Bài 8- Ngữ văn 7

Tâm trạng đó chi phối đến việc tả Đèo Ngang, được thể hiện qua hai hình thức: -Mượn cảnh để tả tình: Tả cảnh Đèo Ngang hoang sơ, buồn vắng, tiếng chim quốc, chim gia gia kêu réo rắt t

Chào các em h c sinh đã v d ti t h c ọ ề ự ế ọ

này.

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu hỏi:

Đọc thuộc bài thơ Bánh trôi nước Phân tích

vẻ đẹp và thân phận của người phụ nữ được thể hiện trong bài thơ.

Yêu cầu trả lời:

Vẻ đẹp và thân phận của người phụ nữ được

gợi lên qua việc miêu tả chiếc trôi nước:

-Cụm từ “ vừa trắng, vừa tròn” gợi vẻ đẹp hoàn

hảo của người phụ nữ: hình thức xinh đẹp, tâm

hồn trong trắng.

-Cụm từ “ bảy nổi ba chìm” ( thành ngữ ): gợi thân

phận lênh đênh, vô định, luôn bị vùi dập của người

phụ nữ trong xã hội phong kiến

-Cụm từ “ mặc dầu tay kẻ nặn”: số phận người phụ

nữ bị lệ thuộc vào người khác định đoạt.

-Cụm từ “ vẫn giữ tấm lòng son”: thái độ sống tích

cực: sắt son, giữ tròn danh tiết.

Người phụ nữ xinh đẹp, có cuộc đời chìm nổi,

đau đớn, vẫn giữ trọn phẩm chất cao quí.

GI I THI U BÀI: Ớ Ệ

Th là th hi n n i ni m, tâm tr ng c a ng ơ ể ệ ỗ ề ạ ủ ườ i vi t tr ế ướ c cu c đ i ộ ờ

Đ hi u thêm v nh n đ nh đó, chúng ta cùng nhau tìm hi u bài th ể ể ề ậ ị ể ơ

Qua Đèo Ngang c a Bà Huy n Thanh Quan. ủ ệ

Ti t 29:ế

( Bà Huy n Thanh Quan )ệ

Th c hi n: Lê Anh Ch i THCS Phan Chu Trinh,Tp Buôn Ma Thu t. ự ệ ớ ộ

Qua Đèo Ngang

Bước tới Đèo Ngang / bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá,/ lá chen hoa

Lom khom dưới núi/ tiều vài chú,

Lác đác bên sông/ chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lòng/con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng/ cái gia gia Dừng chân đứng lại/ trời non nước, Một mảnh tình riêng/ ta vơí ta

( Bà Huyện Thanh Quan )

-Có từ đời Đường ( 618 – 907 ) ở TQ

-Bài có tám câu, mỗi câu có bảy chữ

- Chỉ một vần, gieo tiếng cuối các câu

1, 2, 4, 6, 8

-Nhịp: 4/3 ( ¾ )

- Bố cục: 4 phần ( đề, thực, luận kết )

Mỗi phần có hai câu

-Có hai cặp đối câu: câu ba đối với

câu bốn, câu năm đối với câu sáu

-Có luật bằng trắc

-Niêm ( dính kết ): 1- 8, 2-3, 4-5, 6-7

Không theo đúng các qui định trên

gọi là thất luật

I/ ĐỌC, HIỂU CHÚ THÍCH

1 Tác giả, tác phẩm: Chú thích* sgk/102.

2 Hiểu nghĩa từ: Các chú thích còn lại của sgk/102+103.

3 Tìm hiểu về thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

II/ ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN

1/ Đọc văn bản: Hướng dẫn đọc:

Ngắt nhịp 4/3

Đọc rõ ràng, lưu loát.

2/ Hiểu văn bản:

Câu hỏi:

Bài thơ thuộc thể thơ gì? Nhắc lại đặc điểm của thể thơ đó.

Thuộc thể thơ Thất ngôn bát cú Đường Luật.

Cảnh Đèo Ngang được miêu tả vào thời điểm nào trong ngày? Chọn thời điểm đó có lợi thế

gì trong việc bộc lộ tâm trạng của tác giả?

Cảnh Đèo Ngang được miêu tả vào lúc xế tà

( chiều đã tàn, hoàng hôn sắp bao phủ )

Chọn thời điểm này giúp tác giả dễ bộc lộ tâm

trạng cô đơn, buồn bã, nhớ nhà, nhớ nước.

PHÂN TÍCH:

Câu hỏi:

Cảnh Đèo Ngang được miêu tả với những chi tiết nào ? ( không gian, thời gian, cảnh vật, âm thanh, cuộc sống con người; các từ láy: lom khom, lác đác; các từ tượng thanh: quốc quốc, gia gia có sức gợi tả ra sao?).

1/ Tả Cảnh Đèo Ngang:

-Thời gian: lúc xế tà ( gợi cô đơn , buồn ).

-Không gian: vắng lặng, bao la ( tăng nỗi

cô đơn, buồn vắng ).

-Cảnh vật: có cỏ cây, hoa lá, dãy núi, con

sông, lác đác mấy nhà, chim quốc, chim

gia gia kêu réo rắt trong chiều tà.

•Nhận xét: Cảnh Đèo Ngang hoang sơ,

vắng lặng, sự xuất hiện cuộc sống con

người càng tăng thêm sự yên tĩnh vĩnh

hằng.Cảnh được nhìn vào lúc xế tà nên

không gợi vui mà gợi buồn da diết. Nêu nhận xét cảnh

tượng về cảnh tượng Đèo Ngang qua sự miêu

tả của Bà Huyên Thanh Quan.

Câu hỏi:

Hãy hình dung tâm trạng cô đơn của Bà Huyện Thanh Quan khi qua Đèo Ngang Tâm trạng đó được thể hiện qua hai hình thức: mượn cảnh nói tình và trực tiếp tả tình như thế nào?

2/ Tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan:

Là tâm trạng cô đơn, hoài cổ Tâm trạng

đó chi phối đến việc tả Đèo Ngang, được

thể hiện qua hai hình thức:

-Mượn cảnh để tả tình: Tả cảnh Đèo

Ngang hoang sơ, buồn vắng, tiếng chim

quốc, chim gia gia kêu réo rắt trong chiều

tà để bày tỏ nỗi niềm cô đơn, thương nhà,

nhớ nước của mình.

-Trực tiếp tả tình ( hai câu kết ): Miêu tả

đối lập: thiên nhiên bao la / con người lẻ

loi + cụm từ “ ta với ta”

Nỗi buồn cô đơn, hướng nội, nhớ

về quá khứ vàng son của đất nước.

IV/ TỔNG KẾT:

Nêu nhận xét về nghệ thuật và nội dung của bài thơ.

1/ Nghệ thuật:

Bài thơ Thất ngôn bát cú Đường luật,

ngôn ngữ trang nhã, hình ảnh gợi tả,

gợi cảm, kết hợp hài hòa giữa tả cảnh

để tả tình và trực tiếp tả tình.

2/ Nội dung:

Cảnh Đèo Ngang trong buổi chiều tà

thoáng đãng mà heo hút, thấp thoáng

có sự sống con người nhưng còn

hoangsơ; đồng thời thể hiện nỗi buồn

cô đơn thầm lặng nhớ nước, thương

nhà của nhà thơ.

( Ghi nhớ sgk/ 104 )

LUYỆN TẬP

Câu hỏi:

Đọc thuộc lòng bài thơ Qua Đèo Ngang

Tìm hàm nghĩa của cụm từ ta vơí ta.

-Đọc thuộc bài thơ Qua Đèo Ngang trôi chảy

lưu loát.

Hàm nghĩa cụm từ ta với ta:nhấn mạnh sự

cô đơn, lẻ loi giữa núi đèo hoang vắng trong

cảnh xế tà Nghĩa sâu xa hơn là sự cô đơn

trong xã hội phong kiến đã suy tàn, không

chấp nhận thực tại, hướng về quá khứ của

đất nước.

Hướng dẫn học ở nhà:

• Học thuộc lòng bài thơ Qua Đèo Ngang, nêu nhận xét về

cảnh Đèo Ngang và tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan khi qua đèo.

• Soạn bài: Bạn đến chơi nhà.

C m n các em đã tham gia xây d ng ti t h c này!ả ơ ự ế ọ

Tiết 30:

BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

( Nguyễn Khuyến )

I/ Đọc, hiểu chú thích:

1/ Tác giả, tác phẩm: chú thích* sgk/ 104+105.

2/ Hiểu nghĩa từ: các chú thích còn lại của sgk/ 105.

II/ Đọc, Hiểu văn bản:

Câu hỏi:

Bài thơ thuộc thể thơ gì?

Nêu nhận xét về bố cục

của bài thơ

- Bài thơ thuộc thể thơ Thất ngôn bát cú

Đường luật.

-Bố cục Gồm ba phần:

+ Câu 1: Nỗi vui mừng cua tác giả khi bạn

cũ đến chơi.

+ Sáu câu tiếp: Gia cảnh của nhà thơ.

+ Câu kết: Tình bạn trong sáng của nhà

thơ.

III/ PHÂN TÍCH

Các nhóm thảo luận câu hỏi 2 sgk/ 105, cử đại diện trình bày.

1 Tình bạn của nhà thơ Nguyễn Khuyến.

YÊU CẦU TRẢ LỜI:

Em tán thành với ý kiến của sách giáo khoa.

- Câu một: Tác giả đã bày tỏ nỗi vui mừng khi có bạn hiền lâu ngày đến chơi.Theo truyền thống hiếu khách của dân tộc ta thì cần đón tiếp chu đáo Nhà thơ cũng muốn đón tiếp bạn thật thân tình nên mới nghĩ đến những thứ cần có để đón tiếp bạn.

- Sáu câu tiếp theo , tác giả cố dựng lên một hoàn cảnh ngặt nghèo, chuẩn bị cho sự ra đời của câu thứ tám : “ Bác đến chơi đây, ta với ta!” nhằm thể hiện ý tưởng của nhà thơ

Bố cục và cách lập ý độc đáo, kết hợp với cụm từ “ ta với ta” để khẳng định tình bạn trong sáng, không vụ lợi đã vượt lên mọi vật chất tầm thường, cùng cảm thông, chia sẻ của đôi bạn tri kỉ

IV/ TỔNG KẾT:

Bài thơ được lập ý bằng cách cố tình dựng lên tình huống khó xử khi bạn đến chơi, để rồi hạ một câu kết : “ Bác đến chơi đây, ta với ta”, nhưng trong đó là một giọng thơ hóm hỉnh

chứa đựng tình bạn đậm đà, thắm thiết, trong sáng, không vụ lợi.

V/ LUYỆN TẬP:

Câu hỏi:

Ngôn ngữ bài thơ bạn đến chơi nhà có gì khác với ngôn ngữ ở đoạn thơ Sau

phút chia li?

So sánh cụm từ “ ta với ta” trong bài thơ này với cụm

“ ta với ta” trong bài Qua

Đèo ngang

-Ngôn ngữ trong bài thơ Bạn đến chơi nhà

của Nguyễn Khuyến là ngôn ngữ thuần Việt

bình dị, mộc mạc, phù hợp với sinh hoạt đời

thường thân thương như lời nói hàng ngày

nhưng cô đọng, hàm súc.

-Ngôn ngữ trong đoạn thơ Sau phút chia li

là ngôn ngữ có nhiều từ Hán Việt, trau chuốt,

bóng bẩy.

Cụm từ “ ta với ta”trong bài Qua Đèo Ngang

nhấn mạnh sự cô đơn, hướng nội của nhà

thơ Cụm từ “ ta với ta” trong bài Bạn đến

chơi nhà của Nguyễn Khuyến thể hiện sự

hòa đồng, cảm thông chia sẻ trong tình bạn,

thể hiện tình bạn trong sáng, không vụ lợi

Hướng dẫn học ở nhà:

• Học thuộc bài thơ và ghi nhớ của sách giáo khoa.

• Phân biệt sự khác nhau của cụm từ “ ta với ta” trong hai bài

thơ.

• Soạn bài Xa ngắm thác núi Lư của Lí Bạch.

C m n các em đã tham gia xây d ng ti t h c này!ả ơ ự ế ọ