BÀI 41: DIỄN THẾ SINH THÁI ( LỚP 12 CƠ BẢN)

- Khái niệm: diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.. - Song song với quá trình biến đổi của quần xã tron

Kính chào quý thầy cô

và các em học sinh !

Bài 41:

DIỄN THẾ SINH THÁI

I Khái niệm về diễn thế sinh thái

II Các loại diễn thế sinh thái

III Nguyên nhân của diễn thế sinh thái

IV Tầm quan trọng của việc nghiên cứu diễn thế sinh thái

I Khái niệm về diễn thế sinh thái

- Các ví dụ về diễn thế

sinh thái:

Ví dụ 1: Diễn thế sinh thái hình thành rừng cây gỗ lớn

Giai đoạn khởi đầu Giai đoạn giữa Giai đoạn cuối

thời gian

- Khái niệm: diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.

Diễn thế sinh thái là gì?

Ví dụ 2

Một đầm nước mới xây dựng.

Trong đầm có nhiều loài thủy sinh ở các tầng nước khác nhau.

- Song song với quá trình biến đổi của quần xã trong diễn thế là quá trình biến đổi về các điều kiện tự nhiên của môi trường như khí hậu, thổ nhưỡng,…độ ẩm đất và không khí tăng cao dần, lượng bùn và khoáng trong đất tăng lên làm cho đất thêm màu mỡ,…

Trong ví dụ 2, song song với sự biến đổi của quần xã các điều kiện tự nhiên của môi trường đã thay đổi như thế

nào?

Diễn thế thứ sinh

Diễn thế

sinh thái

Diễn thế nguyên sinh

1 Diễn thế nguyên sinh Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level

- Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật.

Diễn biến của diễn thế nguyên sinh:

ổn định tương đối

Giai đoạn hỗn hợp:

các quẫn xã sinh vật biến đổi tuần tự, thay thế lẫn nhau và ngày càng phát triển đa dạng.

Diễn thế nguyên sinh là gì? Diễn biến của diễn thế nguyên

sinh?

Thời gian hình thành quần xã nguyên

sinh như thế nào?

 - Thời gian hình thành quần xã

nguyên sinh rất dài, khoảng từ 50

năm đến hàng nghìn năm.

2 Diễn thế thứ sinh

Hình 41.3: sơ đồ về quá trình diễn thế thứ sinh dẫn đến quần xã bị suy thoái tại rừng lim Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn

- Diễn thế thứ sinh có thể hình thành nên quần xã tương đối ổn định Tuy nhiên trong thực tế thường gặp nhiều quần xã có khả năng phục hồi rất thấp mà hình thành quần xã tự suy thoái.

-Diễn thế thứ sinh là diễn thế xuất hiện ở môi trường đã có một quần xã sinh vật từng sống Quẫn xã này do những biến đổi của tự nhiên hoặc do hoạt động của con người đã khai thác tới mức hủy diệt Một quẫn xã mới phục hồi thay thế quần xã bị hủy diệt Giai đoạn giữa gồm các quần xã biến đổi tuần tự, thay thế lẫn nhau.

Diễn thế thứ sinh là gì? Diễn biến của diễn thế thứ sinh ?

Rừng bị cháy tạo nên quần xã thứ sinh

Quần xã thứ sinh hình thành sau trận

cháy rừng

Thời gian hình thành diễn thế thứ sinh

như thế nào?

Thời gian hình thành diễn thế thứ sinh có thể ngắn hoặc rất dài tùy thuộc vào cường độ của tác nhân gây diễn thế

III Nguyên nhân của diễn thế sinh thái

+ nguyên nhân bên trong: sự cạnh tranh mạnh mẽ của các loài trong quần xã.

Trong quần xã thế nào là “ tự đào huyệt trôn mình”?

- Trong các loài sinh vật nhóm loài chiếm ưu thế đóng vai trò quan trọng nhất trong diễn thế Tuy nhiên hoạt động mạnh mẽ của nhóm loài chiếm ưu thế sẽ làm thay đổi điều kiện sống, từ đó tạo điều kiện cho nhóm loài khác có khả năng cạnh tranh cao hơn trở thành loài ưu thế mới Nói cách khác, trong diễn thế, nhóm

loài chiếm ưu thế đã “ tự đào huyệt trôn mình”.

Bẳng so sánh diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh

Kiểu diễn

thế

Tiêu trí

Nguyên sinh Thứ sinh

Giai đoạn khởi đầu

Giai đoạn giữa

Giai đoạn cuối

Một quần xã mới phục hồi thay thế quần xã bị hủy diệt, các quẫn xã biến đổi tuần tự, thay thế

lẫn nhau

Giai đoạn

cuối

Hình thành quần xã tương đối ổn

định định, tuy nhiên rất nhiều quẫn xã bị suy thoáiCó thể hình thành nên quần xã tương đối ổn

Nguyên

nhân

- Tác động mạnh mẽ của ngoại

cảnh lên quần xã

- Cạnh tranh gay gắt giữa các

loài trong quẫn xã

- Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần

Hoạt động của con người và của tự nhiên gây nên diễn thế thứ sinh

IV Tầm quan trọng của việc nghiên cứu

diễn thế sinh thái

Việc nghiên cứu diễn thế sinh thái có ý nghĩa gì?

- Nghiên cứu diễn thế sinh thái giúp chúng ta có thể chủ động xây dựng kế hoạch trong việc bảo vệ và khai thác hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên Đồng thời khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, sinh vật và con người.

Để khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, người ta thường

sử dụng các biện phát như cải tạo đất, tăng cường chăm sóc cây trồng, phòng trừ sâu bệnh, làm thủy lợi để điều tiết lượng nước… Em hãy nên một số ví dụ về việc thực hiện các biện pháp trên?

- - Để tránh việc xây dựng đầm nước nuôi cá lâu ngày sẽ

- bị xói mòn trở thành vùng đất trũng…người ta thường xuyên đào vét đầm nước đó.

Câu 1 Diễn thế sinh thái có thể hiểu là:

A Sự biến đổi cấu trúc quần thể C Mở rộng phần vùng phân bố.

B Thay quần xã này bằng quần xã khác D Thu hẹp vùng phân bố.

Câu 2 Chọn từ hoặc cụm từ phù hợp trong các phương án cho sẵn để điền vào chỗ ( ) trong câu sau:

Trong quá trình diễn thế, nhiều chỉ số sinh thái biến đổi .với trạng thái mới của quần xã… với môi trường.

A Đồng loạt B Phù hợp

C Tăng D Giảm

Bài tập củng cố kiến thức

đồng loạt phù hợp

CẢM ƠN QUÝ TH ẦY

SINH !