giáo án cktkn 7 chuẩn hot

Ngay sau khi cuộc kháng chiến của nhà Hồ và các quý tộc Trần bị dập tắt, cuộc khởi nghĩa mới đã xuất hiện ở Lam Sơn- Thanh Hoá đợc đông đảo nhân dân ủng hộ, cuộc khởi nghĩa trải qua các

Tuần : 20 Ngày soạn : 05/01/2013

Bài 19

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN <1418-1427>

I Thời kì ở miền tây Thanh Hoá <1418-1423>.

I - Mục tiêu bài học.

- Lợc đồ khởi nghĩa Lam Sơn

- Bia Vĩnh Lăng, chân dung Nguyễn Trãi

2 Học sinh :

- Sưu tầm tài liệu cú liờn quan

- Trả lời cõu hỏi sgk

III - Tiến trình tổ chức dạy – học :

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Gi ới thiệu bài :

Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ đặt ách cai trị lên đất nớc ta, chúng đề ra chính sách ápbức bóc lột nhân dân ta một cách vô cùng dã man Ngay sau khi cuộc kháng chiến của nhà Hồ

và các quý tộc Trần bị dập tắt, cuộc khởi nghĩa mới đã xuất hiện ở Lam Sơn- Thanh Hoá đợc

đông đảo nhân dân ủng hộ, cuộc khởi nghĩa trải qua các giai đoạn phát triển đầy khó khăngian khổ cuối cùng

ễng thường núi “Bậc trượng phu sinh ở đời

phải cứu nạn lớn, lập cụng to để tiếng thơm hàng

nghỡn thủa chứ đõu lại đi xun xoe phục dịch

người khỏc” ễng tuyờn bố “Ta dấy quõn đỏnh

giặc khụng phải vỡ tham phỳ quý mà muốn cho

ngàn đời sau biết rằng ta khụng chịu thuần phục

quõn giặc tàn ngược”-> thể hiện ý thức tự chủ

của ngời dân Đại Việt

? Tại sao Lờ Lợi chọn Lam Sơn làm căn cứ cho

cuộc khởi nghĩa ?

1.Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa

- Lờ lợi (1385- 1433) là một hào trưởng cú

uy tớn ở Lam Sơn Căm giận quõn cướpnước -> ụng dốc hết tài sản -> chiờu tậpnghĩa sĩ -> chuẩn bị khởi nghĩa

( - Địa thế hiểm trở , có thể mở rộng hoạt đông

hoặc rút lui khi cần thiết , là nơI giao tiếp của các

dân tộc Việt , Mờng , TháI …

- Ở căn cứ này chớnh quyền địch non yếu khụng

kiểm soỏt được )

? Vỡ sao hào kiệt khắp nơi tỡm về Lam Sơn tham

gia khởi nghĩa ?

(- Do chớnh sỏch cai trị tàn bạo của nhà Minh,

người người oỏn hận và sẵn sàng tham gia khỏng

chiến trong đó có Nguyễn TrãI )

Gv : Nghe tin Lờ Lợi chuẩn bị khởi nghĩa hào

kiệt khắp nơi về hưởng ứng ngày càng đụng trong

đú cú Nguyễn Trói

? Nờu hiểu biết của em về Nguyễn Trói ?

( - Đỗ tiến sĩ thời Trần làm quan Trời Hồ , khi Hồ

sụp đổ bị giam lỏng ở Đông Quan , bỏ trốn theo

Nghĩa quân Lam Sơn )

Thảo luận nhóm :

? Để chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Lờ Lợi cựng

bộ chỉ huy đó làm gỡ ?

Hs : Thảo luận theo nhóm -> đại diện nhóm trả

lời ( Tổ chức hội thề ở Lũng Nhai )

Gv : Nhận xét , kết luận

GV: Trỡnh bày hội thề Lũng Nhai, đọc bài văn thề

trong sỏch  tinh thần quyết tõm khởi nghĩa

chống giặc của Lờ Lợi và mọi người

? Việc Lờ Lợi dựng cờ khởi nghĩa cú ý nghĩa gỡ ?

- Mặc dự giặc khủng bố dó man nhưng khụng tiờu

diệt được tinh thần yờu nước bất khuất của nhõn

dõn ta

Hoạt động 2 : Cá nhân / Nhóm

? Thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa quõn Lam Sơn

gặp phải những khú khăn gỡ ?

- Lực lượng cũn mỏng và yếu (2000 người), gặp

nhiều khú khăn, nguy nan Trong cỏc năm 1418,

1419, 1423

- Thiếu lương thực

- Quõn Minh nhiều lần tấn cụng , bao võy căn cứ

Gv: Nguyễn Trói nhận xột “Cơm ăn thỡ sớm tối

khụng được 2 bữa, ỏo mặc đụng hố chỉ cú một

manh, quõn lớnh độ vài nghỡn, khớ giới thỡ thật tay

khụng” giữa năm 1418 quõn Minh tấn cụng bao

võy căn cứ Chớ Linh nhằm bắt giết Lờ Lợi

? Trước tỡnh hỡnh đú nghĩa quõn đó nghĩ ra kế gỡ

để giải võy?

- Nghe tin Lờ Lợi chuẩn bị dựng cờ khởinghĩa, người yờu nước khắp nơi tỡm vềLam Sơn, trong đú cú Nguyễn Trói

- Đầu năm 1416 Lờ Lợi cựng 18 ngườitrong bộ chỉ huy đó tiến hành Hội thề ởLũng Nhai (Thanh Húa)

- Ngày 2 thỏng giờng năm Mậu Tuất 1418) Lờ Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở LamSơn, tự xưng là Bỡnh Định Vương

(7-2-2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn.

- Lực lượng cũn mỏng và yếu

- Quõn Minh nhiều lần tấn cụng, bao võycăn cứ -> Nghĩa quõn phải ba lần rỳt lờnnỳi Chớ Linh, chịu nhiều khú khăn, giankhổ -> nhiều tấm gương chiến đấu dũngcảm ( tiờu biểu là Lờ Lai )

- Lờ Lai cải trang thành Lờ Lợi dẫn một cỏnh

quõn liều chết giải võy, tất cả đều hi sinh anh

dũng, quõn Minh tưởng đó giết được Lờ Lợi nờn

rỳt quõn

HS : Đọc đoạn tư liệu về Lờ Lai

Thảo luận nhúm :

? Em cú suy nghĩ gỡ về tấm gương của Lờ Lai?

( Là tấm gơng hi sinh anh dũng , nhận lấy cáI

chết cho mình để cứu chúa )

GV: Để ghi nhớ cụng ơn của Lờ Lai, Lờ Lợi đó

phong cho Lờ Lai làm cụng thần hạng nhất, dặn

con chỏu nhà Lờ làm giỗ Lờ Lai vào trước ngày

giỗ của Lờ Lợi (22/8/1433 Lờ Lợi mất, dõn gian

cú cõu “ hăm mốt Lờ Lai, hăm hai Lờ Lợi” )

Gv : Đến cuối năm 1421 quõn Minh huy động

hơn 10 vạn quõn mở cuộc võy quột lớn vào căn

cứ của nghĩa quõn Buộc quõn ta lại phải rỳt lờn

nỳi Chớ Linh

? Trong lần rỳt quõn này ta gặp phải khú khăn

gỡ?

( - Thiếu lương thực, thực phẩm đúi rột ta phải

mổ cả voi ngựa để nuụi quõn Trước tỡnh hỡnh đú

bộ chỉ huy đó quyết định hoà hoón với quõn Minh

và chuyển căn cứ về Lam Sơn vào thỏng 5/1423 )

? Tại sao Lờ Lợi tạm hoà hoón với quõn Minh ?

( - Trỏnh cuộc bao võy của quõn Minh, cú thời

gian để củng cố lực lượng )

? Tại sao quân Minh chấp nhận hoà hoãn?

( Quõn Minh thấy đỏnh mói khụng thắng nờn

cũng chấp nhận giảng hoà với ý đồ tiếp tục thực

hiện õm mưu dụ dỗ, mua chuộc Lờ Lợi.)

Gv : Cuối năm 1424, sau nhiều lần dụ dỗ khụng

cú kết quả, quõn Minh lại tấn cụng ta, giai đoạn 1

kết thỳc, mở ra một thời kỳ mới

- Mựa hố năm 1423 Lờ Lợi đề nghị tạm hoà, quõn Minh chấp nhận, nghĩa quõn trở

về Lam Sơn tiếp tục hoạt động

_ Naờm 1424, quaõn Minh trụỷ maởt taỏncoõng nghúa quaõn

-> Cuộc khởi nghĩa bớc sang một giai

đoạn mới

4 Sơ kết bài học :

? Vì sao Lê Lợi chọn căn cứ Lam Sơn – Thanh Hoá để khởi nghĩa?

? Trình bày tóm tắt những năm đầu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ? ( 1418 – 1423 )

5 Dặn Dò :

- Học nội dung bài học , làm bài tập Sgk 1,2,3 t86

- Trình bày tóm tắt diễn biến chính cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ( 1424 – 1426 ) ?

***************************************************************************

Bµi 19 :

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN <1418-1427>

II Gi¶i phãng NghÖ An, T©n B×nh, ThuËn Ho¸ vµ tiÕn qu©n raB¾c <1424-1426>

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng sử dụng lược đồ thuật lại sự kiện lịch sử

- Nhận xét các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu

2 Học sinh : Học bài cũ, xem trước lược đồ sgk , sưu tầm tài liệu có liên quan

III Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Ta hoà hoãn với quân Minh được một thời gian ngắn, vì không mua chuộc được Lê Lợi

nên quân Minh trở mặt tấn công Ta phải rút quân vào Nghệ An xây dựng lực lượng, giảiphóng Nghệ An- Tân Bình- Thuận Hoá và tiến quân ra Bắc

- Do bị bao vây ở Lam Sơn, lực lượng nghĩa quân

không thể phát triển được, nên phải chuyển địa

bàn hoạt động để tránh sự bao vây tấn công của

quân thù Nghệ An là vùng đất rộng người đông

địa bàn hiểm trở, xa trung tâm địch, thoát khỏi thế

1 Giải phóng Nghệ An

a Kế hoạch của Nguyễn Chích: Chuyển

địa bàn hoạt động vào Nghệ An

b Diễn biến :

bao vây, mở rộng địa bàn hoạt động, xây dựng lực

lượng xong cĩ thể quay ra chiếm Đơng Đơ

GV: Giới thiệu về Nguyễn Chích

GV: Dùng lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn

(1418-1427) tường thuật trận đánh

Gv: dùng lược đồ để chỉ đường tiến quân và

những trận đánh lớn của nghĩa quân Lam Sơn

+ Tập kích đồn Đa Căng

+ Hạ thành Trà Lân

+ Đánh bại quân của Trần Trí ở Khả Lưu, Bồ

Ải  Giải phóng Nghệ An, đánh chiếm Diễm

Châu, Thanh Hoá

? Em cĩ nhận xét gì về kế hoạch của Nguyễn

? Trình bày những nét chính quá trình nghĩa quân

giải phĩng Tân Bình, Thuận Hố?

? Em cĩ nhận xét gì về tương quan lực lượng giữa

ta và địch sau khi giải phĩng Tân Bình- Thuận

Hố ?

- Tương quan lực lượng giữa ta và địch cĩ sự

thay đổi: lực lượng của ta ngày càng trưởng

thành, khu giải phĩng được mở rộng, địch

rơi vào thế bị động, phải co cụm để phịng

thủ

Hoạt động 3 : Cá nhân / nhĩm

? Tháng 9.1426, Lê Lợi đã cĩ quyết định gì?

GV: Chỉ bản đồ

- Đạo quân thứ nhất : tiến quân giải phĩng Tây

Bắc, ngăn chặn viện binh của giặc từ Vân Nam

sang

- Đạo quân thứ 2: cĩ nhiệm vụ giải phĩng vùng

hạ lưu sơng Nhị (S Hồng) và chặn đường rút

quân của giặc từ Nghệ An về Đơng Quan, chặn

viện binh từ Quảng Tây sang

- Đạo thứ 3 : tiến thẳng ra Đơng Quan.

? Nhiệm vụ chung của cả 3 đạo quân là gi?

Nhiệm vụ của 3 đạo: Đánh vào vùng địch chiếm

đĩng, cùng nhân dân bao vây đánh địch, giải

- 12/10/1424, nghĩa quân tập kích đồn

Đa Căng (Thọ Xuân- Thanh Hố), hạthành Trà Lân ( Nghệ An), sau 2 tháng,địch đầu hàng

- Ta đánh giặc ở Khả Lưu (Nghệ An) -> Nghệ An được giải phĩng, ta tiếnđánh Diễn Châu và giải phĩng ThanhHố

2 Giải phĩng Tân Bình- Thuận Hố (1425)

- Tháng 8/1425, Trần Nguyên Hãn, LêNgân chỉ huy lực lượng tiến vào giảiphĩng Tân Bình, Thuận Hố, làm chủmột khu vực rộng lớn từ Thanh Hố đếnđèo Hải Vân , quân Minh bị cơ lập

3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (1426)

- Tháng 9/1426 nghĩa quân chia làm 3đạo tiến ra Bắc:

+ Đạo thứ nhất: giải phĩng Tây Bắc,chặn viện binh từ Vân Nam sang

+ Đạo thứ hai: giải phĩng hạ lưu sơngNhị, chặn đường rút lui của giặc từ Nghệ

An về Đơng Quan

+ Đạo thứ ba: tiến thẳng về Đơng Quan

- Nghĩa quân tiến đến đâu cũng đượcnhân dân nhiệt tình ủng hộ về mọi mặt

- Kết quả: Quân ta thắng nhiều trận Địch

phóng đất đai, thành lập chính quyền mới, chặn

đường tiếp viện của quân Minh từ Trung Quốc

sang

? Trong cuộc tấn công ra Bắc, nhân dân đã ủng hộ

cuộc kháng chiến này như thế nào? Kết quả ?

- Được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân ,

cả những phụ nữ , trai làng …( sgk )

- Nhiều trận thắng lớn -> quân Minh rút vào

cố thủ

Hoạt động nhóm : ( theo cặp )

? Nguyên nhân nào khiến cho cuộc tấn công ra

Bắc cuả Lê Lợi nhanh chóng thành công ?

- Lực lượng nghĩa quân lớn mạnh, có hậu phương

rộng lớn, được nhân dân đồng lòng ủng hộ

rút vào thành Đông Quan cố thủ Cuộck/n chuyển sang giai đoạn phản công

4 S¬ kÕt bµi häc :

? Vì sao Nguyễn Chích lại đề nghị tiến quân vào Nghệ An để xây dựng căn cứ?

? Nêu nhiệm vụ cơ bản của 3 đạo quân ?

5 DÆn Dß :

- Häc néi dung bµi häc , lµm bµi tËp Sgk 1,2 T89

- Trận Tốt Động - Trúc Động là trận thắng có ý nghĩa chiến lược , tại sao ?

- Trình bày diễn biến trận Tri Lăng – Xương Giang ?

Bµi 19 :

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN <1418-1427>

III KHỞI NGHĨA LAM SƠN TOÀN THẮNG

(Cuối 1426- cuối 1427)

I Mục tiêu :

1 Kiến thức:

- Giúp học sinh nắm được những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn cuối của cuộc khởi nghĩaLam Sơn, chiến thắng Tốt Động, Chúc Động và chiến thắng Chi Lăng, Xương Giang Thấyđược ý nghĩa của những sự kiện đĩ đối với việc kết thúc thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn

II Chuẩn bị của GV và HS:

1 Giáo viên: Lược đồ trận Chúc Động, Tốt Động, Chi Lăng, Xương Giang

2 Học sinh : Học bài cũ, đọc và chuẩn bị trước bài mới qua lược đồ sgk

III Tiến tr ×nh bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Sau khi tiến quân ra Bắc, ta tập trung lực lượng đánh lớn ở Tốt Động, Chúc Động, ChiLăng, Xương Giang, trận chiến diễn ra như thế nào, cơ trị ta cùng tìm hiểu bài hơm nay

3 Bài mới :

Hoạt động 1 : Cá nhân / Nhĩm

Sau khi bị ta đánh bại ở Nghệ An, Tân Bình,

Thuận Hố, giặc phải cố thủ ở thành Đơng

Quan

? Trước tình hình đĩ , giặc cĩ chủ trương gì ?

- Chúng muốn dành thế chủ động tấn cơng

vào Thanh Hố, đánh vào bộ chỉ huy của ta ở

Cao Bộ ( Chương Mỹ - Hà Tây )

? Quân ta đã đối phĩ như thế nào ?

- Tháng 11-1426, Vương Thông cho quân

đánh Cao Bộ và lọt vào trận địa phục kích

- Tháng 10 – 1426, Vương Thông chỉ huy

5 vạn viện binh kéo vào Đông Quan , nâng

số quân Minh ở đây lên 10 vạn

lực lượng giữa ta và giặc , phá tan kế hoạch

chủ động phản cơng của giặc

GV: Trong Bình Ngơ đại cáo, Nguyễn Trãi đã

tổng kết trận Tốt Động, Chúc Động bằng 2

câu thơ (SGK) -> ca ngợi chiến cơng lẫy lừng

của ta

Sau chiến thắng Tốt Động, Chúc Động, nghĩa

quân Lam Sơn thừa thắng vây hãm Đơng

Quan và giải phĩng nhiều Châu, huyện

- Mộc Thạch chỉ huy một đạo quân từ Vân

Nam sang Hà Giang

? Trước tình hình đĩ, ta cĩ kế hoạch gì ?

- Tập trung lực lượng tiêu diệt quân thù

Mai phục ở Lạng sơn khơng cho tiến

sâu vào nội địa

? Tại sao lại tập trung tiêu diệt quân của

Liễu Thăng trước mà không tập trung giải

phóng Đông Quan trước ?

 Vì diệt quân của Liễu Thăng sẽ diệt số

lượng địch lớn hơn 10 vạn sẽ buộc Vương

Thông phải đầu hàng

GV: Trình bày diễn biến ở phần chữ nhỏ

- Ta phục kích tiêu diệt 1 vạn tên, Liễu

Thăng tử trận ( phần in nghiêng trong

Sgk) Lương Minh bị giết, Lý Khánh tự

tử

? Sau khi Liễu Thăng bị giết, tình hình quân

giặc như thế nào?

- Bị tiêu diệt ở nhiều nơi, tướng giặc bị giết,

tự vẫn

HS: Đọc đoạn in nghiêng (Bình Ngơ Đại

Cáo)

? Sau khi nghe tin 2 đạo viện binh bị tiêu diệt

và thua chạy, Vương Thơng cĩ thái độ như

b) Diễn biến:

- Ngày 8-10-1427 Liễu Thăng bị nghĩa quânphục kích giết ở ải Chi Lăng Phĩ tướngLương Minh lên thay tiến quân xuốngXương Giang, bị nghĩa quân phục kích ởCần Trạm, Phố Cát, bị tiêu diệt 3 vạn tên,

- Mấy vạn tên địch cịn lại cố tới XươngGiang, co cụm giữa cánh đồng bị nghĩaquân tấn cơng nhiều hướng, gần 5 vạn têngiặc bị giết, số cịn lại bị bắt sống

- Cùng lúc đĩ, Lê Lợi sai đem các chiến lợiphẩm ở Chi Lăng đến doanh trại mộcThạnh, Mộc Thạnh biết Liễu Thăng đã bịgiết, vội rút quân về nước

c) Kết quả:

Vương Thơng xin hồ và chấp nhận mởhội thề Đơng Quan (10.12.1427), rút hếtquân khỏi nước ta (3.1.1428.) Cuộc khởinghĩa chống quân Minh kết thúc thắng lợi

- Xin hịa

Hoạt động nhĩm , cặp :

? Em cĩ suy nghĩ gì về chiến thắng Chi Lăng,

Xương Giang ?

- Là trận quyết chiến, tiêu diệt được ý đồ

xâm lược cuả giặc, buộc chúng phải

hồ, chấp nhận mở hội thề ở Đơng

Quan và rút quân về nước

Hoạt động 3 : Cá nhân

? Nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa

Lam Sơn?

- Do lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần

đoàn kết chiến đấu của quân dân ta

- Đường lối chiến lược, chiến thuật đúng

đắn

? Ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam

Sơn ?

- Mở ra thời kì mới cho đất nước

3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.

* Nguyên nhân thắng lợi:

- Lịng yêu nước, ý chí quyết tâm dành độclập tự do của quân, dân thời Trần

- Tất cả các tầng lớp nhân dân, các thànhphần dân tộc đều đồn kết đánh giặc, hănghái tham gia cuộc khởi nghĩa…

- Cĩ đường lối chiến lược, chiến thuật đúngđắn, sáng tạo; cĩ bộ chỉ huy tài giỏi

? Trình bày diễn biến trận Tốt Động – Chúc Động ?

? Trình bày diễn biến trận Chi Lăng – Xương Giang ?

? Nguyên nhân thắng lợi , Ý nghĩa lịch sử ?

5 DỈn Dß :

- Häc néi dung bµi häc , lµm bµi tËp Sgk 1,2 , 3 T93

- Tìm hiểu tổ chức chính quyền, quân đội, luật pháp thời Lê sơ?

- Thời Lê Sơ, nhà nước quân chủ trung ương tập quyền được xây dựng và củng cố vữngmạnh, cĩ tổ chức chặt chẽ được huấn luyện thường xuyên, pháp luật cĩ nhiều điều khoản tiến

bộ, quan tâm bảo về quyền lợi của nhân dân, khuyến khích sản xuất phát triển

- Trình bày những điểm chính luật Hồng Đức

- Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Lê Sơ

- Lược đồ hành chính nhà nước thời Lê Sơ

2 Học sinh :

- Học bài cũ, đọc và chuẩn bị trước bài mới

III Tiến tr ×nh bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Tình hình kinh tế xã hội thời Lê Sơ đã vượt qua khủng hoảng cuối thời Trần và nhữngkhĩ khăn to lớn sau chiến tranh, nền kinh tế đã cĩ bước phát triển mạnh , xã hội ổn định, đờisống nhân dân được cải thiện và nâng cao, đĩ chính là điều kiện và cơ sở thuận lợi để Đại Việtđạt được những thành tựu mới về chính trị, quân sự, pháp luật

3 Bài mới :

Hoạt động 1 : Cá nhân / Nhĩm

GV : Sau khi đất nước giải phĩng, Lê Lợi lên ngơi

Hồng đế, khơi phục lại quốc hiệu Đại Việt, đĩng

đơ ở Thăng Long (Đơng Quan), tiến hành xây dựng

GV: treo sơ đồ bộ máy tổ chức nhà nước thời Lê Sơ

? Bộ máy chính quyền địa phương được chia như

thế nào ?  Chia là 5 đạo

? Đến thời Lê Thánh Tông thì thay đổi như thế

nào?  Chia 5 đạo thành 13 đạo thừa tuyên, đứng

đầu mỗi đạo có 3 ti phụ trách 3 hoạt động khác

nhau (Đô ti – Hiến ti – Thừa ti)

? Công việc phụ trách của mỗi ti ?

1 Tổ chức bộ máy chính quyền.

- Sau khi đánh đuổi quân Minh , LêLợi lên ngơi Hồng đế, khơi phục lạiquốc hiệu Đại Việt

- Tổ chức bộ máy chính quyền: đứngđầu là vua, vua trực tiếp nắm mọiquyền hành, kể cả tổng chỉ huy quânđội

- Giúp việc cho vua cĩ các quan đạithần

+ Ở triều đình: cĩ 6 bộ (lại, hộ, lễ,binh, hình, cơng) và một số cơ quanchuyên mơn: Hàn lâm viện, Quốc sử

viện Ngự sử đài.

+ Ở địa phương: thời Lê Thái Tổ,Thái Tơng, chia cả nước chia làm 5đạo; từ thời Thánh Tơng, được chiathành 13 đạo thừa tuyên Đứng đầu

+ Đô ti: phụ trách quân sự, an ninh.

+ Hiến ti: phụ trtách việc thanh tra quan lại, xử

án, pháp luật

+ Thừa ti: phụ trách việc hành chính, hộ tịch,

thuế khóa

? Dưới đạo là gì ?  Phủ, huyện (châu), xã

GV: Chỉ trên lược đồ 13 đạo thừa tuyên

Thảo luận nhĩm :

? Quan sát lược đồ nước Đại Việt thời Lê Sơ và

danh sách 13 đạo thừa tuyên, em thấy cĩ gì khác với

nước Đại Việt thời Trần ?

Hs : thảo luận trả lời -> gv nhận xét

- Nhà nước thời Lê tập quyền hơn, quyền lực của

nhà vua ngày càng được củng cố, các cơ quan giúp

việc cho vua ngày càng được củng cố, sắp xếp quy

củ, đất nước được chia nhỏ thành các khu vực hành

chính

? Em cĩ suy nghĩ gì về bộ máy nhà nước thời Lê

Sơ?

- Là nhà nước tập quyền chuyên chế hồn chỉnh

nhất từ trước đến lúc đĩ Tính phân tán, tính địa

phương cục bộ được khắc phục và hạn chế -> Là

bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nhà

nước

Hoạt động 2 : Cá nhân / Nhĩm

? Nhà Lê tổ chức quân đội như thế nào

- Liên hệ với thời Lý, giải thích chính sách Ngụ

binh ư nơng.( Sgk )

- Quân đội thời Lí gồm 2 bộ phận : Cấm quân và

quân Địa phương Thời Lí Quân địa phương hàng

năm chia thành phiên thay nhau đi luyện tập và về

quê sản xuất Khi cĩ chiến tranh, sẽ tham gia chiến

đấu

? Quân đội thời Lê gồm những bộ phận nào

- 2 bộ phận

- Gồm : tượng - thuỷ - kị - bộ binh

? Nhà Lê quan tâm phát triển quân đội như thế nào

- HS đọc phần in nghiêng

Thảo luận :

? Em cĩ nhận xét gì về chủ trương của nhà Lê- sơ

với lãnh thổ đất nước qua đoạn trích trên ?

- Quan tâm củng cố quân đội bảo vệ đất nước

- Thực thi chính sách vừa cương vừa nhu đối với kẻ

mỗi đạo là 3 ti .Dưới đạo cĩ phủ,châu, huyện và xã

+ Quân địa phương

- Gồm nhiều binh chủng: bộ, thủy, tượng, kị binh

- Vũ khí có: đao, kiếm, cung tên hỏa đồng, hỏa pháo …

- Quân đội được luyện tập thườngxuyên , bố trí canh phịng cẩn mậtnhất là những nơi hiểm yếu

- Xây dựng quân đội mạnh, đủ sức bảo vệ đất nước.

- Thường xuyên được luyện tập võ nghệ, chiến trận.

- Nhà Lê không có quân đội của các vương hầu quí

tộc, vua trực tiếp nắm quyền tổng chỉ huy quân đội

Hoạt động 3 : Cá nhân

? Vì sao ở thời Lê nhà nước quan tâm đến pháp luật

?

- Giữ gìn kỉ cương xã hội, ràng buộc nông dân với

chế độ phong kiến để triều đình quản lý chặt chẽ

- Luật Hồng Đức là bộ luật lớn có giá trị

- “Quốc triều hình luật” (Luật Hồng Đức)

- Hồng Đức: niên hiệu của vua Lê Thánh Tông

(1470- 1497)

? Nội dung chính của bộ luật là gì ?

? Em có nhận xét gì về ảnh hưởng và tác dụng của bộ

luật Hồng Đức ?

- Là bộ luật đầy đủ và tiến bộ nhất trong các bộ luật

thời phong kiến.( Quyền lợi , địa vị của người phụ

nữ được tôn trọng )-> Thể hiện bước phát triển

mạnh trong lịch sử pháp luật Việt Nam, góp phần

củng cố chế độ phong kiến tập quyền, phát triển

Cơ quan chuyên

- ĐP:

5 Dặn dò :

- Học bài theo câu hỏi sách giáo khoa Vẽ sơ đồ nhà nước thời Lê

- Đọc trước phần II Tìm hiểu tình hình kinh tế, văn hoá thời Lê sơ

- Xã hội có những giai cấp , tằng lớp nào ?

- Biết được những nét chính về tình hình các giai cấp , tầng lớp trong xã hội

Viện hàn lâm Quốc sử viện Ngư sử đài

Đạo

Đô ti Thừa ti Hiến ti

Phủ

XãHuyện

- Trình bày được những chính sách của nhà nước và sự phát triển của văn hĩa , giáodục, khoa học , nghệ thuật

2 Kỹ năng:

Bồi dưỡng khả năng phân tích tình hình kinh tế - xã hội theo các tiêu chí cụ thể từ đĩrút ra nhận xét chung

3 Thái độ:

Giáo dục ý thức tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước

II Chuẩn bị của GV và HS:

- GV: Sơ đồ để trống về các g/c, tầng lớp xã hội thời Lê (bảng phụ)

- HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị trước bài mới

III Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Song song với việc xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước, nhà Lê sơ cĩ nhiều biệnpháp khơi phục và phát triển kinh tế, văn hố Nền kinh tế và xã hội thời Lê cĩ gì mới

3 Bài mới :

Hoạt động dạy và học Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1 : Cá nhân / Nhĩm

? Hồn cảnh đất nước ta sau cuộc kháng chiến

chống quân Minh xâm lược ?

- Làng xĩm điêu tàn, ruộng đất bỏ hoang đời

sống nhân dân khổ cực

? Để khơi phục và phát triển sản xuất nhà Lê

sơ đã làm gì ?

- Cho 25 vạn binh lính về quê làm ruộng

- Gọi nơng dân phiêu tán về quê cũ

- Phép quân điền : 6 năm chia lại ruộng đất

cơng làng xã một lần -> tiến bộ bảo đảm cơng

bằng xã hội

Gv : + Khuyến nông sứ: cĩ trách nhiệm kêu

gọi dân phiêu tán về quê cũ làm ăn

+ Đồn điền sứ: có trách nhiệm tổ chứ khai

hoang

+ Hà đê sứ: có trách nhiệm quản li và xây

dựng đê điều

- Phép quân điền: 6 năm chia lại ruộng đất

cơng làng xã một lần -> tiến bộ bảo đảm cơng

bằng XH

- Khuyến khích bảo vệ sản xuất, chống thiên

tai lũ lụt, khai hoang, lấn biển

- Kêu gọi nhân dân phiêu tán về quê củ

- Đặt ra một số chức quan chuyên trách nơngnghiệp : Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồnđiền sứ

- Thực hiện chính sách quân điền

- Cấm giết trâu bị và bắt dân đi phu trongmùa cấy, gặt

=> Nơng nghiệp nhanh chĩng được phục hồi

và phát triển

nhà Lê đối với nơng nghiệp ?

Hs thảo luận theo nhĩm -> gv nhận xét , kết

luận

- Quan tâm phát triển sản xuất -> Sản xuất

được phục hồi, đời sống nơng dân ổn định

phát triển

? Nước ta thời kì đĩ cĩ những ngành thủ cơng

tiêu biểu nào ?

- Nghề thủ cơng làng xã (SGK – t97)

- Phường thủ cơng Thăng Long (SGK – T97)

? Nhận xét gì về tình hình thủ cơng nghiệp

thời Lê sơ ?

- Phát triển nhiều ngành nghề thủ cơng,

phường thủ cơng, cơng xưởng thủ cơng

? Nhà Lê cĩ biện pháp gì để phát triển buơn

bán trong nước ?

- Khuyến khích lập chợ mới, họp chợ, ban

hành những điều lệ cụ thể quy định việc

thành lập chợ và họp chợ

? Hoạt động buơn bán với nước ngồi như thế

nào ?

- Vẫn được duy trì, chủ yếu buôn bán ở 1 số

cửa khẩu

? Em cĩ nhận xét gì về kinh tế thời Lê sơ ?

- Kinh tế ổn định, ngày càng phát triển

Hoạt động 2 : Cá nhân / nhĩm

? Xã hội thời Lê có những giai cấp tầng lớp

nào ? Đời sống và quan hệ của từng giai

cấp?

Thảo luận theo cặp :

? Xã hội thời Lê có điểm gì khác so với thời

Trần ?

 Thời Lê không còn tầng lớp vương hầu,

quý tộc, và không còn chế độ điền trang thái

ấp, không còn nông nô, nô tì cũng giảm dần

rồi bị xóa bỏ

? Em có nhận xét gì về chủ trương hạn chế

việc nuôi và mua bán nô tì của nhà nước

thời Lê sơ ?

+ Tiến bộ, có quan tâm đến đời sống của

nhân dân

* Cơng nghiệp:

- Nhiều làng thủ cơng nghiệp nổi tiếng rađời Thăng Long là nơi tập trung nhiềungành nghề thủ cơng nhất

- Các cơng xưởng do nhà nước quản lí gọi làCục bách tác, chuyên sản xuất đồ dùng chovua, vũ khí, đúc tiền…

2 Xã hội.

- Có nhiều giai cấp, tầng lớp

+ Giai cấp nông dân:

+ Giai cấp địa chủ phong kiến:

+ Tầng lớp thương nhân, thợ thủ công : + Tầng lớp nô tỳ :

+ Thoỷa maừn phaàn naứo nhu caàu cuỷa nhõn

dõn , giaỷm bụựt baỏt coõng

4.Củng cố :

? Tỡnh hỡnh kinh tế thời Lờ cú gỡ nổi bật ?

? Xó hội thời Lờ cú những tầng lớp , giai cấp nào ?

5 Dặn dũ :

- Học bài theo cõu hỏi sỏch giỏo khoa

- Đọc trước phần II Tỡm hiểu tỡnh hỡnh văn hoỏ , giỏo dục thời Lờ sơ

- Để khuyến khớch học tập và kộn chọn nhõn tài , nhà Lờ cú biện phỏp gỡ ?

*************************************************************************

Bài 20 :

NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI Lấ SƠ (1428- 1527)

III TèNH HèNH VĂN HểA – GIÁO DỤC

II Chuẩn bị của GV và HS:

1 GV: tranh ảnh và cỏc di tớch hiện vật về thời kỡ này

2 HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị trước bài mới

III Tiến trỡnh bài dạy:

1.Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Do sự phỏt triển về kinh kế, đời sống nhõn dõn ổn định, đất nước giầu mạnh, đạt nhiềuthành tựu về văn hoỏ – giỏo dục , để nắm được tỡnh hỡnh văn hoỏ giỏo dục thời kỳ này, chỳng

ta cựng tỡm hiểu

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Mục tiêu cần đạt Hoạt động 1 : Cỏ nhõn / nhúm

? Nhà Lờ đó quan tõm và phỏt triển giỏo dục ntn ?

- Dựng lại Quốc Tử Giỏm, mở trường dạy học ở cỏc

lộ, đạo phủ Mọi người dõn đều được đi học, đi thi

1 Tỡnh hỡnh giỏo dục, khoa cử.

- Dửùng laùi Quoỏc tửỷ giaựm, mụỷ nhieàu

Thầy là những người dạy giỏi cĩ đạo đức, nội dung

học tập là đạo Nho

Hoạt động nhĩm :

? Vì sao thời Lê sơ hạn chế Phật giáo, đạo giáo mà lại

tơn sùng Nho giáo ?

Hs làm việc theo cặp , trả lời -> gv nhận xét , kết luận

- Vì Nho giáo đề cao Trung hiếu: trung với vua, hiếu

với cha mẹ, quyền lực trong tay nhà vua, sách học tập

thi cử là của đạo Nho Gồm các bộ sách sau:

+ Tứ thư: Đại học, Trung dung, Luận ngữ, Mạnh tử

+ Ngũ kinh: Kinh thi, kinh thư, kinh dịch, kinh lễ, kinh

xuân thu

- HS: đọc đoạn tư liệu

? Giáo dục thời Lê sơ rất quy củ và chặt chẽ được

biểu hiện như thế nào ?

- Muốn làm quan thì phải thi đỗ mới được bổ nhiệm

các chức quan ở triều đình hoặc địa phương

- Thi cử chặt chẽ qua 3 kì thi: Hương-Hội-Đình

- Thi cử các thí sinh phải chọn các mơn thi :

- HS: Quan sát bia Văn miếu - hiện nay cịn 81 bia

khắc tên những người đỗ tiến sĩ qua mỗi khoa thi

? Chế độ khoa cử thời Lê sơ được tiến hành thường

thời Lê sơ ?

- Qui củ, chặt chẽ, đào tạo được nhiều quan lại trung

thành phát hiện nhân tài cho đất nước

Hoạt động 2 : Cá nhân

? Văn học thời Lê sơ đạt những thành tựu gì nổi bật ?

nội dung ?

- VH chữ Hán được duy trì, VH chữ Nơm phát triển

(Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngơ Đại Cáo, …)

trường học ở các đạo ,phủ Hàng năm

mở ø khoa thi để tuyển chọn quan lại

Đa số dân đều cĩ thể đi học trừ kẻ phạm tội và người làm nghề ca hát

- Nội dung học tập, thi cử là các sáchcủa đạo Nho Đạo Nho chiếm địa vịđộc tơn Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế

- Thời Lê sơ (1428- 1527), tổ chứcđược 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến

sĩ, 20 trạng nguyên

2 Văn học - Khoa học - Nghệ thuật

a Văn học:

? Cỏc tỏc phẩm văn học tập trung phản ỏnh nội dung

- Sử học: Đại việt sử kớ toàn thư.

- Địa lớ: Dư địa chớ.

- Y học: Bản thảo thực vật toỏt yếu.

- Toỏn học: Lập thành toỏn phỏp

? Em hãy nêu những nét đặc sắc của nghệ thuật sân

khấu?

- Nghệ thuật ca mỳa, nhạc được phục hồi phong cỏch

đồ sộ, kĩ thuật điờu luyện…

GV:Lơng thế Vinh đã biên soạn bộ “ Hí trờng phả lục”

nêu lên nguyên tắc biểu diễn

? Nghệ thuật điêu khắc có gì tiêu biểu?

- Phong cách đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện

? Tại sao quốc gia Đại Việt đạt được những thành tựu

đú ?

- Cụng lao đúng gúp của nhõn dõn

- Triều đại phong kiến thịnh trị, cú cỏch trị nước đỳng

đắn

- Cú sự đúng gúp của cỏc nhõn vật tài năng: Lờ Lợi,

Nguyễn Trói, Lờ Thỏnh Tụng

- Văn học chữ Hỏn tiếp tục chiếm ưuthế

- Văn học chữ Nụm giữ vị trớ quantrọng

- Nội dung: yờu nước, thể hiện niềm tựhào dõn tộc, khớ phỏch anh hựng và tinhthần bất khuất của dõn tộc

- Y học: Bản thảo thực vật toỏt yếu

- Toỏn học: Đại thành toỏn phỏp, Lậpthành toỏn phỏp…

4.Củng cố :

? Tỡnh hỡnh giỏo dục , khoa cử thời Lờ sơ như thế nào ?

? Tỡnh hỡnh văn học , khoa học , nghệ thuật cú gỡ nổi bật ?

5 Dặn dũ :

- Học bài theo cõu hỏi sỏch giỏo khoa

- Đọc trước phần IV

- Trỡnh bày một sổ hiểu biết của em về cỏc danh nhõn văn húa xuất sắc thời Lờ sơ ?

Bài 20 :

NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI Lấ SƠ (1428- 1527)

IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HểA XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC

Giỏo dục cho HS lũng tự hào và biết ơn những bậc danh nhõn thời Lờ Hỡnh thành ýthức trỏch nhiệm, gỡn giữ, phỏt huy truyền thống VHDT.

II Chuẩn bị:

- Thầy: chõn dung Nguyễn Trói

- Trũ: cỏc cõu chuyện dõn gian về cỏc danh nhõn văn hoỏ

III Tiến trỡnh bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài :

Nước Đại Việt thời Lờ sơ đạt được những thành tựu đú một phần là do cú những cốnghiến vụ cựng to lớn của cỏc danh nhõn VH

3.Bài mới :

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần

đạt Hoạt động 1: Cỏ nhõn

? Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trói cú vai trũ

ntn ?

- Là nhà quõn sự, chớnh trị lớn -> chỉ đạo cuộc khởi nghĩa

Lam Sơn toàn thắng

? Sau khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trói cú những cống

hiến gỡ cho đất nước ?

- Viết nhiều tỏc phẩm cú giỏ trị về VH, lịch sử, địa lớ

? Tư tưởng lớn của Nguyễn Trói là gỡ ?

- Nhõn nghĩa , yờu nước , thương dõn …

HS: đọc phần in nghiờng

? Em hóy nờu những đúng gúp của Nguyễn Trói qua lời

nhận xột của Lờ Thỏnh Tụng ?

- Là người anh hựng DT, mưu lược trong cuộc khởi nghĩa

Lam Sơn, là nhà VH kiệt xuất

GV: cho HS quan sỏt hỡnh 47 -> nhà thờ Nguyễn Trói ở

làng Nhị Khờ trong đú cú bức chõn dung của Nguyễn Trói

mà cỏc nhà nghiờn cứu cho là khỏ cổ, bức tranh khắc hoạ

nột mặt hiền hoà, ưu tư, sõu lắng, túc bạc phơ, đụi mắt

tinh anh -> là người cú tấm lũng yờu nước, thương dõn

Hoạt động 2 : Cỏ nhõn / nhúm

? Vua Leõ Thaựnh Toõng laứ moọt vũ vua nhử theỏ naứo ? =>

anh minh taứi ba

Th

ảo luận nhúm

? OÂng coự nhửừng ủoựng goựp gỡ cho vieọc phaựt trieồn kinh teỏ,

vaờn hoựa ?  Quan taõm phaựt trieồn kinh teỏ: noõng, coõng,

thửụng nghieọp, ủeõ Hoàng ẹửực, luaọt Hoàng ẹửực, phaựt trieồn

giaựo duùc vaứ vaờn hoựa

1/ Nguyeón Traừi (1380 – 1442).

- Hieọu ệÙc Trai

- Laứ moọt nhaứ chớnh trũ, quaõn sửù taứi ba, moọt anh huứng daõn toọc, danh nhõn văn húa thế gới

- Tỏc phẩm : Bỡnh ngụ đại cỏo , Quõn trung từ mệnh tập

- Tử tửụỷng cuỷa oõng tieõu bieồucho tử tửụỷng thụỷi ủaùi: neõu caonhaõn nghúa, yeõu nửụực, thửụngdaõn

2/ Leõ Thaựnh Toõng ( 1442 – 1497).

- Laứ 1 vũ vua anh minh, coự taứi naờng xuaỏt saộc veà: kinh teỏ, chớnh trũ, quaõn sửù, vaờn hoựa

- Cú nhiều tỏc phẩm giỏ trị: Quỳnhuyển cửu ca, Chõu cơ thắng

? Kể những đóng góp của Lê Thánh Tông trong lĩnh

vực văn học ?

+ Để lại một di sản thơ văn phong phú, đồ sộ

+ Lập hội Tao Đàn cuối thế kỉ XV

Hoạt động 3 : Cá nhân / nhĩm

Gv: Ngô Sĩ Liên là một nhà sử học nổi tiếng thế kỉ XV,

năm 1442 đỗ tiến sĩ, Ông là tác giả cuốn “Đại Việt sử

kí toàn thư”

Th

ảo luận nhĩm :

? Tên tuổi của Ngô Sĩ Liên đã để lại dấu ấn gì?

+ Tên đường phố

+ Tên trường học nổi tiếng

Hoạt động 4 : Cá nhân

? Ông có những đóng góp gì cho nước Đại Việt thời Lê

sơ ? => là nhà toán học lỗi lạc

? Ông đỗ Trạng nguyên năm 1463 Công trình toán học

nổi tiếng của ông là gì ? =>Đại thành toán pháp

thưởng, Hồng Đức quốc âm thitập…

- Thơ văn ơng chứa đựng tinh thầnyêu nước, tinh thần dân tộc sâu sắc

3/ Ngô Sĩ Liên (thế kỉ XV).

4 / Lương Thế Vinh (1442 - ?).

- Là nhà toán học nổi tiếng (Trạng Lường)

- Học bài theo câu hỏi sách giáo khoa

- Chuẩn bị bài Ơn tập

ƠN TẬP CHƯƠNG IV

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1/ Kiến thức:

- Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ta ở thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI

- So sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa thời thịnh trị nhất (thời Lê sơ) với thời Lý Trần

2/ Tư tưởng:

- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc về một thời thịnh trị của phong kiến Đại Việt ở thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI

3/ Kĩ năng:

- Hệ thống các thành tựu lịch sử của một thời đại

II/ CHU ẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :

- GV :

Lược đồ lãnh thổ Đại Việt thời Trần và thời Lê sơ

Bảng phụ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lý – Trần và thời Lê sơ

Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật, nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Lê sơ

- HS :

Chuẩn bị bài , sưu tầm tài liệu cĩ liên quan

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

1 Kiểm tra bài cũ :

2 Giới thiệu bài mới :

Chúng ta đã học qua giai đoạn lịch sử Việt Nam ở thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI, cần hệ thống hoá toàn bộ kiến thức về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn học nghệ thuật của thời kì được coi là thịnh trị của chế độ phong kiến Việt Nam

- Các đơn vị hành chính: được tổ chức chặt chẽ hơn, nhất là cấp thừa tuyên và cấp xã

- Ở trung ương cĩ 6 bộ và một số cơ quan chuyên mơn

- Ở địa phương: đạo, phủ, huyện, châu, xã

- Thời Lí- Trần: lộ, phủ, huyện, hương, xã

- Cách đào tạo, tuyển chọn quan lại: phải có học, thi đỗ, có bằng cấp mới được bổ dụng làm quan

- Thời Lí- Trần: các chức vụ quan trọng vua đều cử những người than cận nắm giữ

2/ Nhà nước thời Lê sơ và nhà nước thời Lý – Trần có đặc điểm gì khác nhau ?

_ Nhà nước Lý – Trần: là nhà nước quân chủ quý tộc

_ Nhà nước thời Lê sơ: là nhà nước quân chủ quan liêu chuyên chế

3/ Luật pháp thời Lê sơ có điểm nào giống và khác luật pháp thời Lý – Trần ?

_ Giống nhau: cùng bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, khuyến khích sản xuất, bảo vệquyền tư hữu sản xuất

_ Khác nhau: thời Lê sơ hoàn chỉnh vàtiến bộ hơn là bảo vệ quyền lợi cho nhân dân và phụ nữ

4/ Tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì giống và khác thời Lý – Trần về nông nghiệp, thủ công nghiệp, và thương nghiệp ?

_ Giống nhau: đều phát triển, có nhiều thành tựu

_ Khác nhau: đến thời Lê sơ thì kinh tế phát triển mạnh mẽ hơn, không có sỡ hữu Điền trang thái ấp

5/ Trong lúnh vửùc vaờn hoaự, giaựo duùc, khoa hoùc, ngheọ thuaọt, thụứi Leõ sụ ủaừ ủaùt ủửụùc nhửừng thaứnh tửùu naứo ? Coự gỡ khaực thụứi Lyự – Traàn ?

+ Gioỏng nhau: ủeàu phaựt trieồn vaứ coự nhieàu thaứnh tửùu rửùc rụừ

+ Khaực nhau: Phaọt giaựo thụứi Leõ sụ khoõng coứn phaựt trieồn vaứ khoõng chieỏm ủũa vũ thoỏng

trũ tử tửụỷng nhử thụứi trửụực Nho giaựo phaựt trieồn vaứ chieỏm ủũa vũ ủoọc toõn

- Làm đáp án trả lời các câu hỏi trong SGK

- Chuẩn bị bài : Làm bài tập lịch sử chơng IV

LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ CHƯƠNG IV

I- Mục tiêu bài học :

1.Kiến thức:

- Giúp học sinh khắc sâu các kiến thức cơ bản của lịch sử Việt Nam thời Lê Sơ

- Có hiểu biết rộng hơn về thời kì lịch sử phong kiến Việt Nam thịnh trị nhất

2.T

t ở ng:

- Cã ý thøc trong häc tËp, ý thøc tù hµo d©n téc, lßng kh©m phôc, ngìng mé, tin yªu quýträng c¸c anh hïng d©n téc, c¸c danh nh©n v¨n ho¸ thÕ giíi.

III - TiÕn tr×nh bµi d¹y :

1 KiÓm tra bµi cò:

2 Gi ới thiệu bài mới : Chúng ta đã học xong phần Lịch sử chương IV hom nay chúng

ta sẽ đi vào phần làm bài tập để khắc sâu hơn kiến thức cơ bản của chương này , và có nhữnghiểu biết sâu rộng hơn …

3 Bµi míi :

Hoạt động của gv và hs Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1 : Cá nhân

Gv chuẩn bị bài tập ra giấy khổ lớn

Gọi hs lên bảng làm bài tập

Hs khác nhận xét Gv nhận xét ghi điểm

Hoạt động 2 : Nhóm

Gv tổ chức cho hs thảo luận nhóm

Hs thảo luận theo nhóm câu 1 , trả lời

Gv nhận xét kết luận Ghi điểm cho các

a Tăng thuế đối với nông dân

b Bắt phụ nữ , trẻ em đưa về Trung Quốc

c Cưỡng bức dân ta bỏ phong tục tập quáncủa mình

d Câu b và c đúng

II Cuộc khởi nghĩa Lam sơn

Câu 1 : Chọn sự kiện ở cột B cho phù hợp với địadanh ở cột A

A B

1, Chiến thắng TốtĐộng – Chúc Động

2, Chiến Thắng ChiLăng – XươngGiang

a 8/10/1442Liễu Thănghùng hổ đưa quân vượtbiên giới nước ta

b 5 vạn quân giặc bị tửthương

c Liểu Thăng bại trận bịgiết

d Vương Thông tháochạy về Đông Quan

Hoạt động 3 : Cỏ nhõn / nhúm

Gv gọi 1 hs lờn bảng làm cõu 1

Hs khỏc nhận xột -> Gv nhận xột ghi

điểm

Gv cho hs thảo luận nhúm cõu 2

Hs đại diện nhúm lờn bảng vẻ sơ đồ

Gv nhận xột , ghi điểm

e Thụi Tụ và HoàngPhỳc bị bắt sống

g Trần hiệp , Lý Lượng,

Lý Đăng bị giết tại trận

h Thượng thư bộ binh

Lý Khỏnh thắt cổ tự tử

i Vương Thụng xinhũa

Đỏp ỏn : 1- b, d, g 2- a, c, e , h , iCõu 2 : Nờu một vài hiểu biết của em về Lờ Lợi ,Nguyễn Trói , Lờ Lai , Nguyễn Chớch ?

III Nước Đại Việt thời Lờ Sơ

Cõu 1 : Bộ “Luật Hồng Đức” được biờn soạn vàphỏt hành dưới thời vua nào ?

a Lờ Thỏi Tổ b Lờ Nhõn Tụng

c Lờ Thỏnh Tụng d Lờ Thỏi Tụng Cõu 2 : Hoàn chỉnh sơ đồ bộ mỏy chớnh quyền thời

Chửụng V: ẹAẽI VIEÄT ễÛ CAÙC THEÁ Kặ XVI – XVIII

Baứi 22: Sệẽ SUY YEÁU CUÛA NHAỉ NệễÙC PHONG KIEÁN TAÄP QUYEÀN

(THEÁ Kặ XVI – XVIII)

I TèNH HèNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

I Mục tiờu bài học :

1.Kiến thức:

- Sự sa đoạ của triều đình phong kiến Lê Sơ, những mâu thuẫn giữa các phe phái dẫn

đến xung đột về chính trị, tranh giành quyền lợi trong 20 năm

- Phong trào đấu tranh của nông dân phát triển mạnh ở đầu thế kỷ XVI

2.T

t ở ng :

- Tự hào về truyền thống đấu tranh anh hùng của nhân dân ta

- Hiểu rõ rằng nớc nhà thịnh trị hay suy vong là ở lòng dân.

3.Kĩ năng:

- Đỏnh giá nguyên nhân suy yếu của triều đình Lê Sơ<thế kỉ XVI>

II Chuẩn bị của Gv và Hs :

GV : - Lợc đồ phong trào nông dân khởi nghĩa thế kỉ XVI

HS : - Chuẩn bị bài , sưu tầm tài liệu cú liờn quan

III Tiến trỡnh dạy – học :

1` Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài:

- Thế kỉ XV cùng với những chiến công oanh liệt trong lịch sử chống giặc ngoại xâm,nhà Lê Sơ còn có nhiều đóng góp lớn trong lịch sử nớc nhà trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị,quân sự, văn hoá, giáo dục, nghệ thuật

- Đây là thời kì phát triển thịnh vợng nhất của xã hội phong kiến Việt Nam, nhng từ thế

kỉ XVI trở đi nhà Lê dần dần suy yếu, phong kiến khởi nghĩa khắp nơi

? Thụứi kỡ thũnh trũ cuỷa nhaứ nửụực phong kieỏn

taọp quyeàn thụứi Leõ sụ laứ giai ủoaùn naứo ? 

TK XV

? Baột ủaàu suy thoaựi ?  TK XVI

Gv: Nhaứ Leõ sụ ủaừ traỷi qua caực trieàu ủaùi:

_ Leõ Thaựi Toồ: trieàu ủỡnh phong kieỏn vửừng

vaứng, kinh teỏ oồn ủũnh

_ Leõ Thaựnh Toõng: cheỏ ủoọ phong kieỏn ủaùt

ủeỏn thụứi kỡ cửùc thũnh

_ TK XVI, Leõ UY Muùc, Leõ Tửụng Dửùc leõ

ngoõi  Nhaứ Leõ suy yeỏu daàn

? Nguyeõn nhaõn naứo daón ủeỏn vieọc nhaứ Leõ bũ

suy yeỏu ?=> Vua quan khoõng lo vieọc nửụực,

chổ hửụỷng laùc xa xổ

Th

ảo luận :

? Em coự nhaọn xeựt gỡ veà caực vua Leõ ụỷ theỏ kổ

XVI so vụớ Thaựnh Toõng ?  Keựm naờng lửùc

1.Triều đình nhà Lê.

- Triều đình nhà Lê suy yếu, nội bộ chia bè,kéo cánh, tranh giành quyền lực chém giết lẫnnhau

- Các ông vua bất tài, vô dụng, kém về nănglực, nhân cách

2/ Phong traứo khụỷi nghúa cuỷa noõng daõn ụỷ ủaàu theỏ kổ XVI

và nhân cách, đẩy chính quyền và đất nước

vào thế tự suy vong

Hoạt động 2 : Cá nhân / Nhĩm

? Vì sao đời sống nhân dân cực khổ ? 

Quan lại địa phương mặc sức tung hoành

đục khoét của dân “dùng của như bùn đất,

coi dân như cỏ rác”

_ Học sinh đọc phần in nghiêng trong Sgk

? Thái độ của nhân dân với tầng lớp thống

trị như thế nào ?

+ Mâu thuẩn Nông dân – Địa chủ

+ Mâu thuẩn Nông dân – Nhà nước phong

kiến ngày càng gay gắt

 Đó nguyên nhân bùng nổ các cuộc khởi

nghĩa

? Kể tên các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu ? Và

xác định trên bản đồ ?

_ Gv: chỉ lược đồ, từ năm 1911, các cuộc

khởi nghĩa nổ ra ở nhiều nơi:

? Tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa nào ?

Nêu vài nét chính về cuộc khởi nghĩa này ?

 Địa bàn hoạt động của nghĩa quân Trần

Cảo ở Đông Triều (Quảng Ninh)

Nghĩa quân cạo trọc đầu, chỉ để 3 chỏm tóc

nên gọi là “quân 3 chỏm” Nghĩa quân 3 lần

tấn công vào kinh thành Thăng Long có lần

khiến cho vua quan nhà Lê bỏ chạy vào

Thanh Hoá

Th

ảo luận :

? Em có nhận xét gì về phong trào đấu tranh

của nông dân TK XVI ?

 Quy mô nhưng nồ ra lẻ tẻ, chưa đồng

loạt

? Các cuộc khởi nghĩa bị thất bại nhưng có ý

nghĩa như thế nào ?

 Tấn công mạnh mẽ vào chính quyền nhà

Lê đang mục nát

a/ Nguyên nhân:

- Đời sống nhân dân cực khổ

- Mâu thuẩn giữa nhân dân – địa chủ, nhân dân – nhà nước phong kiến ngày càng gay gắt

b/ Các cuộc khởi nghĩa:

- Trần Tuân (1511) ở Hưng Hoá (Tây Bắc) và Sơn Tây (Phú Thọ)

- Lê Huy, Trịnh Hưng (1512) ở Nghệ An và phát triển ra Thanh Hoá

- Trần Cảo (1516) ở Đông Triều (Quảng Ninh), “nghĩa quân 3 chỏm” đã 3 lần tấn công Thăng Long, vua Lê chạy phải chạy về Thanh Hoá

->Ý nghĩa: dù thất bại nhưng cũng góp phầnlàm suy yếu nhà Lê

4 Củng cố:

? Trình bày nguyên nhân và ý nghĩa của phong trào nông dân khởi nghĩa thế kỉ XVI ?

5 Dặn dũ :

- Học bài , đọc trước phần 2

- Trỡnh bày sự kiện chiến tranh Nam Bắc – Triều và Trịnh – Nguyễn ?

Chửụng V: ẹAẽI VIEÄT ễÛ CAÙC THEÁ Kặ XVI – XVIII

Baứi 22: Sệẽ SUY YEÁU CUÛA NHAỉ NệễÙC PHONG KIEÁN TAÄP QUYEÀN

(THEÁ Kặ XVI – XVIII)

II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH – NGUYỄN

I - Mục tiêu bài học :

1 Kiến thức :

- Hiểu rõ nguyên nhân các cuộc chiến tranh

- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối vơi dân tộc và sự phát triển của đất nớc

- Đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến

- Sưu tầm tài liệu cú liờn quan

III - Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài:

- Phong trào khởi nghĩa thế kỉ XVI chỉ là bớc mở đầu đánh dấu sự suy yếu mục nát củatriều Lê, lợi dụng sự suy yếu đố các thế lực phong kiến đã thâu tóm quyền hành vào tay mìnhgây ra sự xung đột mâu thuẫn hình thành phe phái, gây chiến tranh liên miên đó là cuộc chiếntranh Nam- Bắc triều và chiến tranh Trịnh- Nguyễn, đã để lại hậu quả nặng nề cho đất nớc, cholịch sử dân tộc

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy – trũ Kiến thức cần đạt

Hoạt động 1 : Cỏ nhõn / nhúm

? Sửù suy yeỏu cuỷa nhaứ Leõ ủaừ theồ hieọn nhử theỏ

naứo?  trieàu ủỡnh phong kieỏn roỏi loaùn, caực phe

phaựi lieõn tuùc cheựm gieỏt laón nhau

? Bắc triều đợc thành lập ntn?

-> Naờm 1527, Maùc ẹaờng Dung cửụựp ngoõi nhaứ

Leõ laọp ra nhaứ Maùc  goùi laứ Baộc Trieàu

GV: Mạc Đăng Dung là ngời xuất thân trong gia

đình đánh cá ở Nghi Dơng <Hải Phòng> trúng

tuyển kì thi võ 1508 đợc tuyển vào quân tức vệ rồi

thăng chức phó tớng Ông khéo lợi dụng cơ hội

thâu tóm quyền lực, củng cố địa vị rồi truất ngôi

vua lập ra nhà Mạc thay nhà Lê

Gv : Thời Lê thế kỉ XVI với ông vua bất tài vô

dụng, độc ác, đắm say sắc dục thì rõ ràng Triều

Mạc là một vơng triều mới có nhiều tiến bộ hơn

Triều Mạc đã tạo ra đợc một thời gian dài ổn định

tình hình trong nớc

“ Ban đêm không có trộm cớp, ngời buôn không

phải mang vũ khí, của rơi ngoài đờng không ai

nhặt, cổng ngoài không đóng, thờng xuyên đợc

mùa to, trong cõi tạm yên lao động công nông,

th-ơng nghiệp phát triển, thi cử đều đặn

<1527-1592> mở 22 khoa thi lấy đỗ 482 tiến sĩ, 13 trạng

nguyên".

Gv :Triều Mạc thành lập cha lâu thì Nguyễn Kim

vào Thanh Hoá lập ngời họ Lê lên làm vua

<Lê Duy Ninh- chính quyền này gọi là Lê Trung

Hng> Thực ra quyền hành trong tay họ Nguyễn

? Vì sao hình thành Nam triều?

- Nguyễn Kim và con cháu họ Lê không thần phục,

Mạc Đăng Dung -> gây thế lực >< nhau

II Cỏc cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn

1 Chiến tranh Nam – Bắc triều :

a Nguyờn nhõn :

- 1527 Mạc Đăng Dung cớp ngôi nhà Lêlập nhà Mạc -> Bắc triều

b Diễn biến :

_ Naờm 1533, Nguyeón Kim vaứo ThanhHoaự, laỏy danh nghúa “phuứ Leõ dieọt Maùc”

Gv : Dùng bản đồ Việt Nam giới thiệu.

? Nguyeõn nhaõn dẫn đến chieỏn tranh phong kieỏn

Nam Baộc trieàu ?  Do maõu thuaồn giửừa nhaứ Leõ

vaứ nhaứ Maùc

? Cuoọc chieỏn tranh dieón ra nhử theỏ naứo ? 

- Từ 1527-1592 chiến tranh Nam-Bắc triều (50

năm - 38 trận lớn , ác liệt ) ->1592 Nam triều

chiếm đợc Thăng Long, họ Mạc chạy lên Cao

Bằng

? Cuoọc chieỏn tranh Nam – Baộc trieàu ủaừ gaõy tai

hoùa gỡ cho nhaõn daõn ?  Gaõy toồn thaỏt lụựn veà

ngửụứi vaứ cuỷa

_ Cho hoùc sinh ủoùc ủoaùn in nghieõng trong Sgk

Th

ảo luận :

? Em coự nhaọn xeựt gỡ veà tớnh chaỏt cuỷa cuoọc chieỏn

tranh ?  Caực taọp ủoaứn phong kieỏn tranh chaỏp,

noõng daõn chũu cửùc khoồ nhieàu

-> Chiến tranh phi nghĩa tranh giành quyền lực

? Keỏt quaỷ cuoọc chieỏn tranh ?  Naờm 1592, Nam

trieàu chieỏm ủửụùc Thaờng Long  nhaứ Maùc ruựt

leõn Cao Baống  chieỏn tranh chaỏm dửựt

GV minh hoạ thêm: Nhân dân tiếp tục đi lính, đi

phu, giai đoạn bi tàn:

Cái cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đa chồng tiếng hát nỉ non

Nàng về nuôi cái cùng con

Để anh đi trẩy nớc non Cao Bằng

Hoạt động 2 : Cỏ nhõn / Nhúm

? Sau chiến tranh Nam - Bắc triều, tình hình nớc ta

có gì thay đổi?

 Naờm 1545, Nguyeón Kim cheỏt, con reó laứ Trũnh

Kieồm leõn naộm chớnh quyeàn ( Đàng Ngoài )

Gv : Cho Hs quan sát phủ chúa Trịnh tranh vẽ thế

kỉ XVII <H50>

? Quan sát bức tranh này em có nhận xét gì?

Gv : Phủ chúa Trịnh rộng rãi có tờng bao bọc, bên

trong- ngoài có nhà ở thấp cho lính ở, cung điện

xây 2 tầng thoáng đãng, đồ sộ, nguy nga, lộng lẫy

bằng gỗ Lim Chúa lấn áp dần quyền vua Lê, vua

chỉ còn là cái bóng mờ nhạt trong cung tẩm

? Sửù hỡnh thaứnh theỏ lửùc ủaứng trong nhử theỏ naứo ?

 Con thửự cuỷa Nguyeón Kim laứ Nguyeón Hoaứng

lo sụù, xin vaứo traỏn thuỷ Thuaọn Hoaự, Quaỷng Nam

? ẹaứng ngoaứi – ẹaứng trong do ai cai quaỷn ?

+ ẹaứng ngoaứi: hoù Trũnh xửng vửụng goùi laứ

laọp ra Nam trieàu

- Từ 1527-1592 chiến tranh Nam-Bắctriều đỏnh nhau hơn 50 năm , chiếntrường kộo dài từ Thanh – Nghệ ra Bắc

- 1592 Nam triều chiếm đợc Thăng Long,

- Nguyeón Hoaứng lo sụù xin vaứo traỏn thuỷ Thuaọn Hoaự ( Quaỷng Nam) , xaõy dửùng lửùc lửụùng ủeồ choỏng laùi Nhaứ Trũnh (ẹaứng trong)

chúa Trịnh, biến vua Lê thành bù nhìn.

+ Đàng trong: chúa Nguyễn cai quản

? Cuộc chiến tranh giữa hai thế lực này đã diễn

ra như thế nào ?  đánh nhau 7 lần từ năm 1627

đến năm 1672, Quảng Bình và Nghệ An trở

thành chiến trường ác liệt Cuối cùng hai bên lấy

sông Gianh làm ranh giới

? Cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn đã dẫn đến

hậu quả như thế nào ?

+ Chia cắt kéo dài tới 200 năm, gây trở ngại

cho giao lưu kinh tế, văn hoá, làm suy giảm tiềm

lực đất nước

- Đàng ngồi : Đến đời Trịnh Tùng , tuy họ trịnh

nắm mọi quyền hành nhưng vẫn dựa vào vua Lê “

Vua Lê – chúa Trịnh”

- Đàng trong : họ Nguyễn truyền đời “chúa

Nguyễn”

? Tính chất của cuộc chiến tranh Trịnh -

Nguyễn?  Phi nghĩa, giành giật quyền lợi và

địa vị trong phe phái phong kiến, phân chia hai

miền đất nước

Th

ảo luận :

? Nhận xét về tình hình chính trị – xã hội ở

nước ta TK XVI – XVIII ?  không ổn định do

chính quyền luôn luôn thay đổi và chiến tranh

liên tiếp xảy ra, đời sống nhân dân rất cực khổ

- Học bài , đọc trước bài 23

- Nhận xét tình hình kinh tế nơng nghiệp Đàng trong , Đàng ngồi ? Vì sao kinh tế nơngnghiệp Đàng trong phát triển ?

Tuần : 25 Ngày soạn : 23/02/2011

Baứi 2 3: KINH TẾ VĂN HểA THẾ KỈ XVI – XVIII

I – KINH TẾ

I - Mục tiêu bài học :

1.Kiến thức :

Học sinh thấy rõ

- Sự khác nhau của kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hoá ở hai miền đất nớc, nguyênnhân dẫn đến sự khác nhau đó

- Mặc dù chiến tranh phong kiến thờng xuyên xảy ra và kéo dài, nhng kinh tế có nhữngbớc tiến đáng kể đặc biệt là đàng trong

- Những nét lớn về mặt văn hoá của đất nớc, những thành tựu văn học, nghệ thuật củacha ông ta đặc biệt là văn nghệ dân gian

- Nhận biết các địa danh trên bản đồ Việt Nam

- Nhận xét đợc trình độ phát triển của lịch sử dân tộc thế kỉ XVI-XVIII

- Sưu tầm tài liệu cú liờn quan

II - Tiến trình bài dạy :

1 Kiểm tra bài cũ :

2 Giới thiệu bài:

Cuộc chiến tranh phong kiến liên miên giữa hai thế lực Trịnh- Nguyễn đã gây bao đauthơng, tổn hại cho đất nớc, đặc biệt gây ra sự phân chia, cát cứ kéo dài, ảnh hởng lớn đến sựphát triển chung của đất nớc, songnền kinh tế vẫn có những nét phát triển mới nhất là kinh tế

đàng trong Để hiểu rõ hơn nền kinh tế đất nớc trong giai đoạn lịch sử này

-Hôm nay

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần đạt

- Ruộng đất công bị cờng hào đem cầm bán

? Cờng hào đem cầm bán ruộng đất công đã

ảnh hởng đến sản xuất nông nghiệp và đời

sao kinh tế đàng trong phát triển hơn?)

- Ra sức khai hoang vùng Thuận - Quảng để

- Cung cấp nông cụ, lơng ăn, lập thành làng ấp

- ở Thuận Hoá, chiêu tập dân lu vong, tha tô

thuế binh dịch 3 năm, khuyến khích họ trở về

? Phủ Gia Định gồm có mấy dinh? thuộc

những tỉnh nào ngày nay?

? Em hãy phõn tớch tính tích cực của chúa

Nguyễn trong việc phát triển nông nghiệp.

- Lợi dụng thành quả lao động để chống lại họ

Trịnh, song những biện pháp của chúa Nguyễn

thi hành có tỏc dụng thúc đẩy nông nghiệp

Đàng Trong phát triển mạnh (nhất là vùng

đồng bằng sông Cửu Long năng suất lúa rất

cao)

1.Nông nghiệp

a/ ẹaứng ngoaứi: Suy yeỏu vỡ chieỏn tranh

_ Chớnh quyeàn hoù Trũnh khoõng chaờm lo thuỷy lụùi,

khai hoang

_ Ruoọng ủaỏt boỷ hoang, maỏt muứa ủoựi keựm, daõn phieõu taựn

 ẹụứi soỏng nhaõn daõn ủoựi khoồ

b/ ẹaứng trong: phaựt trieồn

_ Chớnh quyeàn toồ chửực di daõn khai hoang._ Laọp thaứnh laứng aỏp

_ Naờm 1698 Nguyeón Hửừu Caỷnh vaứo Nam laọp phuỷ Gia ẹũnh goàm 2 dinh:

- Nhờ khai hoang và điều kiện tự nhiờn -> nụng nghiệp phỏt triển

? Sự phát triển sản xuất ảnh hởng như thế nào

đến xó hội ?

- Hình thành tầng lớp địa chủ lớn chiếm

ruộng đất Nhng nhìn chung đời sống

nhân dân vẫn ổn định

? Em hãy nhận xét sự khác nhau giữa KT nông

nhiệp Đàng Trong và Đàng Ngoài?

- Đờng mía Quảng Nam, nổi tiếng thế giới

G:Kéo tơ, dệt lụa ở khắp nơi: “Gái thì giữ việc

- Sản phẩm đẹp hài hoà cân đối, gốm men

trắng ngà đợc ngời nớc ngoài a chuộng

? Nghề thủ công phát triển kéo theo sự phát

triển của nghề nào?

?Hoạt động thơng nghiệp diễn ra nh thế nào?

? Em có nhận xét gì các phố phờng thời bấy

giờ?

- Đẹp, rộng, lát gạch, xếp theo hàng buôn bán

GV minh hoạ thêm:

- Thăng Long có 36 phố phờng

“Rủ nhau đi khắp phố phờng

Ba mơi sáu phố dành dành chẳng sai

Hàng buồm, hàng quạt, hàng gai

Hàng điều, hàng giò, hàng bè, hàng khay”

? Quê em có chợ, phố nào?

- Tự kể

? Chúa Trịnh, chúa Nguyễn có thái độ ntn

trong việc buôn bán với ngời nớc ngoài?

- Ban đầu tạo ĐK cho thơng nhân châu á, châu

Âu vào buôn bán, mở cửa hàng để nhờ họ mua

-Tàu bè ra vào thuận lợi, chính quyền khuyến

khích buôn bán, trung tâm trao đổi hàng hoá

“ Nhất Kinh Kì, nhì phố Hiến”

Thảo luận nhúm :

2 Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán.

+ Hạn chế ngoại thơng

? Vì sao đến giai đoạn sau, chính quyền Trịnh

- Nguyễn chủ trơng hạn chế ngoại thơng?

- Sợ ngời phơng Tây có ý đồ xâm chiếm nớc ta

4 Củng cố:

? Trỡnh bày sự khỏc nhau giữa nụng nghiệp Đàng trong và Đàng ngoài ?

? Thủ cụng nghiệp và thương nghiệp phỏt triển như thế nào ?

5 Dặn dũ :

- Học bài , đọc trước bài 23 Phần Văn húa

- Vỡ sao nghệ thuật dõn gian thời kỡ này phỏt triển cao ?

Baứi 2 3: KINH TẾ VĂN HểA THẾ KỈ XVI – XVIII

- Đạo thiên chúa đợc truyền bá vào nớc ta đồng thời với việc thơng nhân Châu á đến nớc

ta tìm nguồn lợi và tài nguyên, chữ quốc ngữ ra đời, xuất phát từ nhu cầu truyền đạo của cácgiáo sĩ

2 Kĩ năng:

- Phân tích, đánh giá về 1 giai đoạn Lịch sử

3 T t Ở ng:

- Hiểu rõ truyền thống văn hoá của dân tộc luôn phát triển dù ở bất kì hoàn cảnh nào

- Bồi dỡng ý thức bảo vệ văn hoá dân tộc

- Sưu tầm tài liệu cú liờn quan

III – Hoạt động dạy – học :

1 Kiểm tra bài cũ :

2 Giới thiệu bài :

- Mặc dù thế kỉ XVI-XVII đất nớc ta không ổn định về chính trị song nền kinh tế vẫn

đạt sự phát triển nhất định, cùng với nó nền văn hoá nớc ta ở giai đoạn nàycó nhiều khởi sắc sovới trớc Để hiểu rõ hơn nền văn hoá giai đoạn này Hôm nay

3 Bài mới :

Hoạt động dạy – học Nội dung kiến thức cần đạt

Hoạt động 1 : Cỏ nhõn / nhúm

? ễÛ TK XVI – XVII, nửụực ta coự nhửừng toõn

giaựo naứo?  Nho giaựo, Phaọt giaựo, ẹaùo giaựo

Sau theõm Thieõn chuựa giaựo

? Noựi roừ sửù phaựt trieồn cuỷa caực toõn giaựo ủoự ?

 Nho giaựo vaón ủửụùc ủeà cao trong hoùc taọp,

thi cửỷ vaứ tuyeồn lửùa quan laùi Phaọt giaựo, ẹaùo

giaựo ủửụùc phuùc hoài

? Vỡ sao luực naứy Nho giaựo hkoõng coứn chieỏm

ủũa vũ ủoọc toõn ?

 Vỡ caực theỏ lửùc phong kieỏn tranh giaứnh

ủũa vũ, Vua Leõ trụỷ thaứnh buứ nhỡn

Thảo luận nhúm :

? Nho giaựo, Phaọt giaựo, ẹaùo giaựo ụỷ caực theỏ kổ

XVI – XVII coự gỡ khaực so vụựi theỏ kổ XV ?

+ Thụứi Leõ sụ (theỏ kổ XV), chớnh quyeàn

phong kieỏn vửứa ủeà cao Nho giaựo, vửứa haùn

cheỏ vai troứ Phaọt giaựo vaứ ẹaùo giaựo, do ủoự

Nho giaựo chi phoỏi saõu saộc caực hoaùt ủoọng

vaờn hoựa

+ Theỏ kổ XVI, vụựi sửù suy thoaựi cuỷa cheỏ ủoọ

phong kieỏn taọp quyeàn, Nho giaựo maỏt daàn

tớnh lụùi haùi cuỷa moọt coõng cuù thoỏng trũ tinh

thaàn

1/ Toõn giaựo.

a/ Nho giaựo, phaọt giaựo, ẹaùo giaựo:

_ TK XVI – XVII, Nho giaựo vaón ủửụùc ủeà cao

_ Phaọt giaựo, ẹaùo giaựo ủửụùc phuùc hoài

_ ễÛ noõng thoõn, nhaõn daõn vaón giửừ neỏp soỏng vaờn hoựa truyeàn thoỏng

 Phaọt giaựo vaứ ẹaùo giaựo coự xu hửụựng phaựt

trieồn trụỷ laùi

? Neỏp soỏng vaờn hoựa truyeàn thoỏng ụỷ noõng

thoõn ủửụùc bieồu hieọn nhử theỏ naứo ? 

+ Laứng xaừ thụứ Thaứnh Hoaứng

+ Gia ủỡnh thụứ toồ tieõn

+ Hoọi laứng, vui chụi, giaỷi trớ, mong ủửụùc

muứa.( là hình thức sinh hoạt văn hoá phổ biến

trong làng quê.)

? Theo em caực hỡnh thửực sinh hoaùt vaờn hoaự

ủoự coự taực duùng gỡ ?

_ Thaột chaởt tỡnh ủoaứn keỏt

_ Giaựo duùc veà tỡnh yeõu queõ hửụng ủaỏt

nước

? Em hãy kể một số lễ hội mà em biết?

- Hội làng Gióng, Làng Lim, chọi trâu Đồ

Sơn<HP>

Hs : Quan sát H53 em có nhận xét gì?

- Tranh mô tả về biểu diễn võ nghệ ở hội làng:

Thổi kèn, đánh trống, cổ vũ, đấu kiếm, bắn

cung, đâm lao

? Caõu ca dao “Nhieóu ủieàu …” noựi leõn ủieàu

gỡ?  ẹoự laứ lụứi daùy ngửụứi daõn moọt nửụực

phaỷi bieỏt yeõu thửụng, ủoaứn keỏt giuựp ủụừ

“Một con ngựa đau cả tàu ”

“Thơng nhau chia củ sắn lùi ”

? ẹaùo Thieõn chuựa baột nguoàn tửứ ủaõu ? Vỡ sao

laùi xuaỏt hieọn ụỷ nửụực ta ?  Baột nguoỏn tửứ

chaõu AÂu Tửứ TK XVI, caực giaựo sú phửụng

Taõy theo thuyeàn buoõn truyeàn baự ủaùo Thieõn

chuựa

Gv : Đạo thiên chúa có từ thế kỉ I ở đế quốc

Rô Ma cổ đại, ngày càng thịnh hành ở Châu

âu giữ vai trò thống trị trong đời sống tâm linh

con ngời

Châu Âu từ thế kỉ XVI các giáo sĩ phơng Tây

theo thuyền buôn phơng Tây truyền đạo vào

nớc ta

? Thaựi ủoọ cuỷa chớnh quyeàn Trũnh – Nguyeón

b/ Thieõn chuựa giaựo:

_ Tửứ naờm 1533, caực giaựo sú (ngửụứi Boà ẹaứo Nha) theo thuyeàn buoõn phửụng Taõy vaứo truyeàn ủaùo ụỷ nửụực ta

_ Tửứ theỏ kổ XVII – XVIII ủaùo Thieõn chuựa phaựt trieồn

đối với đạo Thiên chúa ?  Không hợp với

cách cai trị dân nên tìm cách ngăn cấm

? Vì sao trong một thời gian dài, chữ quốc

ngữ không được sử dụng ?  Giai cấp

phong kiến không sử dụng  bảo thủ, lạc

hậu

? Theo em, chữ Quốc ngữ ra đời đóng vai

trò gì trong quá trình phát triển văn hóa

Việt Nam ?

 Là công cụ thông tin rất thuận tiện, có

vai trò quan trọng trong văn học viết

Hoạt động 3 : Cá nhân / nhĩm

? Văn học trong giai đoạn này có những

thành tựu gì nổi bật ?  Văn học chữ Nôm

rất phát ttriển (truyện, thơ)

_Gv: Nhấn mạnh bộ sử thơ Nôm “Thiên

Nam ngữ lục” dài hơn 8000 câu, rất giá trị

Đây là bộ diễn ca lịch sử có tinh thần dân

tộc sâu sắc, sử dụng nhiều câu ca dao tục

ngữ

Thảo luận :

? Thơ Nôm xuất hiện ngày càng có rất

nhiều ý nghĩa như thế nào đối với tiếng nói

và văn hóa dân tộc ?

+ Khẳng định người Việt có ngôn ngữ

riêng của mình

+ Nền văn học dân tộc sáng tác bằng chữ

Nôm không thua kém bất cứ một nền văn

học nào khác

+ Thể hiện ý chí tự lập tự cường của dân

_ Giáo sư A-lêc-xăng đơ Rốt là người đónggóp quan trọng trong việc tạo ra chữ quốcngữ

3/ Văn học và nghệ thuật dân gian.

phản ánh nội dung gì ?  Ca ngợi hạnh

phúc con người, tố cáo những bất công trong

xã hội, sự thối nát của triều đình phong

kiến

? Ở TK XVI – XVII, nước ta có những nhà

văn, nhà thơ nổi tiếng nào ?  Nguyễn

Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ

_ Cho học sinh phần in nghiêng trong SGK

? Nhật xét vai trò của họ đối với sự phát

triển văn học dân tộc ?  Là người có tài,

yêu nước thương dân, thơ văn mang tính

triết lý sâu sa Các tác phẩm của họ là di

sản văn hoá dân tộc

? Em có nhận xét gì về văn học dân gian

thời kì này ? (thể loại, nội dung)

+ Nhiều thể loại phong phú: Truyện Nôm,

truyện tiếu lâm, thơ lục bát, song thất lục

bát

+ Nội dung: phản ánh tinh thần, tình cảm

lạc quan yêu thương con người của nhân

dân lao động

? Nghệ thuật dân gian gồm mấy loại hình ?

 văn học dân gian ,điêu khắc và sân khấu

? Những thành tựu của nghệ thuật điêu

khắc?  Nét chạm trổ đơn giản, dứt khoát

_ Học sinh đọc đoạn in nghiêng trong Sgk

? Kể tên một số loại hình nghệ thuật dân

gian mà em biết ?  Nghệ thuật sân khấu:

? Em hãy trình bày một vài nét về các tơn giáo ở nước ta thời kì này ?

? Văn học và nghệ thuật dân gian thời kì này cĩ điểm gì mới ?

5 Dặn dị :

- Học bài , đọc trước bài 24

- Trình bày 1 vài nét về các cuộc khởi nghĩa nơng dân Đằng Ngồi thế kỉ XVIII ?

Bài 24: