Đề cương môm học Pháp luật và đạo đức báo chí

Môn học Pháp luật và Đạo đức báo chí trang bị cho người học những tri thức cơ bản, hệ thống và cập nhật về luật pháp báo chí (khái niệm, bản chất, văn bản luật pháp báo chí …); Những quy định về đạo đức nghề nghiệp của giới báo chí Việt Nam trong sự nghiệp CNH HĐH và hội nhập quốc tế vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Môn học giúp người học hiểu biết, vận dụng và thực hiện hài hoà mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp báo chí trong hoạt động thực tiễn nghề nghiệp. Môn học cũng cung cấp một số bộ qui tắc (qui định) đạo đức báo chí ở một số nước (Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc…) để người học hiểu biết thêm, tham khảo và vận dụng nhất định trong điều kiện báo chí Việt Nam đổi mới và hội nhập.

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC:

PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC BÁOC HÍ

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Báo chí

Bộ môn: Báo viết - Báo ảnh

-

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Họ và tên: Đinh Văn Hường

- Chức danh, học hàm, học vị : PGS.TS

- Thời gian, địa điểm làm việc: thông báo vào giờ đầu tiên của môn học

- Điện thoại: CQ 04 5571306 - DĐ: 091 3378601

- Các hướng nghiên cứu chính:

Báo chí truyền thông: Lý luận và thực tiễn; Các thể loại báo chí; Mối quan hệ giữa báo chí với các lĩnh vực kinh tế - chính trị, văn hoá, xã hội ; Báo chí nước ngoài; Hệ thống báo chí Việt Nam

1.2 Họ và tên: Trần Văn Quang

- Chức danh: Giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: thông báo cho sinh viên trong buổi đầu tiên của môn học

- Điện thoại: CQ 04 8581078 - DĐ: 090 4221059

2 Thông tin về môn học

- Tên môn học: Pháp luật và đạo đức báo chí

- Tên tiếng Anh: Media Law and Ethics

- Mã môn học: JOU2015

- Số tín chỉ : 02

- Môn học : Tự chọn

- Môn học tiên quyết: Cơ sở lý luận báo chí truyền thông

- Các môn học kế tiếp: Không giới hạn

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động

+ Nghe giảng lý thuyết : 14 giờ

+ Thảo luận : 08 giờ

+ Tự học xác định : 04 giờ

- Địa chỉ khoa phụ trách : Khoa Báo chí, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu môn học

3.1 Mục tiêu chung

- Kiến thức:

Hiểu được hệ thống pháp luật về báo chí

Hiểu được các quy định về đạo đức nghề nghiệp báo chí

Vận dụng và thực hiện nghiêm túc trong hoạt động báo chí các qui định của pháp luật và đạo đức báo chí

- Kỹ năng:

Tạo năng lực tư duy lý luận và thực tiễn trong hoạt động nghiệp vụ

Có kỹ năng xử lý các tình huống chủ động, linh hoạt, tự tin và sáng tạo

- Thái độ:

Thường xuyên nâng cao kiến thức luật pháp và chấp hành tốt luật pháp báo chí

Thường xuyên rèn luyện, tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp

Có thái độ trung thực, khách quan, công tâm, dũng cảm trong nghề nghiệp vì lợi ích chung

Yêu nghề và tôn trọng, đoàn kết, hợp tác với các đồng nghiệp

3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học

Nội dung 1 - Nắm được những - Hiểu và nhận thức - Tham khảo và vận

về luật

pháp và

luật pháp

về báo chí

luật pháp và luật pháp báo chí; Hệ thống văn bản luật pháp báo chí

quan trọng của luật pháp và luật pháp báo chí trong thực tế

quan khác

Nội dung 2

Luật Báo

chí 1957

- Phân tích được điều kiện ra đời, nội dung,

ý nghĩa và tình hình thực hiện Luật Báo chí 1957

- ý thức tự giác chấp hành Luật Báo chí trong hoạt động nghề nghiệp

- Tham khảo và vận dụng thêm các luật khác và các văn bản luật pháp liên quan

Nội dung 3

Luật Báo

chí 1989

- Phân tích được bối cảnh ra đời, nội dung, ý nghĩa và tình hình thực hiện Luật Báo chí 1989

- Nhận thức đúng và

tự giác thực hiện trong thực tế tác nghiệp, các qui định của Luật Báo chí

- Tham khảo và vận dụng thêm các luật khác và các văn bản luật pháp liên quan

- Giám sát hoạt động của đồng nghiệp và

xã hội đúng luật báo chí

Nội dung 4

Luật Sửa

đổi, bổ

sung một

số điều của

Luật Báo

chí (1999)

- Phân tích được bối cảnh ra đời, nội dung, ý nghĩa và tình hình thực hiện Luật Sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật Báo chí (1999)

- Nắm được nội dung Nghị định số 51 ngày 26/4/2002 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Sửa đổi bổ

- Nhận thức đúng và

tự giác chấp hành nghị định đó

- Đề xuất các giải pháp tiếp theo để thực hiện Nghị định tốt hơn trong thực tế

sung một số điều của Luật Báo chí (1999) Nội dung 5

Quy ước về

đạo đức

nghề

nghiệp của

báo chí

Việt Nam

- Hiểu và biết các khái niệm

- Phân tích được nội dung của Quy ước đạo đức nghề nghiệp của báo chí Việt Nam

Tự giác, tự nguyện thực hiện trong thực

tế

- Kết hợp tốt lý luận

và thực tiễn đạo đức báo chí

- Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp

- Tham khảo thêm đạo đức báo chí các nước

Nội dung 6

Đạo đức

báo chí ở

một số

nước

- Nắm được nội dung đạo đức báo chí một

số nước (Mỹ, Pháp, Nga…), có cơ sở so sánh, đối chiếu với quy ước đạo đức nghề nghiệp báo chí Việt Nam

- Biết phân biệt được các qui định )cả tương đồng và khác biệt) đạo đức báo chí các nước

- Vận dụng những chuẩn mực đạo đức báo chí các nước trong điều kiện cụ thể

- Thường xuyên tu dưỡng đạo đức báo chí Việt Nam, kết hợp tốt các yếu tố tích cực, tiến bộ của đạo đức nghề nghiệp nói chung

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học Pháp luật và Đạo đức báo chí trang bị cho người học những tri

thức cơ bản, hệ thống và cập nhật về luật pháp báo chí (khái niệm, bản chất, văn bản luật pháp báo chí …); Những quy định về đạo đức nghề nghiệp của giới báo chí Việt Nam trong sự nghiệp CNH - HĐH và hội nhập quốc tế vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Môn học giúp người học hiểu biết, vận dụng và thực hiện hài hoà mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp báo chí trong hoạt động thực tiễn nghề nghiệp

Môn học cũng cung cấp một số bộ qui tắc (qui định) đạo đức báo chí ở một số nước (Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc…) để người học hiểu biết thêm, tham khảo và vận dụng nhất định trong điều kiện báo chí Việt Nam đổi mới và hội nhập

5 Nội dung chi tiết môn học

Nội dung 1 Tổng quan về luật pháp và luật báo chí

1.1 Khái niệm luật pháp và luật pháp báo chí

1.2 Hệ thống văn bản pháp luật báo chí

1.3 Vài nét về luật báo chí trước năm 1945

Nội dung 2 Luật Báo chí năm 1957

2.1 Bối cảnh ra đời

2.2 Nội dung của luật

2.3 ý nghĩa của luật

2.4 Tình hình thực hiện và liên hệ với người học

Nội dung 3 Luật báo chí năm 1989

3.1 Bối cảnh ra đời

3.2 Nội dung của luật

3.3 ý nghĩa của luật

3.4 Tình hình thực hiện và liên hệ với người học

Nội dung 4 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí năm 1999 (trên cơ sở luật Báo chí năm 1989)

4.1 Bối cảnh sửa đổi

4.2 Những nội dung sửa đổi

4.3 Ý nghĩa của luật sửa đổi

4.4 Tình hình thực hiện và liên hệ với người học

4.5 Nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành luật Báo chí

4.6 Tình hình thực hiện Nghị định và các văn bản luật pháp khác; liên hệ với người học

Nội dung 5 Quy ước về đạo đức nghề nghiệp của báo chí Việt Nam

5.1 Khái niệm đạo đức và đạo đức báo chí

5.2 Những quy định đạo đức nghề nghiệp của giới báo chí Việt Nam (Đại hội VIII Hội nhà báo Việt Nam thông qua ngày 13/8/2005):

5.2.1 Tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

5.2.2 Luôn gắn bó với Nhân dân, hết lòng phục vụ nhân dân

5.2.3 Hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật

5.2.4 Sống lành mạnh, trong sáng, không được lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi

và làm trái pháp luật

5.2.5 Gương mẫu chấp hành luật và làm tròn nghĩa vụ công dân, làm tốt trách nhiệm xã hội

5.2.6 Bảo vệ bí mật quốc gia, nguồn tin và giữ bí mật cho người cung cấp thông tin

5.2.7 Tôn trọng, đoàn kết, hợp tác, giúp đỡ đồng nghiệp trong hoạt động nghề nghiệp

5.2.8 Thường xuyên học tập, nâng cao trình độ chính trị, văn hoá, nghiệp vụ, khiêm tốn, cầu tiến bộ

5.2.9 Giữ gìn phát huy văn hoá dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các nền văn hoá khác

5.3 Tình hình thực hiện đạo đức báo chí và liên hệ với người học

5.4 Mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp báo chí

Nội dung 6 Đạo đức báo chí ở một số nước (Mỹ, Nga, Pháp, Ấn độ, Trung Quốc, ASEAN)

6 Học liệu:

6.1 Học liệu bắt buộc

1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí NXB chính trị quốc gia,

Hà Nội, 1999 (Thư viện ĐHQG HN, 144 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội)

2 Văn kiện Đại hội VIII Hội Nhà báo Việt Nam Nxb CTQG, Hà Nội, 2006

(Thư viện Quốc gia, 31 Tràng Thi, Hà Nội)

6.2 Học liệu tham khảo

3 Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang Cơ sở lý luận báo chí truyền thông Nxb ĐHQG, HN, 2004 (Thư viện Thượng Đình, 336 Nguyễn

Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội)

4 Hội Nhà báo Việt Nam Trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của nhà báo Nxb VH-TT, Hà Nội, 1998 (Thư viện Hội Nhà báo Việt Nam, 59 Lý

Thái Tổ, Hà Nội)

5 Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng: Những vấn đề của báo chí hiện đại Nxb lý

luận chính trị, Hà Nội, 2007 (Thư viện Học viện BCTT, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội)

6 Đỗ Quang Hưng Lịch sử báo chí Việt Nam 1865 - 1945 Nxb ĐHQG Hà

Nội, 2000 (Thư viện Thượng Đình, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội)

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Hình thức tổ chức dạy môn học Tổng

xác định

Lý thuyết Bài tập Thảo luận

7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung

Tuần 1 - Nội dung 1 Tổng quan về luật pháp và luật báo chí

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Khái niệm luật pháp và luật pháp báo chí

- Hệ thống văn bản pháp luật báo chí

- Đọc tài liệu 3 (6.2), phần Luật pháp và Báo chí

- Chuẩn bị câu hỏi giảng viên và thảo luận nhóm

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

2 vấn đề trên - Các nhóm họp,

thảo luận và phân công người báo cáo

Tuần 2 - Nội dung 1 Tổng quan về luật pháp và luật báo chí (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Bối cảnh xã hội Việt Nam

- Một số đạo luật báo chí trước Cách mạng tháng 8.1945

- Nhận xét chung

- Đọc tài liệu 5 và

6 (6.2); 2(6.1

- Chuẩn bị câu hỏi thảo luận

Tự học

xác định

Ở nhà 3 nội dung trên - Đọc tài liệu 3 và

6 (6.2)

Tuần 3 - Nội dung 2 Luật Báo chí 1957

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Bối cảnh ra đời và nội dung của luật Báo chí năm 1957

- ý nghĩa của luật Báo chí 1957

- Tình hình thực hiện và liên hệ với người học

- Đọc tài liệu

3 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi giảng viên và thảo luận

- Rút ra bài học cho bản thân

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

3 vấn đề trên - Các nhóm họp và

phân công người báo cáo

Tuần 4 - Nội dung 3 Luật Báo chí năm 1989

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Bối cảnh ra đời của Luật báo chí năm 1989

- Nội dung của Luật Báo chí năm 1989

- Đọc tài liệu

1 (6.1) và 3 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi giảng viên và cho thảo luận nhóm Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

2 vấn đề trên - Các nhóm họp

thảo luận và phân công người báo cáo

Tuần 5 - Nội dung 3 Luật Báo chí năm 1989 (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết - ý nghĩa của Luật - Đọc tài liệu 1 và

(2 giờ tín chỉ) Báo chí 1989

- Tình hình thực hiện Luật Báo chí năm 1989

2 (6.1); 3 (6.2);

- Chuẩn bị câu hỏi thảo luận

Tự học

xác định

(1 giờ tín chỉ)

Ở nhà - Luật Báo chí 1989 - Đọc tài liệu

1, 2 (6.1) và 3(6.2)

Tuần 6 - Nội dung 3 Luật Báo chí năm 1989 (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Bài tập

(1 giờ tín chỉ)

- Viết bài thu hoạch

về Luật Báo chí

1989

- Làm bài tập

- Nộp bài tập

Tuần 7 - Nội dung 4 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí năm 1999

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Bối cảnh sửa đổi

- Những nội dung sửa đổi

- ý nghĩa của luật báo chí sửa đổi

- Tình hình thực hiện và liên hệ với người học

- Đọc tài liệu 1 và 2 (6.1); 3, 5 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi giảng viên và thảo luận

- Liên hệ với thực tế

để so sánh, nhận xét

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Các vấn đề trên - Các nhóm họp thảo

luận và phân công người báo cáo

Tuần 8 - Nội dung 4 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí

năm 1999 (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Nghị định hướng dẫn thi hành luật báo chí sửa đổi, bổ sung (Nghị định số 51/2002/ NĐCP ngày 26/4/2002)

- Đọc Nghị định số 51/NĐCP ngày 26/4/2002

- Đọc tài liệu 2 (6.1); 4,5 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

- Nội dung Nghị định 51

- Các nhóm họp thảo luận và phân công người báo cáo

(6.2)

- Nghị định 51

Tuần 9 - Nội dung 4 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí

năm 1999 (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Các văn bản pháp luật báo chí liên quan

- Tình hình thực hiện Nghị định và liên hệ với người học

- Đọc tài liệu

1 (6.1) và Nghị định 51/NĐCP ngày 26/4/2002

- Chuẩn bị câu hỏi thảo luận và cho giảng viên

Bài tập

(1 giờ tín chỉ)

- Luật báo chí và nghị định

- Làm bài tập

- Nộp bài tập

Tuần 10 - Nội dung 5 Đạo đức báo chí Việt Nam

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Khái niệm đạo

đức và đạo đức báo chí

- Những quy ước về đạo đức nghề báo:

+ Trung thành với

tổ quốc Việt Nam XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng

+ Gắn bó với nhân dân và phục

vụ nhân dân + Hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật

- Đọc tài liệu

2 (6.1) và 4 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi thảo luận và cho giảng viên

- Liên hệ thực tế để

so sánh, nhận xét

Thảo luận (1

giờ tín chỉ)

Trên lớp Các vấn đề trên - Họp nhóm, thảo

luận và phân công người báo cáo

Tuần 11 - Nội dung 5 Đạo đức báo chí Việt Nam (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

- Những quy ước về đạo đức nghề báo (tiếp):

- Đọc tài liệu

2 (6.1) và 4 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi

+ Sống trong sáng, lành mạnh, không được lợi dụng nghề nghiệp

để vụ lợi + Bảo vệ bí mật quốc gia và nguồn tin

+ Gương mẫu chấp hành pháp luật

cho giảng viên và thảo luận

- Rút ra bài học cho bản thân khi tác nghiệp

Thảo luận

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp Các vấn đề trên - Họp nhóm, thảo

luận và phân công người báo cáo

Tự học

xác định

(1 giờ tín chỉ)

Ở nhà Đạo đức báo chí

Việt Nam

Đọc tài liệu 2 (6.2)

Tuần 12 - Nội dung 5 Đạo đức báo chí Việt Nam (tiếp)

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

(1 giờ tín chỉ)

Trên lớp - Những quy ước về

đạo đức nghề báo (tiếp):

+ Học tập, nâng cao trình độ chính trị, văn hoá, nghiệp

vụ + Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá

- Đọc tài liệu

2 (6.1) và 4 (6.2)

- Chuẩn bị câu hỏi cho giảng viên và thảo luận

- Rút ra bài học cho bản thân khi tác nghiệp