Ngữ văn 8 - Lựa chọn trật tự từ trong câu

Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ: - Thằng kia!. Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ : Ng

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG

Người thực hiện: VÕ THANH HÀ

Nội dung I.

II.

III.

NHẬN XÉT CHUNG NHẬN XÉT CHUNG

MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA

SỰ SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA SỰ SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ

LUYỆN TẬP

TIẾT 114

I NHẬN XÉT CHUNG:

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay

xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất

bát cháo, anh mới kề vào miệng, cai lệ và người nhà lí

trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song tay thước

và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn

khàn của người hút nhiều xái cũ:

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống

đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau !

? Em hãy sắp xếp trật tự

từ trong câu in đậm theo những cách khác nhau

mà không làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu ? TIẾT 114

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ : (Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

(5) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ , gõ đầu roi

xuống đất, cai lệ thét:

(6) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xài cũ , cai lệ thét:

(1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất , thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ

(2) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ , gõ đầu roi xuống đất

(3) Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ , cai lệ gõ đầu roi xuống đất

(4) Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ , cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét:

? Em hãy sắp xếp trật tự từ trong câu in đậm theo những cách khác nhau

mà không làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu ?

TIẾT 114

(1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất , thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ (2) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất ( 3) Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất.

(4) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất , thét (5) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét (6) Gõ đầu roi xuống đất , bằng giọng khàn

I.NHẬN XÉT CHUNG :

Đọc đoạn trích và trả

lời câu hỏi

- Trong một câu có thể

có nhiều cách sắp xếp trật

tự từ mà không làm thay

đổi nghĩa của câu

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ :

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

I.NHẬN XÉT CHUNG :

Đọc đoạn trích và trả

lời câu hỏi

- Trong một câu có

nhiều cách sắp xếp trật tự

từ mà không làm thay đổi

nghĩa của câu.

- Cách sắp xếp của tác

giả: nhấn mạnh sự hung

hãn của tên cai lệ và để

liên kết.

TIẾT 114

? Vì sao tác giả chọn trật tự từ như trong đoạn trích?

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng

Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với

những roi song, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét

bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ :

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

TIẾT 114

? Hãy thử chọn một trật tự từ khác

và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy?

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng

đã sầm sập tiến vào với những roi song , tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ

thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ :

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

(1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất , thét

bằng giọng khàn khàn của người hút

nhiều xái cũ.

(2) Cai lệ thét bằng giọng khàn

khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ

đầu roi xuống đất

(3) Thét bằng giọng khàn khàn của

người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu

roi xuống đất.

(4) Bằng giọng khàn khàn của

người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu

roi xuống đất , thét

(5) Bằng giọng khàn khàn của

người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi

xuống đất , cai lệ thét

(6) Gõ đầu roi xuống đất , bằng

giọng khàn khàn của người hút

(1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất , thét

bằng giọng khàn khàn của người

hút nhiều xái cũ.

TIẾT 114

? Hãy thử chọn một trật tự từ khác

và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy?

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng

đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.

(1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

I.NHẬN XÉT CHUNG :

Đọc đoạn trích và trả

lời câu hỏi

-Trong một câu có

nhiều cách sắp xếp trật tự

từ mà không làm thay đổi

nghĩa cơ bản của câu.

- Cách sắp xếp của tác

giả: nhấn mạnh sự hung

hãn của tên cai lệ và có tác

dụng liên kết.

- Cách sắp xếp (1) chỉ

liên kết mà không nhấn

mạnh được sự hung hãn

của cai lệ.

Đoạn trích sgk:

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một

tiếng Uể oải, chống tay xuống

phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu

nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào

dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét

bằng giọng khàn khàn của người

hút nhiều xái cũ :

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết

đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền

 Nhấn mạnh sự hung hãn tên Cai

lệ và để liên kết câu

Bài tập : Thay đổi trật tự từ bằng nhiều cách khác nhau

NÓ

BẢO

SAO KHÔNG

ĐẾN

 Nó bảo không đến sao?

 Nó bảo đến không sao.

 Nó sao bảo không đến?

 Nó sao đến bảo không?

 Nó không đến bảo sao?

 Sao không đến bảo nó?

 Sao không bảo nó đến?

 Sao đến không bảo nó?

 Sao đến, nó bảo không?

 Không đến, sao bảo nó?

 Không bảo, sao nó đến?

 Đến nó bảo: “Không sao”

Bài tập a:

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh

thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những

trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu , Trần Hưng

Đạo , Lê Lợi , Quang Trung … Chúng ta phải ghi nhớ công lao

của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

(Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – Hồ Chí Minh)

? Có thể sắp xếp lại trật tự từ của câu in đậm trong đoạn trích trên theo cách dưới đây được không ? Vì sao?

Lê Lợi , Bà Trưng , Quang Trung, Bà Triệu , Trần Hưng

 Cách sắp xếp trật tự từ của tác giả nhằm kể tên các vị anh hùng theo thứ tự xuất hiện của họ gắn với lịch sử dân tộc .

I NHẬN XÉT CHUNG :

II MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA

SỰ SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ:

1.Tác dụng của việc sắp xếp

trật tự từ trong các đoạn trích sgk

* Đoạn a: Thể hiện thứ tự

trước sau của hoạt động : Cai lệ

và chị Dậu

1 Trật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể hiện

điều gì ?

a. Người nhà lí trưởng hình như không dám hành hạ một người ốm nặng, sợ hoặc xảy ra sự gì, hắn cứ lóng ngóng ngơ ngác, muốn nói mà

không dám nói Đùng đùng, Cai lệ

giật phắt cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu.

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.

TIẾT 114

Bài tập a:

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân

ta Chúng ta có quyền tự hào vì những

trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng,

Bà Triệu , Trần Hưng Đạo, Lê Lợi , Quang Trung … Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng

– Hồ Chí Minh)

 Cách sắp xếp trật tự từ của tác giả nhằm kể tên các vị anh hùng theo thứ

tự xuất hiện của họ gắn với lịch sử dân

I NHẬN XÉT CHUNG :

II MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA

SỰ SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ:

1.Tác dụng của việc sắp xếp trật

tự từ trong các đoạn trích sgk.

* Đoạn a: Thể hiện thứ tự

trước sau của hoạt động : Cai lệ

và chị Dậu

* Đoạn b: Thể hiện thứ bậc

quan trọng : Cai lệ có địa vị xã hội

cao hơn người nhà lí trưởng

Theo trình tự quan sát của

người nói: anh Dậu thấy Cai lệ cầm

roi song đi trước, người nhà lí

trưởng cầm tay thước và dây thừng

theo sau

1 Trật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

hiện điều gì ?

b. Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.

(Ngô Tất Tố- Tắt đèn)

TIẾT 114

TIẾT 114

1 Trật tự từ trong những bộ phận câu

in đậm dưới đây thể hiện điều gì ?

Đoạn trích phần I Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run

miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song , tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ

người hút nhiều xái cũ :

đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền sưu

! Mau!

I NHẬN XÉT CHUNG :

II MỘT SỐ TÁC DỤNG

CỦA SỰ SẮP XẾP TRẬT TỰ

TỪ:

1.Tác dụng của việc sắp xếp

trật tự từ trong các đoạn trích

sgk.

trước sau của hoạt động : Cai lệ và

chị Dậu.

quan trọng : Cai lệ có địa vị xã hội

cao hơn người nhà lí trưởng

Theo trình tự quan sát của

người nói: anh Dậu thấy Cai lệ cầm

roi song đi trước, người nhà lí

trưởng cầm tay thước và dây thừng

theo sau.

mạnh hình ảnh, đặc điểm: sự hung

hãn của Cai lệ và liên kết với những

I NHẬN XÉT CHUNG :

II MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA SỰ

SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ:

1.Tác dụng của việc sắp xếp trật tự

từ trong các đoạn trích sgk.

của hoạt động : Cai lệ và chị Dậu.

trọng : Cai lệ có địa vị xã hội cao hơn

người nhà lí trưởng

Theo trình tự quan sát của người

nói: anh Dậu thấy Cai lệ cầm roi song đi

trước, người nhà lí trưởng cầm tay thước

và dây thừng theo sau.

ảnh, đặc điểm: sự hung hãn của Cai lệ và

liên kết với những câu khác trong đoạn

văn

2 So sánh những cách sắp xếp trật

tự từ.

Cách sắp xếp trật tự từ trong đoạn văn

của Thép Mới : Đảm bảo sự hài hòa về

ngữ âm của lời nói.

TIẾT 114

2 So sánh tác dụng của những cách sắp xếp trật tự từ trong các bộ phận câu in

đậm dưới đây:

a Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ làng , giữ nước , giữ mái nhà

tranh , giữ đồng lúa chín Tre hy sinh để bảo

vệ con người (Thép Mới - Cây tre Việt Nam)

b. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ mái nhà tranh , giữ đồng lúa chín , giữ làng , giữ nước. Tre hy sinh để bảo

vệ con người.

c Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.Tre giữ làng , giữ mái nhà tranh , giữ đồng lúa chín , giữ nước Tre hy sinh để bảo

vệ con người.

III LUYỆN TẬP:

Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong những bộ phận câu và câu in đậm sau:

b Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! (1)

Rừng cọ, đồi chè, đồng xanh ngào ngạt

Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát (2)

Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca

(Ta đi tới- Tố Hữu)

 (1) Đặt vị ngữ lên trước chủ ngữ để nhhấn mạnh cái đẹp của Tổ quốc Việt Nam mới giải phóng đang trên đà xây dựng, phát triển.

 (2) Gieo vần trong câu thơ gợi sự mênh mang của sông nước, hài hoà về mặt ngữ âm trong câu thơ.

c. Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi ở ngoài phố thế này mà gặp mật thám

hay đội con gái thì khốn

- Mật thám tôi cũng chả sợ, đội con gái tôi cũng chả cần.

(Ngựa người, người ngựa)

 Lặp từ ngữ để tạo sự liên kết giữa câu với câu.

TÔI ĐI HỌC

Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.

(Tôi đi học, Thanh Tịnh)

? Cụm từ “ Con đường này ” trong đoạn văn trên có tác dụng như thế nào?

 Liên kết câu với câu trước đó

TIẾT 114

I.NHẬN XÉT CHUNG :

Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi

-Trong một câu có nhiều cách sắp xếp trật tự từ mà

không làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

- Cách sắp xếp của tác giả : nhấn mạnh sự hung hãn

của tên cai lệ và có tác dụng liên kết câu.

- Cách sắp xếp (1): chỉ liên kết câu mà không thấy

được sự hung hãn của cai lệ.

II MỘT SỐ TÁC DỤNG CỦA SỰ SẮP XẾP TRẬT

TỰ TỪ:

1.Tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ trong các

đoạn trích sgk.

* Đoạn a : Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt động :

Cai lệ và chị Dậu.

* Đoạn b: Thể hiện thứ bậc quan trọng : Cai lệ có

địa vị xã hội cao hơn người nhà lí trưởng

Theo trình tự quan sát của người nói : anh Dậu thấy

Cai lệ cầm roi song đi trước, người nhà lí trưởng cầm

tay thước và dây thừng theo sau.

* Đoạn trích phần I : nhấn mạnh hình, ảnh đặc

điểm : sự hung hãn của Cai lệ và liên kết với những câu

2 So sánh những cách sắp xếp trật tự từ.

Cách sắp xếp trật tự từ trong đoạn văn của Thép Mới : Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.

III LUYỆN TẬP :

Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Nắm được tác dụng của

sự sắp xếp trật tự từ trong câu.

- Lựa chọn trật tự từ thích

hợp với yêu cầu giao tiếp.

- Bài tập về nhà: Viết một đoạn văn nghị luận; giải thích cách sắp xếp trật tự

từ trong một vài câu cụ thể.

- Chuẩn bị bài: “Lựa chọn

trật tự từ trong câu”

(Luyện tập), làm các bài