tim hieu yeu to bieu cam trong van nghi luan

Yếu tố biểu cảm là phụ trợ giúp văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời đọc ng ời nghe... Yếu tố biểu cảm là phụ trợ giúp văn nghị lu

Trang 2

Kiểm tra bài cũ

Em hãy cho biết khi trình bày luận điểm trong bài văn

nghị luận cần chú ý điều gì?

- Thể hiện rõ ràng chính xác nội dung của luận điểm trong câu

chủ đề: Câu chủ đề có thể ở đầu đoạn văn (diễn dịch) và cuối

đoạn (quy nạp).

- Tìm đủ luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo một trật tự hợp

lý để làm nổi bật luận điểm.

- Diễn đạt trong sáng, hấp dẫn để sự trình bày luận điểm có sự

thuyết phục.

Trang 3

§äc v¨n b¶n sau vµ tr¶ lêi c©u hái:

a) V¨n b¶n: Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn.

1 VÝ dô:

Trang 4

Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nh ợng Nh ng chúng ta càng nhân nh ợng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm c ớp n ớc ta lần nữa! Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất n ớc, nhất

định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên!

Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ ng ời già, ng ời trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là ng ời Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu

Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có g ơm dùng g ơm, không co g ơm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu n ớc.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!

Giờ cứu n ớc đã đến Ta phải hi sinh đến gọt máu cuối cùng để giữ gìn đất n ớc.

Dù phải gian lao kháng chiên, nh ng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta!

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

Kháng chiến tháng lợi muôn năm!

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946

Hồ Chí Minh

(Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4)

”

Trang 5

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

a) Văn bản: Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

1 Ví dụ:

Hãy tìm trong bài những từ ngữ biểu thị tình cảm mãnh

liệt của tác giả và những câu cảm thán?

Từ ngữ biểu cảm Câu cảm thán

Hỡi, muốn, nhân nh

ợng, quyết tâm c ớp,

không, thà, nhất

định, hễ là, ai cũng

phải

- Hỡi đồng bào toàn quốc!

- Hỡi đồng bào!

- Chúng ta phải đứng lên!

- Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!

- Thắng lợi nhất định về dân tộc ta!

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

- Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

Trang 6

Tiết 109: tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

I yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1 Ví dụ:

Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có tính chất biểu cảm, lời kêu gọi toàn quốc kháng chiễn của Hồ Chí Minh có giống với Hịch t ớng sĩ của Trần Quốc Tuấn không?

Giống: Có nhiều từ ngữ, câu cảm thán, câu bộc lộ tình cảm, cảm xúc: Ta viết bài Hịch này để các ng ơi biết bụng ta lúc bấy giờ các

ng ơi dẫu không muốn vui chơi phỏng có đ ợc không? Ta th ờng tới bữa quên ăn, nữa đêm vỗ gối, ruột đau nh cắt, n ớc mắt đầm đìa, chỉ căm tức ch a xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng

Tuy nhiên, lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và Hịch t ớng sĩ vẫn là văn bản nghị luận chứ không phải văn biểu cảm Vì sao?

Là văn nghị luận vì mục đích chính là nghị luận: nêu quan điểm, ý kiến để bàn luận phải – trái, đúng – sai, nên suy nghĩ và nên sống trái, đúng – trái, đúng – sai, nên suy nghĩ và nên sống sai, nên suy nghĩ và nên sống

nh thế nào Còn biểu cảm chỉ là yếu tố phụ trợ cho nghị luận.

Trang 7

1 Ví dụ:

So sánh đối chiếu hai cột ở bảng sau và rút ra nhận xét cột nào hay hơn

Vì sao?

Thấy sứ giặc đi lại ngoài đ ờng,

sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể

phụ

Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài

đ ời, uốn l ỡi cú diều mà sỉmắng triều đình,

đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ.

Lúc bấy giờ ta cùng các ng ơi sẽ

bị bắt. Lúc bấy giờ ta cùng các ng ơi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!

Chúng ta săn sàng hi sinh tất

cả, chứ không thể mất n ớc,

không thể làm nô lệ.

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất

định không chịu mất n ớc, nhất định không

chịu làm nô lệ.

Chúng ta cần phải đứng lên Hỡi đồng bào! Chúng ta cần phải đứng lên!

Trang 8

So sánh đối chiếu hai cột ở bảng sau và rút ra nhận xét cột nào hay hơn

Vì sao?

Thấy sứ giặc đi lại ngoài đ ờng,

sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể

phụ

Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài

đ ời, uốn l ỡi cú diều mà sỉmắng triều đình,

đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ.

Lúc bấy giờ ta cùng các ng ơi sẽ

bị bắt. Lúc bấy giờ ta cùng các ng ơi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!

Chúng ta săn sàng hi sinh tất

cả, chứ không thể mất n ớc,

không thể làm nô lệ.

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất

định không chịu mất n ớc, nhất định không

chịu làm nô lệ.

Chúng ta cần phải đứng lên Hỡi đồng bào! Chúng ta cần phải đứng lên!

Cột (2) hay hơn, thuyết phục hơn vì có yếu tố biểu cảm: từ ngữ biểu cảm, câu cảm thán nên vừa tác động đến lí trí vừa tác động đến tình cảm ng ời nghe.

Từ đó hãy cho biết yếu tố biểu cảm có tác dụng gì trong bài văn nghị luận?

Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm Yếu tố biểu cảm là phụ trợ giúp văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời đọc (ng ời nghe)

Trang 9

1 Ví dụ:

Ghi nhớ: SGK

b) Qua tìm hiểu văn bản Hịch t ớng sĩ và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

Hãy cho biết: làm thế nào để phát huy hết tác dụng của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận?

* Ng ời làm văn chỉ cần suy nghĩ về luận điểm và lập luận hay còn

phải thực sự xúc động tr ớc từng điều mình đang nói tới?

Ng ời viết vừa suy nghĩ về luận điêm, lập luận vừa phải thực sự xúc

động tr ớc điều đang nói, viết, bàn luận (cảm xúc chân thành)

* Chỉ có rung cảm không thôi đã đủ ch a? Phải chăng chỉ có lòng yêu n

ớc, căm thù giặc nồng cháy là có thể dễ dàng tìm ra những cách nói

nh : không! Chúng ta thà hi sinh tất cả hay uốn l ỡi cú diều ? & ” & ”

Để viết đ ợc những câu nh thế, ng ời viết cần phải có phẩm chất gì khác nữa?

- Biết diễn tả cảm xúc bằng các từ ngữ câu văn có sức truyền cảm.

- Phải có sự diễn tả cảm xúc chân thực

* Có bạn cho rằng: càng dùng nhiều từ ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm thán thì giá trị biểu cảm trong văn nghị luận càng tăng

ý kiến ấy có đúng không? Vì sao?

Không Vì yếu tố biểu cảm không đ ợc phá vỡ mạch nghị luận và không đ ơc lấn át nghị luận (đ a biểu cảm vào bài nghị luận phai phù hợp)

* Từ phân tích trên em rút ra kết luận gì về việc đ a yếu tố biểu cảm và phát huy hết tác dụng của yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận?

Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm văn nghị luận phải thực sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết (nói) và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn.

Ghi nhớ: SGK

Trang 10

1 Ví dụ:

2 Ghi nhớ:

II Luyện tập:

Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm trong phần I – trái, đúng – sai, nên suy nghĩ và nên sống Chiến tranh và Ng ời &

bản xứ (Thuế máu) và cho biết tác giả đã sử dụng những biện pháp gì ”

để biểu cảm Tác dụng biểu cảm đó là gì?

Bài tập 1.

Trang 11

Yếu tố biểu cảm Biện pháp biểu cảm Tác dụng biểu cảm

- Tên da đen bẩn thỉu, tên

An-nam-mit bẩn thỉu,

con yêu, bạn hiền, chiễn

sĩ bảo vệ tự do, công lí.

- Những ng ời bản xứ đã

chứng kiến cảnh Kì diệu

của trò biểu diễn khoa học

về phóng ng lôi, đã đ ợc

xuống tận đáy biển để bảo

vệ Tổ quốc của các loài

thủy quái Một số khác đã

bỏ xác tại những miền

hoang vu thơ mộng vùng

Ban căng

Giễu nhại, t ơng phản

đối lập.

Dùng hình ảnh mỉa mai, giọng điệu tuyên truyền của thực dân

Phơi bầy bản chất dối trá của thực dân Pháp, sắc thái mỉa mai.

Ngôn từ mĩ miều không che đậy đ ợc thực tế phũ phàng Lời mỉa mai thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc đối với giọng điệu tuyên truyền của th ch dân pháp -> tạo hiệu quả châm biếm sâu cay

Trang 12

1 Ví dụ:

2 Ghi nhớ:

II Luyện tập:

Bài tập 1.

Bài tập 2 Đọc đoạn nghị luận sau đây:

Trang 13

Nỗi buồn thứ nhất là thấy các bạn có quan niệm học tủ Ông thầy dạy & ”

giỏi đối với các bạn là ông thâyd giảng và soạn sách đúng tủ ?& ”

Nói làm sao cho các bạn hiểu rằng trong 7, 8 năm trời, nào nhận xét, đọc sách, xem truyện, giảng văn , nào tập dùng chữ, đặt câu, dàn ý, làm bài, tôi thiết t ởng một học sinh, với khiếu thông minh, trí nhớ trung bình, không có lí do gì phải nhấm bút tr ớc một đề văn trong kỳ thi viết.

Sự học mà đã hạ xuống là học tủ thì chúng tôi cũng không còn cânf làm & ”

việc cùng các bạn nữa Sao không có một hãng nào đó in ra độ 500 bài & ”

làm săn để học sinh cứ việc mang về học thuộc nh con vẹt, rồi đem nguyên văn chép lại cho hội đồng chấm thi duyệt xem chấm sai hay đúng, việc gì còn phải lôi thôi bày đặt ra ch ơng trình học tập để bắt trẻ em ngày ngày phải đễn tr ờng?

(Theo Nghiêm Toản, luận văn thi phạm)

Trang 14

Cho biết: Những cảm xúc gì đã đ ợc biểu hiện qua đoạn văn trên? Tác giả đã làm thế nào để những đoạn văn đó không chỉ có sức thuyết phục lí trí mà còn gợi cảm?

- Đoạn văn thể hiện cảm xúc: nỗi buồn và khổ tâm của một ng ời thầy

tâm huyết và chân chính tr ớc vấn nạn học vẹt, học tủ của học sinh trong học ngữ văn.

- Cách biểu hiện cảm xúc rất tự nhiên chân thật viết văn nghị luận mà

nh câu chuyện tâm tình giữa thầy và trò Khi phân tích lí lẽ và dẫn chứng vẫn thấy nỗi lên một tấm lòng, một nỗi lo, một lời nhắc nhở, khuyên nhủ.

- Đoạn văn có sử dụng các từ ngữ biểu cảm, câu cảm, giọng điệu tâm

tình: tôi muốn nói với các bạn câu chuyện luôn thể giãi bày hết nỗi khổ tâm của ng ời anh các bạn Nỗi buồn thứ nhất là nói làm sao cho các bạn hiểu

Trang 15

So n bµi: ạn bµi:

Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	758,5 KB