giáo án đầy đủ

Kỹ năng: - Rèn luyện những kỹ năng cơ bản trong việc tiếp cận với ngôn ngữ lập trình cơ bản.. - Kỹ năng nhận biết một chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình.. - Kỹ năng nhận

Trang 1

Tuần 1 Tiết 1- 2 Ngày soạn: 20/08

Phần một: LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN.

BÀI 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH.

I Mục tiêu bài học.

1 Kiến thức:

- Giúp HS khái quát được cơ bản quá trình con người ra lệnh cho máy tính như thế nào

- Nắm được bố cục cơ bản của một chương trình

- Cấu trúc cơ bản của một chương trình

2 Tư tưởng:

- Ý thức học tập và tiếp thu kiến thức

3 Kỹ năng:

- Rèn luyện những kỹ năng cơ bản trong việc tiếp cận với ngôn ngữ lập trình cơ bản

- Ban đầu làm quen với ngôn ngữ lập trình

II Chuẩn bị.

- SGK, Giáo án

- Bảng phụ, bút dạ

III Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định lớp.

2 Bài mới.

HĐ 1 Cá nhân

- GV yêu cầu HS đọc SGK

? Máy tính được sử dụng như một bộ máy thay thế cho

con người với mục đích gì ?

? Con người phải làm gì để máy tính có thể thực hiện

theo ý mình mong muốn ?

? Em hãy nêu một ví dụ ?

- Gv chốt

HĐ 2

- Gv yêu cầu HS quan sát H1 “Robot nhặt rác”

- GV giới thiệu vài nét về đặc tính của robot

? Nhìn vào H1 em hãy cho biết robot phải tiến hành các

bước ntn để nhặt rác và bỏ vào thùng ?

- Ta cần ra các lệnh thích hợp để chỉ dẫn cho robot di

chuyển từ vị trí đang đứng đến nhặt rác và bỏ vào thùng

rác quy định

? Em hãy khái quát các bước mà robot cần thực hiện để

nhặt rác và bỏ vào thùng ?

- Như vậy, ta chỉ cần lưu các lệnh đó với tên “ Hãy nhặt

rác” Khi ta ra lệnh “hãy nhặt rác” các thao tác trên sẽ

điều khiên robot tự động thực hiện

HĐ 3

? Em hiểu thế nào là viết chương trình ?

? Chương trình máy tính là gì ?

- Tên chương trình cững được xem như là một lệnh Máy

1 Con người ra lệnh cho máy tính ntn?-> HS đọc bài

-> Máy tính là công cụ giúp con người xử lý thông tin hiệu quả

-> Đưa ra những chỉ dẫn thích hợp cho máy tính

-> Khi nháy chuột lên biểu tượng của một phần mềm trên màn hình

- Nhập văn bản trên bàn phiếm

- Khi thực hiện sao chép

- Con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua các lệnh.

2 Ví dụ: Rô bot nhặt rác

-> Robot phải thực hiện được các thao tác cơ bản như tiến, lùi, quay phải, quay trái

-> 1 Tiến 2 bước

2 Quay trái tiến 1 bước

3 Nhặt rác

4 Quay phải, tiến 3 bước

5 Quay trái tiến 2 bước

6 Bỏ rác vào thùng

3 Viết chương trình - ra lệnh cho máy tính làm việc

-> Là việc viết các lệnh để điều khiển robot hay máy tính làm việc

-> Là các dãy lệnh mà con người viết ra để

Trang 2

tính sẽ thực hiện các lệnh trong chương trình một cách

- Gv yêu cầu HS đọc phần 4

? Thế nào là ngôn ngữ máy ?

- Những chương trình máy tính đầu tiên được viết bằng

ngôn ngữ này

? Nêu khuyết điểm của việc viết bằng ngôn ngữ máy ?

- Để khắc phục những khó khăn đó, ngôn ngữ lập trình ra

đời thay cho các dãy bit khô khan

? Ngôn ngữ lập trình là gì ?

- Ngôn ngữ lập tình là công cụ tạo ra các chương trình

máy tính

? Việc tạo ra chương trình máy tính gồm mấy bước ?

? Em hiểu thế nào là môi tường lập trình ?

? Kể tên một số ngôn ngữ lập trình mà em biết ?

HĐ 5 Làm bài tập “ Tập lập trình”

- Gv yêu cầu HS đọc bài tập 1

? Em thử viết các lệnh cho robot hoạt động ?

- Gv yêu cầu HS đọc bài tập 3

máy tính có thể hiểu và thực hiện được

-> Viết chương trình tính điểm -> Vì máy hoạt động được là nhờ các câu lệnh

do con ngươi viết ra

- Viết chương trình là hướng dẫn máy tính thực hiện các công việc hay giải các bài toán.

4 Chương trình và ngôn ngữ lập trình

3 Củng cố

- Đọc phần ghi nhớ

? Vì sao cần phải viet6` chương trình

4 Dặn dò

- Trà lời câu hỏi SGK

- Tìm hiểu trước bài 2

Trang 3

Tuần: 02 Tiết: 03-04 Ngày soạn: 27/08/2009

Bài 2 LÀM QUEN VỚI CHƯƠNG TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

I Mục tiêu bài học:

- Biết ngôn ngữ lập trình gồm các thành phần cơ bản là bảng chữ cái và các quy tắc để viếtchương trình, câu lệnh

- Biết ngôn ngữ lập trình có tập hợp các từ khóa dành riêng cho mục đích sử dụng nhất định

- Biết tên trong ngôn ngữ lập trình là do người lập trình đặt ra, khi đặt tên phải tuân thủ các quy tắc của ngôn ngữ lập trình Tên không được trùng với các từ khoá.

- Biết cấu trúc chương trình bao gồm phần khai báo và phần thân chương trình

2 Tư tưởng:

- Giúp HS rèn luyện ý thức học tập

- Làm quen với ngôn ngữ lập trình

3 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập và chủ động tiếp cận kiến thức

- Kỹ năng nhận biết một chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình

II Chuẩn bị:

- GV: Máy chiếu, các slide minh họa các ví dụ, các đoạn chương trình, SGK

- HS: Đọc trước bài 2, SGK

II Tiến trình lên lớp

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ.

- Ngôn ngữ lập tình dùng để làm gì ?

- Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào ?

3 Bài mới.

HĐ 1: tìm hiển về ngôn ngữ lập trình

G treo bảng phụ

? Nêu các bước tạo chương trình ?

- Khi chạy chương trình thì dòng chữ “chao cac ban” hiện

trên màn hình

- Chương trình có năm dòng lệnh, mỗi dòng lệnh gồm các

cụm từ

? Các cụm từ này được lấy từ đâu ?

- Bảng chữ cái của ngôn ngữ lập trình gồm những gì ?

- Các câu lệnh được viết từ những chữ cái nhất định

? Nêu bảng chữ cái của ngôn ngữ lập trình ?

? Em hiểu thế nào là ngôn ngữ lập trình ?

1 Ví dụ về chương trình.

- H quan sat

-> Hai bước: viết chương trình, dịch chương trình

-> Được lấy trong bảng chữ cái

2 Ngôn ngữ lập trình gồm những gì ?

-> Gồm các chữ cái tiếng anh và một số kí hiệu khác: phép toán, các dấu .mọi kí tự có trên bàn phím

- Ngôn ngữ lập trình là tập hợp các kí hiệu và quy tắc viết các lệnh tạo thành một chương trình hoàn chỉnh và thực hiện đuọc trên máy tính.

Trang 4

G: yêu cầu học sinh quan sát ví dụ.

- Trong chương trình trên có các từ màu khác đó là từ

khóa Các từ còn lại là tên

- G giới thiệu chức năng các từ khóa

khi viết chương trình cần đặt tên cho chương trình

? Cách đặt tên cho chương trình ?

- Tên không có khoảng trắng, không bắt đầu bằng số

- G treo ví dụ về một chương trình

? Nhìn vào chương trình hãy cho biết chương trình gồm

mấy phần ?

- G trình bày cấu trúc 1 chương trình

- G giới thiệu ngôn ngữ lập trình pascal

- Muốn lập trình bằng ngôn ngữ pascal máy phải được cài

đặt mội trường lập trình trên ngôn ngữ này

- Kết quả chạy chương trình

3 Từ khóa và tên.

-> Tên do người lập trình đặt, hai đại

lượng khác nhau phải đặt tên khác, tên không được trùng với từ khóa.

- Lưu ý tên phải ngắn gọn, dể nhớ.

- Mọi ngôn ngữ lập trình thường có tập

hợp các từ khóa dành riêng cho những mục đích sử dụng nhất định.

4 Cấu trúc chung của chương trình.

- Học bài , làm bài tập SGK

- Xem trước bài thực hành

Phần khai báo

Phần thân

Trang 5

Tuần: 03 Tiết: 05-06 Ngày soạn: 04/09/2009

Bài thực hành số 1 LÀM QUEN VỚI TURBO PASCAL

- Giúp các em HS bước đầu làm quen với môi trường lập trình Turbo Pascal

- Nhận diện màn hình soạn thảo

- Cách mở các bảng chọn và chọn lệnh

- Gõ được một chương trình Pascal đơn giản

2 Tư tưởng:

- Giúp HS rèn luyện ý thức học tập

- Làm quen với ngôn ngữ lập trình

3 Kỹ năng:

- GV: Máy chiếu, phòng máy, các đoạn chương trình, SGK

- HS: SGK

? Ngôn ngữ lập trình gồm những gì ? Nêu cấu trúc chung của một chương trình ?

? Chức năng của các từ khóa: begin, program, uses, end?

? Một số lưu ý khi đặt tên chương trình?

3 Bài mới.

HĐ 1 Làm quen với phần mềm turbo pascal

Bài 1

a Khởi động turbo pascal

- C1: Nhấp đúp chuột trên biểu tượng trên màn hình

nền

- C2: Nhấp chuột trên tên tệp Turbo.exe trong thư

mục chứa tệp này ( thường là thư mục con TP\BIN)

- C3: Start\programs\turbo pascal 7\turbo pascal 7.0

? Giao diện Pascal gồm những thành phần nào ?

- Gv giới thiệu cách sử dụng thanh bảng chọn

? Để thoát khỏi pascal ta làm ntn ?

HĐ 2 Tập lập trình trên môi trường pascal

- HS thực hành trên máy

- HS quan sát màn hình của turbo pascal

- Thanh bảng chọn, tên chương trình, khung soạn chương trình, dòng trợ giúp.

- Dùng phím F10 để chọn bản chọn, sử dụng phím mũi tên  và  để di chuyển qua lại các bảng chọn, enter để mở bảng chọn.( Alt + phím tắt của tên bảng chọn)

- Sử dụng phím mũi tên ↑ và ↓ để di chuyển lên xuống giữa các lệnh trong bảng chọn.

- Nhấn tổ hơp phím Alt + X

HS viết chương trình trên turbo pascal

Trang 6

clrscr;

writeln(‘chao cac ban’);

write(‘toi la turbo pascal’);

end

- Lưu chương trinh lại

- Dịch chương trình, chạy chương trình

- Quan sát kết quả Alt+F5

- Để quay về màn hình soạn thảo ta nhấn 1 phím bất

kì

HĐ 3 Chỉnh sửa chương trình và nhận biết lỗi

* Cho HS xóa một số lệnh để nhận biết một số báo lỗi

- Xóa lệnh begin Máy báo lỗi như hình sau

- Xóa dấu chấm sau end Máy báo lỗi như sau

- Ghi sai từ khóa máy báo lỡi như sau:

- G : Yêu cầu HS thoát chương trình pascal, không lưu

các chỉnh sửa

- F2: Lưu ( File\ save)  hộp thoại.

Trong ô save file as: gõ tên tệp.

Nhấn OK.

- Quan sát kết quả Alt+F5

- HS quan sát trên máy

- HS tự rút ra bài học

* Chú ý: Viết chương trình phải tuân theo quy tắt lập trình Dấu hai chấm để phân cách các lệnh, từ khóa end luôn đi kèm dấu chấm để kết thúc một công việc.

4 Cũng cố.

- Cho HS đọc phần tổng kết, phần đọc thêm

5 Dặn dò.

- Ôn lại kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài 3 cho tuần sau

Trang 7

Tuần: 04 Tiết: 07 Ngày soạn: 11/09/2009

Bài 3 CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH VÀ DỮ LIỆU

- Biết khái niệm kiểu dữ liệu;

- Biết một số phép toán cơ bản với dữ liệu số;

- Biết khái niệm điều khiển tương tác giữa người với máy tính

2 Tư tưởng:

- Yêu thích bộ môn ngôn ngữ lập trình

3 Kỹ năng:

- GV: SGK, máy chiếu, đoạn chương trình để làm ví dụ minh họa

- HS: SGK, xem trước bài “Chương trình máy tính và dữ liệu “

- Nêu cấu trúc chung của một chương trình ?

GV gọi HS lên máy thực hiện yêu cầu sau:

- Khởi động chương trình Pascal

 HS thực hiện trên máy

 GV nhận xét, ghi điểm

3 Bài mới.

HĐ 1 Giới thiệu bài: mỗi chương trình đều có cách

xử lí thông tin riêng, vậy trong ngôn ngữ lập trình

pascal thông tin được xử lí ra sao ? ta tìm hiểu bài

hôm nay

HĐ 2 Tìm hiểu dữ liệu trong môi trường lập trình.

? Công việc chủ yếu của máy tính là gì ?

- Thông tin rất đa dạng nên dữ liệu cũng rất khác

nhau về bản chất

? Nêu một số dữ liệu mà em biết ?

? Các dữ liệu sau máy có tính toán được không?

a + a = ? a + b =?

a + 1 = ? 1 +1 = ?

? Máy có thể tính toán đối với các dữ liệu nào

- G vì vậy trong ngôn ngữ lập trình thường phân dữ

1 Dữ liệu và kiểu dữ liệu.

-> Dùng để xử lí thông tin

-> văn bản, hình ảnh, âm thanh, dãy số

HS tự trả lời

->Máy chỉ tính được đối với các dữ liệu cùng dạng

Trang 8

liệu theo từng dạng.

? Có các kiểu dữ liệu nào ?

? Em hãy lấy ví dụ về các kiểu dữ liệu ?

-G : Giới thiệu một số kiểu dữ liệu

? Để dãy số 2008 thành kiểu chữ, ta làm sao ?

HĐ 3 Tìm hiểu các phép tính trong lập trình.

? Nêu các pháp tính có trong toán học ?

? Nêu quy tắc tính các biểu thức số ?

? Phát biểu các phép toán so sánh mà các em đã

- GV chiếu Bảng 3 lên màn hình để HS kiểm tra

? Kết quả của phép toán so sánh trên là gì ?

- GV lấy ví dụ và yêu cầu HS trả lời giá trị của các

biểu thức sau:

5 x 2 = 9; 15 + 7 > 20 – 3; 5 + x ≤10

 Khi viết chương trình thì các kí hiệu so sánh trên

có thể khác nhau tùy theo ngôn ngữ lập trình quy

định

- GV chiếu Bảng 4 (Ví dụ 3) để HS quan sát một số

kí hiệu của các phép so sánh được dùng trong NNLT

Pascal

- Các ngôn ngữ lập trình thường phân chia dữ liệu thành các kiểu khác nhau để dể quản lí và xử lí như: chữ, số nguyên, số thập phân.

- Các kiểu dữ liệu cơ bản trong ngôn ngữ lập trình pascal.

Kiểu Phạm vi giá trị Ví dụ Intege

r Real Char string

- Số nguyên: -2 39 ->2 38 -1

- Số thực: 2,9x10 -39 ->

1,7x10 38

-1 kí tự trong bản chữ cái.

- Xâu kí tự, tối đa 255 kí

tự

1; 25 1/2; 5/2

*/divmod

 Là đúng hoặc sai

 5 x 2 = 9 có giá trị là Sai, 15 + 7 > 20 – 3 có giátrị là Đúng, giá trị của biểu thức 5 + x ≤10phụthuộc vào giá trị của x

 HS quan sát, nghe giảng, ghi bài

 HS kẻ bảng vào vở

Trang 9

* HĐ 4: Giúp HS nắm bắt, hiểu đươc sự giao tiếp

giữa máy tính và người.

- Con người thường có nhu cầu can thiệp vào quá

trình tính toán, thực hiện việc kiểm tra, điều chỉnh,

bổ sung Ngược lại, máy tính cũng cho thông tin về

quá trình tính toán, thông báo, gợi ý, Quá trình

trao đổi dữ liệu hai chiều như thế thường được gọi

là giao tiếp hay tương tác giữa người và máy tính

? Em hiểu thế nào là quá trình trao đổi giữa người và

máy?

- GV giới thiệu một số ví dụ về tương tác người-máy

a) Thông báo kết quả tính toán

* GV chạy một chương trình Pascal để học sinh thấy

dòng thông báo trên

 Thông báo kết quả tính toán như ví dụ trên là yêu

cầu đầu tiên với mọi chương trình

- GV chỉ cho HS thấy dòng lệnh thực hiện thông báo

kết qủa ra màn hình ở ví dụ trên là:

write('Dien tich hinh tron la ',X);

b) Nhập dữ liệu

- GV chạy 1 chương trình để xuất hiện dòng chữ

trên

? Khi gặp dòng chữ này các em sẽ làm gì tiếp theo ?

-Đây là một trong những tương tác thường gặp là

chương trình yêu cầu nhập dữ liệu Chương trình sẽ

tạm ngừng để chờ người dùng "nhập dữ liệu" bằng

chuột hay bàn phím Hoạt động tiếp theo của chương

trình sẽ tuỳ thuộc vào dữ liệu được nhập vào

- GV chỉ cho HS thấy hai câu lệnh Pascal dưới đây

sẽ cho màn hình ở hình trên:

write('Ban hay nhap nam sinh NS =');

read(NS);

c) Tạm ngừng chương trình.

- Có hai chế độ tạm ngừng của chương trình: Tạm

ngừng trong một khoảng thời gian nhất định và tạm

ngừng cho đến khi người dùng nhấn phím

- Trong ví dụ sau đây, sau khi in ra màn hình dòng

chữ "Cac ban cho 2 giay nhe ", chương trình sẽ

tạm ngừng trong 2 giây, sau đó mới thực hiện tiếp

4 Giao tiếp người – Máy tính

- Là quá trình trao đổi dữ liệu 2 chiều giữa người và máy khi chương trình hoạt động.

a Thông báo kết quả tính toán.

 HS quan sát và ghi nội dung vào vở

Trang 10

Câu lệnh Pascal:

Writeln('Cac ban cho 2 giay nhe ');

Delay(2000);

- Còn trong ví dụ dưới đây, sau khi thông báo kết

quả tính số ð, chương trình sẽ tạm ngừng chờ người

dùng nhấn phím Enter, rồi mới thực hiện tiếp

- Trong Pascal chẳng hạn, để chương trình tạm

ngừng như trên, ta có thể sử dụng một trong hai câu

lệnh:

read;

readln;

- Ngoài ra còn có những trường hợp chương trình

tạm ngừng, chờ người sử dụng nhấn một phím cụ

thể, hoặc nhấn một phím bất kỳ:

- GV thực hiện trên máy tính để xuất hiện câu thông

báo sau:

? Hình ảnh xuất hiện trên màn hình gọi là gì ?

? Hộp thoại được sử dụng để làm gì ?

- Khi đó ta cần nháy chuột vào Đồng ý để thoát khỏi

phần mềm hoặc nháy vào Huỷ lệnh để chương trình

tiếp tục như bình thường

d Hộp thoại

 Đó là hộp thoại

 Được sử dụng như một công cụ cho việc giao tiếp giữa người và máy tính trong khi chạy chươngtrình

4 Củng cố:

GV gọi HS đọc ghi nhớ

GV yêu cầu HS làm bài tập 4; 5 SGK / 26

5 Dặn dò: Làm bài 1; 2; 3; 7 SGK

Trang 11

Tuần 05 Tiết 09 Ngày soạn: 11/09.

LÀM BÀI TẬP

I Mục tiêu cần đạt.

- Giải một số bài tập để làm quen trong môi trường lập trình

- Khắc sâu kiến thức

II chuẩn bị.

- Giáo án, bảng phụ

III tiến trình lên lớp.

- Viết các kí hiệu của các phép tính trong pascal ?

- Viết các kí hiệu của phép so sánh trong pascal ?

3 bài mới.

HĐ 1 Nhắc lại kiến thức cũ

? Nêu quy tắc tính các biểu thức sau ?

? Nêu các kiểu dữ liệu ?

? Nêu cấu trúc chung của một chương trình ?

HĐ 2 Làm bài tập

G: Giới thiệu bài tập

1 Viết các biểu thức toán học dưới dạng kí hiệu

2 Tính các giá trị của biểu thức sau:

a./ 13 mod 4; b./ 17 div 3;

3 Hãy viết các dãy kí tự sau sang kiểu xâu(chuổi)

a./ Lop em; b./ 2008;

4 Viết các lệnh sau :

a./ In ra một câu thông báo trên màn hình

b./ Yêu cầu nhập dữ liệu vào

5 Chuyển các biểu thức dưới dạng kí hiệu pascal

sang kí hiệu toán học

->2

a./ 1 b./ 5c./ 3+1=4 d./ 4+2=6->3

a./ ‘lop em’ b./ ‘2008’

->4

a./ Writeln(‘toi hoc pascal’);

b./ Write(‘ban nhap du lieu vao:’);

Readln(du_lieu);

->5

23

244

432

+

−

−+

b./

y

xb)(a+ 2 − ;

2c)(2b

a+ ; d./ a c

Trang 12

Tuần: 05-06 Tiết: 10-11 Ngày soạn: 18/09/2009

Bài thực hành số 2 VIẾT CHƯƠNG TRÌNH ĐỂ TÍNH TOÁN

- Luyện tập soạn thảo, chỉnh sửa chương trình, biên dịch, chạy và xem kết quả hoạt động củachương trình trong môi trường Turbo Pascal

- Thực hành gõ các biểu thức số học trong chương trình Pascal

- Tìm hiểu thêm về các lệnh in dữ liệu ra màn hình và tạm ngừng chương trình

2 Tư tưởng:

3 Kỹ năng:

- Kỹ năng soạn thảo một chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình

II Chuần bị:

- GV: SGK, máy chiếu, phòng máy

- HS: SGK

1 Ổn định lớp.

- Trong ngôn ngữ lập trình dữ liệu được chia thành các kiểu nào ?

- Có các phép tính nào và phép so sánh nào ?

3 Bài mới.

HĐ 1 Luyện gõ các biểu thức số học trong chương trình

pascal

Bài 1: a 15 x 4 – 30 + 12; b

13

510+

+-15

18+ ;

c

13

)210

+

+ ; d

13

24)210

+

−+

? Dịch, chạy, lưu chương trình với tên CT2

Bài 2 Tìm hiểu các phép chia lấy phần nguyên và lấy phần

dư của số nguyên

- Mở tệp mới, viết chương trình sau:

- Dịch và chạy chương trình

? Nhận xét về các kết quả ?

? Hãy thêm câu lệnh Delay(5000) vào sau mỗi câu lệnh

writeln

? Quan sát -> kết quả in ra màn hình ?

- Thêm câu lệnh readln vào chương trình trước từ khóa

end.

- Chạy chương trình

? Quan sát cho biết kết quả hoạt động của chương trình ?

- Nhấn enter để tiếp tục

HĐ 2 Tìm hiểu về cách in dữ liệu ra màn hình.

Bài 3 Mở lại chương trình CT2

- Sửa các lệnh sau:

- Dịch, chạy chương trình

HS:

Khởi động Pascal

Gõ các biểu thức toán học vào môi trường Pascal để tính toán

Quan sát nhận xét

uses crt;

begin clrscr;

writeln(‘16/3’,16/3);

writeln(’16 div 3’,16 div 3);

writeln(’16 mod 3’,16 mod 3);

writeln(‘16mod 3’, 16-(16 div 3)*3); writeln(’16 div 3’,(16-(16 mod 3))/3); end.

-> Chương trình tạm ngừng trong 5 giây vàchạy tiếp

-> Chương trình tạm ngưng không chạy tiếp

- Lệnh read, readln: tạm ngừng chương trình cho đến khi người dùng nhấn enter.

-H sửa các lệnh sau:

writeln((10+5)/(3+1)-18/(5+1):4:2); writeln((10+2)*(10+2)/(3+1):4:2); writeln(((10+2)*(10+2)-24/(3+1):4:2);

Trang 13

- Quan sát.-> Em hãy nhận xét ? -> Số in ra được hạn chế, quy định độ

rộng, số chữ số thập phân được in.

writeln(<giá trị thực>:n:m); : + n: quy định độ rộng số in.

+ m: quy định số chữ số thập phân.

Trang 14

Tuần: 06-07 Tiết: 12-13 Ngày soạn: 25/09/2009

Bài 4

SỬ DỤNG BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH

- Biết khái niệm biến, hằng;

- Hiểu cách khai báo, sử dụng biến, hằng;

- Biết vai trò của biến trong lập trình;

- Hiểu lệnh gán

2 Tư tưởng:

3 Kỹ năng:

- Kỹ năng khai báo biến trong chương trình

- GV: SGK, giáo án, ví dụ

- HS: SGK, xem trước bài 4

- Kí hiệu mod, div là phép tính gì ? Lệnh read có công dụng gì ?

3 Bài mới.

HĐ 1 Giới thiệu bài

HĐ 2 Tìm hiểu công dụng của biến

? Máy tính thường dùng để làm gì?

- Trước khi xử lí dữ liệu, mọi dữ liệu nhập vào đều

được lưu trong bộ nhớ của máy tính

? Dữ liệu mới nhập vào ta có biết được đã lưu ở vị trí

nào trong bộ nhớ không ?

- Để chương trình biết chính xác dữ liệu cần được lưu

ở vị trí nào trong bộ nhớ, ngôn ngữ lập trình cung cấp

một công cụ rất quan trọng Đó là biến nhớ

? Cấu trúc chung của chương trình ?

? Phần khai báo thì khai báo những gì ?

-G: cho ví dụ Tính diện tích hình tròn

program dien_tich_hinh_tron;

uses crt;

var R: integer;

So : real;

1 Biến là công cụ trong lập trình.

-> Máy tính dùng để xử lí dữ liệu

-> Ta không biết

- Biến là tên của một vùng dùng để lưu dữ liệu, dữ liệu được lưu trong biến có thể thay đổi trong khi thực hiện chương trình

- Dữ liệu do biến lưu trữ được gọi là giá trị của biến

2 Khai báo biến.

5

8b

Trang 15

? Đâu là phần khai báo biến ?

? Nêu quy tắc đặt tên ?

- Sau khi khai báo biến, ta có thể sử dụng các biến

trong chương trình

? Ta sử dụng biến như thế nào ?

? Kiểu dữ liệu của giá trị được gán cho biến phải thỏa

điều kiện nào ?

? Nêu cách viết lệnh gán để tính toán cho biến ?

VD:

- Ngoài biến là công cụ dùng để lưu trữ dữ liệu, còn có

công cụ nào khác để lưu trữ dữ liệu không ?

? Hằng là gì ?

? Để sử dụng được hằng ta phải làm sao ?

- G: Đưa ví dụ trước

? Trong cách tính diện tích hình tròn đại lượng nào đã

được biết trước ?

writeln(‘Dien tich hình tron là: ‘,So);

writeln(‘Chu vi hình tron là: ‘,Co);

End

? Vì sao phải khai báo hằng ?

- Var: Từ khóa khai báo biến.

- R, S o : Tên biến.

- Integer, Real: kiểu dữ liệu cho biến.

3 Sử dụng biến trong chương trình.

-> Gán giá trị cho biến.

- Tính toán với các biến.

- Kiểu dữ liệu của giá trị được gán phải trùng với kiểu của biến đã khai báo trước đó.

- Phép gán là dấu: “:=”

* Một số phép gán để tính toán.

Phép gán Ý nghĩa.

x:=12 Gán giá trị 12 vào biến x.

x:=y Gán giá trị đã lưu trong biến y

trị và gán lại cho biến x.

4 Hằng.

- Hằng là một đại lượng không đổi trong suốt quá trình thực hiện chương trình.

- Khai báo hằng và gán giá trị cho hằng.

-> Đại lượng đã được biết trước là Pi

* Cách khai báo hằng:

- Const: Từ khóa khai báo hằng.

- Pi: Tên hằng.

- 3.14: Giá trị của hằng.

-> Tạo sự thuận lợi nếu ta muốn thay đổi giá trị của hằng

Trang 16

Bài 2 Trong pascal, khai báo nào sau đây đúng.

a Var tb: real; b var 4hs: integer; c var r:= 30; d const x: real;Bài 3 Hãy cho biết kiểu dữ liệu cần khai báo cho các yêu cầu sau:

a Tính diện tích S của hình tam giác với độ dài cạch a và chiều cao tương ứng h( a, h là các số tự nhiên nhập từ bàn phím)

b Tính kết quả c của phép chia lấy phần nguyên và kết quả d của phép chia lấy phần dư của hai số nguyên a, b nhập từ bàn phím

5 Dặn dò

- Về học bài, làm bài tập SGK

- Chuẩn bị cho tiết sau: làm bài tập

Trang 17

Tuần: 7 Tiết: 14 Ngày soạn:01/10.

LÀM BÀI TẬP.

I Mục tiêu bài học.

Giáo án, máy projecter, máy tính

2 Kiểm tra kiến thức cũ.

- Nêu nguyên tắc đặt tên ?

- Nêu các kiêu dư liệu đã học trong pascal

- Nêu sự khác nhau giữa hằng và biến ?

3 Bài mới.

HĐ1: Giới thiệu bài Để củng cố khắc sâu kiến thức đã học

tiết nay thầy trò ta làm một số bài tập

HĐ2: Làm bài tập

Cho H đọc bài tập trên phong chiếu

Cho H làm theo yêu cầu bài tập, nhận xét, sử lỗi

Bài 1 Khai báo biến A với kiêu dữ liệu số thực, biến X với

kiểu dữ liệu xâu Các phép gán sau đây có hợp lí không ?

a A:=4; b X:=3242;

c X:=’3242’; d A:=’Ha Noi’;

Bài 2 Trong pascal, khai báo nào sau đây là đúng ?

a Var tb:real; b Var 4hs:integer;

c Const X:real; d var R=30;

Bài 3 Liệt kê các lỗi nếu có trong chương trình sau và sửa lỗi

Bài 4 hãy cho biết kiểu dữ liệu của các biến cần khai báo

dùng để viết chương trình để giải quyết bài toán sau:

a) Tính diện tích S của hình tam giác với độ dài một cạnh a

và chiều cao tương ứng h( a và h là các số tự nhiên được nhập

từ bàn phím)

b) Tính kết quả c của phép chia lấy phần nguyên và kết quả d

của phép chia lấy phần dư của 2 số nguyên a và b

- G kiểm tra kết quả nhờ phần mền Pascal

- H đọc yêu cầu bài tập

Về nhà làm lại vào vở

Chuẩn bị bài tiết sau kiểm tra 1 tiết

Trang 18

Tuần:8 Tiết 15 Ngày soạn:03/10

KIỂM TRA 1 TIẾT.

I Mục tiêu.

1 Kiền thức: Kiểm tra đánh giá kiến thức tiếp thu của h

2 Kĩ năng: Rèn luyện thói quen tự lực làm việc độc lập.

3 Thái độ: rèn thái độ nghiêm túc trong thi cử.

II Chuẩn bị

Giáo án, đề, đáp án

In ấn, photo

III Tiến trính lên lớp.

1 ổn định tổ chức.

2 Phổ biến nội quy.

3 Phát đề.

4 H làm bài, G giữ lớp làm bài nghiêm túc.

5 Hết giờ thu bài, dặn dò.

Chuẩn bị bài tiếp theo: bài thực hành 3 Khai báo và sử dụng biến

Đề:

I Trắc nghiệm.(2 đ) Chọn đáp án đúng nhất.

1 Các từ sau, từ nào là từ khóa?

2 Cấu trúc chung của chương trình gồm:

3 Tên nào sau đây là hợp lệ trong môi trường Pascal:

4 Để dịch chương trình ta dùng tổ hợp phím nào sau đây:

5 Ta dùng tổ hợp phím nào để chạy chương trình:

6 Biểu thức 7 mod 3; có kết quả là:

d + + ; c ((a-c)*(a-c))/(c+b)*d; d [(a+b)/b-c]*a;

II Tự luận (8 đ ).

1 Hãy khai báo các biến sau: A là biến có kiểu dữ liệu số thực; X là biến có kiểu dữ liệu xâu.(2 đ)

2 Viết các biểu thức toán học sau đây thành biểu thức trong môi trường lập trình turbo Pascal.(4 đ)

ba

c)(baba

ab

−

+++

ca

cabb-a

cbab)

−

−+

3

−++

Trang 19

Đáp án:

Tin hoc 8 năm học 2009 - 2010

I trắc nghiệm: Mỗi đáp án đúng 0.25 điểm.

Trang 20

Tuần: 8 Tiết: 16 Ngày soạn: 10/10.

Bài thực hành 3

KHAI BÁO VÀ SỬ DỤNG BIẾN.

I Mục đích yêu cầu:

- Giúp hs tiếp tục làm quen cách soạn thảo, chỉnh sửa, biên dịch và chạy chương trình

- Giúp hs làm quen với các biểu thức số học trong chương trình Pascal

- Bước đầu làm quen cách khai báo và sử dụng biến trong chương trình

2 Tư tưởng:

3 Kỹ năng:

- Kỹ năng soạn thảo chương trình và khai báo biến

- Gv: phòng máy, bài tập thực hành

- Hs: kiến thức cũ, sgk

HS1: Hãy phân biệt ý nghĩa của các câu lệnh Pascal sau đây:

Writeln('5+20=','20+5'); và Writeln('5+20=',20+5);

 Trả lời: câu lệnh: Writeln('5+20=','20+5') sẽ in ra màn hình: 5+20=20+5

Câu lệnh: Writeln('5+20=',20+5); sẽ in ra màn hình: 5+20=25

HS2: Xác định kết quả của các biểu thức dưới đây:

a) 15 − 8 ≥ 3; b) (20 − 15)2 ≠ 25;

 Trả lời:

a) True; b) Fales

3 Bài mới.

HĐ 1 Cho HS khởi động máy, nhắc lại kiến thức

? Có các kiều dữ liệu nào ?

? Cách khai báo biến ?

- G: var x,y: byte;

var so_nguyen: integer;

var ho_ten: string;

HĐ 2 Viết chương trình trên pascal

- Cho HS gõ bài tập để tính

Bài 1 Viết chương trình để tính tiền cho khách hàng mua

một mặt hàng ?

- Tiền thanh toán = Đơn giá x Số lượng + Phí dịch vụ.

? Trong công thức trên đâu là biến ?

program tinh_tien;

uses crt;

var soluong: integer;

thanhtien, dongia: real;

const phi=10000;

begin

clrscr;

write(‘don gia = ‘); readlm(dongia);

write(‘so luong = ‘); readln(soluong);

-> HS khởi động máy

-> byte, integer, real, char, string…

-> Var <tên biến>: <kiểu dữ liệu>;

-> HS gõ vào máy

-> HS xác định biến

- Thành tiền, đơn giá, số lượng,

Trang 21

thanhtien:=soluong*dongia+phi; (*in ra so tien phai tra*)

writeln(’so tien phai thanh toan la: ‘,thanhtien:10:2);

readln;

end

? Lưu chuong trình với tên tinh_tien,

? Dich, sửa lỗi, chạy chương trình

? Nhập số liệu và kiểm tra tính đúng đắn Nhận xét kết quả ?

-> Gõ chuong trình

5 Dặn dò.

- Học bài, làm bài tập:

- Xác định các biến, hằng cho chuong trình sau để tính

- Diện tích hình chữ nhật, hình tam giác ?

- Chu vi hình chữ nhật, hình tam giác ?

Bài thực hành 3:

KHAI BÁO VÀ SỬ DỤNG BIẾN.

I Mục đích yêu cầu:

- Giúp hs tiếp tục làm quen cách soạn thảo, chỉnh sửa, biên dịch và chạy chương trình

- Giúp hs làm quen với các biểu thức số học trong chương trình Pascal

- Bước đầu làm quen cách khai báo và sử dụng biến trong chương trình

2 Kỹ năng:

- Kỹ năng soạn thảo chương trình và khai báo biến

3 Tư tưởng:

- Gv: phòng máy, bài tập thực hành

- Hs: kiến thức cũ, sgk

HS1: Hãy phân biệt ý nghĩa của các câu lệnh Pascal sau đây:

Writeln(’x – y =','x - y'); và Writeln('x - y=',x - y);

Trả lời: câu lệnh: WritelnWriteln(’x – y =','x - y')sẽ in ra màn hình: x – y = x - y

Câu lệnh: Writeln('x - y=',x - y);sẽ in ra màn hình: x - y=',x - y

HS2: Viết các công thức toán học sau sang ký hiệu trong ngôn ngữ Pascal:

a) 15 − 8 ≥ 3; b) (20 − 15)2 ≠ 25;

Trang 22

write(‘Nhap gia tri canh a: ‘); readln(a);

write(‘Nhap gia tri canh b: ‘); readln(b);

Scn:=a*b;

Ccn:=(a+b)*2;

writeln(‘Dien tich hinh chu nhat: ‘,Scn);

writeln(‘Chu vi hình chu nhat: ‘,Ccn);

write(‘Nhap gia tri canh a: ‘); readln(a);

write(‘Nhap gia tri canh b: ‘); readln(b);

write(‘Nhap gia tri canh c: ‘); readln(c);

Ctg=a+b+c;

p:=Ctg/2;

Stg:=sqrt(p(p-a)(p-b)(p-c));

writeln(‘Dien tich hinh tam giac: ‘,Stg);

writeln(‘Chu vi hình tam giac: ‘,Ctg);

readln;

end

-> HS khơi động máy

- HS chuần bị bài sẳn ở nhà

-> HS viết chương trình trong môi trường pascal

5 Dặn dò.

- Học các kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài luyện gõ phím nhanh với finger break out

Trang 23

Tuần 09,10 Tiết 18 19 Ngáy soạn: 15/09.

LUYỆN GÕ PHÍM NHANH VỚI FINGER BREAK OUT.

I Mục đích yêu cầu.

- Máy chiếu projecter, máy tính

- Nêu các thành phần có trong cấu trúc một chương trình ?

- Hãy khai báo biến X với kiểu dữ liệu số nguyên

- Viết cú pháp khai báo biến

3 Bài mới.

HĐ 1 giới thiệu bài Để giúp chúng ta có thể nhập

dữ liệu nhanh từ bàn phím, Công ty phần mềm

cung cấp 1 phần mềm nhằm giúp người dùng luyện

gõ phím nhanh bằng cả hai tay Để biết điều này

chúng ta tìm hiểu về phần mềm Finger break out

HĐ 2 Giới thiệu phần mềm.

Khởi động phần mền bằng cách náo ?

Giao diện màn hình chơi

? Trong giao diện finger break out gồm các thành

phần nào ?

? Nêu cách thoát khỏi phần mền finger break out ?

HĐ2 Tìm hiểu cách sử dụng.

I Giới thiệu phần mềm.

- Phần mềm Finger break out là một trò chơi luyện gõ bàn phím nhanh và chính xác.

1 Khởi động phần mềm

- Nhấp đúp chuột lên biểu tượng

- Click OK

2 Màn hình chính.

- Khu vực chơi.

- Hình bàn phím.

- Bảng điều chỉnh bên phải.

3 Thoát phần mềm.

- Nhấn tổ hợp phím Alt+F4, hoặc click nút

II Hướng dẫn sữ dụng.

1 Điều khiển trò chơi.

- Để bắt đầu chơi nhấn nút Start

Trang 24

- G: Ta di chuyển thanh ngang đở quả cầu không

cho quả cầu chạm “đất”, nếu quả cầu chạm “đất” là

thua

- Qua mức độ khó, sẽ có hình con vật, ta phải tránh

không cho chạm vào thanh ngang

- Để dừng chơi nhấn nút Stop

- Trước mỗi lần chơi, nhấn phím Space

- Phím xanh da trời nhạt : ngón út.

- Phím vàng nhạt : ngón áp út.

- Phím cam nhạt : ngón giữa.

- Phím xanh lá cây nhạt : ngón trỏ.

- Phím tím nhạt : ngón cái.

2 Điều chỉnh mức độ chơi.

- Tại ô level chọn mức độ chơi:

+ Beginner: Bắt đầu.

+ Intermediate: Trung bình.

+ Advanced: Năng cao.

3 Cách chơi.

- Điều chỉnh quả cầu phá khối cầu ở phía trên

Nết phá được hết thì thắng lượt

4 Củng cố

- Cho HS lên làm thử

5 Dặn dò.

- Về nhà tìm hiểu kĩ tuần sau thực hành

Gõ kí tự này để dịch thanh ngang sang phải

Gõ kí tự này để dịch thanh ngang sang trái

Gõ kí tự t để bắn lên một quả cầu nhỏ

Số lượt chơi con lạiĐiểm của lần chơi

Trang 25

Tuần 10,11 Tiết 20,21 Ngày soạn: 21/09.

THỰC HÀNH LUYỆN GÕ PHÍM NHANH VỚI FINGER BREAK OUT.

- nghiêm túc khi vào phòng máy thực hành

- Giáo án

- Phòng máy

1.Ổn định tổ chức.

- Phần mềm finger break out có tác dụng gì ?

3 Bài mới.

HĐ 1 G cho HS khởi động máy tính.

- G: Theo dõi quá trình HS thao tác trên máy

HĐ 2 Thoát khỏi chương trình Finger Break Out.

Trang 26

Bài 5: TỪ BÀI TOÁN ĐẾN CHƯƠNG TRÌNH.

- Giúp HS hiểu thế nào là xác định bài toán, thuật toán là gì

- Biết xác định bài toán với một yêu cầu cho trước

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện khả năng giải quyết các bài toán thường gặp

3 Thái độ:

- rèn thái độ tinh thận học tập nghiêm túc, tích cực, chủ động

- Giáo án, sgk

- Bảng phụ

- Viết cú pháp của việc khai báo biến ?

- nêu nguyên tắc đặt tên trong môi trường turbo pascal

3 Bài mới.

HĐ 1 Tìm hiểu về bài toán

- G đưa bài toán

- Tính diện tích hình tam giác

? Nêu một số bài toán khác ?

? Bài toán là gì ?

? Để tính diện tích hình tam giác cần biết điều kiện gì ?

? Kết quả muốn tìm là gì ?

- Bài toán nấu cơm

? Kết quả cần đạt là gì ?

? Cần những gì để nấu cơm ?

? Thế nào là xác định bài toán ?

HĐ 2 Tìm hiểu cách giải một bài toán trên máy tính

- G giảng về thủ tục làm việc của máy tính

? Để giải bài toán cần những gì ?

? Máy tính có thể tự tìm ra lời giải bài toán không ?

? Thuật toán là gì ?

? Việc mô tả thuật toán máy tính đã giải được bài toán

chưa ?

? Ta làm gì để máy tính có thể giải được bài toán ?

- G giảng ->

4 Cũng cố Cho HS làm quen với một số bài toán

Xác định bài toán sau:

a Bạn hãy nấu canh chua

b Giải phương trình bật nhất ax + b = 0

? Quá trình giải bài toán trên náy tính gồm mấy bước ?

1 Bài toán và xác định bài toán.

-> Tính chu vi hình chữ nhật, tính quảng đường mà ô tô đi với vận tốc 60km/giờ…

-> Bài toán là một công việc, một nhiệm vụ cần giải quyết.

-> Một cạnh và đường cao ứng với cạnh đó.-> Diện tích hình tam giác

-> Kết quả cần đạt là cơm

-> Điều kiện: Gạo, nồi, bếp, nước…

-> Xác định bài toán là xác định rõ các điều kiện cho trước và kết quả cần thu được.

2 Quá trình giải bài toán trên máy tính.

-> Để bài toán cần có điền kiện, biết muốn thu kết quả là gì

+ Xây dựng thuật toán.

+ Viết chương trình.

* luyện tậpa.- Input: Rau, mắn, muối, me, nước, nồi …

- Output: Canh chua

b – Input: các giá trị của a, b

-Output: Nghiệm của phương trình

-> HS gồm 3 bước

5 Dặn dò

- Về học bài, làm bài tấp 2

- Chuẩn bị phần kiến thức tiếp theo Mô tà thuật toán

Trang 27

Tuần 12 Tiết 23 Ngày soạn: 07/11.

BÀI 5 TỪ BÀI TOÁN ĐẾN CHƯƠNG TRÌNH.

1 Kiến thức: - Giúp HS xây dựng thuật toán với một yêu cầu cho trước.

- Ứng dụng vào một số bài cụ thể

- Biết xác định bài toán với một yêu cầu cho trước

2 Kĩ năng: - Rèn luyện khả năng giải quyết các bài toán thường gặp.

- khắc sâu kiến thức về việc xác định bài toán, thuật toán là gì

3 Thái độ: - Rèn thái độ tinh thận học tập nghiêm túc, tích cực, chủ động.

- Giáo án, sgk, bảng phụ

- Bài toán là gì ? Thuật toán là gì ?

- Hãy chỉ ra input, output để tính tổng của các phân tử lớn hơn 0 trong dãy số n cho trước

3 Bài mới.

HD1 Giới thiệu bài

- Chúng ta đã biết thế nào là thuật toán, vậy thuật toán

được mô tả như thế nào ta tìm hiểu tiết hôm nay

HĐ 2 Tìm hiểu thuật toán

- G cho HS mô ta bài toán nấu cơm

-> Input: gạo, nước, nồi, bếp

- Output: cơm

b1: cho gạo vào nồi

B2: vo gạo Thuật toán

B3: cho nước vào để nấu

B4: cho nồi gạo lên bếp

B5: bật lửa

B6: chờ cơm chín

- Các bước của thuật toán sẽ được thực hiện tuần tự

theo trình tự đã chỉ ra

- Thuật toán phải được mô tả đủ, cụ thể để khi thực

hiện thuật toán đều đạt kết quả như nhau với bất kì đối

tượng nào cùng khả năng, điều kiện

- Bài toán: Giải phương trình bật nhất: ax + b = 0:

-> Input: các số a, b.

- Output: nghiệm của phương trình bật nhất.

B1: nếu a = 0 thì chuyển đến B3;

B2: pt có nghiệm pt là: x = -b/a

B3: nếu b = 0 thì pt vô số nghiệm, ngược lại

{b <> 0} thì pt vô nghiệm.

B4: kết thúc.

? Em hiểu thế nào là thuật toán ?

1 Bài toán và xác định bài toán.

2 Quá trình giải bài toán trên máy tính.

3 Thuật toán và mô tả thuật toán.

Ví dụ: giải phuong trình bậc nhất ax+b=0

-> Input: các số a, b.

- Output: nghiệm của phương trình bật nhất B1: nếu a = 0 thì chuyển đến B3;

B2: pt có nghiệm pt là: x = -b/a B3: nếu b = 0 thì pt vô số nghiệm, ngược lại {b <> 0} thì pt vô nghiệm.

B4: kết thúc.

- Thuật toán là dãy các thao tác cần thực hiện theo một trình tự xác định để thu được kết quả cần thiết từ những điều kiện cho trước

4 Củng cố:

- Mô tả thuật toán cho bài toán: ráng trứng

5 Dặn dò.

- Tìm hiểu kĩ cách xác định bài toán và mô tả thuật toán

- Tình hiểu trước các ví dụ trong phần 4

Rút kinh nghiệm: ………

………

Trang 28

- Giúp HS xây dựng thuật toán với một yêu cầu cho trước

- Biết xác định, mô tả thuật toán cho các bài toán với một yêu cầu cho trước

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện khả năng giải quyết các bài toán thường gặp

- Khắc sâu kiến thức về việc xác định bài toán, thuật toán là gì

3 Thái độ:

- Rèn thái độ tinh thận học tập nghiêm túc, tích cực, chủ động

- Giáo án, sgk, Bảng phụ

- Mô tả thuật toán là gì ?

3 Bài mới.

- Cho H làm theo nhóm

4 Một số ví dụ cụ thể.

Vd 1: Tính diện tích:

- Input: chiều rộng : 2a:; bán kín là: a; chiều dài: b:

- b4: Thông báo kết quả, kết thúc

Vd 2: Tính tồng 100 số nguyên đầu tiên.

-Input: cho dãy số từ 1, 2, ., 100;

- Học bài, làm bài tập 3, 4, 5, 6

- Chuẩn bị ôn các kiến thức đã học tiết sau làm bài tập

………

Trang 29

1 Kiến thức: - Giúp HS xây dựng thuật toán với một yêu cầu cho trước.

- Biết xác định, mô tả thuật toán cho các bài toán với một yêu cầu cho trước

2 Kĩ năng: - Rèn luyện khả năng giải quyết các bài toán thường gặp

- Khắc sâu kiến thức về việc xác định bài toán, thuật toán là gì

3 Thái độ: - Rèn thái độ tinh thận học tập nghiêm túc, tích cực, chủ động

- Giáo án, sgk, Bảng phụ

- Mô tả thuật toán là gì ?

3 Bài mới.

- Cho H làm theo nhóm

Ví dụ 3: Đổi giá trị của hai biến x, y

4 Một số ví dụ cụ thể.

Vd3: Đổi giá trị của hai biến x, y

- Input: biến x, y có giá trị lần lượt là a, b

- Output: hai biến x, y có giá tị lần lượt là b, a

* Thuật toánBegin

- b1: z:=x;

- b2: x:=y;

- b3: y:=z;

- b4: writeln(‘gia tri cua x la: ‘,x);

writeln(‘gia tri cua y la: ‘,y);

readln;

End

Vd 4: so sánh hai số thực.

program so_sanh_ hai_so;

uses crt;

var a,b: real;

Begin write(‘nhap gia tri a: ‘); readln(a);

write(‘nhap gia tri b: ‘); readln(b);

if a>b then writeln(‘a lon hon b’);

if a<b then writeln(‘a nho hon b’);

if a=b then writeln(‘a bang b’);

B3: nếu i>n Thì chuyên tới b5;

B4: nếu ai<-max, max<-ai B5: kết thúc

- Bài tập về nhà, tính diện tích hình B sau:

2ab

Hình B

Trang 30

a

Trang 31

1 Kiến thức - Giúp HS củng cố và vận dụng để giải bài toán trên máy tính.

2 Kĩ năng: - Tự giải được các bài toán theo yêu cầu cho trước.

3 Thái độ: - Rèn luyện tính tư duy độc lập.

- Em hiểu thế nào là xác định bài toán ?

- Thuật toán là gì ?

3 Bài mới.

bài tập 1: Hãy chỉ ra input, output của các bài toán

c Tìm số có giá trị nhỏ nhất trong n số đã cho

Bài tập 2: Giả sử x, y là những biến số Hãy cho

biết kết quả của việc thực hiện thuật toán sau:

B1: x <- x+y

B2: y <- x-y

B3: x <- x-y

bài tập 3: Cho trước ba số dương a, b, c Hãy mô tả

thuật toán cho biết ba số đó có phải là cạnh của một

tam giác hay không

- Cho H thảo luận nhóm (5’)

Bài tập 4: Cho 2 biến x, y Hãy mô tả thuật toán

đổi giá trị của các biến nói trên để x và y theo thứ

tự có giá trị tăng dần

- Cho H thảo luận nhóm( 5’)

bài tập 1: : Hãy chỉ ra input, output của các bài

toán sau:

a - Input: Danh sách họ của học sinh

- Output: Đếm số học sinh có họ Trần

b – Input: Dãy n chữ số nguyên lớn hơn 0

- Output: Tính tổng dãy n chữ số nguyên

c – Input: Các số cần so sánh

- Output: Tìm số nhỏ nhất trong n số đã cho

Bài tập 2: Kết quả là: x ở B3.

Bài tập 3: - Input: Cho các cạnh a, b, c.

- Output: Cho biết 3 cạnh đó có phải là cạnh của một hình tam giác không ?

* Thuật toán B1: Nếu a=b=c thì đây là ba cạnh của 1 tam giác

Chuyển đến B3

B2: Nếu a2 =b2 +c2 thì đây là 3 cạnh của 1 tam giác.Ngược lại thì 3 cạnh đó không phải là cạnh của 1 tam giác

B3: Kết thúc thuật toán.

Bài tập 4: - Input: Giá trị biến x, y.

- Output: Sắp xếp theo giá trị tăng dần

* Thuật toán:

B1: Nếu x<y thì viết giá trị của x đến y;

ngược lại z <- x; x<- y; y<-z; viết giá trị tăng từ x đến y

B2: Kết thúc thuật toán.

4 Dặn dò.

- Học bài, làm bài tập: viết chương trình ở ví dụ 3, 4

- Chuẩn bị bài tập tiếp theo

………

Trang 32

1 Kiến thức - Giúp HS củng cố và vận dụng để giải bài toán trên máy tính.

2 Kĩ năng: - Tự giải được các bài toán theo yêu cầu cho trước.

3 Thái độ: - Rèn luyện tính tư duy độc lập.

3 Bài mới.

Bài tập 5: Hãy mô tả thuật toán giải bài toán tính tổng

các phân tử của dãy số A={a1, a2, …,an.} cho trước

- Cho H thảo luận nhóm( 5’) Trình bày, nhận xét

Tổng ←a1+a2;

Tổng ←tổng+a3;

Tổng ←tổng+an;

Thông báo kết quả; Kết thúc;

Bài tập 6: Hãy mô tả thuật toán giải bài toán tính tổng

các số dương trong dãy số A={a1, a2, …,an.} cho trước

- Cho H thảo luận nhóm( 5’)

* Program tinh_tong_day_n_chu_so;

uses crt;

var a,n,i,s:integer;

label 1;

begin write(‘nhap so bat dau a vao: ‘); readln(a);

write(‘nhap so cuoi n vao: ‘); readln(n);

s:=0; i:=a;

1: s:=s+i; i:=i+1;

if i<=n then goto 1;

write(‘ ket qua la: ‘,s);

begin write(‘nhap so bat dau a vao: ‘); readln(a);

write(‘nhap so cuoi n vao: ‘); readln(n);

s:=0; i:=a;

1: if i>0 then s:=s+i; i:=i+1;

if i<=n then goto 1;

write(‘ ket qua la: ‘,s);

readln;

end

Bài tập 5: - Input: dãy A={a1, a2, …,an}

- Output: tính tổng dãy số A

Bài tập 6: - Input: dãy A={a1, a2, …,an}

- Output: tính tổng dãy số A

* Thuật toán:

B1: Tổng <- 0; i <- a1;B2: nếu i>0 thiB3: Tổng <- Tổng +i;

B4: i <- i + 1;

B5: Nếu i <= n thì trở về thực hiện B2;

B6: In kết quả Kết thúc thuật toán

4 Dặn dò.

- Học bài, làm bài tập: viết chương trình ở ví dụ 3, 4

- Chuẩn bị bài 6: câu lệnh điều kiện

Rút kinh nghiệm: ………

Trang 33

………

Trang 34

BÀI 6: CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN (tiết 1)

1 Kiến thức: - Giúp H hiểu rỏ thế nào là câu lệnh điều kiện, tính chất của câu điều kiện

2 Kĩ năng: - Biết vận dụng câu điều kiện để giải bài toán.

3 Thái độ: Tích cực, tự giác, nghiêm túc trong học tập

- Hãy cho biết quá trình giải bài toán trên máy tính ?

- Nêu nguyên tắc đặt tên trong turbo pascal, ví dụ ?

3 Bài mới.

HĐ1: Giới thiệu bài.

- Hằng ngày em có thói quen làm công việc gì ?

- Nếu có tác động của hoàn cảnh em sẽ làm gì ?

- Từ nếu trong câu lệnh dùng để chỉ một điều kiện,

các hoạt động sẽ phụ thuộc vào điều kiện xảy ra

* Trò chơi hiểu ý bạn bè.(cặp)

? Đặt câu với từ “nếu”, “thì”

- Cho H kiểm tra các điều kiện và mô tả các hành

động

- G lấy thêm một số ví vụ trong tin học thường gặp

Nếu

- Cho biết các kí hiệu về phép so sánh ?

- Bài tập: Hãy nhận xét các bài toán sau:

5 < 6; 6 > 8; 8 = 10; 10 <> 11;

- Các phép so sánh thường trả kết quả như thế nào ?

- G các phép so sánh có vai trò quan trọng trong mô

tả thuật toán và lập trình

? Nếu thỏa điều kiện thì cho kết quả ntn ?

? Nếu không thỏa điều kiện thì cho kết quả ntn ?

G cho H lấy ví dụ minh họa

1 Hoạt động phụ thuộc vào điều kiện.

-> Ăn cơm, đi học, giúp việc nhà, thể dục sáng…-> Nếu bị ốm, em sẽ không tập thể dục sáng

- Hoạt động đó sẽ được thực hiện khi có điều kiện cụ thể xảy ra Điều kiện thường mô ta sau từ nếu.

2 Tính đúng hoặc sai của các điều kiện

ĐK Kiểm tra Kết quả Hoạt động.-Bị ốm ?

-Trời mưa?

-Thấy mệtmõi-Thấy trờikhông mưa

-Đúng-Sai

-Em không tập thể dục-Đi học

- Câu điều kiện sẽ kiểm tra và chỉ cho kết quả là đúng hoặc sai.

- Khi kiểm tra điều kiện thấy thỏa mãn điều kiện thì cho kết quả đúng, ngược lại thì cho kết quả sai.

3 Điều kiện và phép so sánh.

-> Các phép so sánh: =,<>, <, <=, >, >=

-> Các phép so sánh thường trả kết quả đúng, sai.-> Điều kiện được thỏa mãn

- Điều kiện không được thỏa mãn

- Nếu ĐTB >= 5,0 thì được lên lớp

Ngược lại thì hỏng

- Nếu a<b thì in giá trị của biến b Ngược lại thì in giá trị của biến a

- Điều kiện trong câu kiều kiện thường được biểu diễn bằng các phép so sánh.

4 Củng cố.

- Điều kiện trong câu thường được biểu diễn bằng cách nào?

5 Dặn dò.

- Học bài,

- Dựa vào kiến thức đã học làm bài tập 1, 2, 3

………

Trang 35

BÀI 6: CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN.( tiết 2)

- Giúp H hiểu cấu trúc của câu điều kiện

- Biết cú pháp của các câu lệnh điều kiện

2 Kĩ năng: - Biết vận dụng câu lệnh điều kiện để giải bài toán.

3 Thái độ: - Tích cực, nghiêm túc trong học tập

- Em hiểu thế nào là hoạt động phụ thuộc vào điều kiện ? Ví dụ

-H không thực hiện hoạt động nào

? Câu lệnh điều kiện có mấy dạng ?

-G: Đầu tiên, chương trình kiểm tra ĐK ->

Nếu ĐK đúng chương trình sẽ thực hiện

câu lệnh-> Ngược lại, chương trình sẽ bỏ

qua

-G: Đưa ví dụ

-G: Đầu tiên, chương trình kiểm tra ĐK ->

Nếu ĐK đúng chương trình sẽ thực hiện

câu lệnh 1-> Ngược lại, chương trình sẽ

thực hiện câu lệnh 2

-G: Đưa ví dụ

4 Cấu trúc rẽ nhánh.

Ví dụ 1

- B1: Tính tổng số tiền T khách hàng đã mua sách;

- B2: Nếu T>=100000, thì số tiền thanh toán là 70%*T;

- B3: In hóa đơn; Kết thúc

- Đây là cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu.

Ví dụ 2

- B1: Tính tổng số tiền T khách hàng đã mua sách;

- B2: Nếu T>=100000, thì số tiền thanh toán =70%*Tngược lại, số tiền phải trả =90%*T;

- B3: In hóa đơn; kết thúc

- Đây là cấu trúc rẽ nhánh dạng đầy đủ.

- Hai dạng cấu trúc rẽ nhánh với câu lệnh điều kiện

- Cấu trúc rẽ nhánh được sử dụng để chỉ thị cho máy tính thực hiện các hoạt động khác nhau tùy theo điều kiện có được thỏa mãn hay không.

5 Câu lệnh điều kiện.

Câu lệnh điều kiện có hai dạng.

a Câu lệnh điều kiện dạng thiếu.

- Cú pháp: If <điều kiện> then <câu lệnh>;

- Ví dụ: In ra số a ra màn hình nếu a>b.

Nếu a>b thì in giá trị số a ra màn hình

- Viết bằng ngôn ngữ pascal.

If a>b then write(a);

b Câu lệnh điều kiện dạng đủ.

If <điều kiện> then <câu lệnh 1>

Else <câu lệnh 2>;

Trang 36

- Ví dụ: Tính thương của a / b.

Nếu b<>0 thì tính biểu thức thương.

ngược lại thông báo lỗi

- Viết bằng ngôn ngữ pascal:

If b<>0 then writeln(x:=a/b) else write(‘Mau so không được bang 0’);

4 Củng cố.

- Cấu trúc điều kiện có mấy dạng ? đó là những dạng nào ?

- Viết cú pháp của các dạng câu lệnh điều kiện ?

5 Dặn dò.

- Học bài, làm bài tập 5, 6,

- Chuẩn bị bài thực hành số 4

………

BÀI TẬP CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN

- Giúp H hiểu cấu trúc của câu điều kiện

- Biết cú pháp của các câu lệnh điều kiện

2 Kĩ năng: - Biết vận dụng câu lệnh điều kiện để giải bài toán.

3 Thái độ: - Tích cực, nghiêm túc trong học tập

- Hãy viết cú pháp các dạng câu lệnh điều kiện ?

3 Bài mới.

G đưa yêu cầu bài toán

H tự làm, trình bày, nhận xét

- Làm bài tập sách giáo khoa

Bài 2 Hãy cho biết các điều kiện hoặc biểu thức

sau cho kết quả đúng hay sai:

Bài 3 hai bạn chơi trò đoán số, một người trong

đầu 1 số tự nhiên nhỏ hơn 10, người kia đoán Nếu

đoán đúng dược cộng 1 điểm, sai thì không được

cộng Luân phiên nhau đoán, sau 10 lần ai nhiều

điểm hơn thì thắng Hãy phát biểu các điều kiện ở

trò chơi và hoạt động phụ thuộc vào điều kiện

Bài 4

G: Cho Hs đọc đề trong sgk

Bài 2.-> (Đ) a 123 là số chia hết cho 3.

(Đ) b Nếu ba cạnh a, b, c của một hình tam giácthỏa mãn c2 = a2 + b2 thì tam giác đó là tam giác có một góc vuông

(Đ) c 152 > 200

(S) d n! >= n2 với mọi số tự nhiên n

(S) e x2 < 1

Bài 3 -> - Điều kiện: 2 số của người (a)đoán và

người (b) nghĩ phải giống nhau

- Nếu đúng điều kiện thì điểm người đoán (db)đượccộng 1 điểm, ngược lại không cộng điểm nào

* if a=b then writeln(db:=db+1) else writeln(db:=db);

Bài 4 -> - Điều kiện: Dùng 2 phím mũi tên ← →

để điều khiển khay

Trang 37

Bài 5 Các câu lệnh pascal sau đây được viết đúng

hay sai ?

Bài 6 Sau mỗi câu lệnh sau đây giá trị của biến x

sẽ là bao nhiêu, nếu trước đó giá trị của x = 5

- Nếu nhấn phím ← thì khay di chuyên qua trái Nếu nhấn phím → thì khay di chuyển sang phải, ngược lại thì khay đứng yên

* If a=← then write(‘khay qua trái’);

If a=→ then write(‘khay qua phải’)

else writeln(‘khay đúng yên’);

Bài 5 -> (S) a If x:=7 then a=b;

(S) b If x>5; then a:=b;

(đ) c If x>5 then; a:=b;

(Đ) d If x>5 then a:=b; m:=n;

(S) e If x>5 then a:=b; else m:=n;

Bài 6 -> a If (45 mod 3)=0 then x:=x+1;  x=6.

b If x>10 then x:=x+1  x=5

4 Củng cố.

- Cấu trúc điều kiện có mấy dạng ? đó là những dạng nào? Viết cú pháp của các dạng câu lệnh điều kiện ?

5 Dặn dò.

- Học bài, Chuẩn bị bài thực hành số 4

………

Trang 38

Tuần: 16 Tiết: 31, 32 Ngày soạn: 05/12.

Bài thực hành 4

SỬ DỤNG CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN IF … THEN.

I Mục đích, yêu cầu.

1 Kiến thức.

- Luyện tập sử dụng câu lệnh điều kiện if … then

- Hiểu được ý nghĩa của thuật toán sử dụng trong chương trình

2 Kĩ năng.

- Rèn luyện kĩ năng ban đầu về đọc các chương trình đơn gian

- Sử dụng câu lệnh điều kiện giải các bài toán

3 Thái độ

- Rèn thái độ nghiêm túc trong học tập,

- Giáo án, phòng máy

1 Ồn định tổ chức.

- Viết cú pháp câu lệnh điều kiện?

3 Bài mới.

Bài 1 Viết chương trình nhập hai số nguyên a và b

từ bàn phím in hai số đó ra màn hình theo thứ tự tăng

dần

a Mô tả thuật toán để giải bài toán đã cho?

H b1: nhập giá trị của 2 số

b2: so sánh giá trị của 2 số số nài nhỏ viết ra

trước, số nào lớn viết sau

b3: in ra màn hình

b4: kết thúc chương trình

b Gõ chương trình sau: SGK

c Tìm hiểu ý nghĩa của các câu lệnh trong chương

trình Dịch chương trình, sửa lỗi nếu có Chạy

chương trình để kiểm tra chương trình Lưu với tên

sap_xep

? Lệnh “Clrscr” có ý nghĩa gì ?

H: lệnh clrscr dùng để xoá màn hình

? “Write(‘nhap so a: ‘)” “readln(a)” có ý nghĩa gì ?

H: Lệnh Write(‘nhap so a: ‘) dùng in dòng thông báo

Lệnh readln(a) dùng để đọc và gán trí trị cho a

? lệnh Write(‘nhap so b: ‘); readln(b); có ý nghĩa gì ?

? If a<b then writeln(a,’ ‘,b) else writeln(b,’ ‘,a); ?

H: nếu a < b thì in giá trị của a tiếp theo in giá trị của

b, ngược lại thì in giá trị của b rồi in giá trị của a

? Readln ?

H: Dùng để đọc chương trình

Bài 1 In ra màn hình theo thứ tự tăng dần

Program sap_xếp;

Uses crt;

Var a,b: integer;

Begin Clrscr;

- Chuẩn bị 2 bài tập còn lại Học lại các bài đã học.

………

Trang 39

Tuần: 16 Tiết: 32 Ngày soạn: 05/12.

Bài thực hành 4

SỬ DỤNG CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN IF … THEN (tt)

1 Kiến thức.

- Luyện tập sử dụng câu lệnh điều kiện if … then

- Hiểu được ý nghĩa của thuật toán sử dụng trong chương trình

2 Kĩ năng.

- Rèn luyện kĩ năng ban đầu về đọc các chương trình đơn gian

- Sử dụng câu lệnh điều kiện giải các bài toán

3 Thái độ

- Rèn thái độ nghiêm túc trong học tập,

- Giáo án, phòng máy

- Mô tả hoạt động của câu lệnh điều kiện ?

3 Bài mới.

Bài 2 Viết chương trình nhập chiều cao của hai

bạn Long và Trang từ bàn phím, in ra màn hình kết

quả so sánh chiều cao của hai bạn xem ai cao hơn

a Gõ chương trình sau: SGK

b Lưu với tên “aicaohon”, chạy chương trình

c Nhập dữ liệu vào và kiểm tra kết quả, nhận xét

Bài tập 3 Viết chương trình nhập 3 số dương a, b

và c từ bàn phím, kiểm tra và in ra màn hình kết

quả kiểm tra ba số đó có phải là độ dài các cạnh

của một tam giác hay không

- Chay chương trình và tìm hiểu ý nghĩa các câu

Write(‘Nhập chiều cao của bạn long: ‘); Readln(long);

Write(‘Nhap chieu cao cua ban trang: ‘); Readln(trang);

If long>trang then write(‘Ban long cao hon trang’);

If long<trang then write(‘Ban trang cao hon’)Else write(‘Hai ban cao bang nhau’);

Write(‘nhap ba so a, b, c vao: ‘); readln(a,b,c);

If (a+b>c) and (a+c>b) and (c+b>a) thenWrite(‘a, b, c la 3 cạnh của mot hinh tam giac’)Else write(‘a, b, c khong la canh cua mot hinh tam giac’);

End

4 Dặn dò:

- Chuẩn bị ôn tập thi học kì Học lại các bài đã học.

………

Trang 40

Tuần: 17 Tiết: 33 Ngày soạn: 11/12.

ÔN TẬP HỌC KÌ I.

- Viết cú pháp câu lệnh điều kiện ?

3 Bài mới.

? Cấu trúc chung của chương trình gồm mấy

phần ? đó là những phần nào?

? Phần khai báo là ta khai báo những gì ?

? Máy tính hoạt động được nhờ vào đâu ?

? Nêu tên các kiểu dữ liệu của ngôn ngữ lập

trình mà em biết ?

? Nêu các phép toán trong pascal ?

? Viết các kí hiệu so sánh trong pascal ?

? Để chạy chương trình ta làm cách nào ?

? Để dịch chương trình ta làm sao ?

- G cho H làm bài tập theo cá nhân

? Phân tích các biểu thức sau :

23

244

b

2 + ;

? Viết cú pháp khai báo biến và hằng

1.Cấu trúc của chương trình

Gồm 2 phần Phần khai báo và phần thân

-> Khai báo tên chương trình, thư viện, biến, hằng…-> Dựa vào một chương trình điều khiển

-> Integer, real, char, string…

2 Các phép tính: *, /, +, -, mod, div

3 các phép so sánh: =, >, <, >=, <=, <>,

4 Ta dùng tổ hợp phím Ctrl+F9 để chạy chương trình

5 Ta dùng tổ hợp phím Alt+F9 để dịch chương trình

a./ (2+3-4)/4-4(2/(3+2); b./ a*a/(2*b+c)*(2*b+c);c./ (a+b)*(a+b)-x/y; d./ b/(a*a+c);

6 Khai báo biến và hằng

- Var <tên biến>:<tên kiểu dữ liệu>;

- Const <tên hằng>=<giá trị>;

4 Dặn dò:

- Về ôn bài

Rút kinh nghiệm.

Định dạng
Số trang	80
Dung lượng	23,96 MB