Mục tiêu: 1.Kiến thức: - Nhận biết được mối liên hệ giữa độ cao của âm với tần số, với dao động: Dao dộng nhanh tần số lớn âm cao bổng,Dao động chậm tần số nhỏ âm thấp trầm.. - Sử dụng
Trang 1GV: Lã Thu Loan
Trường THCS xã Hoàng Văn Thụ
Ngày soạn: 7/11/2013
Ngày dạy :tiết 1 lớp 7B ngày 1311/2013
Tiết : 13 Bài 11: ĐỘ CAO CỦA ÂM
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Nhận biết được mối liên hệ giữa độ cao của âm với tần số, với dao động: Dao dộng nhanh tần số lớn âm cao (bổng),Dao động chậm tần số nhỏ âm thấp (trầm)
- Sử dụng đúng các thuật ngữ: Dao động( nhanh , chậm) Tần số( lớn, nhỏ) Âm (cao-bổng, thấp-trầm)
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng thực hành thí nghiệm vật lí: thí nghiệm để hiểu tần số là gì với con lắc đơn, thí nghiệm để tìm hiểu mối liên hệ giữa độ cao và tần số của âm
3 Thái độ: Có ý thức nghiêm túc hợp tác trong hoạt động nhóm, trong học tập vận
dụng kiến thức vào thực tế
II Chuẩn bị:
1 GV: - Máy chiếu, dụng cụ thí nghiệm: 1 giá thí nghiệm, 1 con lắc đơn có chiều dài
20 cm, 1 con lắc đơn có chiều dài 40cm, một đĩa phát ra âm có ba hàng lỗ vòng quanh, một mô tơ 3-6V một chiều, 1 miếng nhựa, 4 thép lá(4 nhóm) Sợi dây cao su (cho các nhóm)
2 HS: Học bài cũ chuẩn bị bài mới
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
1 Ổn định lớp:(( 1 phút) Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:( 5 phút) Gọi 1 hs lên bảng
1.Nguồn âm là gì? Lấy 2 ví dụ về nguồn âm?
2.Các nguồn âm có đặc điểm gì giống nhau?
Trả lời:
Vật phát ra âm gọi là nguồn âm(VD: Mặt trống khi gõ, đàn khi gảy…)
Vật phát ra âm đều dao động
Trang 2Nhận xét cho điểm
3 Tiến trình(38 phút)
HĐ của Giáo viên HĐ của Học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Đặt vấn đề vào bài(5 phút)
- Mời 1 hs thể hiện một bài
hát
- Bạn ……… Có giọng
…… Bài hát bạn thể
hiện khi thì trầm lúc lại
bổng hay ta còn gọi là
âm cao, âm thấp
- Vậy khi nào âm phát ra
trầm(thấp), khi nào âm
phát ra bổng(cao) chúng
ta cùng nghiên cứu bài
độ cao của âm.
- HS làm theo yêu cầu của GV
- chú ý lắng nghe
Hoạt động 2: Quan sát dao động nhanh - chậm và nghiên cứu khái niệm tần số và
mối quan hệ giữa tần số với dao động nhanh – chậm( 9 phút)
Để tìm hiểu khái niệm tần
số và thấy được mối quan
hệ giữa tần số và dao động
nhanh châm ta cùng tiến
hành thí nghiệm 1
Yêu cầu học sinh đọc nội
dụng thí nghiệm 1.(chiếu
Slide5)
? để tiến hành được thí
nghiệm cần những dụng cụ
gì
? cách tiến hành thí nghiệm
- Giới thiệu dụng cụ thí
nghiệm hình 11.1( hai con
lắc đơn chiều dài khác nhau
40cm và 20cm, giá thí
nghiệm)
- Hướng dẫn học sinh cách
xác định một dao động bằng
thực nghệm( từ A đến B về
A) và trên màn
chiếu( slide6)
- Tiến hành thí nghiệm:
Lắng nghe
- Giá thí nghiệm, hai con lắc đơn chiều dài 20cm
và 40cm
- Kéo hai con lắc lệch khỏi vị trí cân bằng ban đầu rồi thả cho chúng dao động
- Quan sát chú ý
Quan sát chú ý
I Dao động nhanh chậm – Tần số:
* Thí nghiệm 1: (SGK-31)
C1: Điền bảng
Trang 3Lần 1: thử để học sinh biết
cách đếm dao động
Lần 2: Thực hành với con
lắc a chiều dài 40cm
Lần 3: Thức hành với con
lắc b chiều dài 20cm
Yêu cầu học sinh quan sát
và đếm số dao động của
từng con lắc điền bảng
(slide7)
- Yêu cầu tính số dao động
trong một giây của hai con
lắc((slide7)
- giới thiệu khái niệm tần số
(slide7)
? trả lời C2?(slide 7)
- Cho hs điền từ hoàn thành
câu nhận xét?(slide 7)
Ghi bảng nhận xét
-khẳng định lại nhận xét yêu
cầu hs ghi bài
Quan sát thí nghiệm đếm dao động
- Căn cứ vào nội dung thí nghiệm hs trả lời câu hỏi theo y/c của GV
- cá nhân trả lời
- Học sinh tính: số dao động trong 10 giây chia 10
Chú ý khái niệm tần
số.ghi bài.Số dao động trong một giây gọi là tần
số
* Đơn vị tần số là Héc (Hz )
- quan sát bảng trả lời C2
C 2 : Con lắc b (chiều dài
dây ngắn hơn) tần số dao động lớn
- Nhận xét: Dao động càng nhanh (chậm) tần số dao động càng lớn (nhỏ )
- Tần số là số dao động trong
1 giây
Đơn vị là héc (Hz)
C2: Con lắc b (chiều dài dây
ngắn hơn) dao động nhanh tần số dao động lớn
- Nhận xét:
Dao động càng nhanh (chậm)Tần số dao động càng lớn(nhỏ)
Hoạt động 3: Nghiên cứu mối liên hệ giữa dao động nhanh, chậm và độ cao của
âm(12 phút)
Ta đã biết mối quan hệ giữa
tần số và dao động nhanh
chậm Vậy dao động nhanh
chậm có liên quan đến âm
phát ra hay không nếu có thì
khi nào phát ra âm cao, khi
nào phát ra âm thấp=> Phần
II
- Cho hs đọc thí nghiệm 2?
?mục đích của thí nghiệm
? dụng cụ thí nghiệm
Kết hợp đưa dụng cụ cho hs
- Lắng nghe
- Đọc và xác định nhiệm
vụ của thí nghiệm
- nêu dụng cụ, cách tiến
II Âm cao (âm bổng) Âm thấp (âm trầm):
Trang 4quan sát
? cách tiến hành
Chốt lại cách tiến hành:
+sử dụng một lá thép, thay
đổi chiều dài phần tự do của
thước, bật cho dao động
+ Thay hộp gố bằng ngăn
bàn
- Cho từng nhóm tổ làm
đồng thời theo hướng dẫn
của Giáo viên thí nghiệm 2
+ Phần tự do của thước để
dài(20cm).(2 phút) (slide8)
+ Phần tự do của thước để
ngắn(10cm)(2 phút)(slide9)
Kết hợp hoàn thành C3?
Cho các nhóm báo cáo kết
quả thí nghiệm ,nội dung
C3? =>GV thống nhất và
đưa ra kết quả chung
(slide10)
Chốt thí nghiệm 2
Để khẳng điịnh lại mối liên
hệ giữa dao động và âm
phát ra ta cùng kiểm định
bằng thí nghiệm 3
- Cho hs đọc thí nghiệm 3?
?mục đích của thí nghiệm
? dụng cụ thí nghiệm
? cách tiến hành
(slide11)
- GV giới thiệu dụng cụ thí
nghiệm 3, các chốt cho
nguồn điện 3v, chốt cho
nguồn điện 6v
- GVtiến hành thí nghiệm 3:
+Đĩa quay chậm: cắm chốt
nguồn 3V
+ Đĩa quay nhanh: cắm chốt
nguồn 6v
-Yêu cầu hs quan sát nêu
kết quả thí nghiệm =>Hoàn
thành C4?
- Yêu cầu hoàn thiện Kết
hành thí nghiệm
-Chú ý
- Tiến hành thí nghiệm và thảo luận
- C3: Phần tự do của thước dài, dao động của thước chậm, âm phát ra thấp Phần tự do của thước ngắn, tần số dao động lớn, âm phát ra cao
- Đọc và xác định nhiệm
vụ của thí nghiệm
-chú ý quan sát
- quan sát, nêu kết quả thí nghiệm và hoàn thành câu hỏi C4
C4: - Đĩa quay chậm, góc miếng bìa dao động chậm
âm phát ra thấp
- Đĩa quay nhanh, góc miếng bìa dao động
* Thí nghiệm 2: (sgk)
C3 : Phần tự do của thước dài
dao động chậm âm phát ra thấp ;
- Phần tự do của thước ngắn
dao động nhanh âm phát ra cao ;
* Thí nghiệm 3: (sgk)
C4 : Khi dĩa quay châm, góc
miếng bìa quay chậm âm phát ra thấp ;
Khi dĩa quay nhanh, góc
Trang 5- Chốt: Kết luận, chú ý học
sinh sử dụng các thuật ngữ:
Dao động: nhanh hoặc chậm
Tần số dao dộng: lớn hoặc
nhỏ
Âm phát ra: Cao hoặc thấp
(slide12)Ghi bảng
nhanh âm phát ra cao
- Rút ra kết luận từ 3 thí nghiệm
miếng bìa quay nhanh âm phát ra cao.
* Kết luận :Dao động càng nhanh(chậm) tần số dao động lớn (nhỏ) âm phát ra cao(thấp)
Hoạt động 4: Vận dụng:( 10 phút)
- Dựa vào phần kết luận trên
hãy vận dụng trả lời C5?
Chiếu slide 13
- Yêu cầu hs làm thí nghiệm
C6 với sợi dây cao su
-Hướng dẫn thì nghiệm C6:
Thay bởi sợi dây cao su
Lắng nghe âm phát ra khi
+Dây căng nhiều,
+ Dây căng ít
Chốt: tương tự như dây cao
su đối với đây đàn (chiếu
slide14)
- GV thực hiện thí nghiệm
C7, y/c hs quan sát và hoàn
thành C7?
(Chiếu slide 15)
*Giới thiệu phần Có thể em
chưa biết.(slide16)
Tần số tai nghe được:
20Hz-20000Hz
Hạ âm: tần số dưới 20Hz
Siêu âm: tần số trên
20000Hz
Giới thiệu: chó là loài vật có
thể nghe những âm có tần số
dưới 20Hz, loài dơi có thể
nghe âm có tần số trên
20000Hz, một số em học
sinh thường hay chơi trò hét
to vào tai bạn, vì âm phát ra
Đọc và trả lời C5
C5: Vât có tần số 70 Hz dao động nhanh hơn; vật
có tần số 50 Hz dao động chậm hơn
- Tiến hành thí nghiệm hoàn thành câu hỏi
C6: Khi vặn cho dây đàn càng nhiều thì âm phát ra cao và tần số lớn, khi vặn dây đàn căng càng ít thì
âm phát ra thấp và tần số nhỏ
-quan sát Gv thí nghiệm rút ra nhận xét
C7: Khi chạm miếng bìa vào vành đĩa thì âm phát
ra cao vì số lỗ ở vành nhiều hơn.
Lắng nghe, ghi nhớ
III.Vận dụng:
C5: Có tần số 70Hz : dao động nhanh hơn ; Vật có tần
số 50Hz dao động chậm hơn
C6: Dây đàn căng nhiều phát
ra âm cao hơn với tần số dao động lớn Dây đàn căng ít phát ra âm thấp hơn với tần
số dao động nhỏ
C7: Khi chạm miếng bìa vào
vành đĩa thì âm phát ra cao
vì số lỗ ở vành nhiều hơn
*Có thể em chưa biết(sgk-33)
Trang 6có tần số lớn nên màng nhĩ
của bạn dao dộng mạnh làm
bạn vị đau tai, sau bài này
các em không nên chơi trò
chơi đó nữa Hay như trên
địa bàn Xã Tân Mỹ Văn
Lãng có nổ mìn khai thác
đá, âm thanh phát ra rất cao
gây chấn động mạnh, nếu
người ở gần có thể gây đau
tai Điều này rất nguy hiểm
cần tránh xa khu vực đó
IV Củng cố: (3 phút) Sơ đồ tư duy(slide 17)
-Yêu cầu hs nhắc lại kiến thức bài học
? Tần số là gì Đơn vị Tần số
? Dao động nhanh, tần số dao dộng và âm phát ra như thế nào
?Dao động chậm, tần số dao dộng và âm phát ra như thế nào
- Hệ thông kiến thức trên máy chiếu
V
Hướng dẫn về nhà:
- Làm bài tập 11.1 -> 11.3 SBT
- Học ghi nhớ SGK, chuẩn bị bài mới bài 12 SGK