Bài 26. Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

Bài 26. Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớ...

L Môn Ngữ Văn ớp 4 A

Lớp:8

NHIỆT

TIẾT

NguyÒn ThÞ Thanh Nga

Tr êng T H C S Minh H¶iNguyÒn ThÞ Thanh Nga

Tr êng T H C S Minh H¶i

KiÓm tra bµi cò

Muèn tr×nh bµy luËn ®iÓm thµnh mét ®o¹n v¨n ta ph¶i lµm nh thÕ nµo?

•Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nh ợng nh ng chúng ta càng nhân nh ợng, thực dân Pháp càng lấn tới ,vì chúng quyết tâm c ớp n ớc ta lần nữa!

Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả , chứ nhất định không chịu mất n ớc, nhất định

Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp c ú n ớc

Hỡi anh em binh sĩ ,tự vệ,dân quân !

Giờ cứu n ớc đã đến Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất n ớc.

Dù phải gian lao kháng chiến,nh ng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất

định về dân tộc ta!

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội ngày 19 tháng 12 năm 1946

(Hồ Chí Minh)

•Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nh ợng nh ng chúng ta càng nhân nh ợng, thực dân Pháp càng lấn tới ,vì chúng quyết tâm c ớp n ớc ta lần nữa!

Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả , chứ nhất định không chịu mất n ớc, nhất định

không chịu làm nô lệ

Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên !

Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ ng ời già,ng ời trẻ không chia tôn giáo, đảng phaí dân tộc

hễ là ng ời Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có g ơm dùng g ơm ,không có g ơm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp c ú n ớc

Hỡi anh em binh sĩ ,tự vệ,dân quân !

Giờ cứu n ớc đã đến Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất n ớc.

Dù phải gian lao kháng chiến,nh ng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất

định về dân tộc ta!

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội ngày 19 tháng 12 năm 1946

(Hồ Chí Minh)

•Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nh ợng nh ng chúng ta càng nhân nh ợng, thực dân Pháp càng lấn tới ,vì chúng quyết tâm c ớp n ớc ta lần nữa!

Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả , chứ nhất định không chịu mất n ớc, nhất định

không chịu làm nô lệ

Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên !

Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ ng ời già,ng ời trẻ không chia tôn giáo, đảng phaí dân tộc

hễ là ng ời Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có g ơm dùng g ơm ,không có g ơm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp c ú n ớc

Hỡi anh em binh sĩ ,tự vệ,dân quân !

Giờ cứu n ớc đã đến Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất n ớc.

Dù phải gian lao kháng chiến,nh ng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất

định về dân tộc ta!

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội ngày 19 tháng 12 năm 1946

(Hồ Chí Minh)

-Điệp từ ngữ:”Càng”,”nhất

định không”

-Liệt kê:”Đàn

ông”,”đàn bà”,”ng ời già”

-Hình ảnh :”Giọt máu cuối cùng”

-Giọng điệu tha thiết, sôi sục

Bằng việc sử dụng các từ ngữ ,câu, biện pháp nghệ thuật trên thì tình cảm gì của tác giả đ ợc bộc lộ ở đây?

Bộc lộ lòng yêu n ớc sâu sắc, một tình cảm tha thiết và ý chí quyết tâm cao

độ muốn đánh đuổi kẻ thù xâm l ợc.

?

•Đoạn trích “Thuế máu ”

“Khi đại bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi thì những lời tuyên bố tình tứ của các ngài cầm quyền nhà ta bỗng d ng im bặt nh có phép lạ,và cả ng ời

“Lê-Gơ-Rô” lẫn ng ời “An nam mít ” mặc nhiên trở lại “giống ng ời bẩn thỉu”

Để ghi nhớ công lao ng ời lính AnNam, chẳng phải ng ời ta đã lột hết tất cả của cải của họ, chiếc đồng hồ bộ quần áo mới toanh mà họ bỏ tiền túi

ra mua, đến các vật kỷ niệm đủ thứ tr ớc khi đ a họ đến Mác –xây

xuống tàu về n ớc đó sao?Chẳng phải ng ời ta đã giao họ cho bọn súc sinh kiểm soát và đánh đập họ vô cớ đó sao?Chẳng phải ng ời ta đã cho họ ăn

nh cho lợn ăn và xếp họ nh xếp lợn d ới hầm tầu ẩm ớt,không gi ờng nằm không ánh sáng thiếu không khí đó sao ?Về đến xứ sở,chẳng phải họ đã đ

ợc một quan cai trị biết ơn đón chào nồng nhiệt bằng một bài diễn văn yêu n ớc :”các anh đã bảo vệ tổ quốc , thế là tốt Bây giờ,chúng tôi không cần đến các anh nữa,cút đi !”đó sao?

? Tìm những từ ngữ, câu, biện p háp nghệ thuật nói lên thái độ, tình cảm của tác giả?

Trả lời: Từ ngữ :Ngấy ,thịt đen, thịt vàng ,tuyên bố tình tứ, im

bặt ,”An nam mít”

- Câu biện pháp nghệ thuật :

+ Câu hỏi tu từ, điệp cấu trúc : “Để ghi đó sao ?”

? Qua các từ ngữ, câu ,biện pháp nghệ thuật trên đã bộc lộ tình cảm thái độ nào của tác giả?

Thái độ mỉa mai, châm biếm

đầy cay đắng, xót xa Sự cảm

th ơng sâu sắc cho số phận bi thảm của những ng ời lính

thuộc địa

Vì các tác phẩm này viết ra không nhằm mục

đích biểu cảm (bộc lộ cảm xúc) mà nhằm mục đích nghị luận.Biểu cảm chỉ là một yếu tố phụ trợ cho quá trình nghị luận

? Tuy nhiên hai văn bản trên vẫn đ ợc coi là văn nghị luận chứ không phải

là văn biểu cảm, vì sao?

Theo dõi bảng đối chiếu

Thấy sứ giặc đi lại ngoài

đ ờng, sỉ mắng triều đình

,bắt nạt tể phụ

Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang

ngoài đ ờng , uốn l ỡi cú diều mà sỉ mắng triều đỉnh, đem thân dê chó mà bắt nạt tể

Chúng ta cần phải đứng

lên Hỡi đồng bào ! Chúng ta phải đứng lên!

So sánh cột(1) và cột (2) cột nào hay hơn?Vì sao?

?

*Tác dụng:

+ Hiệu qủa thuyết phục lớn hơn

+ Tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời đọc (ng ời nghe) + Hay hơn

*Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm

*Các yếu tố biểu cảm th ờng đ ợc diễn đạt bằng:

+ Từ ngữ: Thán từ , từ khẳng định , phủ định …

+ Câu: Câu cảm thán, khẳng định, phủ định cầu khiến …

+ Các biện pháp tu từ: So sánh, điệp từ, ngữ, ẩn dụ ,liệt kê…

a.Ng ời làm văn chỉ cần suy nghĩ về luận điểm và lập luận hay còn phải thực sự xúc động tr ớc những điều mình đang nói tới ?

b.Chỉ có rung cảm không thôi đã đủ ch a? Phải chăng chỉ có lòng yêu n ớc và căm thù giặc nồng cháy là có thể

dễ dàng tìm ra những cách nói nh : ”Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả ….” hay “uốn l ỡi cú diều….”? Để viết

đ ợc những câu nh thế ,ng ời viết cần phải có phẩm chất gì khác nữa?

c. Có bạn cho rằng : Càng dùng nhiều từ ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm thán thì gía trị biểu cảm trong văn nghị luận càng tăng

ý kiến ấy có đúng không?Vì sao?

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

*Nh÷ng yªu cÇu khi sö dông yÕu tè biÓu c¶m:

• Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm Yếu tố biểu cảm

giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, vì nó có tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời đọc (ng

ời nghe).

• Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm

văn phải thât sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết (nói) và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn.

Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

-Tác động mạnh

mẽ tới tình cảm-Hay hơn

Yêu cầu khi sử dụng yếu tố biểu cảm

-Cần có cảm xúc -Biết diễn đạt bằng

ph ơng tiện ngôn ngữ

có tính biểu cảm cao.-Biết chọn lọc,sử

dụng phù hợp, không lạm dụng yếu tố biểu cảm

Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

-Tác động mạnh

mẽ tới tình cảm

-Hay hơn

II.Luyện tập

Bài tập1(SGK- T97)

Yêu cầu:

- Đọc phần I “Chiến tranh và ng ời bản xứ ”

- Tìm biện pháp mà tác giả đã sử dụng để biểu cảm?

- Cho biết tác dụng của yếu tố biểu cảm ?

Bµi tËp 2(SGK)

* Yªu cÇu : - C¶m xóc cña t¸c gi¶ ë ®©y lµ g×?

- T×m c¸c yÕu tè biÓu c¶m (tõ ng÷ ,c©u,biÖn ph¸p tu tõ) ?

* Diễn dịch

Chúng ta không nên học vẹt, học tủ Vì cách học này sẽ dẫn đến nhiều tác hại Học vẹt nghĩa là học qua loa, tiếng là học thuộc bài nh ng lại không hiểu gì hết Bởi vậy, khi đ ợc hỏi kiểm tra, ng ời học vẹt chỉ cần quên mất một đoạn là quên cả bài Thế là

ấp a ấp úng rồi đành chịu nhận điểm kém Còn ng ời mắc “bệnh” học tủ thì chỉ học “nhảy cóc”, vội vàng, gấp gáp, chỉ học những chỗ mà mình thích và cho là quan trọng mà không quan tâm

những phần kiến thức khác Kiểu học chỉ thấy số l ợng mà không cần chất l ợng này sẽ làm ng ời học không hiểu đ ợc bài, lực học sẽ

sa sút Nếu cứ nh vậy, từ một điều ch a hiểu, ch a nắm chắc kiến thức sẽ có nhiều “lỗ hổng” Những “lỗ hổng” này khiến chúng ta trở thành những kẻ ngu dốt, vô dụng

* Quy nạp

Học thuộc làu làu từ ngữ nh ng không hiểu nội dung, không nắm chắc đ ợc kiến thức, không vận dụng đ ợc lí thuyết

để làm bài tập Học mà chỉ nhằm mục đích “ nói nh con

vẹt”, “ nhai” lại mà không hiểu, không biết mình đang nói gì, viết gì, làm gì Học không cần hệ thống Học vội vàng, học gấp gáp, học “nhảy cóc”, học tủ Học chỉ chăm chăm

sao cho bài thi, bài kiểm tra vào những phần, những kiến

thức mà mình thích, mình đã thuộc, mình cho là quan trọng Học mà không lấy mục đích của việc học là mở mang, tích luỹ, trau dồi kiến thức Học mà đầu óc rỗng tuyếch, kiến

thức “hổng” Học nh thế chẳng phải là cách học vô bổ đó sao? Vì vậy, chúng ta không nên học vẹt, học tủ

H íng dÉn vÒ nhµ

-Häc laÞ bµi,hoµn thµnh bµi tËp 1 (SGK-T97) , bµi tËp 1,2(SBT-T64-65)

-ChuÈn bÞ v¨n b¶n “§i bé ngao du”