Diễn thế sinh thái

* Khái niệm: Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.. Kiểu diễn thế sinh thái Các giai đoạn của diễn thế

41 DIỄN THẾ SINH THÁI

TIẾT PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH: 44

Giai ®o¹n khëi ®Çu

Vùng đất

(Giai ®o¹n tiªn phong)

HÌNH 41.1 DIỄN THẾ SINH THÁI HÌNH THÀNH RỪNG CÂY GỖ LỚN

Điều kiện tự nhiên thay đổi như thế nào?

I KHÁI NIỆM DIỄN THẾ SINH THÁI

- Đầm nước mới xây dựng

Có rất ít hoặc chưa có

TV, ĐV

- Nước sâu, ít bùn đáy

- TV có hoa, rong, bèo…

- Cỏ, lau, cây bụi…

- Lưỡng cư, chim

* Khái niệm: Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của

quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.

I KHÁI NIỆM DIỄN THẾ SINH THÁI

(Giai ®o¹n tiªn phong)

HÌNH 41.1 DIỄN THẾ SINH THÁI HÌNH THÀNH RỪNG CÂY GỖ LỚN

Kiểu diễn

thế sinh thái

Các giai đoạn của diễn thế sinh thái

Giai đoạn khởi đầu Giai đoạn giữa Giai đoạn cuối

II CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI

Quan sát hình và hoàn thành phiếu học tập sau :

Gđ khởi đầu Giai đoạn giữa Gđ đỉnh cực

DIỄN THẾ NGUYÊN SINH

DIỄN THẾ THỨ SINH

II CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI

Kiểu diễn

thế sinh thái

Các giai đoạn của diễn thế sinh thái

Giai đoạn khởi đầu Giai đoạn giữa Giai đoạn cuối

Diễn thế

nguyên sinh Môi trường trống trơn

Các quần xã biến đổi

tuần tự thay thế lẫn nhau

QX tương đối ổn định

Nguyên nhân của diễn thế sinh thái

-Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã -Cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã.

II CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI

1 DIỄN THẾ NGUYÊN SINH

Gđ khởi đầu Giai đoạn giữa Gđ đỉnh cực

1 DIỄN THẾ NGUYÊN SINH

II CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI

Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật, các sinh vật đầu tiên phát tán tới hình thành nên quần xã tiên phong Sau đó các quần xã tuần tự thay thế lẫn nhau và kết quả là hình thành nên quần xã ổn định tương đối.

DIỄN THẾ NGUYÊN SINH (SAU ĐỘNG ĐẤT)

Các giai đoạn của diễn thế sinh thái

Diễn thế

thứ sinh

QXSV phát triển,

nhưng bị huỷ diệt.

QX tương đối

ổn định hoặc suy thoái.

-Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã

-Hoạt động khai thác tài nguyên của con người.

-Cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã.

Kiểu diễn

thế sinh

thái

Giai đoạn giữa Giai đoạn cuối Nguyên nhân của

diễn thế sinh thái

Các quần xã biến đổi

tuần tự thay thế lẫn nhau

2 DIỄN THẾ THỨ SINH

Giai đoạn khởi đầu

Diễn thế thứ sinh là loại diễn thế xuất hiện ở môi trường đã có quần xã sinh vật phát triển, nhưng bị huỷ diệt, sau đó các quần

xã thay thế lẫn nhau, cuối cùng dẫn đến hình thành 1 quần xã tương đối ổn định hoặc quần xã suy thoái.

2 DIỄN THẾ THỨ SINH

II CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI

Gđ khởi đầu Giai đoạn giữa Gđ đỉnh cực

DIỄN THẾ NGUYÊN SINH

DIỄN THẾ THỨ SINH

Tại sao hoạt động khai thác tài nguyên không hợp lí của con người được coi là hành động “tự đào huyệt chôn mình” của diễn thế sinh thái?

III NGUYÊN NHÂN CỦA DIỄN THẾ SINH THÁI

- Nguyên nhân bên ngoài :

+ Tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã + Hoạt động khai thác tài nguyên của con người.

-Nguyên nhân bên trong:

+ Cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã, trong đó loài ưu thế đóng vai trò quan trọng.

IV TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU

DIỄN THẾ SINH THÁI

Rừng sau sau

Rừng lim

nguyên sinh

Trảng cây gỗ

Trảng cây bụi Trảng cỏ

Quy luật phát triển của quần xã

- Bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên

- Đề xuất các biện pháp khắc phục những biến đổi bất thường của môi trường, sinh vật và con người.

Rừng sau sau

Rừng lim

nguyên sinh

Trảng cây gỗ

Trảng cây bụi Trảng cỏ

TRỒNG RỪNG

ĐẬP NƯỚC

THUỶ LỢI

Câu 1 Diễn thế sinh thái có thể hiểu là:

A Sự biến đổi cấu trúc quần thể

B Thay quần xã này bằng quần xã khác

C Mở rộng phần vùng phân bố

D Thu hẹp vùng phân bố

Câu 2 Thực chất của quá trình diễn thế sinh thái là gì?

A Là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn khác nhau

B Là quá trình biến đổi mạnh mẽ và liên tục các nhân tố hữu sinh

C Là quá trình biến đổi liên tục và mạnh mẽ các nhân tố vô sinh

D Cả B và C

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 3 Diễn thế sinh thái diễn ra do tác động của:

A Sinh vật

B Con người

C Nhân tố vô sinh

D Một trong các nguyên nhân trên

Câu 4 Xu thế chung của diễn thế nguyên sinh là:

A Từ quần xã già đến quần xã trẻ

B Từ quần xã trẻ đến quần xã già

C Từ chưa có đến có quần xã

D Không xác định được

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 5 Đặc điểm cơ bản để phân biệt diễn thế

nguyên sinh với diễn thế thứ sinh là:

A Môi trường khởi đầu

B Môi trường cuối cùng

C Diễn biến diễn thế

D Điều kiện môi trường

Câu 6 Ứng dụng của việc nghiên cứu diễn thế:

A Nắm được quy luật phát triển của quần xã

B Phán đoán được quần xã tiên phong và quần xã cuối cùng

C Biết được quần xã trước đó và quần xã trong tương lai

D Xây dựng kế hoạch dài hạn để phục vụ cho nông-lâm-ngư nghiệp

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

- Trả lời câu hỏi và bài tập ở SGK, trang 185

- Nghiên cứu bài tiếp theo.

- Tìm hiểu về các hệ sinh thái trên Trái Đất.