Bài giảng NGỮ VĂN 8 KÌ II CHUẨN KT

Ghi nhớ sgk III, Luyện tập Bài tập 1 : Mb : Giới thiệu khái quát trò chơi TB : Số người chơi , dụng cụ chơi - Cách chơi luật chơi thế nào là thắng , thế nào là thua , thế nào thì phạm

Tiết : 73+ 74 TUẦN : 20 NS: 01/01/2011 ND : 03/01/11

NHễÙ RệỉNG (Theỏ Lửừ) I.Muùc tieõu caàn ủaùt:

1 Kiến thức:

- Sơ giản về phong trào thơ mới

- Chiều sâu t tởng yêu nớc thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vơn tớicuộc sống tự do

- Hình tựng nghệ thuật độc đáo, có ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng

2 Kĩ năng:

- Nhận biết đợc tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích đợc chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ:

- Giáo dục lòng yêu nớc qua bài thơ ''Nhớ rừng'', yêu tự do

II Chuẩn bị.

1 - Giáo viên: ảnh chân dung Thế Lữ, tập thơ mới

2 - Học sinh: tìm hiểu bài thơ

III Tiến trình dạy và học

1 ổn định lớp :

2 Bài cũ :

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới : Giới thiệu : Sơ lợc về thơ mới và phong trào thơ mới; Thế Lữ là nhà thơ có công đầu

đem lại chiến thắng cho thơ mới lúc ra quân; “ Nhớ rừng ” là lời con hổ trong vờn bách thú – tácgiả mợn lời con hổ…bài thơ có đbài thơ có đợc sự đồng cảm rộng lớn, có tiếng vang lớn

H Đ 2:

GV giụựi thieọu vaứi neựt veà khaựi nieọm “ thụ mụựi” vaứ vaứi neựt veà taực

giaỷ Theỏ Lửừ

GV cuứng hs ủoùc ( yeõu caàu khi ủoùc chuự yự ủeỏn gioùng ủieọu phaỷi phuứ

hụùp vụựi noọi dung caỷm xuực cuỷa moói ủoaùn thụ )

a.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự

(?) Khi mửụùn lụứi con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự , nhaứ thụ muoỏn ta lieõn

tửụỷng ủieàu gỡ veà con ngửụứi ?

- Lieõn tửụỷng ủeỏn taõm sửù con ngửụứi

(?) Neỏu theỏ phửụng thửực bieồu ủaùt cuỷa vb naứy laứ gỡ ? ( bc)

(?)ễÛ ủaõy , naờm ủoaùn thụ dieón taỷ doứng taõm sửù taọp trung vaứo maỏy

yự vaứ neõu noọi dung cuỷa tửứng yự ?

- ẹoaùn 1,4 – taõm traùng cuỷa con hoồ trong vửụứn baựch thuự

I, Tỡm hieồu veà taực giaỷ – taực phaồm: Sgk

1 ẹoùc vaờn baỷn –chuự thớch:

2 B ố c ụ c : 3 phần

II Phaõn tớch vaờn baỷn:

1.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự

- Bieỏn thaứnh troứ chụi chothieõn haù taàm thửụứng

- ễÛỷ chung cuứng boùn thaỏpkeựm

Hoồ voõ cuứng caờm uaỏt , ngaongaựn

- Đoạn 2,3 Nỗi nhớ thời oanh liệt

- Đoạn 5 : Khao khát giấc mộng ngàn

(?) Hãy quan sát bài thơ nhớ rừng chỉ ra những điểm mới của

hình thức bài thơ này so với các bài thơ đã học , chẳng hạn thơ

Đường luật ?

Gọi hs đọc đoạn 1

(?) Hổ cảm nhận những nổi khổ nào trong khi bị nhốt trong cũi

sắt ở vườn bách thú ?

- Nỗi khổ không được hoạt động , trong một không gian tù hãm

thời gian kéo dài ( ta nằm dài … dần qua)

- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm thường

- Nỗi bất bình vì bị ở chung cùng với bọn thấp kém

(?) Trong đó , nỗi khổ nào có sức biến thành khối căm hờn ? Vì

sao ?

- Vì hổ là chúa tể của muôn loài , đang tung hoành chốn nước

non hùng vĩ , nay lại bị nhốt trong cũi sắt

(?)Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống như thế nào

Gọi hs đọc khổ 4 trong đoạn 1

(?) Cảnh vườn bách thú được diễn tả qua những chi tiết nào ?

-Hoa chăm , cỏ xén , lối phẳng cây trồng – Dải ngước đen giả

suối , chẳng thông dòng – Len dưới nách những mô gò thấp kém

(?) Em có nhận xét gì về từ ngữ , giọng điệu của 2 khổ thơ này ?

(?) Qua các chi tiết đó cho ta thấy cảnh vườn bách thú hiện ra

dưới cái nhìn của chúa sơn lâm ntn?

(?) Từ hai đoạn thơ vừa phân tích , em hiểu gì về tâm sự của con

hổ ở vườn bách thú , từ đó là tâm sự của con người ?

b Nỗi nhớ thời oanh liệt Gọi hs đọc đoạn 2

(?) Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những chi tiết nào ?

(?) Nhận xét về cách dùng từ trong những lời thơ này ?

- Điệp từ với , các động từ ( gào , thét )

(?) Hình ảnh chúa tể của muôn loài hiện lên như thế nào giữ

không gian ấy ?

- Ta bước chân lên , dõng dạc , đường hoàng – Lượn tấm thân

như sóng cuộn nhịp nhàng – Vờn bóng âm thầm , lá gai , cỏ sắt

– Trong hang tối , mắt thần khi đã quắc – là khiến cho mọi vật

đều im hơi

(?) Có gì đặc sắc trong từ ngữ , nhịp điệu của những lời thơ

- Từ ngữ liệt kê, ngắt nhịpdồn dập, giọng điệu giễunhại , chán chường , khinhmiệt

- Tất cả chỉ là giả dối, đơnđiệu , tỉa tót của con ngườichứ không phải là thế giớicủa tự nhiên to lớn , bí hiểm

 Chán ghét thực tại tùtúng , tầm thường , giảdối Khao khát được sống tựdo

2 Nỗi nhớ thời oanh liệt

- Bóng cả , cây già , gióngàn , nguồn hét núi , thétkhúch trường ca dữ dội

- Con hổ hiện ra với vẻ đẹpoai phong lẫm liệt , dũngmãnh vừa mềm mại vừauyển chuyển

mieõu taỷ chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi ?

- Caực tửứ ngửừ gụùi taỷ hỡnh daựng , tớnh caựch hoồ Nhũp thụ ngaộn ,

thay ủoồi

(?) Tửứ ủoự hỡnh aỷnh chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi ủửụùc khaộc hoaù mang

veỷ ủeùp ntn?( ẹoùc ủoaùn thụ taỷ caỷnh rửứng , nụi con hoồ ủaừ tửứng

soỏng thụứi oanh lieọt )

(?) Caỷnh rửứng ụỷ ủaõy laứ caỷnh cuỷa thụứi ủieồm naứo ?

( Nhửừng ủeõm , nhửừng ngaứy mửa , nhửừng bỡnh minh , nhửừng

chieàu )

(?) Caỷnh saộc trong moói thụứi ủieồm coự gỡ noồi baọt ?

- ẹeõm vaứng , ngaứy mửa chuyeồn boỏn phửụng ngaứn , bỡnh minh caõy

xanh naộng goọi , nhửừng chieàu leõnh laựng maựu sau rửứng

(?) Tửứ ủoự , thieõn nhieõn hieọn leõn nhử theỏ naứo ?

- Rửùc rụừ , huy hoaứng , naựo ủoọng , huứng vú , bớ aồn

(?) Giửừa thieõn nhieõn aỏy , chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi soỏng 1 cuoọc

soỏng ra sao ?

Ta say moài ủửựng uoỏng aựnh traờng tan ?

Ta laởng ngaộm giang sụn ta ủoồi mụựi

Tieỏng chim ca giaỏc nguỷ ta tửng bửứng

Ta ủụùi cheỏt maỷnh maởt trụứi gay gaột

(?) ẹaùi tửứ ta laởp laùi trong caực lụứi thụ treõn coự yự nghúa gỡ ?

(?) Trong ủoaùn thụ naứy , ủieọp tửứ ( ủaõu ) keỏt hụùp vụựi thaựn( than

oõi……nay coứn ủaõu ? ) coự yự nghúa gỡ ?

(?) ẹoaùn thụ naứy xuaỏt hieọn nhửừng caõu thụ thaỏt mụựi laù Em thớch

nhaỏt caõu thụ naứo ? Vỡ sao ?

Naứo ủaõu nhửừng ủeõm vaứng beõn suoỏi

Ta say moài ủửựng uoỏng aựnh traờng tan ?

ẹaõu nhửừng chieàu leõnh laựng maựu sau rửứng

Laứm noồi baọt sửù tửụng phaỷn , ủoỏi laọp gay gaột hai caỷnh tửụùng , hai

theỏ giụựi , nhaứ thụ ủaừ theồ hieọn noói baỏt hoaứ saõu saộc ủoỏi vụựi thửùc taùi

vaứ nieồm khaựt khao tửù do maừnh lieọt cuỷa nhaõn vaọt trửừ tỡnh ẹoự laứ

taõm traùng cuỷa nhaứ thụ laừng maùn , ủoàng thụứi cuừng laứ taõm traùng

chung cuỷa ngửụứi daõn Vieọt Nam maỏt nửụực khi ủoự Hoù caỷm thaỏy

lụứi con hoồ trong baứi thụ chớnh laứ tieỏng loứng saõu kớn cuỷa hoù

c Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn: Goùi hs ủoùc khoồ thụ cuoỏi

(?) Giaỏc moọng ngaứn cuỷa con hoồ hửụựng veà moọt khoõng gian ntn?

- Oai linh , hỡnh vú , theõnh thang Nhửng ủoự laứ khoõng gian trong

moọng

- Theồ hieọn khớ phaựch ngangtaứng , mang daựng daỏp moọtủeỏ vửụng

- Dieón taỷ thaỏm thớa noói nhụựtieỏc khoõn nguoõi cuỷa con hoồủoỏi vụựi nhửừng caỷnh khoõngbao giụứ coứn thaỏy ủửụùc nửừa

 Laứm noồi baọt sửù tửụngphaỷn , ủoỏi laọp gay gaột haicaỷnh tửụùng , hai theỏ giụựi ,nhaứ thụ theồ hieọn noói baỏt hoaứủoỏi vụựi thửùc taùi vaứ nieàm khaựtkhao tửù do maùnh lieọt

3 Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn

- Khao khaựt cuoọc soỏng chaõnthửùc cuoọc soỏng cuỷa chớnhmỡnh , trong xửự sụỷ cuỷa chớnhmỡnh

- ẹoự laứ khaựt khao giaỷi phoựng, khaựt voùng tửù do

* Tâm sự con hổ – Tâm sựcon ngời

- Bất hoà với thực tại

- Khao khát tự do mãnh liệt

III Tổng kết:

4 Những nét đặc sắc về nghệthuật

- Sử dụng bút pháp lãng mạn,với nhiều biện pháp nghệthuật nh nhân hoá, đối lập,phóng đại, sử dụng từ ngữ gợihình, giầu sức biểu cảm

(?) Caõu thụ caỷm thaựn mụỷ ủaàu coự yự nghúa gỡ ?

-Boọc loọ trửùc tieỏp noói tieỏc nhụự cuoọc soỏng tửù do

(?) Tửứ ủoự giaọc moọng ngaứn cuỷa con hoồ laứ giaọc moọng ntn?

- Maừnh lieọt , to lụựn , nhửng ủau xoựt , baỏt lửùc

(?) Noói ủau tửứ giaỏc moọng ngaứn to lụựn aỏy phaỷn aựnh khaựt voùng

maừnh lieọt naứo cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự cuừng laứ cuỷa con

ngửụứi ?

(?) taõm sửù nhụự rửứng cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự , em hieồu

nhửừng ủieồm saõu saộc naứo trong taõm sửù cuỷa con ngửụứi ?

H Đ 4:

- Xây dựnh hình tợng nghệthuật có nhiều tầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá quamỗi đoạn thơ nhng thống nhất

ở giọng điệu giữ dội, bi trángtrong toàn bộ tác phẩm

5 í nghĩa: Mượn lời con hổ

trong vườn bỏch thỳ , tỏc giảkớn đỏo bộc lộ tỡnh cảm yờunước , niềm khỏt khao thoỏtkhỏi kiếp đời nụ lệ

Tuaàn:20 Ngaứy soaùn: 01/01/2011

Tieỏt : 75 Ngaứy daùy : 05/01/2011

CAÂU NGHI VAÁN

I Mục tiêu bài học

1.Kiến thức:

- Hiểu đợc đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác

- Nắm vững chức năng của câu nghi vấn : dùng để hỏi

2.T tởng Bớc đầu ý thức sử dụng câu nghi vẫn trong giao tiếp

3 Kĩ nẵng Rèn kĩ năng sử dung câu nghi vẫn

II Chuẩn bị

- Thầy : soạn giáo án, bảng phụ

- Trò : chuẩn bị bài

III Tiến trình dạy và học

1 Kiểm tra bài cũ: Chuẩn bị bài

2 Bài mới : trong tiếng việt cũng nh nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một số đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tơng ứng với một chức năng khác Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn

Hoạt động củathầy và trò Nội dung

Hoạt động 1 :

Hs đọc câu hỏi : VD và câu hỏi (SGK)

Trao đổi nhóm hai bạn : 5 phút

Bài tập nhanh : Đặt câu nghi vấn

Hai học sinh lên bảng, nhận xét, sửa

chữa

I Đặc điểm hình thức và chức năng chính 1.Ví dụ (SGK)

2 Nhận xét

a Câu nghi vấn

- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắm không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

- Hay u thơng chúng con đói quá?

- Đặc điểm :

Em hãy nêu đặc điểm hình thức và chức

năng chính của câu nghi vấn?

Xác định câu đúng? sai? Giải thích?

+ Đấu chấm hỏi+ Câu có những từ nghi vấn : có…bài thơ có đkhông, làm (sao),hay (là)

b Câu nghi vấn dùng để hỏi

a Chị khất tiền su đến chiều mai phải không?

d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không?

+ Trò đùa gì?

+ Cái gì thế?

+ Chị cối béo xù đứng trớc cửa nhà ta đấy hả?

a Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b Không thể thay, nếu thay từ hay trong câu nghivấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặcbiến thành câu thuộc kiểu câu trần thuật và có ýnghĩa khác hẳn

a, b : Không vì đó không phải là câu nghi vấn

- Câu 2 : Có giả định – ngời đợc hỏi trớc có vấn đề

-Gọi HS đọc lại cỏc ghi nhớ

-Lưu ý lại cho HS nắm bắt kĩ hơn nội dung của b i tài t ập 4 v 6.ài t

Tiết 76 : VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I.Mục tiêu bài học.

1.Kiến thức:

-Giúp học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý.

2.T tởng:

- Nhận dạng được cỏc đoạn văn thuyết minh v sài t ữa cỏc lỗi thường gặp

- Cú kĩ năng xõy dựng đoạn văn thuyết minh

II Chuẩn bị

- Thầy : Soạn giáo án, bảng phụ

- Trò : Chuẩn bị bài

III Tiến trình dạy và học

1 Kiểm tra : Chuẩn bị bài

2 Bài mới : Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quan trọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện

để làm tốt bài văn.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 :

- H/s đọc 2 đoạn văn tìm hiểu theo

câu hỏi SGk

- Thảo luận nhóm đôi 3 phút

H/s nhận xét và sửa lại đoạn a

+ Bớc 1 yêu cầu nêu nhợc điểm

+ Bớc 2 cách sửa viết lại- giới thiệu

đèn bàn bằng phơng pháp nào? Nên

tách thành mấy đoạn

- H/s tập làm dàn ý vàp vở bài tập –

- Hãy cho biết cách viết đoạn văn

trong văn thuyết minh ?

-Viết đoạn giới thiệu trờng em

-Mở bài, kết bài khoảng 1 đến 2 câu

+ Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ câu chủ đề

Đoạn a là đoạn văn diễn dịch

- Đoan b từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng – các câutiếp cung cấp thông tin về Phạm Văn Đồng theo lối

liệt kê các hoạt động đã làm Đoạn b là đoạn văn song hành.

- Sửa các đoạn văn thuyết minh

- Vấn đề thuyết minh: bút bi

- Đoạn văn mắc lỗi: không làm rõ chủ đề, cha có ýcông dụng, các ý còn sắp xếp lộn xộn thiếu mạch lạc

- Giới thiệu cây bút bi: cấu tạo công dụng, cách sửdụng

- Tách làm 3 đoạn: theo 3 ý:cấu tạo , công dụng , sửdụng

- Nhợc điểm: đoạn văn viết về đèn bàn nhng ý lộn xộ,rắc rối, phức tạp Câu 1 vả câu sau gắn kết gựơng

- Phơng pháp: đinh nghĩa so sánh phân loại

- Ba đoạn câu tạo, công dụng , sử dụng3.Viết đoạn văn thuyết minh

-Xácđịnh các ý lớn mỗi ý viết thành 1 đoạn -Trình bày rõ ý của chủ đề

-Các ý sắp xếp theo thứ tự : cấu tạo, nhân thức, diến biến, chính phụ.

4 Ghi nhớ :SGK

II Luyện tập

- Mở bài: mời bạn đén thăm trờng tôi Đó là một ngôitrờng nhỏ đẹp nằm vạnh đờng Nguyễn Văn Cừ

- Kết bài : Trờng tôi nh thế đó: giản dị, khiêm nhờng

và siết bao gắn bó Chúng tôi yêu quý ngôi trờng nhngôi nhà của mình Chắc chắn những kỉ niệm về máitròng sẽ đi cùng chúng tôi trong suốt cuộc đời

- Tìm ý:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình+ Đôi nét về quá trình hoạt động và sự nghiệp cáchmạng

+Vai trò và cống hiến to lớn đối với dân tộc và thời đại4.Củng cố

- Nhắc lại cỏch viết đoạn văn thuyết minh.

III Tiến trình dạy và học

1.Kiểm tra bài cũ :

- Đọc thuộc bài thơ “ Nhớ Rừng” Nêu nội dung chính của bài thơ

2.Bài mới

Hoạt động 1 :

- Giới thiệu nét chính về tác giả?

- Bài thơ đợc viết theo thể thơ gì? (8 chữ)

- Bố cục của bài thơ?

Hoạt động 2 :

- Làng quê của tác giả đợc giới thiệu ở hai

câu mở đầu có gì đặc biệt?

(bình dị, tự nhiên, giới thiệu chung về làng

quê của mình, chỉ có ý nghĩa thông tin)

- Đoàn thuyền ra khơi trong khung cảnh

Trong tập “ Nghẹn ngào ” (1939)3.Bố cục : 3 phần

- Hình ảnh cánh buồm trở nên lớn lao, thiêng liêng

và thơ mộng Đó chính là biểu tợng của làng chài

- Chi tiết nào đặc tả con thuyền? (cánh

buồm) Có gì độc đáo trong chi tiết này? (so

- Ngời dân chài đợc miêu tả ntn? Cảm nhận

của em về ngời dân chài qua những chi tiết

- Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới những

điều gì nơi quê nhà?

- Qua bài thơ, em cảm nhận đợc điều gì về

cuộc sống ngời dân làng chài và nhà thơ?

Hoạt động 5 :

2 Cảnh thuyền về bến

- Cảnh sống lao động náo nhiệt đầy niềm vui

- Hình ảnh ngời dân chài vừa chân thực vừa lãngmạn, có tầm vóc phi thờng

- Con thuyền gắn bó mật thiết với sự sống con

ng-ời  tâm hồn tinh tế của tác giả

III Tổng kết

1 NT : Sự sáng tạo hình ảnh thơ : vừa chân thực,vừa bay bổng, lãng mạn

1 í nghĩa: Bài thơ là bày tỏ của tỏc giả về mộttỡnh yờu tha thiết đối với quờ hương làng biển

- ND : Ghi nhớ (SGK)

IV Luyện tập

- Đọc diễn cảm

4 Củng cố:

-Gọi HS đọc diễn cảm b i thài t ơ

-Gọi HS đọc lại nội dung phần ghi nhớ

5 Dặn dũ :

- Học thuộc

- Tập phân tích các hình ảnh đặc sắc; Soạn : Khi con tu hú

****************************************************

Tuaàn ; Ngaứy soaùn:

Tieỏt 78 Ngaứy daùy:

KHI CON TU HUÙ A.Muùc tieõu caàn ủaùt:

* Giuựp hs :

- Caỷm nhaọn ủửụùc loứng yeõu sửù soỏng ,nieàm khaựt khao tửù do chaựy boỷng cuỷa ngửụứi chieỏn sú caựchmaùng treỷ tuoồi ủang bũ giam caàm trong tuứ nguùc ủửụùc theồ hieọn baống nhửừng hỡnh aỷnh gụùi caỷm vaứtheồ thụ luùc baựt giaỷn bgũ maứ tha thieỏt

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Tiếng việt qua bài Câu nghi vấn ; tập làm văn qua

bài Thuyết minh về một phương pháp ( Cách làm )

- Một số bài thơ có liên quan : Từ ấy( Tố Hữu ) , Người bạn tù thổi sao ( HCM)

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng – diễn cảm bài thơ Quê hương của Tế Hanh Đây là

bài thơ tả cảnh hay tả tình ? Vì sao ?

- Hình ảnh nào trong bài thơ gây cho em ấn tượng và xúc động nhất ? Vì sao ?

3, Bài mới :

H Đ 2:

- Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về thân thế sự nghiệp của tác giả ?

(sgk)

II, Đọc , Tìm hiểu văn bản

1, Đọc , tìm hiểu chú thích: Gv cùng hs đọc ( yêu cầu Chú ý

thay đổi giọng đọc Đoạn đầu với gịng vui , náo nức , phấn

chấn , đoạn sau với giọng bực bội và các từ ngự cảm thán )

Giải thích từ khó

(?) Khi con tu hú được viết trong hoàn cảnh đặc biệt nào ?

- Được viết trong nhà lao thừa phủ ( Huế ) khi tác giả đang

hoạt động cách mạng , mới bị bắt

(?) Nên hiêu nhan đề của bài thơ ntn? Hãy viết một đoạn văn

có bốn chữ đầu là “ Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ

?

- Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến , người tù cách mạng

( nhân vật trữ tình ) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam

chật chội , càng thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng

bừng ở bên ngoài Tên bài thơ đã gợi mở cảm xúc của toàn bài

(?) Bài thơ này được viết theo thể thơ gì ? Hình thức thơ ấy có

diễn tả cảm xúc ntn?

- Thể thơ lục bát Diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng hậu của

Đoạn 2 : tâm trạng người tù

(?) Hãy xác định phương thức biểu đạtt chính của mỗi đoạn và

của toàn bài ?

+Đoạn 1 : Chủ yếu là miêu tả

+Đoạn 2 : Biểu cảm

+Toàn bài : kết hợp miêu tả và biểu cảm

H Đ 3:

a, Cảnh mùa hè :Gọi hs đọc đoạn 1

(?) Thời gian mùa hè được gợi tả bằng những âm thanh nào ?

+ Tiếng tu hú / tiếng ve sâu

(?) Trong bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt cũng có tiếng chim tu

hú : Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những

cảnh đồng xa Theo em , có gì giống nhau và khác nhau trong

cảm nhận tiếng chim tu hú ở hai nhà thơ Tâố Hữu và Bằng Việt

?

- Giống nhau : Tiếng tu hú đều gợi không gian đồng quê gần

giũ , thân thuộc Đều là âm thanh được đón nhận bởi tình

thương mến

- Khách nhau :

+ Trong thơ BV , tiếng tu hú gợi nhớ về những kỉ niệm thân

thương của tình bà cháu nơi quê nhà

+ Trong thơ TH , tiếng chim tu hú là âm thanh báo hiệu mùa hè

sôi động được cảm nhận từ tâm hồn yêu sống , khát khao tự do

của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh ngộ tù đày

(?) Mùa hè còn được gợi tả qua dấu hiệu điển hình nào của

không gian Không gian ấy nhuốm những màu sắc nào ?

+ Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

+ Hồng ( đầy sân nắng đào)

+ Xanh ( TrờiXanh càng rộng càng sao )

(?) Những sản vật điển hình nào của mùa hè được gợi nhắc ?

+ Lúa chim đang chín

+ Trái cây ngọt dần

+ Bắp dây vàng hạt

(?) Một sự sống như thế nào được gợi lên từ những âm thanh ,

màu sắc , sản vật đó?

- Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh bình , Tràn trề nhựa

sống

(?) Bầu trời hạ cao xanh , nơi những tiếng sáo diều vạng trong

4, Bố cục : 2 đoạn

3, Phân tích :

a, Cảnh mùa hè

+ Aâm thanh : Tiếng tu hú /tiếng ve sầu

+ Màu sắc :

- Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

- Hồng ( đầy sân nắng đào)

- Xanh ( Trời Xanh càng rộngcàng cao)

+ Sản vật :

- Lúa chiêm đang chín

- Trái cây ngọt dần

- Bắp dây vàng hạt

 Một sự sống tưng bừng rộnrã , thanh bình , Tràn trề nhựasống Qua đó ta thấy được mộtthế giới tự do , phóng khoáng )

lụứi thụ : “Trụứi xanh caứng roọng caứng cao – ẹoõi con dieàu saựo loọn

nhaứo tửứng khoõng “ gụùi leõn moọt khoõng gian nhử theỏ naứo ? (

phong khoaựng , tửù do )

(?) Taực giaỷ ủaừ caỷm nhaọn roừ naựt caỷnh tửụùng ủoự cuỷa muứa heứ tửứ

trong nhaứ tuứ ẹieàu ủoự cho thaỏy naờng lửùc taõm hoàn naứo cuỷa nhaứ

thụ ntn?

+ Noàng naứn tỡnh yeõu cuoọc soỏng

+ Tha thieỏt vụựi cuoọc soỏng tửù do

+ Nhaùy caỷm vụựi moùi bieỏn coỏ cuỷa cuoọc ủụứi

(?) Naờng lửùc yeõu quớ tửù do coứn ủửụùc Toỏ Hửừ theồ hieọn trong

nhửừng vaàn thụ naứo khaực maứ em bieỏt ?

Coõ ủụn thay laứ caỷnh thaõn tuứ Tai mụỷ roọng vaứ , loứng nghe raùo rửùc Toõi laộng nghe tieỏng ủụứi laờn naựo nửực

ễÛ ngoaứi kia vui sửụựng bieỏt bao nhieõu

b, Taõm traùng cuỷa nguụứi tuứ : Goùi hs ủoùc ủoaùn cuoỏi

(?) Khi nhaứ thụ vieỏt : Ta nghe heứ daọy beõn loứng , em hieồu nhaứ

thụ ủaừ ủoựn nhaọn caỷnh tửụi ủeùp cuỷa muứa heứ baống thớnh giaực hay

baống sửực maùnh cuỷa taõm hoàn ?

+ Baống sửực maùnh taõm hoàn , baống taỏm loứng

(?) Tửứ ủoự coự theồ hỡnh dung traùng thaựi taõm hoàn taực giaỷ ntn?

+ Noàng nhieọt vụựi tỡnh yeõu cuoọc soỏng tửù do

(?) Con ngửụứi muoỏn ủaùp tan phoứng giam haừm khi nghe heứ daọy

beõn loứng coứn vỡ lớ do gỡ khaực ?

- Caỷm giaực bửùc boọi, u uaỏt trong nhaứ giam chaọt choọi thieỏu sinh

khớ

(?) Nhaọn xeựt veà caựch dieón ủaùt lụứi thụ naứy , YÙ nghúa cuỷa caựch

dieón ủaùt naứy ?

- Boọc loọ thaỳng thaộn ,trửùc tieỏp caỷm xuực cuỷa loứng mỡnh

- Duứng caõu caỷm thaựn lieõn tieỏp, duứng moọt loaùt ủoọng tửứ , caựch

ngaột nhũp ủoồi khaực thửụứng cho thaỏy traùng thaựi caờng thaỳng cao

ủoọ ủang dieón ra trong taõm hoàn ngửụứi tuứ maỏt tửù do

(?) Mụỷ ủaàu vaứ keỏt thuực baứi thụ ủeàu coự tieỏng chim tu huự keõu ,

nhửng taõm traùng ngửụứi tuứ khi nghe tieỏng tu huự keõu theồ hieọn ụỷ

caõu ủaàu vaứ caõu cuoỏi khaực nhau ntn? Vỡ sao ? ( HSTLN)

- Tieỏng chim tu huự mụỷ ủaàu baứi thụ gụùi ra bửực tranh muứa heứ

trong tửụỷng tửụùng vụựi taõm traùng naựo nửực boàn choàn cuỷa nhaứ thụ

- Tieỏng chim tu huự ụỷ caõu keỏt gụùi caỷm xuực khaực haỳn : u uaỏt , noõn

b, Taõm traùng cuỷa nguụứi tuứ

- Caỷm giaực bửùc boọi, u uaỏt trongnhaứ giam chaọt choọi thieỏu sinhkhớ

- Boọc loọ thaỳng thaộn ,trửùc tieỏpcaỷm xuực cuỷa loứng mỡnh

- Duứng caõu caỷm thaựn lieõn tieỏp,duứng moọt loaùt ủoọng tửứ , caựchngaột nhũp ủoồi khaực thửụứng chothaỏy traùng thaựi caờng thaỳng caoủoọ ủang dieón ra trong taõm hoànngửụứi tuứ maỏt tửù do

* Sự khác nhau của tiếng tu húkêu:

- Lúc đầu: tâm trạng hoà hợp với

sức sống mùa hè, thể hiện lòng say mê cuộc sống.

- Lúc cuối: tâm trạng u uất, khắc

khoải của ngời bị mất tự do, bị tách rời cuộc sống.

- Lí do: tâm trạng đợc khơi dậy

từ hai không gian hoàn toàn khácnhau và tiếng chim tu hú đều làtiếng gọi tha thiết của thế giới tựdo

 Theứm khaựt cao ủoọ cuoọc soỏng

nóng , khắc khoải – Tâm trạng của kẻ bị cưỡng đoạt tự do , bị

tách rời cuộc sống

- Vì : Vì 2 tâm trạng được khơi dậy từ hai không gian hoàn toàn

khác nhau : tự do và mất tự do

(?) Em cảm nhận điều mãnh liệt nào diễn ra trong tâm hồn

con người từ những lời cuối cùng của bài thơ khi con tu hú ?

- Thèm khát cao độ cuộc sống tự do

- Tâm hồn đang cháy lên khát vọng yêu sống , yêu tự do

(?) Hai đoạn thơ , một thiên về tả cảnh , một thiên về tả tình

nhưng đều là tiếng nói của một tâm hồn Em cảm nhận được

những điều cao đẹp nào từ tâm hồn ấy ?

- Lòng yêu sống , niềm khát khao tự do cháy bỏng của người

chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày

III Tổng kết (?) Theo em , những tác dụng của thơ lục bát

đem lại cho bài thơ này là gì ? ( HSTLN)

- Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng cháy của tâm hồn

- Giàu nhạc điệu

- Dễ đọc , dễ thuộc , dễ nhớ

(?) Tình yêu cuộc sống và khát vọng tự do là cảm xúc thường

gặp trong thơ từ của nhiều chiến sĩ cách mạng Trong vốn thơ

của mình , em còn biết những vần thơ nào như thế ? ( HS tự

bộc lộ )

tự do Tâm hồn đang cháy lênkhát vọng yêu sống , yêu tự do,yêu cách mạng muốn sớm trở vềvới đồng bào , đồng chí

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật:

Viết theo thể thơ lục bát giàunhạc điệu , mượt mà , uyểnchuyển

- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng

để biểu lộ cảm xúc thiết tha , khilại sơi nổi mạnh mẽ

2 Ý nghĩa : Bài thơ thể hiện lịng yêu đời ,yêu lí tưởng của người chiến sĩcộng sản trẻ tuổi trong hồn cảnhngục tù

4 Củng cố: : học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ

- Viết một đoạn văn ngắn tả cảnh mùa hè nơi em ở

5 Dặn dị:

- Chép và đọc thêm một số bài thơ của TH

- Soạn bài “ Tức cảnh Pác Bó”

******************************************************************

Tuần: 22 Ngày soạn:16/01/11

Tiết 79 Ngày dạy: 18/01/11

CÂU NGHI VẤN (TIẾP) A.Mục tiêu cần đạt :

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb Quê hương , Khi con t hú ; Tập làm văn

qua bài Thuyết minh về một phương pháp ( cách làm) Bảng phụ

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Thêù nào là câu nghi vấn ? Câu nghi vấn dùng để làm gì ?

3, Bài mới : Câu văn cũng như cuộc đời , cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũng luôn

luôn đổi thay để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tế những cảm xúc , những tâm trạng vô cùng phong phú , đa dạng và phức tạp của con người Vìthế , các em có thể gặp nhiều câu văn có hình thức giống như một câu nghi vấn , nhưng trên thực tế , nó lại không phải là một câu nghi vấn địch thực Vậy câu nghi vấn còn chức năng nào khác Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó

I, Những chức năng khác: Gọi hs đọc vd sgk

(?) Hãy tìm những câu có từ nghi vấn trong

những ví dụ trên ?

a, Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bao

giờ ?

b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

c, Có biết không ? ; Lính đâu? ; Sao bay giám

để nó chạy xồng xộc vào đây như

vậy ? ;Không cần phép tắc gì nữa à?

d, Cả đoạn trích là câu nghi vấn

e, Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lại đúng là nó ,

cái con mèo hay lục lọi ấy ?

(?) Hãy xác định chức năng của câu nghi vấn

e, Bộc lộ cảm xúc

(?) Nhận xét về dấu kết thúc những câu nghi

vấn trên ?

- Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết

thúc bằng dấu chấm hỏi Câu nghi vấn thứ 2 ở

(e) kết thúc bằng dấu chấm than , chức không

phải là dấu chấm hỏi

I, Những chức năng khác

a, Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu baogiờ ?

 Bộc lộ cảm xúc

b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

 Đe doạ

c, Có biết không ? ; Lính đâu? ; Sao bay giámđể nó chạy xồng xộc vào đây nhưvậy ? ;Không cần phép tắc gì nữa à?

 Bộc lộ cảm xúc

* Nhận xét về dấu kết thúc : Không phải tấtcả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng dấuchấm hỏi , có trường hợp câu nghi vấn kết thúcbằng dấu chấm , dấu chấm than hoặc dấu chấmlững

II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk (?) Qua phân tích

các vd trên , hãy khái quát chức năng của câu

nghi vấn và dùng dấu cuối câu ? ( ghi nhớ sgk)

II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk

III, Luyện tập

Bài tập 1 : Tìm câu nghi vấn và công dụng của những câu nghi vấn đó

a, Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ? ( Bộc lộ cảm xúc )

b, Trong khổ thư chỉ riêng “ Than ôi!” không phải là câu nghi vấn

* Phủ định ; bộc lộ cảm xúc

c, Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi ?

Cầu khiến ; bộc lộ cảm xúc

d, Oâi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay? ( phủ định , bộc lộ cảm xúc )

Bài tập 2

a, Sao cụ lo xa quá thế ? ; Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ? ; Aên mãi hết đi thì đến lúcchết lấy gì mà lo liệtu

* Câu 1 phủ định ; câu 2 : khẳng định ; câu 3 : phủ định

b, Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người , không ra ngợm ấy , chăn dắt làm sao?

* Bộc lộ sụ băn khoăn ngần ngại

c, Ai bảo thảo một tự nhiên không có tình mẫu tử ? (Khẳng định )d, Thằng bé kia , mày cóviệc gì ? ; Sao lại đến đây mà khóc ? ( dùng để hỏi)

 Trong những câu nghi vấn đó , câu c1thể thay thế được bằng một câu không phải làcâu nghi vấn có ý nghĩa tương tự

a, Sao cụ phải lo xa quá thế ; không nên nhịn đói mà tiền để lại ; Aên hết thì lúc chết lấy gìmà lo liệu

b, Không biết chắc là thằng bé có thể chăn dắt được đàn bò hay không

c, Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử

Bài tập 3 : Đặt câu nghi vấn không dùng để hỏi

a, Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung của bộ phim “ cánh đồng hoang được không ?

b, ( Lão Hạc ơi!) Sao đời lão khốn cùng đến thế

Bài tẫp : Trong nhiều trường hợp giao tiếp , những câu như vậy dùng để cào Người nghekhông nhất thiết phải trả lời , có thể đáp lại bằng một lời chào khác

4 Hướng dẫn về nhà: Học thuộc lòng ghi nhớ

- Hoàn thành hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo :Câu cầu khiến

5 Rút kinh nghiệm:

***********************************************************************

Tuần : Ngày soạn:

Tiết 80 Ngày dạy:

THUYẾT MINH VỀ MỘT PHƯƠNG PHÁP (CÁCH LÀM) A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs :

- HS biết cách thuyết minh về một phương pháp , một thí nghiệm , một món ăn thông thường ,một đồ dụng học tập đơn giản

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb Quê hương và Khi con tu hú , Phần

tiếng việt qua bài câu nghi vấn ( tiếp theo) , với thực tế đời sống ở cách làm món ăn đồ dùnghọc tập , trồng cây , trò chơi

- Thầy và trò cùng sưu tầm một số tạp chí , báo : khoa học và đời sống , Aên uống

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình tổ chức:

1, Oån định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Khi làm bài văn thuyết minh cần xác định được điều gì ? Khi viết đoạn

văn cần trình bày ntn? Các ý của đoạn văn được sắp xếp ra sao ?

3, Bài mới : GV giới thiệu bài mới.

I.Giới thiệu một phương pháp ( cách làm)

a Cách làm đồ chơi “Em bé đá bóng” bằng qủa

khô:

Văn bản thuết minh hướng dẫn đồ chơi gì ?

(?) Các phần chủ yếu của văn bản thuyết minh một

phương pháp làm là gì ? Phần nào là quan trọng nhất ?

Vì sao ?

- Vb thuyết minh kiểu loại này gồm 3 phần chủ yếu :

1, Nguyên liệu

2, Cách làm

3, yêu cầu thành phần

(?) Phần nguyên liệu nêu ra để làm gì , có cần thiết

không ? (không thể thiếu nếu không thuyết minh , giới

I.Giới thiệu một phương pháp ( cách làm)

a Cách làm đồ chơi “Em bé đá bóng” bằng qủa khô:

- Vb thuyết minh kiểu loạinày gồm 3 phần chủ yếu :

1, Nguyên liệu

2, Cách làm

3, yêu cầu thành phần

thiệu đầy đủ các nguyên liệu thì không có điều kiện vâät

chất để tiến hành chế tác sản phẩm Nếu chỉ nêu

phương pháp , cách thức làm thì sẽ không tránh khỏi

trừu tượng )

(?) Phần cách làm được trình bày như thế nào ? Theo

trình tự nào ?

- Bao giờ cách làm cũng quan trọng nhất vì nội dung

phần này giới thiệu đầy đủ và tỉ mỉ cách chế tác hoặc

cách chơi , cách tiến hành để người đọc cũng có thể

làm theo Cách trình bày phần này cần cụ thể , tỉ mỉ ,

dễ hiểu để người đọc cứ theo đó mà làm

- đồ chơi em bé đá bóng bằng quả thông , phần dạy

cách làm có 5 bước : cách tạo thân , đầu , làm mũ ,

cách làm bàn tay , chân , cách làm quả bóng , gắn hình

người lên sân cỏ

(?) Phần yêu cầu thành phẩm thiết không ? Vì sao

-Phần này cũng rất cần để giúp người làm so sánh và

điều chỉnh , sửa chửa thành phần của mình

b.Cách nấu canh rau ngọt với thịt lợn nạc: Gọi hs

đọc mục b

(?) Văn bản thuyết minh hướng dẫn cách nấu món ăn

gì ?

( Canh rau ngót nấu với thịt lợn nạc)

(?) Phần nguyên liệu được giới thiệu có gì khác với

cách làm đồ chơi “ em bé đá bóng” ? Vì sao ?

- Cần nguyên liệu , ngoài ra còn thêm phần định lượng

bao nhiêu củ , qua ,bao nhiêu gam , ki lô gam tuỳ theo

số bát , đĩa , số người ăn , mâm

(?) Phần cách làm có gì khác với cách làm ở mục a?

Vì sao?

- Đặc biệt chú ý đến trình tự trước sau , đến thời gian

của mỗi bước ( không được phép thay đổi tuỳ tiện nếu

không muốn thành phẩm kém chất lượng )

(?) Phần yêu cầu thành phẩm được giới thiệu có gì

khác với a ? Vì sao?

- Chú ý 3 mặt : trạng thái , màu sắc , mùi vị

(?) Nhận xét về lời văn của avà b ?

- Lời văn cần ngắn gọn , chuẩn xác

b.Cách nấu canh rau ngọt với thịt lợn nạc

+ Phần nguyên liệu : thêmphần định lượng bao nhiêu củ, quả , bao nhiêu gam , ki lôgam tuỳ theo số bát , đĩa , sốngười ăn , mâm

+Cách làm : Đặc biệt chú ýđến trình tự trước sau , đếnthời gian của mỗi bước( không được phép thay đổituỳ tiện nếu không muốnthành phẩm kém chất lượng+ Yêu cầu thành phẩm : Chú

ý 3 mặt : trạng thái , màu sắc ,mùi vị

II, Ghi nhớ : sgk

II, Ghi nhớ (?) Vậy để Giới thiệu được một phương

pháp ( cách làm nào đó đòi hỏi người viết phải ntn?

Khi thuyết minh cần trình bày theo mấy phần và lời

văn phải ntn? ( Ghi nhớ sgk )

III, Luyện tập

Bài tập 1 :

Mb : Giới thiệu khái quát trò chơi

TB : Số người chơi , dụng cụ chơi

- Cách chơi ( luật chơi) thế nào là thắng , thế nào là thua , thế nào thì phạm luật

- Yêu cầu đối với trò chơi

KB : Nêu cảm nhận của mình về trò chơi đó

Bài tập 2 :

* Cách đặt vấn đề : Bài viết đưa ra số liệu trang in hàng năm trên thế giới để từ đó thấy đượcmức độ khổng lồ của núi tư liệu mà con người cần phải nghiên cứu , tìm hiểu

- Giới thiệu những cách đọc chủ yếu : Từ đầu đến được vấn đề

- Tiếp theo cho đến có ý chí : Giới thiệu những cách đọc chủ yếu hiện nay Hai cách đọcthầm theo dòng và theo ý Những yêu cầu và hiệu quả của phương pháp đọc nhanh

- Phần còn lại : Những số liệu , dẫn chứng về kết quả đọc nhanh

* Bài viết giới thiêu cách đoạ nhanh nhất : Không đọc theo hàng ngang mà mắt luôn chuyểnđộng theo đường dọc từ trên xuống dưới Cách đọc này giúp ta nhìn toàn bộ thông tin chứatrong trang sách Đọc toàn bộ bài viết và tiếp thu toàn bộ nội dung

+ Ý 2,3 là nội dung thuyết minh chủ yếu , quan trọng nhất của vb thuyết về phương phápnày Các con số trong bài có ý nghĩa rất lớn , nhằm chứng minh cho sự cần thiết , yêu cầucách ù thức , khả năng tác dụng của phương pháp đọc nhanh là hoàn toàn có cơ sở và hoàntoàn có thể học tập

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc ghi nhớ sgk Hoàn thành bài tập còn lại

- Soạn bài “ Thuyết minh về một danh làm thắng cảnh

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần : Ngày soạn:

Tiết 81 Ngày dạy:

TỨC CẢNH PÁC BÓ (Hồ Chí Minh) A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs :

- Cảm nhận được niềm thích thú thật sự của HCM trong những ngày gian khổ ở Pác Bó ; quađó , thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Bác vừa là 1 chiến sĩ say mê cách mạng , vừa như một “khách lâm tuyền” ung dung sống hoà nhịp với thiên nhiên

- Hiểu được giá trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khảnăng tích hợp : Với phần Tiếng Việt qua vb Câu cầu khiến , với TLV ở vb

Thuyết minh một danh lam thắng cảnh , với Lịch Sử ở thời kì 1941 – BH mới về nước hoạtđộng , với các bài thơ của Bác ( Rằm tháng Giêng , cảnh khuya, lớp 7) và sắp học bài ( Ngắmtrăng , đi đường)

2.HS: Thầy và trò cùng sưu tầm bản sao bức tranh vẽ BH đang ngồi bên bàn đá chông chêng

ở Pác Bó dịch sử Đảng

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Vì sao bài thơ lại đặc nhan đề là Khi con tu hú ? Đọc thuộc lòng và diễn

cảm bài thơ

- Aâm thanh của tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc đoạn 2 có vai trò gì ? Tâm trạng của nhàthơ trong 2 đoạn ấy có được thể hiện bằng 1 cách không ? Vì sao?

3, Bài mới : Ở lớp 7 , các em đã được học 2 bài thơ rất hay của Bác Hãy nhớ lại tên , hoàn

cảnh sáng tác và thể loại của 2 bài thơ này ? Đó là những bài thơ nổi tiếng của CTHCM viết hồi đầu kháng chiến chống pháp ở Việt Bắc Con hôm nay, Chúng ta lại một lần nữa được gặp Người ở suối LêNin , hang Pác Bo ( huyện Hà Quảng , Tỉnh Cao Bằng)vào mùa xuân năm 1941 qua bài thơ tứ tuyệt Tức cảnh Pác Bó

I, Giới thiệu vài nét về tác giả , tác phẩm:

Gọi hs đọc chú thích dấu sao sgk

(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm? ( Sgk)

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1 Đọc – tìm hiểu chú thích : GV cùng hs đọc ( yêu

cầu giọng đọc vui , pha chút hóm hỉnh , nhẹ nhàng ,

thanh thoát , thoải mái , sảng khoái ; rõ nhịp thơ 4/3

hoặc 2/2/3)

Giải thích từ khó

(?) Người làm thơ , khi nhân một sự việc , một cảnh

tượng nào đó mà cảm hứng thì thơ ấy thường được

gọi là tức cảnh Từ đó có thể hiểu tên bài thơ Tức

cảnh Pác Bó ntn?

- Cảnh Pác Bó , nơi diễn ra sinh hoạt và làm việc

của Bác trong những ngày cách mạng gian khổ đã

gợi cảm xúc vui thích , thoải mái để người cao hứng

I, Giới thiệu vài nét về tác giả , tác phẩm : Sgk

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1 Đọc – tìm hiểu chú thích

làm thơ Tức cảnh Pác Bó

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì ? ( TN TT)

(?) Em nhận ra phương thức biểu đạt nào được kết

hợp trong vb ? Trong đó phương thức nào là chủ

đạo ?

- Kết hợp tự sự và biểu cảm , trong đó biểu cảm là

chủ đạo

2, Bố cục (?) Theo dõi nội dung , có thể tách bài

thơ này thành mấy ý lớn ? Nêu nội dung của mỗi

a, Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó

Gọi hs đọc 3 câu đầu

(?) Cấu tạo của câu 1 có gì đặc biệt ? Chỉ ra cấu tạo

đặc biệt đó ?

- Dùng phép đối : Sáng ra bờ suối /tối vào hang

- Đối thời gian : sáng , tối ; Đối không gian:

suối ,hang

- Đối hoạt động : ra, vào

(?) Theo em, phép đối này có sức diễn tả sự việc

và con người ntn?

( Diễn tả hoạt động đều đặn , nhịp nhàng của con

người Diễn tả quan hệ gắn bó hoà hợp giữa con

người và thiên nhiên Pác Bó )

(?) Từ câu thơ đó ta hiểu gì về cuộc sống của Bác

khi ở Pác Bó?) (Cuộc sống hài hoà , thư thái và có

ý nghĩa của người cách mạng luôn làm củ hoàn

cảnh

(?) Dựa vào chú thích trong sgk , hãy giải nghĩa lời

thơ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn sàng ?

(?) Câu thơ kể về những thứ hết sức đơn giản như

chaó bẹ rau măng , lại có sức gợi suy tư về con

người cách mạng và thiên nhiên ở Pác Bó Cảm

+ Sáng ra bờ suối /tối vào hang

- Dùng phép đối , cho thấy cuộcsống hài hoà , thư thái và có ýnghĩa của người cách mạng luônlàm chủ hoàn cảnh

+ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn

sàng

- Bữa ăn đơn giản nhưng chanchứa tình cảm , bởi đó là nhữngthứ do thiên nhiên ban tặng vàcon người cung cấp

 Cả 2 câu thơ thể hiện đượcGiọng điệu êm ái ,thoải mái ,nhẹ nhàng Qua đó thể hiệnđược dù - Trong gian khổ vẫn thưthái vui tươi , say mê cuộc sống ,cách mạng , hoà hợp với thiênnhiên và con người Pác Bó

+ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

- Đối ý và đối thanh , Láy, cho tathấy hình tượng người chiến sĩ

- Bữa ăn đơn giản nhưng chan chứa tình cảm , bởi

đó là những thứ do thiên nhiên ban tặng và con

người cung cấp

(?) Em có nhận xét gì về giọng điệu của 2 câu thơ

đầu ?

- Giọng điệu êm ái , thoải mái , nhẹ nhàng

(?) Qua đó, phản ánh trạng thái tâm hồn ntn của

người làm thơ ?

- Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi , say mê cuộc

sống , cách mạng , hoà hợp với thiên nhiên và con

người Pác Bó

(?) Trong câu thơ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

Được sử dụng nghệ thuật gì ? Đối á ý và đối

thanh :

- Đối ý : điều kiện làm việc tạm bợ / nội dung công

việc quan trọng , trang nghiêm ;

- Đối thanh : bằng ( chông chênh ) / Trắc ( dịch sử

Đảng)

- Láy “ chông chênh

(?) Hãy giải thích từ chông chênh ?

- Chông chênh nó không chỉ miêu tả cái bàn đá tự

tạo mà còn phần nào gợi ra cái ý nghĩa tượng trưng

cho thế lưc cách mạng nước ta đang trong thời kì

khó khăn

(?) Dịch sử Đảng là làm việc gì , mục ích ?

- BH dịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô làm tài liệu

huấn luyện cán bộ , đồng thời chính là xoay chuyển

lịch sử VN

(?) Hình ảnh Bác ngồi bên bàn đá Chông chênh

dịch sử Đảng có ý nghĩa ntn?

- Đó là hình tượng người chiến sĩ được khắc hoạ

chân thực vừa có tầm vóc lớn lao , trong tư thế uy

nghi , giống như bức tượng đài vị lãnh tụ cách mạng

(?) Từ 3 câu thơ đầu em thấy con người cách mạng

hiện lên ntn? ( yêu thiên nhiên , yêu công việc cách

mạng Luôn tìm thấy niềm vui hoà hợp giữa tâm

hồn với cách mạng , với thế giới tạo vật , Luôn làm

chủ cuộc sống trong bất kì hoàn cảnh nào

được khắc hoạ chân thực vừa cótầm vóc lớn lao , trong tư thế uynghi , giống như bức tượng đài vịlãnh tụ cách mạng

b, Cảm nghĩ của Bác

Cuộc đời cách mạng thật là sang

- ở đây là sự sang trọng , giàu cóvề mặt tinh thần của những cuộcđời làm cách mạng lấy lí tưởngcứu nước làm lẽ sống , không hề

bị khó khăn, gian khổ thiếu thốnkhuất phục

- Còn là cái sang trọng giàu cócủa một nhà thơ luôn tìm thấy sựhài hoà tự nhiên , thư thái trongsạch với thiên nhiên đất trời

 Lạc quan , tin tưởng vào sựnghiệp cách mạng mà Ngườitheo đuổi

III, Tổng kết: Ghi nhớ : sgk

b, Cảm nghĩ của Bác : Gọi hs đọc câu thơ cuối

(?) Từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất của câu thơ ?

Vì sao ?

- Từ sang ; Sang : sang trọng , giàu sang

- ở đây là sự sang trọng , giàu có về mặt tinh thần

của những cuộc đời làm cách mạng lấy lí tưởng cứu

nước làm lẽ sống , không hề bị khó khăn, gian khổ

thiếu thốn khuất phục

- Còn là cái sang trọng giàu có của một nhà thơ

luôn tìm thấy sự hài hoà tự nhiên , thư thaío trong

sạch với thiên nhiên đất trời

(?) Trong thơ, Bác hay nói cái sang của người làm

cách mạng , kể cả khi chịu cảnh tù đày Em còn

biết những câu thơ nào như thế ?

- Hôm nay xiềng xích thay dây trói

Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung

- Tuy bị tình nghi là gián điệp

Mà như khanh tướng vẻ ung dung

(?) Niềm vui trước cái sang của một cuộc sống đầy

gian khổ cho ta hiểu thêm vẻ đẹp nào trong cách

sống của Bác ?

III, Tổng kết: Ghi nhớ : sgk (?) Bài thơ Tức cảnh

Pác Bó nói với chúng ta điều gì về những ngày Bác

sống và làm việc ở Pác Bó? ( Ghi nhớ )

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc bài thơ , phần ghi nhớ Soạn bài “ Vọng nguyệt”

5 Rút kinh nghiệm:

Tiết 82: Ngày dạy :

CÂU CẦU KHIẾN A.Mục tiêu cần đạt :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Văn qua vb Tức cảnh Pác Bó , phần TLV qua vb

Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh Bảng phụ

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là câu nghi vấn ?

- Nêu những chức vụ của câu nghi vấn ? Cho vd minh hoạ

3, Bài mới :

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

a, đặc điểm hình thức : Gọi hs đọc vd

(?) Trong 2 đoạn trích trên , có những câu nào là

câu cầu khiến ?

+ Thôi đừng lo lắng ( khuyên bảo)

+ Cứ về đi ( yêu cầu )

+ Đi thôi( yêu cầu)

* GV yêu cầu hs đọc to những câu mẫu trong sgk

Chú ý âm điệu , giọng điểu phát âm câu nói :

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

a, đặc điểm hình thức

- Là câu có những từ cầu khiếnnhư : hãy , đừng , chớ đi , thôi ,nào … hay ngữ điệu cầu khiến

- Câu cầu khiến thường kết thúcbằng dấu chấm than

b, Chức năng :

- Dùng để ra lệnh , yêu cầu , đềnghị , khuyên bảo

(?) Cách đọc câu “ Mở cửa ” trong câu a có gì

khác với cách đọc câu “ Mở cửa !” trong câu b

không?

“ Mở cửa.”là câu trần thuật và “ Mở cửa !” là câu

cầu khiến : Câu thứ hai phát âm với giọng điệu

nhấn mạnh hơn

(?) Câu “ Mở cửa !” trong vd b dùng để làm gì ,

khác với câu “ Mở cửa ” trong vd a ở chổ nào ?

- câu b dùng để đề nghị , ra lênh , còn vd a dùng

để trả lời câu hỏi

(?) Qua đó , hãy nêu đặc điểm hình thức và chức

năng của câu cầu khiến ? ( ghi nhớ sgk )

(?) Hãy tìm một vài vd để minh hoạ ?

II Kết luận: Ghi nhớ (SGK/ )

II, Luyện tập

Bài tập 1 : Xác định câu cầu khiến thông quan đặc điểm hình thức của nó

a Hãy ; b, đi c, đừng

* Nhận xét về chủ ngữ trong 3 câu trên :

a, vắng chủ ngữ : chủ ngữ chắc chắn chỉ là người đối thoại , nhưng phải dựa vào ngữ cảnh củanhững câu trước đó người đọc mới biết được người đối thoại đó là ai: Lang Liêu

b, Chủ ngữ là ông giáo, ngôi thứ 2 số nhiều

c, Chủ ngữ là chúng ta , ngôi thứ nhất số nhiều

* Thêm , bớt chủ ngữ :

a, Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương ( không thay đổi ý nghĩa mà chỉ làm cho đốitượng tiếp nhận được thể hiện rõ hơn và lời yêu cầu nhẹ nhàng hơn , tình cảm hơn)

b, Hút trước đi ( ý nghĩa cầu khiến dường như mạnh hơn , câu nói kém lịch sự hơn)

c, Nay các anh đừng làm gì nữa , thử xem lão Miệng có sống được không ( ý nghĩa câu bị

thay đổi ; chúng ta bao gồm cả người nói và người nghe , các anh : chỉ có người nghe)

Bài tập 2 :

A, Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi ( vắng CN)

B, Các em đừng khóc ( có CN , ngôi thứ 2 số nhiều )

C, Đưa tay cho tôi mau ; cầm lấy tay tôi này ( không có từ cầu khiến , chỉ có ngữ điệu cầukhiến)

* Có , trong tình huống cấp bách , gấp gáp , đòi những người có liên quan phải có hành độngnhanh và khịp thời , câu cầu khiến phải ngắn gọn , vì vậy CN chỉ người tiếp nhận thườngvắng mặt

* Chú ý : Độ dài của câu cầu khiến thường tỉ lệ nghịch với sự nhấn mạnh ý nghĩa cầu khiến ,câu càng ngắn thì ý nghĩa cầu khiến càng mạnh

Bài tập 3 :

- Câu a vắng chủ ngữ

- Câu b có CN , ngôi thứ 2 số ít Nhờ có CN ở câu b ý câu cầu khiến nhẹ hơn , thể hiện rõhơn tình cảm của người nói đối với người nghe

Bài tập 4 :

- DC nói với DM ( mục đích cầu khiến )

- DC tự coi mình là vai dưới so với DM và lại là người yếu đuối , nhút nhát vì vậy ngôn từcủa DC thường khiêm nhường , có sự rào trước đón sau

Trong lời DC yêu cầu DM tác giả không dùng câu cầu khiến ( mà dùng câu nghi vấn ) : cóhay là , không thể thay bằng hoặc là , làm cho ý câu cầu khiến nhẹ hơn , ít rõ ràng hơn Cáchdùng lời cầu khiến như thế rất phù hợp với tính cách DC và vị thế của DC so với DM

4 Hướng dẫn về nhà: Học phần ghi nhớ Hoàn thành bài tập

Soạn bài “ Câu cảm thán”

2 Rút kinh nghiệm :

Tuần 21 Ngày soạn :

Tiết 83 Ngày dạy :

THUYẾT MINH VỀ MỘT DANH LAM THẮNG CẢNH A.Mục tiêu cần đạt :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Tức cảnh Pác Bó , với phần TV qua bài

Câu cầu khiến

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Em hiểu thế nào là 1 danh lam thắng cảnh ?

- Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh thường là công việc của ai ? Nhằm mục đích gì ?

3 Bài mới :

I.Giới thiệu một danh lam thắng cảnh :

Gọi hs đọc bài văn mẫu

(?) Bài văn thuyết minh giới thiệu mấy đối tượng ?

Các đối tượng ấy có quyan hệ với nhau ntn?

- Về hồ HK Ngọc Sơn 2 đối tượng này có quan hệ

gần gũi, gắn bó với nhau Đề Ngọc Sơn lạc trên hồ

HK

(?) Qua bài thuyết minh , em hiểu biết được thêm

những kiến thức gì về 2 đối tượng trên ?

- Về hồ HK : nguồn gốc hình thành , sự tích những tên

hồ

- Về đền Ngọc Sơn : Nguồn gốc và sơ lược quá trình

xây dựng đền Ngọc Sơn , vị trí và cấu trúc của đền

(?)Muốn có tri thức ấy thì người ta phải làm thư thế

nào ?

- Người viết phải trang bị kiến thức sâu rộng về địa

lí , lịch sử , văn hoá , văn học có liên quan đến đối

tượng đó

- Phải đọc sách báo , tài liệu có liên quan , thu thập

thông tin , ghi chép

- Phải xem phim , ảnh … băng , tốt nhất có điều kiện

phải đến tận nơi để nhiều lần để xem xét , quan sát ,

nghe , nhìn , hỏi han , tìm hiểu trực tiếp

(?) Bài viết được sắp xếp theo bố cục ntn? Theo em

có gì thiếu sót trong bố cục ? Có phải thiếu phần Mở

bài không ?

- Bài viết được sắp xếp theo 3 phần, nhưng thiếu xót

về bố cục còn thiếu phần MB , KB

(?) Theo em , về nội dung bai thuyết minh trên đây

còn thiếu những gì ?

- Thiếu miêu tả vị trí , độ rộng hẹp của hồ , vị trí của

tháp rùa , của đề Ngọc Sơn , cầu thê húc

- Thiếu miêu tả quang cảnh xung quanh , cây cối ,

màu nước xanh thỉnh thoảng rùa nổi lên … Nội dung

bài viết do vậy còn khô khan

II Kết luận : Gọi hs đọc phần ghi nhớ

(?) Theo em có thể giới thiệu hồ Hoàn Kiếm và đền

I.Giới thiệu một danh lam thắng cảnh :

- Muốn viết bài giới thiệu vềmột danh lam thắng cảnh thì tốtnhất kiện phải đến tận nơi đểnhiều lần để xem xét , quansát , nghe , nhìn , hỏi han , tìmhiểu trực tiếp

- Có bố cục 3 phần Lời giớithiệu ít nhiều phải kèm theomiêu tả , bình luận thì sẽ hấpdẫn hơn ; tuy nhiên bài viếtphải dựa trên cơ sở kiến thứcđáng tin cậy và có phương phápthích hợp

- Lời văn cần chính xác và biểucảm

II Kết luận: Ghi nhớ : sgk

Ngọc Sơn bằng quan sát được không ? Thử nêu

những quan sát , nhật xét mà em biết ?

(?) Xây dựng bố cục Theo em , giới thiệu một thắng

cảnh thì phải chú ý tới những gì ?

- Vị trí địa lí của thắng cảnh nằm ở đâu , thắng cảnh

có những bộ phận nào , lần lượt giới thiệu, mô tả từng

phần ; vị trí của thắng cảnh trong đời sống tình cảm

của con người Yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh

rất cần thiết , nhưng chỉ có tác dụng khơi gợi , không

được lu mờ tri thức chính xác về đối tượng

II, Luyện tập

Bài 1 :

Mb : Giới thiệu , dẫn khách có cái nhìn bao quát về quần thể danh lam thắng cảnh hồ HK –

đền Ngọc Sơn

TB:cần bổ sung thêm

- Về vị trí hồ , diện tích độ sâu

- Cầu thê húc : nói kĩ hơn về Tháp Rùa , về rùa hồ HK , quang cảnh đường phố quanh hồ

KB : ý nghĩa lịch sử , xã hội , văn hoá của thắng cảnh , bài học về giữ gìn và bảo tồn thắng

cảnh

Bài tập 2: Có thể từ trên gác nhà Bưu điện , nhìn bao quát cảnh hồ – đền ; từ đường Đinh

tiên Hoàng nhìn Đài Ngiên , tháp bút , qua cầu thê húc, vào đền Tả bên trong đền Từ trấn

Ba Đình ra hồ , về phái thuỷ tạ , phái Tháp Rùa , giới thiệu tiếp

Bài tập 3:

2 Rùa hồ Gươm , truyền thuyết trả gươm thần , cầu Thê Húc , Tháp Bút , vấn đề giữ gìncảnh quan và trong sạch HG

4 Hướng dẫn về nhà: Học thuộc phần ghi nhớ

- Soạn bài Oân tập về văn bản thuyết minh

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần : Ngày soạn:

ÔN TẬP VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs :

- Củng cố , nắm vững các khái niệm về văn bản thuyết minh , các kiểu bài thuyết minh , cácphương pháp thuyết minh , bố cục , lời văn trong vb , các bước , khâu chẩn bị và làm vănthuyết minh

- Củng cố rèn luyện các kĩ năng nhận thức đề bài , lập dàn ý , bố cục , viết đoạn văn thuyếtminh , viết bài văn thuyết minh

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : phần văn qua vb Tức cảnh Pác Bó , Phần tiếng việt ở bài

Câu cầu khiến Bảng hệ thông hoá , một số đề bài và dàn ý các kiểu bài thuyết minh

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

(?) vb thuyết minh có vai trò và tác

dụng ntn trong đời sống ?

Bài 2 :(?) Vb thuyết minh có những

tính chất gì khác với vb tự sự , miêu

tả , biểu cảm , nghị luận ?

I, Lí thuyết Bài 1 :

- Vì nó cung cấp tri thức , những hiểu biết đểcon người có thể vận dung , phục vụ lợi íchcủa mình Trong đời sống hàng ngày khôngthể thiếu được các vb thuyết minh

Bài 2 : VB thuyết minh có tính chất tri thức ,

khách quan ; là loại vb có khả năng cung cấptri thức xác thực , hữu ích cho con người VBthuyết minh khác với vb nghị luận , tự sự ,miêu tả , biểu cảm , hành chính công vụ ở chổ

vb thuyết minh chủ yếu trình bày tri thức mộtcách khách quan , giúp con người hiểu biếtđược đặc trưng , tính chất của sự vật , hiệntượng và biết cách sử dụng chúng vào mục

Bài 3:

(?) Muốn làm tốt bài văn thuyết minh

, cần phải chuẩn bị những gì ? Bài

văn thuyết minh phải làm nổi bật

điều gì ?

Bài 4 Hướng dẫn về nhà:

(?) Những phương pháp thuyết minh

nào thường được chú ý vận dụng ?

đích có lợi cho con người

Bài 3 : Khi làm một bài văn thuyết minh ,

người viết cần phải nghiên cứu , tìm hiểu sựvật , hiện tượng cầnthuyết minh , nhất là phảinắm bắt được bản chất đặc trưng của chúng ,để tránh sa vào trình bày các biểu hiện khôngtiêu biểu không quan trọng

Bài 4 : Để bài văn có sức thuyết phục , dễ hiểu

, người ta có thể sử dụng phối hợp nhiềuphương pháp thuyết minh như : nêu địnhnghĩa , liệt kê , nêu ví dụ , dùng số liệu , sosánh đối chiếu , phân tích , phân loại

II, Luyện tập

Bài 1 :

a,Lập ý :

- Tên đồ dùng , hình dáng , kích thước , màu sắc , cấu tạo các bộ phận , cách sử dụng , nhữngđiều cần lư ý khi sử dụng đồ dùng

b.Dàn ý chung

MB : Khái quát tên đồ dùng và công dụng

TB : Hình dáng , chất liệu , kích thước , màu sắc

+ Cấu tạo các bộ phận

+ Cách sử dụng

+ Cách bảo quản

KB : Những điều cần lưu ý khi lựa chọn để mua , khi sử dụng , khi gặp sự số Vai trò của vậtdùng đó trong đời sống

b, Lập ý

- Tên thể laọi , vb , hiểu biết về những đặc đểm hình thức thể loại : Tính chất , nội dung chủyếu , số câu , số chữ , cách gieo vần , cách sáng tạo

- Dàn ý

MB : Giới thiệu chung về vb hoặc thể thơ , vị trí của nó đối với vh xh hoặc h65 thông thể loại

TB : Giới thiệu , phân tích cụ thể về nội dung và hình thức của vb , thể loại ( tuỳ đối tượngmà mức độ thuyết minh có thể đơn giản hay chi tiết hoặc rất chi tiết )

KB : Những điều cần lưu ý khi thưởng thức hoặc sáng tạo thể loại , vb

Tuần 22 Ngày soạn :

Tiết 85 Ngày dạy :

1.GV Dự kiến khả năng tích hợp : Qua các bài trăng của Bác , với phần TV qua bài Câu cảm

thán , Câu trần thuật , với phần TLV qua bài văn Biểu cảm

- Tập thơ Nhật kí trong tù ; một số bài phân tích , bình giảng bài thơ Ngắm trăng

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :- Đọc thuộc lòng Tức cảnh Pác Bó ?

- Em hiểu thế nào là thú lâm tuyền ? Thú lâm tuyền của HCM có hoàn toàn giống với thúlâm tuyền của Nguyễn Trãi , Nguyễn Bỉnh Khiêm , Nguyễn Khuyến không ? Vì sao

3, Bài mới : ( GV giới thiệu )

I, Hoàn cảnh ra đời bài thơ (?) Hãy nêu vài nét về I, Hoàn cảnh ra đời bài thơ

- Bài thơ được viết trong nhà tù

hoàn cảnh sáng tác bài thơ ? ( sgk)

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1, Đọc – Giải thích từ khó :GV cùng hs đọc ( yêu

cầu đọc phải chính xác cả phần phiên âm chữ Hán và

bài thơ dịch Khi đọc bản phân âm chữ Hán , lưu ý

giọng điệu thích hợp với cảm xúc ở câu 2 và nhịp ,

chữ đăng đối với 2 câu sau

Giải thích từ khó

(?) Nhận vật trữ tình trong bài thơ này là người ngắm

trăng , có quan hệ ntn với tác giả ?

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì ? (TNTT)

2, Bố cục (?) Cuộc ngắm trăng trong tù của Bác được

diễn tả trong một sự đối lập giữa cái không có và

những điều sẳn có để ngắm trăng Nếu thế theo em :

Câu thơ nào nói về cái không có trong cuộc ngắm

trăng ; câu nào diễn tả những điều sẵn có trong cuộc

ngắm trăng

3 Câu 1 Câu 2,3,4

3, Phân tích

- a, Cái không có trong cuộc ngắm trăng Gọi hs

đọc câu thơ thứ nhất

(?) Sự thật nào được nói tới trong câu thơ đó ?

- Trong nhà tù Tưởng Giới thạch thiếu thốn đủ điêuì ,

huống gì là những thứ đem lại vui thú cho con người

như rượu và hoa

(?) Chữ vô lặp lại trong câu thơ này có ý nghĩa gì ?

- Hai lần không là khẳng định không hề có rượu và

hoa cho sự thưởng ngoạn của con người

(?) Cuộc ngắm trăng của người xưathường gắn liền

với rượu và hoa , khi trong tù không rựợu cũng không

hoa thì cuộc ngắm trăng ở đây sẽ như thế nào ?

( thiếu nhiều thứ , khó thực hiện )

(?) Nếu thực hiện được cuộc ngắm trăng ấy , con

người phải tự có thêm điều gì ?

Tưởng giới thạch , Khi Bác bịvô cớ bắt giam tại Trung Quốctháng 8 năm 1945

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1, Đọc – Giải thích từ khó

sgk

2, Bố cục : 2 phần

3, Phân tích aCáikhôngcótrongcuộcngắm trăng

Ngục trung vô tửu diệu vô hoa

- Hai lần không là khẳng địnhkhông hề có rượu và hoa cho sựthưởng ngoạn của con người

- Niềm say mê lớn với trăng ,tình yêu mãnh liệt với thiênnhiên Nghĩa là có yếu tố tinhthần có thể vượt lên trên cảnhngộ ngặt nghèo

b,Những điều sẵn có trong

- Niềm say mê lớn với trăng , tình yêu mãnh liệt ới

thiên nhiên Nghĩa là có yếu tố tinh thần có thể vượt

lên trên cảnh ngộ ngặt nghèo

(?) Đặt cả bài thơ Ngắm trăng câu thơ mở đầu có ý

nghĩa gì ?

- Nói cái không có để chuẩn bị nói nhiều hơn về

những cái sẵn có trong cuộc ngắm trăng của tác giả

ở những câu tiếp theo

b, , Những điều sẵn có trong cuộc ngắm trăng: Gọi

hs đọc 3 câu tiếp theo

(?) Đọc câu thơ dịch : Cảnh đẹp đêm nay , khó hững

hờ , cho biết : Câu thơ này nguyên dạng ntn ở bản

phiên âm và dịch nghĩa ?

(?)Theo em có gì khác về kiểu câu trong 3 lời thơ

này ?

- Câu thơ dịch thuộc kiểu câu trần thuật Câu thơ

phiên âm và dịch nghĩa thuộc kiểu câu nghi vấn

(?) Vậy câu nghi vấn dùng để hỏi hay dùng để bộc lộ

cảm xúc của người viết ?

- Vừa dùng để hỏi , vừa dùng để bộc lộ cảm xúc

(?) Nếu câu thơ đó là bộc lộ cảm xúc của người viết

, thì cảm xúc đó là gì ?

- Trạng thái xao xuyến của tâm hồn không cầm lòng

được trước vẻ đẹp khó hững hờ của tạo hoá về đêm

(?) Trạng thái tình cảm khó hững hờ trước cảnh đẹp

đêm nay đã biến thành hành vi nào của con người ?

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

(?) Hãy nhắc lại câu thơ này ở bản phiên âm ?

Nhân hứng song tiền khán minh nguyệt

(?) Nếu chỉ là hành động ngắm trăng , thì đó cũng là

việc thường tình Nhưng cái khác trong hành động

ngắm trăng ở đây là gì ?

- Để ngắm trăng người tù phải hướng ra ngoài song

sắt nhà tù

(?) Từ đó em cảm nhận được gì trong tình yêu thiên

nhiên của Bác ? ( Bác chủ động đến với thiên nhiên ,

quên đi thân phận tù đày Đó là tình yêu thiên nhiên

cuộc ngắm trăng

Đối thử lương tiêu nại nhược

hà ?

- Trạng thái xao xuyến của tâmhồn không cầm lòng được trướcvẻ đẹp khó hững hờ của tạohoá về đêm

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

- Để ngắm trăng người tù phảihướng ra ngoài song sắt nhà tù Bác chủ động đến vớithiên nhiên , quên đi thân phậntù đày Đó là tình yêu thiênnhiên đến độ quên mình

Nguyệt tòng song khích khán thi gia

- Sử dụng phép nhân hoá , gợitả cảnh trăng có linh hồn , trởnên sinh động gần gũi , thânthiết với người

- Trăng xuất hiện khiến ngườitù quên đi thân phận mình , tâmhồn được tự do rung động với

đến độ quên mình )

(?) Từ câu thơ dịch : Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà

thơ , theo bản phiên âm thì ntn?

(?) Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng và tác

dụng của nó ?

(?) Trăng ngắm nhà thơ , đó là việc khác thường ,

nhưng khác thường hơn nữa là trăng chủ động theo

khe cửa tòng song khích để đến với người tù Điều

này cho thấy đặc điểm nào trong quan hệ giữa Bác

với thiên nhiên ?

- Qh gần giũ , thân tình luôn có nhau trong mọi cảnh

ngộ

(?) Khi ngắm trăng và được ngắm trăng người tù

bổng thấy mình trở thành thi gia ? Vì sao thế ?

- Trăng xuất hiện khiến người tù quên đi thân phận

mình , tâm hồn được tự do rung động với vẻ đẹp của

thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảm trước vẻ đẹp thì đó là tâm

hồn của thi gia

(?) Trong bài thơ Tin thắng trận sau này Bác có câu :

Trăng vào cửa sổ đòi thơ , so với câu trăng nhòm khe

cửa ngắm nhà thơ ở bài Ngắm trăng em thấy có

những điểm nào giống nhau trong hình ảnh trăng và

người ? ( HSTLN)

- Trăng đều đến tìm bạn với người Người đều thành

nhà thơ

(?) Trong 2 câu thơ diễn tả hoạt động ngắm của

người và trăng , Bác đã sử dụng nghệ thuật gì ? Tác

dụng của nghệ thuật đó ?

III, Ghi nhớ : (?) Cuộc ngắm trăng diễn ra trong điều

kiện không bình thường , nhưng lại thuộc về một nhu

cầu rất bình thường của tâm hồn Bác Theo em , đó

là nhu cầu nào ? Nhu cầu ấy phản ánh vẻ đẹp nào

trong tâm hồn và cách sống của Bác ? ( HSTLN)

Được giao hoà với thiên nhiên , Khát khao cái đẹp ,

sống cho cái đẹp

(?) Ở bài Ngắm trăng , hồn thơ của Bác được diễn

vẻ đẹp của thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảm trướcvẻ đẹp thì đó là tâm hồn của thigia

III, Ghi nhớ :

sgk

đạt trong một hình thức thơ với những dấu hiệu nổi

bật nào ?

- Thể thơ TNTT , sử dụng phép đối , phép nhân hoá

linh hoạt

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc phần ghi nhớ và bài thơ

- Tìm thêm một số bài thơ có hình ảnh trăng của Bác mà em đã học

- Soạn bài mới : Chiếu dời đô

***********************************************************************

Tuần 22 Ngày soạn

Tiết 85 Ngày dạy

ĐI ĐƯỜNG ( Tẩu lộ )

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Với một số bài thơ viết từ cảm hứng đi đường , trên đường

đi khác của HCM trong tập Nhật kí trong tù , với bài thơ Hành lộ nan ( Đường đi khó) của LíBạch , với TV ở bài Câu cảm thán

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

3, Bài mới

I, Đọc – tìm hiểu Tìm hiểu vb:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích:Gv cùng hs đọc : chú ý

bản phiên âm , thể thơ thất ngôn tứ tuyệt , nhịp 4-3 ,

2-2-3 ; nhấn mạnh các điệp từ tẩu lộ , trùng sang ;

giọng chậm rãi , suy ngẫm

Giải thích từ khó

2, Bố cục (?) Bài thơ có cấu tạo mấy phần ? (4 phần)

3, Phân tích

* câu 1 ( khai đề ) Gọi hs đọc câu khai đề

(?) Hãy nhận xét , so sánh giữa câu thơ ở phần phiên

âm chữ hán và bản dịch thơ ?

- Câu dịch mềm mại hơn nhưng lại bỏ điệp từ tẩu lộ

làm giảm đi ít nhiều gịong thơ suy ngẫm , thấm thía

(?) Vậy , nhà thơ – người tù suy ngẫm điều gì ? Nhờ

đâu mà ta biết được điều đó ?

- Đó là những suy ngẫm , thấm thía được HCM đúc

rút từ bao cuộc chuyển lao , đi đường : hết đèo cao ,

trèo núi khổ sở , đày ải vô cùng gian nan , vất vả

(?) Nhưng câu thơ có phải chỉ là nghĩa đen nỗi gian

truân của việc đi bộ trên đường núi ấy không ? Em

biết bài thơ nào , câu thơ Đường nào cũng nói về chủ

đề ấy ?

- Bên cạnh nghĩa đen thấm thía cái khó khăn , gian

lao của việc đi bộ trên đường núi , câu thơ còn hàm ý

thế lộ nan – một chủ đề quen thuộc và phổ biến

* Câu 2 ( thừa) Gọi hs đọc câu thừa

(?) Phân tích 2 lớp nghĩa của câu thơ này Từ trùng

san dịch thành từ núi cao đã thật sát chưa ? Vì sao ?

- Dịch trùng san là núi cao không thật sát vì HCM

đâu có chủ ý nói đến núi cao hay thấp mà Người chủ

ý nói tới lớp núi , dãy núi cứ hiện ra tiếp nối , liên

miên như để thử thách ý chí và nghị lực của người tù

, cứ thế khó khăn chồng chất , gian lao liên tiếp gian

lao

(?) Bài học được rút ra từ câu thơ này là gì ?

I, Đọc – tìm hiểu Tìm hiểu vb

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : Khai , thừa,

chuyển , hợp

3, Phân tích

* câu 1 ( khai đề )

Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan

 Đó là những suy ngẫm ,thấm thía được HCM đúc rút từbao cuộc chuyển lao , điđường : hết đèo cao , trèo núikhổ sở , đày ải vô cùng giannan , vất vả

* Câu 3 ( chuyển )

Trùng san đăng đáo cao phong

- Cần nhìn thẳng và khó khăn gian khổ mà vượt qua

nó Muốn biết bơi không thể chỉ học bơi trên cạn mà

nhất định phải nhảy xuống nước

* Câu 3 : Yêu cầu hs đọc câu 3 ( câu chuyển )

(?) Nhận xét điệp từ trùng san được sử dụng tiếp theo

kiểu gì ? Giống như những cách điệp trong câu thơ

nào , của tác giả nào đã học?

- Lối điệp vòng tròn , bắc cầu Cách điệp này làm

cho mạch thơ , ý thơ nối liền tạo một cảm giác liên

miên không hết , kéo dài mãi của cảnh vật hoặc tâm

trạng

(?) Vậy , ở câu thơ này , tác giả muốn khái quát qui

luật gì , mở ra tâm trạng như thế nào của chủ thể trữ

tình ?

- Câu thơ chuyển , chuyển mạch thơ , ý thơ , vút lên

theo chiều cao của dãy núi cuối cùng , lúc khó khăn

nhất , hiểm nghèo , gian truân , vất vả nhất thì cũng

chính là lúc đích đến đang chờ

Câu 4 : Gọi hs đọc câu cuối ( hợp )

(?) Câu thơ tả tư thế nào của người đi đường ?

- Từ tư thế người tù bị đoạ đày triền miên trên đường

bị giải đi hết ngày này sang ngày khác bỗng trở thành

người du khách ung dung say đắm ngắm phong cảnh

đẹp

(?) Tâm trạng của người tù khi đứng trên đỉnh núi

ntn?

- Tâm trạng sung sướng , hân hoan của người đi

đường , cũng là hình ảnh biểu trưng Đó là hình ảnh

người chiến sĩ cách mạng trên đỉnh cao của chiến

thắng , trải qua bao gian khổ hi sinh

II, Ghi nhớ : sgk

hậu

- Lối điệp vòng tròn , bắc cầu Cách điệp này làm cho mạchthơ , ý thơ nối liền tạo một cảmgiác liên miên không hết , kéodài mãi của cảnh vật hoặc tâmtrạng

- Câu thơ chuyển , chuyểnmạch thơ , ý thơ , vút lên theochiều cao của dãy núi cuốicùng , lúc khó khăn nhất , hiểmnghèo , gian truân , vất vả nhấtthì cũng chính là lúc đích đếnđang chờ

Câu 4 ( hợp)

Vạn lí dư đồ cố miên gian

 Tâm trạng sung sướng ,hân hoan của người đi đường ,cũng là hình ảnh biểu trưng Đó là hình ảnh người chiến sĩcách mạng trên đỉnh cao củachiến thắng , trải qua bao giankhổ hi sinh

II, Ghi nhớ : sgk

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ Soạn bài ( Chiếu dới đô)

5 Rút kinh nghiệm:.Rút kinh nghiệm:

Tiết 86 Ngày dạy

CÂU CẢM THÁN A.Mục tiêu â cần đạt :

2, Kiểm tra bài cũ : Hãy nêâu đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến ?

- Làm bài tập 5

3, Bài mới

I.Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm

thán

a, Đặc điểm hình thức: Gọi hs đọc vd

(?) Trong những đoạn trích trên , câu nào là câu cảm

thán ?

a, Hỡi ơi lão Hạc !

b, Than ôi !

(?) Đặc điểm hình thức nào giúp ta nhận biết đó là

câu cảm thán ?

- Có từ cảm thán : hỡi ơi , than ôi

- Thường được kết thúc bằng dấu chấm than

b, Chức năng

(?) Câu cảm thán dùng để làm gì ?

- Dùng để bộc lộ cảm xúc của người nói , người viết

trong giao tiếp hằng ngày và trong vb nghệ thuật

(?) Vậy khi viết đơn , biên bản , hợp đồng hay trình

I.Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán

bày kết quả giải 1 bài toán … có thể dùng câu cảm

thán không ? Vì sao ? ( HSTLN)

- Ngôn ngữ trong đơn , hợp đồng ( ngôn ngữ trong vb

hành chính công vụ ) và ngôn ngữ trình bày kết quả

giải 1 bài toán ( ngôn ngữ trong vb khoa học ) là

ngôn ngữ duy lí , ngôn ngữ của tư duy lô – gíc , nên

không thích hợp với việc sử dụng những yếu tố ngôn

ngữ bộc lộ cảm xúc

II, Luyện tập

Bài tập 1 : Nhận biết câu cảm thán

+ Câu cảm thán

a, Than ôi !

4 Lo thay ! nguy thay !

b, Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

c, Trao ôi, có biết đâu rằng : hung hăng , hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho nhữngcử chỉ ngu dại của mình thôi

Bài tập 2 : Phân tích tình cảm , cảm xúc trong các ngữ cảnh và nhận biết câu

a, Lời than thân của người nông dân xưa

b, Lời than thân của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra

c, Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống ( trước cách mạng tháng tám )

d, Sự ân hận của DM trước cái chết thảm thương , oan ức của DC

* Tuy đều bộc lộ tình cảm , cảm xúc nhưng không có câu nào là câu cảm thán , Vì không cóhình thức đặc trưng của kiểu câu này

Bài tập 3 : Đặt câu cảm thán để thể hiện cảm xúc

- Mẹ ơi, tình yêu của mẹ dành cho con thiêng liêng biết bao

- Đẹp thay cảnh mặt trời buổi bình minh

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc ghi nhớ , làm hết bài tập vào vở

- Soạn bài “ Câu trần thuật”

5 Rút kinh nghiệm:

***********************************************************************

Tuần : Ngày soạn :

Tiết 87,88: Ngày dạy :

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5 A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs :

- Củng cố nhận thức lí thuyết về vb thuyết minh ; vận dụng thực hành sáng tạo một vb thuyếtminh cụ thể đảm bảo các yêu cầu : đúng kiểu loại , bố cục mạch lạc ; có các yếu tố miêu tả ,biểu cảm , bình luện , những con số chính xác nhưng vẫn phải phục vụ cho mục đích thuyếtminh

B.Chuẩn bị :

1.GV : ra đề bài và yêu cầu khi làm đề bài đó

2.HS : học bài , chuẩn bị giấy

C lên lớp : Tiến trình

- Nội dung : Thuyết minh về trường

D, Dàn bài chung

A.Mb : Giới thiệu chung về trường, vị trí, vai trò của nó đối với vh, xh ở địa phương

B.TB : Giới thiệu, trình bày, giải thích

C.KB : khẳng định vị trí, vai trò của nó đối với vh, xh ở địa phương,sự cần thiết trong việc tôntạo và bảo vệ ngôi trường

4 Hướng dẫn về nhà: Về nhà học bài và soạn bài “ Chương trình địa phương ( phần Tập

Làm Văn)

CÂU TRẦN THUẬT A.Mục tiêu cần đạt :

1.GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Chiếu dời đô ; phần tiếng việt qua bài

Câu phủ định ; TLV qua bài Chương trình địa phương

2.HS : học bài , soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ : Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn , câu cầu

khiến , câu cảm thán ? cho vd minh họa

3, Bài mới :

I.Đặc điểm hình thức

a, đặc điểm hình thức : Gọi hs đọc vd

(?) Trong các đoạn trích trên , những câu nào không

có đặc điểm hình thức của những câu đã học ( nghi

vấn , cầu khiến , cảm thán ) ?

- Chỉ có câu : ôi Tào khê ! là câu cảm thán

- Những câu còn lại ta gọi là câu trần thuật

b, Chức năng

(?)Những câu này dùng để làm gì ?

a, câu 1,2 là các câu trần thuật dùng để trình bày suy

nghĩ của người viết về truyền thống dân tộc ta , câu 3

là câu yêu cầu

b, câu 1 là câu trần thuật dùng để kể , câu 2 thông

báo

c, dùng để miêu tả hình thức ông Cai Tứ

d, câu 2 dùng để nhận định , câu 3 bộc lộ tình cảm ,

cảm xúc

(?) Hãy nhận xét về cách dùng dấu câu trong những

vd trên ?

- Khi viết câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu

chấm , nhưng đôi khi nó cũng kết thúc bằng dấu chấm

than hoặc dấu chấm lửng

(?) Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến , cảm

thán và trần thuật kiểu câu nào được dùng nhiều nhất

vì sao ? ( HSTLN)

- Câu trần thuật được sử dụng nhiều nhất vì : Nó có

thể thoả mãn nhu cầu trao đổi thông tin và trao đổi tư

tưởng tình cảm của con người trong giao tiếp hằng

ngày cũng như trong vb

- Ngoài chức năng thông tin – thông báo , câu trần

thuật còn được dùng để yêu cầu , đề nghị , bộ lộ tình

cảm , cảm xúc nghĩa là câu trần thuật có thể thực

hiện hầu hết cácchức năng của 4 kiểu câu đã học

I.Đặc điểm hình thức

a, đặc điểm hình thức

–Không có đặc điểm hình thứccủa những câu nghi vấn , cầukhiến , cảm thán

- Khi viết câu trần thuật thườngkết thúc bằng dấu chấm , nhưngđôi khi nó cũng kết thúc bằngdấu chấm than hoặc dấu chấmlửng