài ước đã miêu tả chânthực xã hội Mỹ, thể hiện lòng yêuthương con người

Ngoài ra còn có: Puskin, Banzăc,Anđecxen, Môpatxang, Sêkhôp

* Phương Đông

- R tago: nhà văn hoá lớn của ấn Độvới những tác phẩm thể hiện lòng yêunước, yêu hoà bình và tư tưởng nhânđạo: Thơ Dâng (đoạt giảI Nobel 1913)

- Lỗ Tấn: nhà văn cách mạng TrungQuốc với AQ chính truyện

- Hôxê Riđan: nhà thơ Philippin với

3 Trào lưu tư tưởng tiến bộ và sự ra đời, phát triển của CNXHKH từ giữa thế kỉ XIX đến đầu XX.

a Chủ nghĩa XHKT:

- Hoàn cảnh: + CNTB phát triển gây

ra nhiều đau khổ cho người dân laođộng

+ Xuất hiện một sốnhà tư tưởng tiến bộ

- Nội dung: xây dựng một xã hội

(?) Em có nhận xét gì về nội dung tư

tưởng đó?

(?) Triết học Đức có những đại diện

nổi tiếng nào?

Gv giới thiệu ảnh Heghen và Phoibách:

Heghen - nhà triết học DT khách quan

và Phoibách nhà THDV siêu hình

(?) KTCT CĐ Anh có những đại biểu

nào? công lao của họ là gì?

Gv giới thiệu ảnh Adam Xmith

có 2 đại biểu nổi bật: Xmith và Ricardo

=> mở đầu cho " lí luận giá trị lao

động" song chỉ nhìn thấy mối quan hệ

vật - vật, chưa nhìn thấy mối quan hệ

người - người đằng sau

(?) Điều kiện lịch sử dẫn đến sự ra đời

của CNXHKH là gì?

(?) Nội dung của CNXHKH là gì? Có

điểm gì khác so với các học thuyết

trước đây?

Gv giới thiệu về C.Mac và Lênin trong

quá trình xây dựng và phát triển

CNXHKH

(?) Học thuyết CNXH có vai trò như

thế nào với sự phát triển của xã hội?

(?) Em hãy so sánh sự khác nhau giữa

CNXHKT và CNXHKH?

HS suy nghĩ trả lời

Gv chốt ý:

- Giống: đều là những tư tưởng tiến bộ

trong hoàn cảnh bấy giờ, nó phù hợp và

mới, không có chế độ tư hữu, không cóbóc lột, nhân dân làm chủ các phươngtiện sản xuất của mình

- Hạn chế: đó là những nhà khôngtưởng bởi CNTB vẫn được duy trì vàphát triển

- Nội dung: + Kế thừa và phát triểnchọn lọc những thành tựu KHTN và

XH (định luật bảo toàn và chuyển hoánăng lượng, học thuyết tế bào )

- Gồm 3 bộ phận chính: Triết học,KTCT học và CNXHKH được xâydựng trên quan điểm, lập trường củagiai cấp công nhân; thực tiến củaphong trào cách mạng vô sản thế giới

- Vai trò: đây là cương lĩnh cáchmạng cho cuộc đấu tranh chốngCNTB, xây dựng CNCS và mở ra kỉnguyên mới cho sự phát triển của khoahọc

phản ánh được đời sống thực của xã

hội

- Khác:

+ CNXHKT: mặc dù đã chỉ ra được

những bản chất của xã hội TB nhưng

chưa biến những lí tưởng đó vào trong

đời sống, chưa có ý nghĩa thực tế

+ CNXHKH: đã kế thừa những thành

tựu giai đoạn trước, đã đưa những tư

tưởng đó vào trong thực tế, trở thành tư

tưởng độc lập của gc Công nhân trong

cuộc đấu tranh chống CNTB

3 Củng cố:

- Gv nhấn mạnh lại những thành tựu mà con người đạt được và ý nghĩa đến nay

4 Bài tập về nhà:

- Học bài và đọc trước bài mới

- Trả lời câu hỏi 1, 3 SGK tr43

- Hệ thống hoá được kiến thức cơ bản của lịch sử thế giới thời cận đại.

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng liên hệ thực tế với quá khứ.

3 Tư tưởng: Giáo dục cho HS có tháI độ đúng đắn đã được hình thành

qua bài học

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Bảng thống kê

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Khởi động: Sử dụng đoạn in nhỏ trong SGK

HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CHÍNH

Hoạt động 1: Cá nhân

Gv cho HS nhớ lại kiến thức cũ, em

hãy nêu những vấn đề cơ bản đã được

học?

HS suy nghĩ trả lời

Gv bổ sung:

- Các cuộc cách mạng tư sản (giữa

thế kỉ XVI- cuối XVIII)

- Các nước Âu- Mĩ (đầu XIX- đầu

- Chiến tranh thế giới thứ nhất

- Những thành tựu văn hoá thời cận

đại

1 Những kiến thức cơ bản

2.Nhận thức đúng những vấn đề chủ

Gv yêu cầu HS lập bảng theo những

nội dung trên

- NHÓM 1: Sự phát triển kinh tế của

các nước Anh, Pháp trong những năm

a Thắng lợi của cách mạng tư sản và

sự xác lập của chủ nghĩa tư bản.

* Nguyên nhân:

- Sâu xa: Mâu thuẫn giữa lực lượngsản xuất TBCN với quan hệ phongkiến

- Trực tiếp: ( HS tự nêu)

* Hình thức:

- CMTS Anh: Nội chiến

- CMTS Pháp: chiến tranh bảo vệ tổquốc

- Chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ:chiến tranh giành độc lập

- Sự thống nhất đất nước (Đức + Ý)

- Cách mạng Duy Tân ( Nhật Bnả)

- CảI cách nông nô Nga

* Kết quả: Xoá bỏ chế độ phong kiến ởnhững mức độ nhất định, mở đườngcho CNTB phát triển

b Cách mạng công nghiệp và sự phát triển của CNTB.

- Những thập niên cuối XIX Mĩ - Đứcphát triên vượt Anh do áp dụng thànhtựu KHKT vào sản xuất

- Đặc điểm của CNĐQ Anh, Pháp,Đức, Mỹ, Nhật

=> Anh: CNĐQ thực dân; Pháp:CNĐQ cho vay lãi; Đức: CNĐQ quânphiệt hiếu chiến; Mĩ: CNĐQ Tơrơt;Nhật: CNĐQ PK qân phiệt

- Đặc điểm chung của CNĐQ: (SGK)

c Những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản Phong trào công nhân và phong trào chống thực dân xâm lược.

* Mâu thuẫn của CNTB:

(?) Những mâu thuẫn của CNTB là gì?

(?) Sứ mệnh lịch sử của gc CN?

- Mâu thuẫn giữa gc TS và VS

- Mâu thuẫn giữa các tập đoàn TB

- Mâu thuẫn giữa giầu nghèo

* Phong trào công nhân:

- Sứ mệnh lịch sử của gc CN

- Sự ra đời của CNKH

- Phong trào công nhân thế giới (đầuXIX- đầu XX)

d Phong trào đấu tranh chống CNTD

- CNTB chuyển sang giai đoạn

CNĐQ => nhu cầu tìm kiếm thị trường

- Hệ thống hoá kiến thức bài học

- Hướng dẫn HS làm bài tập trong SGK

Ngày 12/10/2008

Tiết 9

KIỂM TRA 45 PHÚT

I MỤC TIÊU

- Nhằm khắc sâu thêm kiến thức lịch sử thế giới cận đại.

- Rèn luyện cho HS kỹ năng trình bày khái quát sự kiện, phân tích, đánhgiá

II NỘI DUNG

II ĐÁP ÁN

ĐỀ 1:

CÂU 1: (5 điểm)

- Nguyên nhân: + sâu xa: nhân dân Trung Quốc >< đế quốc, phong kiến

+ trực tiếp: nhà Thanh trao quyền kiểm soát cho đế quốc

- Diễn biến:

+ 10/10/1911: khởi nghĩa bùng nổ ở Vũ Xương, lan ra miền Nam, Trung

+ 29/12/1911: Chính phủ lâm thời Trung Hoa dân quốc được thành lập,thông qua Hiến pháp

+ Trước thắng lợi đó giai cấp TS đã thương lượng với nhà Thanh, đế quốccan thiệp

- Kết quả: Vua Thanh thoái vị, Tôn Trung Sơn từ chức, Viên Thế Khải lên làmtổng thống

- ý nghĩa: + Mang tính chất cuộc cách mạng tư sản

+ Lật đổ phong kiến, mở đường cho CNTB phát triển, ảnh hưởng đếnchâu Á

CÂU 2: (5 điểm)

- Các phong trào đấu tranh:

+ 1830-1874: đấu tranh ở Angiêri

+ 1879-1882: ở Ai Cập Atmet Arabi lãnh đạo phong trào "Ai Cập trẻ"+ 1882-1898: Muhamet Atmét lãnh đạo nhân dân Xu Dăng chống thực dânAnh

+ 1889: Nhân dân Ê tiôpia tiến hành kháng chiến chống thực dân Italia

- Nhân xét:

+ Hầu hết các phong trào đều thất bại, nguyên nhân do chênh lệch lực lượng, trình độ tổ chức thấp, bị thực dân đàn áp

+ Thể hiện được tinh thần yêu nước, đấu tranh bảo vệ độc lập chống ách

đô hộ của CNTD và tạo tiền đề cho giai đoạn sau phát triển cao hơn

- Matuên: nhà văn Mỹ với ngòi bút trào phúng, hài ước đã miêu tả chân thực xãhội Mỹ, thể hiện lòng yêu thương con người

Ngoài ra còn có: Puskin, Banzăc, Anđecxen, Môpatxang, Sêkhôp

* Phương Đông

- R tago: nhà văn hoá lớn của Ấn Độ với những tác phẩm thể hiện lòng yêunước, yêu hoà bình và tư tưởng nhân đạo: Thơ Dâng (đoạt giảI Nobel 1913)

- Lỗ Tấn: nhà văn cách mạng Trung Quốc với AQ chính truyện

- Hôxê Riđan: nhà thơ Philippin với "đừng động vào tôi"

Nghệ thuật

- Hội hoạ: Vangôc, Picatxô, Lêvitan

- Âm nhạc: traicôpxki với các vở bale nổi tiếng: Hồ Thiên Nga, Người đẹp ngủ

trong rừng