Bài 26. Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

Bài 26. Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớ...

KIỂM TRA

BÀI CŨ

Khi trình bày luận điểm trong đoạn văn nghị luận, em cần chú ý điều gì ?

Khi trình bày luận điểm trong văn nghị luận cần chú ý

Khi trình bày luận điểm trong văn nghị luận cần chú ý

Tìm đủ luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo một trật

tự hợp lí làm nổi bật luận điểm

Tìm đủ luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo một trật

tự hợp lí làm nổi bật luận điểm

sự trình bày luận điểm có sức thuyết phục.

Diễn đạt trong sáng, hấp dẫn để

sự trình bày luận điểm có sức thuyết phục.

Nêu cách viết đoạn văn trình bày một luận

điểm theo các cách diễn dịch và quy nạp?

Trong đoạn văn trình bày luận điểm:

- Đoạn diễn - Đoạn diễn dịch dịch là đoạn có câu chủ đề đặt ở vị trí đầu tiên

trong đoạn văn Các câu văn còn lại trong đoạn văn cùng tập trung làm nổi bật ý của câu chủ đề.

- Đoạn quy nạp - Đoạn quy nạp là đoạn có là đoạn có câu chủ đề đặt ở đoạn cuối cùng trong đoạn văn Các câu còn lại trong đoạn văn này cũng làm nhiệm vụ làm nổi bật ý của câu chủ đề đã nêu.

HỌC BÀI MỚI

3

NGHỊ

LUẬN

YẾU TỐ BIỂU CẢM

3

LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc !

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng.Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !

Giờ cứu nước đã đến.Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.

Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Ngôi nhà ở làng Vạn Phúc, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây( nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến Ngày 19/12/1946

trong văn bản “Lời kêu gọi toàn

quốc kháng chiến” của Hồ Chí

Minh?

- Kháng chiến thắng lợi muôn năm!

Trong văn bản “Lời kêu gọi toàn quốc khángchiến”:

Những từ ngữ biểu cảm và câu cảm thán đó có tác dụng như

thế nào trong văn bản

thế nào trong văn bản “Lời kêu “Lời kêu

Bác ?

CÂU HỎI

LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc !

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng , thực dân Pháp càng lấn tới , vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả , chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào !

Chúng ta phải đứng lên !

Bất kì đàn ông, đàn bà , bất kì người già, người trẻ , không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc.

Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng

súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !

Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng , để giữ gìn đất nước.

Dù phải gian lao kháng chiến , nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946

Hồ Chí Minh

Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn

Huống chi ta cùng các ngươi sinh phải thời loạn lạc , lớn gặp buổi gian

nan Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh

ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều

mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ ,thác mệnh Hốt

Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thỏa lòng tham không cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, để vét của kho

có hạn Thật khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi tai vạ về sau!

Ta thường tới bữa quên ăn Ta thường tới bữa quên ăn , nữa

chưa xả thịt lột da xả thịt lột da , nuốt gan , nuốt gan

uống máu máu quân thù.Dẫu trăm quân thù.Dẫu trăm

thân này phơi ngoài nội cỏ,

nghìn xác này gối trong da ngựa,

ta cũng vui lòng.

THEO DÕI BẢNG ĐỐI CHIẾU ĐƯỚI ĐÂY

(1) (2)

Thấy sứ giặc đi lại ngoài đường,

sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể phụ Ngó thấy sứ giặc đi lại ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diềunghênh

mà sỉ mắng triều đình, đem thân dêchó mà bắt nạt tể phụ

Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ

bị bắt Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!

Chúng ta sẳn sàng hi sinh tất cả,

chứ không thể mất nước, không

thể làm nô lệ

Chúng ta cần phải đứng lên Hỡi đồng bào!

Chúng ta phải đứng lên!

Yếu tố biểu cảm có tác dụng như thế nào trong văn nghị luận?

Làm thế nào để phát huy hết tác dụng của yếu tố

biểu cảm trong văn nghị luận?

A ĐÚNG

B SAI

Người làm văn ngoài việc chỉ cần trình bày luận điểm, lập luận chặt chẽ, còn cần phải thật sự xúc động trước những điều mà mình đang viết( nói).

ĐỂ BÀI VĂN NGHỊ LUẬN CÓ SỨC BIỂU CẢM CAO

ĐỂ BÀI VĂN NGHỊ LUẬN CÓ SỨC BIỂU CẢM CAO

-Bạn A cho rằng: Càng dùng nhiều từ ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm thán thì giá trị biểu cảm trong văn nghị luận càng tăng.

-Bạn B không đồng ý, cho rằng : nếu dùng quá nhiều mà không phù hợp sẽ làm cho bài văn nghị luận giảm bớt mạch lạc lập luận Không nên bày

tỏ cảm xúc một cách tùy tiện, sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không được phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn Bạn đồng tình với ý

kiến bạn nào?

ĐỂ BÀI VĂN NGHỊ LUẬN CÓ SỨC BIỂU CẢM CAO

LUYỆN TẬP

1/ Bài tập 1-SGK trang 97: Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm ( từ, câu văn) trong phần I – Chiến tranh và

“người bản xứ” (ở văn bản Thuế

máu) và cho biết tác giả đã sử dụng

biện pháp nghệ thuật gì để biểu cảm?

Tác dụng biểu cảm đó là gì?

Yếu tố biểu cảm

( Từ và câu) Biện pháp nghệ thuật Tác dụng biểu cảm

Văn bản

( Trích Bản án chế độ

Nguyễn Ái Quốc

Dữ dội và tàn khốc Tang th ơng khắp nơi

Đau th ơng và mất mát Nhân dân lao động thuộc địa

MỘT SỐ HèNH ẢNH MINH HỌA CHO CUỘC CHIẾN TRANH

• Trước chiến tranh

Số phận người bản xứ

Họ không được hưởng tý nào về quyền lợi Phải xa vợ con, rời bỏ quê hương

Phơi thây trên các chiến trường Châu Âu, bỏ xác tại những

miền hoang vu,

1/ Bài tập 1-SGK trang 97 : Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm trong

phần I – Chiến tranh và “người bản xứ” (ở văn bản Thuế máu) và cho

biết tác giả đã sử dụng biện pháp gì để biểu cảm Tác dụng biểu cảm đó

biển để bảo vệ tổ quốc

của các loài thủy quái

- Phơi bày giọng điệu dối trá của thực dân, tạo hiệu quả mỉa mai.

- Thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc đối với giọng điệu tuyên truyền của bọn thực dân tạo hiệu quả về tiếng cười châm

biếm sâu cay

1/ Bài tập 2-SGK trang 97,98: Đọc đoạn văn

nghị luận dưới đây và cho biết:

-Những cảm xúc gì đã được biểu hiện qua đoạn văn?

-Tác giả đã làm thế nào để những đoạn văn

đó không chỉ có sức thuyết phục lí trí mà còn gợi cảm?

Tôi muốn nói với các bạn câu chuyện làm Việt luận và học Việt văn, luôn thể giãi bày hết nỗi khổ tâm của người anh các bạn đã đeo một cái “nghiệp” vào người: “nghiệp” dạy tiếng mẹ đẻ.

Nỗi buồn thứ nhất là thấy các bạn có quan niệm học “tủ” Ông thầy dạy giỏi đối với các bạn là ông thầy giảng và soạn sách đúng “tủ”.

Nói làm sao cho các bạn hiểu rằng trong 7,8 năm trời, nào nhận xét, đọc sách, xem truyện, giảng văn…, nào tập dùng chữ, đặt câu, dàn ý, làm bài, tôi thiết tưởng một học sinh, với khiếu thông minh, trí nhớ trung bình, không có lí do gì phẩm nhấm bút trước một đề văn trong kì thi viết.

Sự học mà đã hạ xuống là học “tủ” thì chúng tôi cũng không còn cần làm việc cùng các bạn nữa Sao không có một “hãng” nào đó in ra độ 500 bài làm sẵn để học sinh cứ việc mang về học thuộc như con vẹt, rồi đem nguyên văn chép lại cho hội đồng chấm thi duyệt xem chép sai hay đúng, việc gì còn phải lôi thôi bày đặt

ra chương trình học tập để bắt trẻ em ngày ngày phải đến trường?

(Theo Nghiêm Toản, Luận văn thị phạm)

- Đoạn văn thể hiện cảm xúc: nỗi

buồn và khổ tâm của một người

thầy chân chính và tâm huyết

1/ Bài tập 3-SGK trang98: Viết một đoạn văn

đoạn nghị luận để trình bày luận điểm: Chúng ta không nên học vẹt và học tủ Đoạn văn phải vừa có lí lẽ chặt chẽ, vừa có sức truyền cảm.

Gợi ý: Viết bằng cách trình bày theo kiểu diễn dịch hoặc quy nạp

CỦNG CỐ- DẶN DÒ

BÀI TẬP CỦNG CỐ

HÕt giê Start 1

Câu 1

Để văn nghị luận có sức biểu cảm cao, người làm văn phải làm gì?

CÂU 2 CÂU 2 :Có ý

kiến cho rằng : Văn bản Nước Đại Việt

ta( Trích Bình Ngô đại cáo)

không có những

từ ngữ thể hiện cảm xúc trực tiếp, nên không

có tính biểu cảm cảm

Ý kiến của em như thế nào?

NƯỚC ĐẠI VIỆT TA

(Trích Bình Ngô đại cáo)

Nguyễn Trãi

Từng nghe:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời xây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương, Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Vậy nên:

Lưu Cung tham công nên thất bại

Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,

Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô,

Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã

Việc xưa xem xét

Chứng cứ còn ghi.

Văn bản Nước Đại Việt ta , dù không có những từ ngữ trực tiếp bộc lộ cảm xúc, song văn bản vẫn rất giàu tình cảm, góp phần làm cho lời văn hùng biện trở nên thấu tình đạt lí.Cụ thể như:

Qua giọng văn tha thiết hào hùng ta có thể cảm nhận được niềm vui khôn tả, biết bao niềm kiêu hảnh tự hào của tác giả về đạo lí lấy dân làm gốc của dân tộc, vê một đất nước có lịch sử oai hùng.

Cách dùng từ, đặt câu thể hiện rõ sự khẳng định chân lí độc lập và tồn tại của một đất nước có chủ quyền Chẳng hạn như, việc đặt sóng đôi hai câu văn: “Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập- Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương

”đã thể hiện rõ sự tự tin, khẳng định sự bình đẳng của dân tộc ta với các dân tộc khác.

1 Yếu tố biểu cảm chỉ cần thiết và có giá trị khi:

- Giúp cho sự nghị luận đạt được hiệu quả thuyết phục cao.

- Không được để cho yếu tố biểu cảm tách rời khỏi quá

trình nghị luận, cản trở mạch lạc nghị luận hay làm mờ đi vai trò của nghị luận.

2 Trong một bài văn nghị luận, yếu tố biểu cảm được biểu hiện dưới các dạng sau:

- Quan điểm của người viết( tính khẳng định hay phủ định)

- Cảm xúc của người viết( yêu, ghét, khen, chê, căm giận, quí mến, lo âu, tin tưởng )

- Giọng văn: mạnh mẽ, đanh thép hay thiết tha, truyền cảm Tất cả, được thể hiện qua cách dùng từ, đặt câu, tu từ…

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI:

-Học thuộc nội dung phần lý thuyết: Vai trò của yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận.Những lưu ý khi sử dụng yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận.

- Làm BT số 3 vào vở.

-Chuẩn bị cho tiết học hôm sau:

+ Đọc văn bản: Đi bộ ngao du.

+Nắm được tiểu sử tác giả.

+Tìm những luận điểm chính trong bài văn.