ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC PHÁP LUẬT VỀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

Pháp luật về giải phóng mặt bằng là môn học tự chọn đối với sinh viên luật. Đây là môn học chuyên ngành nhằm cung cấp kiến thức pháp lí chuyên sâu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.Môn học cung cấp cho người học những quy định của pháp luật Việt Nam về đối tượng, phạm vi và điều kiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; các quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phương thức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đặc biệt môn học cung cấp những vấn đề pháp lí chuyên sâu về bồi thường đất và tài sản trên đất; chính sách hỗ trợ và tái định cư đối với người có đất bị thu hồi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ

BỘ MÔN LUẬT ĐẤT ĐAI

PHÁP LUẬT VỀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

HÀ NỘI - 2015

NC Nghiên cứuNxb Nhà xuất bản

TC Tín chỉ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ

BỘ MÔN LUẬT ĐẤT ĐAI

Hệ đào tạo: Cử nhân luật (chính quy)

Tên môn học: Pháp luật về giải phóng mặt bằng

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Chuyên đề tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 TS Nguyễn Thị Nga - Trưởng Bộ môn

* Văn phòng Bộ môn luật đất đai

Phòng 201, nhà K4, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Pháp luật về giải phóng mặt bằng là môn học tự chọn đối với sinhviên luật Đây là môn học chuyên ngành nhằm cung cấp kiến thứcpháp lí chuyên sâu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nướcthu hồi đất

Môn học cung cấp cho người học những quy định của pháp luậtViệt Nam về đối tượng, phạm vi và điều kiện bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất; các quy định về nguyên tắc, trình

tự, thủ tục và phương thức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất Đặc biệt môn học cung cấp những vấn đềpháp lí chuyên sâu về bồi thường đất và tài sản trên đất; chính sách

hỗ trợ và tái định cư đối với người có đất bị thu hồi Môn học trang

bị cho người học một số kĩ năng vận dụng các quy định của phápluật đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người có đất bị thu hồi

và kĩ năng giải quyết một số vụ việc phát sinh trong thực tế có liênquan trực tiếp đến lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Những vấn đề lí luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.1 Thu hồi đất và hậu quả của thu hồi đất

1.1.1 Khái niệm thu hồi đất

1.1.2 Các trường hợp thu hồi đất

1.1.3 Thẩm quyền thu hồi đất

1.1.4 Hậu quả của việc thu hồi đất

1.2 Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất1.2.1 Cơ sở ra đời của chế định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khiNhà nước thu hồi đất

1.2.2.2 Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.2.3 Khái niệm tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.3 Mục đích, ý nghĩa của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhànước thu hồi đất

1.3 Lịch sử hình thành và phát triển chế định bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.3.1 Giai đoạn từ khi ban hành Luật đất đai năm 1987 đến trước khiban hành Luật đất đai năm 1993

1.3.2 Giai đoạn từ khi ban hành Luật đất đai năm 1993 đến khi banhành Luật đất đai năm 2003

1.3.3 Giai đoạn từ khi ban hành Luật đất đai năm 2003 đến khi banhành Luật đất đai năm 2013

1.3.4 Giai đoạn sau khi ban hành Luật đất đai năm 2013 đến nay1.4 Kinh nghiệm của một số nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất

1.4.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc

1.4.2 Kinh nghiệm của Hàn Quốc

1.4.3 Kinh nghiệm của Cộng hoà Liên bang Đức

1.4.4 Những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình xâydựng và thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhànước thu hồi đất

Vấn đề 2 Những vấn đề pháp lí về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

2.1 Những quy định chung về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất2.1.1 Đối tượng được bồi thường

2.1.2 Phạm vi bồi thường

2.1.3 Điều kiện được bồi thường

2.1.4 Nguyên tắc bồi thường

2.2 Nội dung pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất2.2.1 Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất

2.2.1.1 Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất nông nghiệp 2.2.1.2 Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất ở

2.2.1.3 Nội dung pháp luật về bồi thường đối với đất phi nôngnghiệp khác

2.2.2 Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với tài sản trên đất2.2.2.1 Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với vật nuôi,cây trồng, hoa màu trên đất

2.2.2.2 Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với nhà ở,công trình xây dựng trên đất

2.2.2.3 Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại đối với các loại tàisản khác

Vấn đề 3 Những vấn đề pháp lí về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

3.1 Những quy định chung về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất

3.1.1 Đối tượng được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất3.1.2 Phạm vi được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất3.1.3 Điều kiện được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất3.1.4 Nguyên tắc được hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất3.2 Nội dung pháp luật về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

3.2.1 Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất khi Nhà nước thu hồi đất3.2.2 Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm

3.2.3 Hỗ trợ do di chuyển chỗ ở

4.1 Các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư

4.1.1 Thông báo thu hồi đất

4.1.2 Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

4.1.3 Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ra quyếtđịnh thu hồi đất

4.1.4 Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất

4.2 Quy định về tổ chức thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ và tái định cư

4.2.1 Cơ quan tổ chức thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ và tái định cư

4.2.2 Kinh phí thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

4.2.3 Thời hạn thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

4.2.4 Chi trả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

4.2.5 Minh bạch, công khai về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Vấn đề 5 Những vấn đề pháp lí về khiếu nại, tố cáo về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.1 Những vấn đề chung về khiếu nại, tố cáo trong bồi thường, hỗtrợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.1.1 Các loại khiếu nại, tố cáo điển hình trong bồi thường, hỗ trợ,tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.1.2 Nguyên nhân, hậu quả của khiếu nại, tố cáo trong bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.2 Nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.2.1 Mục đích, ý nghĩa của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trongbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.2.2 Các quy định về giải quyết khiếu nại trong bồi thường, hỗ trợ,tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

5.2.3 Các quy định về giải quyết tố cáo trong bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

5.1 Mục tiêu nhận thức

* Về kiến thức

Cung cấp cho người học:

- Kiến thức chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nướcthu hồi đất; phân biệt sự khác nhau giữa bồi thường với hỗ trợ vàtái định cư; phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đấtvới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng với bồi thường Nhà nước

- Qúa trình hình thành và phát triển của chế định bồi thường, hỗtrợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Những quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Những quy định hiện hành của pháp luật về trình tự, thủ tục thựchiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Những quy định hiện hành của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, xử

lí vi phạm và giải quyết tranh chấp về về bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Những vướng mắc và những giải pháp hoàn thiện pháp luật vềbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

* Về kĩ năng

- Hình thành và phát triển năng lực tư duy pháp lí

- Xây dựng kĩ năng tư vấn pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Xây dựng kĩ năng tư vấn, soạn thảo các mẫu đơn về khiếu nại, tốcáo và mẫu đơn đề nghị giải quyết tranh chấp về bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Xây dựng kĩ năng giải quyết tranh chấp về bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Hình thành và phát triển kĩ năng vận dụng các kiến thức pháp luậtvào việc xử lí những tình huống, vụ việc cụ thể trên thực tế

- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

- Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá

- Rèn kĩ năng thuyết trình trước công chúng

6 M C TIÊU NH N TH C CHI TI T ỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT ẬN THỨC CHI TIẾT ỨC CHI TIẾT ẾT

các khái niệm thu

hồi đất, khái niệm

bồi thường, khái

quả của việc Nhà

nước thu hồi đất

gây ra

1B1 Phân tích được

những đặc điểm bồithường, đặc điểmcủa hỗ trợ và tái định

cư khi Nhà nước thuhồi đất

1B2 Phân tích

được mục đích, ýnghĩa của việc giảiquyết các hậu quảcủa việc Nhà nướcthu hồi đất

1C2 Nêu được

quan điểm cánhân bình luận

về sự cần thiết

về bồi thường khi

Nhà nước thu hồi

đất

1B3 Phân biệt

được sự khác nhaugiữa bồi thườngkhi Nhà nước thuhồi đất với bồithường thiệt hạingoài hợp đồngtrong pháp luậtdân sự

1B4 Nhận diện

được sự khác nhau

cơ bản giữa thuhồi đất với trưngdụng đất

1B5 Nhận diện sự

tương đồng vàkhác biệt trongpháp luật bồithường khi Nhànước thu hồi đấtcủa Việt Nam vớimột số nước trênthế giới

của việc giảiquyết các hậuquả của việcthu hồi đất

1C3 Đưa ra

quan điểm cánhân bình luận vềnội hàm của bồithường khi Nhànước thu hồi đất

1C4 Đánh giá,

bình luận về sựphát triển tưduy pháp lí củaNhà nước tatrong quá trìnhxây dựng vàhoàn thiệnpháp luật vềbồi thường khiNhà nước thuhồi đất

1C5 Phân tích

và chỉ ra đượcnhững bài họckinh nghiệmcủa một sốnước có giá trịtham khảo choViệt Nam trongquá trình xâydựng và thực

thi pháp luật vềbồi thường khiNhà nước thuhồi đất.

được bồi thường

khi Nhà nước thu

hồi đất

2A2 Nêu được

các nguyên tắc

bồi thường khi

Nhà nước thu hồi

đất

2A3 Nêu được

các điều kiện

được bồi thường

khi Nhà nước thu

2B2 Phân tích,

bình luận các quyđịnh bồi thường

về đất và bồithường thiệt hại

về tài sản trên đất

2B3 Chỉ rõ được

sự thay đổi cơ bảncủa Luật đất đainăm 2013 về bồithường khi Nhànước thu hồi đất

2B4 Phân biệt

được cơ chế bồithường khi Nhànước thu hồi đấtvới cơ chế thỏathuận giữa nhàđầu tư với người

sử dụng đất đểthực hiện các dự

2C1 Đánh giá

được những tồntại trong thực thicác quy địnhchung về bồithường khi Nhànước thu hồi đất

2C2 Phân tích

và đưa ra nhậnxét cá nhân vềmột số tồn tại,khiếm khuyếttrong thực thicác quy định vềbồi thường khiNhà nước thuhồi đất

2C3 Vận dụng

các quy địnhcủa pháp luật

để tư vấn chongười dân bảo

vệ quyền, lợiích hợp phápkhi Nhà nướcthu hồi đất

2C4 Tư vấn

được cho người

án đầu tư dân soạn thảo

đơn, thư khiếunại, tố cáo vềbồi thường khiNhà nước thuhồi đất

2C5 Bình luận

quy định về bồithường chi phíđầu tư vào đấtcòn lại khi Nhànước thu hồi đất

3A4 Nêu được

nội dung các quy

hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thuhồi đất

3B2 Phân tích

các quy định về

hỗ trợ khi Nhànước thu hồi đấtcông ích

3B3 Phân tích

các quy định về

hỗ trợ người đangthuê nhà ở khôngthuộc sở hữu Nhànước

3B4 Phân tích

các quy định về

3C1 Bình luận

các quy địnhmới về hỗ trợđào tạo, chuyểnđổi nghề và tìmkiếm việc làmkhi Nhà nướcthu hồi đấtnông nghiệpcủa hộ giađình, cá nhân

3C2 Đánh giá

được những tồntại trong thựctiễn thi hànhpháp luật về hỗtrợ, tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

3C3 Chỉ ra

hỗ trợ đối với hộgia đình, cá nhân,người Việt Namđịnh cư ở nướcngoài phải dichuyển chỗ ở khiNhà nước thu hồiđất.

được nguyên

những tồn tại,vướng mắc vàbất cập trongviệc thực thipháp luật về hỗtrợ, tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

3C4 Đề xuất

một số giảipháp nhằmnâng cao hiệuquả thực thipháp luật về hỗtrợ, tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

về trình tự, thủ tụcbồi thường khiNhà nước thu hồiđất với nội dungcác quy định vềtrình tự, thủ tục hỗtrợ, tái định cư khiNhà nước thu hồiđất

4C1 Đánh giá

được thực trạngthực thi cácquy định vềtrình tự, thủ tụcthu hồi đất, bồithường, hỗ trợ

và tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

4C2 Phân tích

và chỉ ra nhữngtồn tại, bất cập

4A3 Nêu được

các cơ quan tham

gia vào hoạt động

4B3 Chỉ ra được

các sai phạm phốbiến và điển hìnhcủa các cơ quanchức năng khi thựchiện các trình tự, thủtục hành chính tronghoạt động thu hồiđất, bồi thường, hỗtrợ, tái định cư

4B4 Phân biệt được

trình tự, thủ tục thuhồi đất vì mục đíchquốc phòng, anninh, phát triển kinh

tế, xã hội vì lợi íchquốc gia, công cộngvới các trường hợpthu hồi khác

trong thực thipháp luật vềthực hiện trình

tự, thủ tục thuhồi đất, bồithường, hỗ trợ

và tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

4C3 Bình luận

được nhữngquy định củaLuật đất đainăm 2013 vềtính minh bạch,công khai tronghoạt động thuhồi đất

được quyền khiếu

nại, tố cáo của

nước thu hồi đất

khiếu nại với tốcáo về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thuhồi đất

5B2 Phân tích và

chỉ ra đượcnguyên nhân phátsinh khiếu nại, tốcáo về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thuhồi đất

5B3 Phân tích

được các quyđịnh pháp luật vềgiải quyết khiếunại, tố cáo khiNhà nước thu hồiđất

đặc trưng cơbản của khiếunại, tố cáo vềbồi thường, hỗtrợ, tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất vớikhiếu nại, tốcáo nói chung

5C2 Đánh giá

được thực trạngpháp luật khiếunại, tố cáo vềbồi thường, hỗtrợ, tái định cưkhi Nhà nướcthu hồi đất

5C3 Đề xuất

được các giảipháp hoànthiện pháp luật

về giải quyếtkhiếu nại tố cáo

về đất đai

A TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

1 Hậu giải phóng mặt bằng ở Hà Nội: Vấn đề và giải pháp”, Sách

tham khảo, Nxb Chính trị quốc gia, 2009

2 PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, “Về khái niệm bồi thường khi

Nhà nước thu hồi đất trong Luật đất đai năm 2003”, Tạp chí luật học, số 7/2008.

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật đất đai, Nxb Công

an nhân dân, Hà Nội, 2010

B TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Bài tạp chí - Sách tham khảo, chuyên khảo

1 PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, “Vấn đề thu hồi đất và bồithường khi thu hồi trong Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi, bổ sung)”,

Tạp chí luật học, số 12/2008.

2 PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, “Bình luận các quy định về thu

hồi đất và bồi thường khi thu hồi đất trong Dự thảo Luật đất đai

(sửa đổi)”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 12/2008.

3 PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, “Vấn đề lí luận xung quanh khái

niệm bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất”, Tạp chí luật học, số

1/2009

4 PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, “Pháp luật về bồi thường, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất của Singapore và Trung Quốc -Những gợi mở cho Việt Nam trong hoàn thiện pháp luật về bồi

thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất”, Tạp chí luật học,

số 10/2010

5 TS Phan Trung Hiền, “Quyền khiếu kiện khi Nhà nước thực hiện

việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư”, Tạp chí luật học, số 7/2011.

6 Trường Đại học Luật Hà Nội, Pháp luật bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất - Thực trạng và hướng hoàn thiện, Đề tài nghiên cứu khoa học (chủ nhiệm đề tài TS Nguyễn Thị Nga), 2014.

7 Phạm Thu Thuỷ, Pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Trường Đại

học Luật Hà Nội, 2014

8 Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành trung ương khoá IX

về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật đất đai trong thời kì đẩymạnh công nghiệp hoá, hiện địa hoá đất nước

9 Ban chỉ đạo trung ương chuẩn bị đề án chính sách đất đai (Ban kinh tế

trung ương), Báo cáo của đoàn nghiên cứu, khảo sát chính sách, pháp luật đất đai của Trung Quốc trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất, Hà Nội, tháng 8/2002.

* Văn bản quy phạm pháp luật

1 Luật đất đai năm 2013.

2 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009.

3 Bộ luật dân sự năm 2005.

4 Luật nhà ở năm 2014

5 Nghị định của Chính phủ số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy

định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013

11 Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 37/2014/TT-BTNMT

ngày 30/06/2014 quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất

12 Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 36/2014/TT-BTNMT

ngày 30/6/2014 quy định chi tiết phương pháp định giá đất, xâydựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xácđịnh giá đất

13 Thông tư của Bộ tài nguyên môi trường số 24/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 quy định về hồ sơ địa chính.

1 Thu hồi đất và hậuquả của thu hồi đất;

2 Khái niệm bồithường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu

* Đọc:

- “Hậu giải phóng mặtbằng ở Hà Nội: Vấn đề

và giải pháp”, Sáchtham khảo, Nxb Chínhtrị quốc gia, 2009

- “Về khái niệm bồithường khi Nhà nướcthu hồi đất trong Luật