I.Mục tiêu: - Giúp học sinh : + Bằng thí nghiệm khẳng định đợc rằng ta nhận biết đợc ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta và ta nhìn thấy các vật khi có ánh sáng từ các vật đó truy
Trang 1Tuần 1: Ngày soạn:……… Ngày giảng:………
Chơng I: Quang học
Tiết 1: Nhận biết ánh sáng- Nguồn sáng và vật sáng
I.Mục tiêu:
- Giúp học sinh :
+ Bằng thí nghiệm khẳng định đợc rằng ta nhận biết đợc ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt
ta và ta nhìn thấy các vật khi có ánh sáng từ các vật đó truyền vào mắt ta
+ Phân biệt đợc nguồn sáng và vật sáng
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực nghiệm, quan sát, phân tích hiện tợng để rút ra kết luận
II.Chuẩn bị:
Gv: 1 đèn pin, bảng phụ, 1 gơng phẳng, 1 miếng bìa
Hs: Mỗi nhóm hs: 1 hộp kín trong đó dán sẵn một mảnh giấy trắng, bóng đèn pin đợc gắn bên trong hộp
Pin, dây dẫn, công tắc
III.Các hoạt động trên lớp:
Họat động 1: Tổ chức – Kiểm tra bài cũ:
A Tổ chức :
Kiểm tra sĩ số lớp 7A
7B
7C
B Kiểm tra bài cũ:
?1 Một ngời không bị dị tật, bệnh về mắt có khi nào mở mắt mà không nhìn thấy vật để tr ớc mặt không?
?2 Vậy khi nào ta nhìn thấy một vật?
GV giới thiệu về chơng trình và nội dung, yêu cầu của chơng I và đặt vấn đề vào bài mới
C. Bài mới:
Hoạt động 2: I Nhận biết ánh sáng:
? Đọc 4 trờng hợp nêu trong SGK?
? Thảo luận nhóm bàn hãy cho biết trong trờng hợp
nào mắt ta nhận biết đợc ánh sáng?
? Trả lời câu C1?
? Hoàn thành kết luận?
Hoạt động 3: II Nhìn thấy một vật:
Gv cho Hs quan sát hộp kín và xác định xem trong
hộp kín đó có vật gì?
? vậy khi nào ta nhìn thấy một vật? Thảo luận và nêu
các bớc làm thí nghiệm?
Gv cho Hs làm thí nghiệm và thảo luận trả lời câu
C2
? Tại sao ta nhìn thấy mảnh giấy trắng ở trong hộp
kín đó?
? Hoàn thành kết luận?
? Căn cứ vào đâu mà em khẳng định rằng ta nhìn
thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào
mắt ta? Gợi ý: ? Hãy so sánh trong hai trờng hợp của
thí nghiệm?
? Trong hai vật, bóng đèn đang phát sáng và mảnh
giấy trắng thì vật nào phát ra ánh sáng và vật nào
không tự phát ánh sáng mà phải nhờ ánh sáng từ vật
khác chiếu vào rồi hắt ra ánh sáng ?
Hoạt động 4: III Vật sáng và nguồn sáng:
Gv giới thiệu về nguồn sáng và vật sáng
? Vậy trong hai vật ở thí nghiệm trên, vật nào là
nguồn sáng ? vật nào là vật sáng?
? Thảo luận và hoàn thành kết luận?
a Quan sát và thí nghiệm:
b Kết luận:
Mắt ta nhận biết đợc ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
a Thí nghiệm:
b Kết luận:
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta
(*) Kết luận: (SGK)
Trang 2? Vậy nguồn sáng và vật sáng khác nhau ở điểm
nào? Cho ví dụ về nguồn sáng và vật sáng?
Hoạt động 5: Củng cố và hớng dẫn về nhà:
?1 Hãy cho biết trong cuộc thảo luận ở đầu bài thì bạn nào đúng? Vì sao?
?2 Trả lời câu C5
?3 Hoàn thành các câu sau:
- Ta nhận biết đợc ánh sáng khi ……
- Ta nhìn thấy một vật khi………
- Nguồn sáng là vật tự nó ………
- Vật sáng gồn………
- Nhìn thấy màu đỏ khi ………
- Có ……… ánh sáng màu - Vật đen , không trở thành…………
E Hớng dẫn về nhà:
-Trả lời các câu C1…C3
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Làm các bài tập 1.1 đến 1.5 ( 3 / SBT)
Tuần 2: Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 2: Sự truyền ánh sáng
I.Mục tiêu:
- Biết làm thí nghiệm để xác định đợc đờng truyền của ánh sáng
- Phát biểu đợc định luật truyền thẳng của ánh sáng
- Biết vận dụng định luật truyền thẳnh của ánh sáng vào xác định đờng thẳng trong thực tế
- Nhận biết đợc đặc đuểm của 3 loại chùm sáng
- Hs có kĩ năng làm các thí nghiệm và có thái độ nghiêm túc khi làm thí nghiệm
II.Chuẩn bị:
Gv và mỗi nhóm Hs: - 1 ống nhựa cong, 1 ống nhựa thẳng
-1 đèn pin, 3 màn chắn có đục lỗ, 3 đinh ghim
III Các hạot động trên lớp:
Hoạt động 1: Tổ chức – Kiểm tra bài cũ:
A Tổ chức:
Kiểm tra sĩ số lớp 7A
7B
7C
B Kiểm tra bài cũ:
HS1: Khi nào ta nhận biết đợc ánh sáng? Khi nào ta nhìn thấy vật?
Trong các vật sau, vật nào là nguồn sáng: Mặt trời, Bóng đèn pin đang sáng, Quyển sách ở trớc mặt em, Cây xanh ngoài sân trờng
Đặt vấn đề:
C Bài mới:
Hoạt động 2: I Đờng truyền của ánh sáng
? Đọc SGK và quan sát hình 2.1, hãy cho biết
để làm thí nghiệm đó ta cần dùng những dụng
cụ gì? và xác định các bớc làm thí nghiệm?
Gv phát dụng cụ cho Hs theo nhóm và yêu cầu
các nhóm làm theo hớng dẫn, Gv trợ giúp các
nhóm làm chậm
? Trả lời câu C1
? Vậy ánh sáng truyền theo đờng nào? Làm thế
nào ta kiểm tra đợc điều này?
Gv nêu cách làm thí nghiệm kiểm tra và làm
mẫu cho Hs quan sát Gv cho các nhóm làm
theo Gv
? Vậy qua hai thí nghiệm ta rút ra đợc kết luận
I Đờng truyền của ánh sáng:
1 Thí nghiệm:
- Dùng ống cong không nhìn thấy sợi tóc bóng đèn
- Dùng ống thẳng nhìn thấy sợi tóc bóng đèn
2 Kết luận:
Đờng truyền của ánh sáng trong không khí là
Trang 3gì về đờng truyền của ánh sáng?
? Đọc kết luận?
Gv giới thiệu về khái niệm môi trờng đồng tính
và đa ra định luật truyền thẳng của ánh sáng
? Phát biểu lại nội dung định luật?
Hoạt động 3: III Tia sáng và chùm sáng
? Quy ớc của tia sáng nh thế nào?
? Hãy vẽ tia sáng từ điểm sáng S đến điểm M?
Gv nhắc lại quy ớc về tia sáng và cách vẽ tia
sáng
Gv giới thiệu về chùm sáng và cho Hs quan sát
hình ảnh của chùm sáng
? Quy ớc vẽ chùm sáng nh thế nào?
? Quan sát hình 2.5 và cho biết đặc điểm của
các loại chùm sáng đó?
Gv đa ra tên gọi ba loại chùm sáng đó
? Hãy hoàn thành các câu trong C3?
Gv làm thí nghiệm để cho Hs quan sát rõ về ba
loại chùm sáng đó
đờng thẳng
3 Định luật truyền thẳng của ánh sáng:
( SGK/ 7)
III Tia sáng và chùm sáng:
1 Tia sáng:
Đờng truyền của ánh sáng đợc biểu diễn bằng một đờng thẳng có hớng tia sáng
2 Chùm sáng:
a Cách vẽ:
Vẽ hai tia sáng ngoài cùng của mỗi chùm sáng
b Ba loại chùm sáng:
- Chùm sáng song song:
- Chùm sáng hội tụ:
- Chùm sáng phân kỳ:
Hoạt động 4: Củng cố - Hớng dẫn về nhà :
D Củng cố:
? Đọc mục ghi nhớ và mục Có thể em cha biết
? Đọc và nêu cách làm câu C5? Gv cho Hs làm và trả lời câu C5
? Có mấy loại chùm sáng? Phân biệt các loại chùm sáng đó?
E Hớng dẫn về nhà:
- Học kỹ bài Tập vẽ tia sáng và các loại chùm sáng
- Làm các bài tập 2.1 đến 2.4 ( SBT / 4 )
Tuần 3: Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 3: ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng
I Mục tiêu:
- Nhận biết đợc bóng tối và bóng nửa tối, giải thích đợc hiện tợng.
- Giải thích đợc vì sao có hiện tợng nhật thực, nguyệt thực
- Vận dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng, giải thích một số hiện tợng trong thực tế và hiểu
đợc một số ứng dụng của định luật truyền thẳng của ánh sáng
II Chuẩn bị:
Mỗi nhóm Hs và Gv:
- 1 đèn pin, 1 vật cản, 1 màn chắn
- Tranh vẽ hình 3.3, 3.4
III Các hoạt động trên lớp:
Hoạt động 1: Tổ chức – Kiểm tra bài cũ
A Tổ chức:
Kiểm tra sĩ số lớp 7A
7B
7C
B Kiểm tra bài cũ:
HS1: Phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng? Nêu cách vễ tia sáng từ điểm sáng S đến
điểm M?
? Thế nào là môi trờng trong suốt đồng tính?
HS2: Có mấy loại chùm sáng? Nêu đặc điểm của các loại chùm sáng đó? Vẽ hình minh hoạ?
GV đặt vấn đề nh trong SGK
C Bài mới:
Hoạt động 2: I Bóng tối – Bóng nửa tối
? Đọc thí nghiệm 1 và nêu dụng , tiến trình làm
thí nghiệm 1?
Gv làm thí nghiệm 1, Hs quan sát và thảo luận
I Bóng tối – Bóng nửa tối:
1 Thí nghiệm1:
Trang 4trả lời câu C1.
Gv vẽ hình minh hoạ và giải thích hiện tợng
? Hoàn thành nhận xét
Gv nhắc lại và ghi bảng
Gv thay bóng đèn và đặt bóng đèn gần màn
chắn hơn
? Quan sát và nêu hiện tợng xảy ra? Cho biết
có gì khác so với hiện tợng trên?
? Vì sao lại có sự khác nhau vậy?
Gv cho Hs giải thích dựa vào hiện tợng 1 Gv
bổ sung và nhận xét lại cho hoàn chỉnh
? Các vùng trên có điểm gì khác nhau?
? Hoàn thành nhận xét?
Gv nhắc lại khái niệm bóng tối và bóng nửa tối
Hoạt động 3: II Nhật thực – Nguyệt thực:
? Hãy trình bày quĩ đạo chuyển động của Mặt
Trăng, Mặt Trời và Trái Đất?
? Quan sát hình 3.3 và 3.4, hãy cho biết khi nào
thì có hiện tợng Nhật thực? Khi nào thì có hiện
tợng Nguyệt thực?
? Trả lời câu C3 và C4?
? Hãy giải thích vì sao lại có hiện tợng Nhật
thực và Nguyệt thực?
Gv vẽ hình và giải thích lại cho Hs
* Nhận xét: Trên màn chắn đặt phía sau vật cản
có một vùng không nhận đợc ánh sáng từ nguồn sáng tới gọi là bóng tối
2 Thí nghiệm 2:
* Nhận xét: Trên màn chắn đặt phía sau vật cản
có vùng chỉ nhận đợc ánh sáng từ một phần của nguồn sáng gọi là bóng nửa tối
II Nhật thực – Nguyệt thực:
1 Nhật thực:
Khi mặt trời, mặt trăng và trái đất nằm trên cùng một đờng thẳng và mặt trăng nằm giữa thì xuất hiện nhật thực
+ Nhật thực toàn phần: thuộc vùng bóng tối + Nhật thực một phần: thuộc vùng bóng nửa tối
2 Nguyệt thực:
Khi mặt trời, mặt trăng và trái đất nằm trên cùng một đờng thẳng và trái đấtnằm giữa thì xuất hiện nguyệt thực
Hoạt động 4: Củng cố – Hớng dẫn về nhà:
D Củng cố:
? Trả lời câu C6?
? Nguyên nhân chung gây ra hiện tợng nhật và nguyệt thực là gì? ( do ánh sáng truyền đi theo đ-ờng thẳng )
? Đọc mục Ghi nhớ và mục Có thể em cha biết?
E.Hớng dẫn về nhà :
- Học kỹ bài và xem trớc bài mới
- Làm các bài tập 3.1 đến 3.4 ( SBT / 5 )
Tuần 4: Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 4: Định luật phản xạ ánh sáng
I Mục tiêu:
- Tiến hành đợc thí nghiệm để nghiên cứu đờng đi của tia sáng phản xạ trên gơng phẳng.
- Biết xác định tia tới, tia phản xạ, góc tới, góc phản xạ
- Phát biểu đợc định luật phản xạ ánh sáng
- Biết ứng dụng định luật phản xạ ánh sáng để đổi hớng đờng truyền của ánh sáng theo mong muốn
II Chuẩn bị:
Mỗi nhóm Hs và Gv:
- 1 gơng phẳng có giá đỡ
- 1 hộp đèn
- 1 mảnh nhựa trắng
- 1 đo độ
III Các hoạt động trên lớp:
Hoạt động 1: Tổ chức- Kiểm tra bài cũ:
A Tổ chức :
Kiểm tra sĩ số lớp 7A
7B
7C
B Kiểm tra bài cũ:
Trang 5HS1: Hãy giải thích hiện tợng nhật thực và nguyệt thực? Nguyên nhân chung của các hiện tợng này là gì?
Đặt vấn đề: Gv cho Hs làm thí nghiệm nh phần mở bài trong SGK.( hình 4.1)
C Bài mới:
Hoạt động 2: I Gơng phẳng
? Quan sát gơng soi và nêu hiện tợng gì trong
gơng?
? Hình quan sát trong gơng gọi là hình gì?
? Trả lời câu C1?
Gv gọi một vài Hs tìm và cho ví dụ
Hoạt động 3: II Định luật phản xạ ánh sáng:
? Bố trí thí nghiệm hình 4.2 và làm thí nghiệm?
Gv làm mẫu, các nhóm theo dõi làm theo
? Hãy chỉ ra đâu là tia tới, đâu là tia phản xạ?
? Hiện tợng phản xạ ánh sáng là hiện tợng gì?
Gv giới thiệu về đờng pháp tuyến IN
? Qua thí nghiệm và quan sát hãy trả lời câu
C2?
? Thảo luận nhóm để rút ra kết luận 1?
? Đọc thông tin trong SGK và cho biết góc tới,
góc phản xạ là gì? Gv nhắc lại
? Dự đoán về mối quan hệ giữa góc phản xạ và
góc tới?
? Làm thí nghiệm kiểm tra với số đo góc tới i =
600, 450, 300? Đọc số đo góc phản xạ i’=?
Gv cho Hs làm thí nghiệm Gv theo dõi và trợ
giúp các nhóm
? Qua thí nghiệm hãy hoàn thành kết luận 2?
Gv đua ra nội dung của định luật và cho Hs
phát biểu lại
Gv đua ra các qui ớc:
- Mặt phản xạ, mặt không phản xạ của
g-ơng
- Điểm tới I, tia tới SI
- Pháp tuyến IN
Gv vẽ hình minh hoạ
? Hãy vẽ tia phản xạ IR ở hình vẽ trên?
Gv nhắc lại cách vẽ
I Gơng phẳng:
- Gong phẳng tạo ra ảnh của vật trứơc gơng
- Ví dụ: Tấm kim loại nhẵn, mặt nớc phẳng, …
II Định luật phản xạ ánh sáng:
1 Thí nghiệm:
- Hiện tợng khi ánh sáng chiếu tới gơng bị hát lại gọi là hiện tợng phản xạ ánh sáng
a Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào?
Kết luận 1: Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đờng pháp tuyến của gơng tại điểm tới
c Phơng của tia phản xạ quan hệ thế nào với phơng của tia tới:
Kết luận 2: Góc phản xạ luôn luôn bằng góc tới
2 Định luật phản xạ ánh sáng:
(SGK/14)
3 Biểu diễn gơng phẳng và các tia sáng trên hình vẽ: N
S
G //////////////////// I ///////////////////////
Hoạt động 4: Củng cố – Hớng dẫn về nhà:
D Củng cố:
? Trả lời câu C4a?
? Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng?
? Đọc mục Có thể em cha biết?
E Hớng dẫn về nhà:
- Học kỹ bài
- Làm bài tập 4.1 đến 4.3 (SBT)
Tuần 5: Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 5: ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng
I,Mục tiêu:
- Nêu đợc tính chất của ảnh tạo bởi gơng phẳng
-Vẽ đợc ảnh của một vật đặt trớc gơng phẳng
-Làm thí nghiệm : Tạo ra đợc ảnh của vật qua gơng phẳngvà xác định đợc vị trí của ảnh để nghiên cứu tính chất của gơng phẳng
II Chuẩn bị :
Trang 6Gv và mỗi nhóm Hs cần:
-một gơng phẳng ,1tấm kính
-2viên phấn, 1tờ giấy trắng,thớc thẳng
III.Các hoạt động trên lớp:
Hoạt động 1: Tổ chức –Kiểm tra bài cũ:
A.Tổ chức:
Kiểm tra sĩ sốlớp 7A
7B 7C B.Kiểm tra bài cũ:
Hs: Phát biểu định luật phản xạ của ánh sáng ?
áp dụng: Vẽ tia phản xạ của tia tới SI (hình vẽ) S N
G
I
Gv đặt vấn đề nh trong SGK
C.Bài mới:
Hoạt động 2: I Tính chất của ảnh tạo bởi gơng
phẳng :
? Làm thí nghiệm nh hình 5.2?
? Quan sát và đa ra dự đoán về ảnh tạo bởi
g-ơng phẳng?
? Làm thế nào để kiểm tra dự đoán đó?
Gv nêu phơng án kiểm tra và yêu cầu Hs làm
thi nghiệm kiểm tra
? Rút ra kết luận gì?
Gv đa ra tên gọi ảnh ảo
? để kiểm tra dự đoán 2, ta làm thế nào?
Gv đa ra phơng án và tiến hành làm thí
nghiệm Hs quan sát
? Rút ra kết luận ?
Gv đánh dấu vị trí vật ,ảnh,gơng và hớng dẫn
Hs trả lời câu C3
? Rút ra kết luận ?
? Vậy ảnh tạo bởi gơng phẳng có những tính
chất gì?
Hoạt động 3: II Giải thích sự tạo thành ảnh bởi
gơng phẳng
Gv vẽ hình 5.4 và yêu cầu Hs làm câu C4
Gv hớng dẫn
? điểm giao nhau của hai tia phản xạ có xuất
hiện trên màn chắn hkông?
? Trả lời câu C4d?
? Rút ra kết luận ?
? đọc thông báo trong SGK?
I Tính chất của ảnh tạo bởi gơng phẳng:
1 ảnh của một vật tạo bởi gơng có hứng đựoc trên màn chắn không?
Kết luận 1: ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng không hứng đợc trên màn chắn gọi là ảnh ảo
2 Độ lớn của ảnh có bằng độ lớn của vật không?
Kết luận 2: Độ lớn của ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng bằng độ lớn của vật
3 So sánh khoảng cách từ một điểm của một vật đến gơng và khoảng cách từ ảnh của điểm
đó tới gơng:
Kết luận 3: Điểm sáng và ảnh của nó tạo bởi
g-ơng phẳng cách gg-ơng một khoảng bằng nhau
II Giải thích sự tạo thành ảnh bởi gơng phẳng:
S R M
S’
G
