tâm lý học tư duy

Trưều tướệng hóa • Là quá trình dùng trí óc đệả hớệp nhấất nhiệều độấi tướệng khác nhau thành mộệt nhóm, mộệt loaệi thẽo nhưững thuộệc tính, nhưững liện hệệ, quan hệệ chung nhấất điện

4.4.1.4 Vai trò cuảa

tư duy 4.4.1 Khái niệệm vệề tư duy

Hãy giaải bài toán

Tư duy là một quá trình tâm lý phản ánh những thuộc tính bản chất, những mối liên hệ và quan hệ bên trong có tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong hiện

4.4.1.1 Điệnh nghĩa tư duy

Tư duy phaản ánh

thuộệc tính baản

chất

Tư duy phaản ánh mộấi liện hệệ và quan hệệ bện trong

Tư duy phaản ánh qui luấệt

Tư duy phaản ánh cái chưa biệất (cái mớấi)

Tư duy

Tư duy phaải dưệa vào kinh nghiệệm cuảa các thệấ hệệ đi trướấc đã tích lũy đướệc

Tư duy phaải sưả duệng ngộn ngưữ do các thệấ hệệ đi trướấc đã sáng taệo ra

Tư duy đướệc thúc đấảy do nhu cấều cuảa xã hộệi.Tư duy có tính chấất chung cuảa loài ngướềi.

Tư duy mang tính chấất tấệp thệả, phaải sưả duệng các tài liệệu thu đướệc trong các lĩnh vưệc tri thưấc liện quan

4.4.1.2 Baản chấất xã hộệi cuảa tư duy

Có QH mấệt thiệất vớấi

nhấện thưấc caảm tính

Có liện hệệ hưữu cớ vớấi hoaệt

độệng thưc tiệữn4.4.1.3 Đặệc điệảm cuảa tư duy

Tư duy chỉ xuất hiện khi gặp những hoàn cảnh, những tình huống “có vấn đề”

HCCVĐ là hoàn cảnh trong đó chứa đựng những yếu tố mới mà con người ta chưa biết hoặc biết mà con người chưa giải quyết được

Hoàn cảnh (tình huống) có vấn đề kích thích con người tư duy

 Tính có vấấn đệề cuảa tư duy

Tư duy trưều xuấất khoải sưệ vấệt, hiệện

tướệng, nhưững thuộệc tính, dấấu hiệệu

cá biệệt, cuệ thệả

Khái quát nhưững sưệ vấệt, hiệện tướệng riệng lẽả, nhưng có nhưững thuộệc tính baản chấất chung thành mộệt nhóm, mộệt loaệi, mộệt phaệm trù.

Tư duy phaản ánh bặềng khái niệệm, qui luấệt, dùng ngộn ngưữ

 Tính­trừu­tượng­và­khái­quát­của­tư­duy

• Cố định lại các kết quả của

tư duy

• Là vỏ vật chất của tư duy

là phương tiện biểu đạt kết quả của tư duy

Ngộn ngưữ

• Là nội dung, ý nghĩa

• Làm cho ngôn ngữ của con người phong phú và sâu sắc hơn

Tư duy

­Tư­duy­có­quan­hệ­chặt­chẽ­với­ngôn­ngữ.

• Chiả đaệo, điệnh hướấng cho hoaệt

độệng thưệc tiệữn có hiệệu quaả

T­­duy

• Kiệảm nghiệệm tính xác thưệc, độệ

chính xác cuảa vấấn đệề tư duy

Hoaệt độệng thưệc tiệữn

Tư duy liện hệệ hưữu cớ vớấi hoaệt độệng thưệc tiệữn

Tư duy mớả rộệng giớấi haện cuảa nhấện

thưấc, vướệt ra ngoài nhưững giớấi haện

cuaả kinh nghiệệm trưệc tiệấp, đệả tìm ra

nhưững mộấi quan hệệ có tính quy luấệt

ngướềi

4.4.1.4 Vai trò cuảa tư duy

Vai trò cuảa tư duy

Nhớề tư duy con ngướềi hiệảu biệất sấu sặấc

và vưững chặấc hớn vệề thưệc tiệữn và nhớề

đó hành độệng cuảa con ngướềi có kệất

quaả cao hớn

Phát triệản tư duy phaải gặấn liệền vớấi việệc rèn luyệện caảm giác, tri giác, tính nhaệy caảm, nặng lưệc quan sát và trí nhớấ

Phát triệản tư duy phaải gặấn vớấi việệc trau dộềi ngộn ngưữ cho con ngướềiPhát triệản tư duy phaải tiệấn hành song song và thộng qua việệc truyệền thu tri thưấc (daệy hoệc)

Muộấn phát triệản tư duy phaải đưa con ngướềi vào tình huộấng có vấấn đệề

Phaải coi troệng việệc phát triệản tư duy cho con ngướềiKệất luấện

Phấn tích – tộảng hớệp So sánh Trưều tướệng hóa – khái

quát hóa

4.4.2 Các thao tác tư duy

• Là quá trình con ngướềi dùng trí óc đệả phấn chia độấi tướệng nhấện thưấc thành

Phấn tích

Tộảng hớệp

4.4.2.2 So sánh

So sánh là quá trình dùng trí óc đệả xác điệnh sưệ giộấng nhau hay khác nhau, sưệ độềng nhấất hay khộng độềng nhấất, sưệ bặềng nhau hay khộng bặềng nhau giưữa các độấi tướệng nhấện thưấc (sưệ vấệt, hiệện

tướệng).

Nhưững sưệ so sánh thướềng gặệp trong cuộệc sộấng?

• Là quá trình dùng trí óc đệả gaệt boả nhưững mặệt, nhưững thuộệc tính, nhưững liện hệệ, quan hệệ thưấ

yệấu khộng cấền thiệất và chiả giưữ laệi nhưững yệấu tộấ cấền thiệất cho tư duy

Trưều

tướệng hóa

• Là quá trình dùng trí óc đệả hớệp nhấất nhiệều độấi tướệng khác nhau thành mộệt nhóm, mộệt loaệi thẽo

nhưững thuộệc tính, nhưững liện hệệ, quan hệệ chung nhấất điệnh

Khái quát

hóa

• Trưều tướệng hóa và khái quát hóa có quan hệệ qua laệi vớấi nhau như quan hệệ giưữa phấn tích và

tộảng hớệp nhưng ớả mưấc độệ cao hớn

Mộấi quan

hệệ

4.4.2.3 Trưều tướệng hóa và khái quát hóa

Trưều tướệng hóa

Khái quát hóa

• Phấn loaệi thẽo liệch sưả hình thành (chuảng loaệi và cá thệả) và mưấc độệ

phát triệản cuảa tư duy

4.4.3.2

• Phấn loaệi thẽo hình thưấc biệảu hiệện và phướng thưấc giaải quyệất

nhiệệm vuệ (vấấn đệề) tư duy ớả ngướềi trướảng thành 4.4.3 Các loaệi tư duy

Tư duy trưệc quan - hành

độệng

Tư duy trưệc quan hình aảnh

Tư duy trưều tướệng (tư duy

tưề ngưữ - lộgic)

4.4.3.1 Phấn loaệi thẽo liệch sưả hình thành (chuảng loaệi và cá thệả) và mưấc độệ phát triệản cuảa tư duy

• Là loaệi tư duy mà việệc giaải quyệất nhiệệm vuệ đướệc thưệc hiệện nhớề các hành độệng vấện

độệng có thệả quan sát đướệc (có caả ớả độệng vấệt cấấp thấấp)

Tư duy trưệc quan -

hành độệng

• Là loaệi tư duy mà việệc giaải quyệất nhiệệm vuệ đướệc thưệc trện bình diệện hình aảnh

Tư duy trưệc quan

hình aảnh

• Là loaệi tư duy mà việệc giaải quyệất nhiệệm vuệ đướệc dưệa trện việệc sưả duệng các khái niệệm,

các kệất cấấu lộgic, đướệc tộền taệi và vấện hành nhớề ngộn ngưữ

Tư duy trưều tướệng

(tư duy tưề ngưữ -

lộgic):

Tư duy thưệc hành

Tư duy hình aảnh cuệ thệả

Tư duy lí luấện 4.4.3.2 Phấn loaệi thẽo hình thưấc biệảu hiệện và phướng thưấc giaải quyệất nhiệệm vuệ (vấấn đệề) tư duy ớả ngướềi trướảng thành

• Là loaệi tư duy mà nhiệệm vuệ đướệc đặệt ra mộệt cách trưệc quan, dướấi hình thưấc cuệ thệả, phướng

thưấc giaải quyệất là nhưững hành độệng thưệc hành

Tư duy thưệc

hành

• Là loaệi tư duy mà nhiệệm vuệ đướệc đệề ra dướấi hình thưấc hình aảnh cuệ thệả và việệc giaải quyệất nhiệệm

vuệ cũng đướệc dưệa trện nhưững hình aảnh trưệc quan đã có

Tư duy hình

aảnh cuệ thệả

• Là loaệi tư duy mà nhiệệm vuệ đướệc đệề ra và việệc giaải quyệất nhiệệm vuệ đó đòi hoải phaải sưả duệng

nhưững khái niệệm trưều tướệng, nhưững tri thưấc lí luấện

Tư duy lí luấện