2/Những chuyển biến và một số thànhtựu ban đầu của văn học sau 1975 đếnhết thế kỉ XX: - Từ sau 1975, thơ chưa tạo được sự lôicuốn hấp dẫn như các giai đoạn trước.Tuy nhiên vẫn có một số
Trang 1Tuần 1: Tiết 1-2
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CM THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX.
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được những đặc điểm của một nền văn học song hành cùng lịch sử đất nước;
- Thấy được những thành tựu của văn học cách mạng Việt Nam
- Cảm nhận được ý nghĩa của văn học đối với đời sống
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V/ Tiến trình bài dạy:
dựa vào phần chuẩn
bị bài ở nhà , trao đổi
nhóm, hình thành ý
chính theo yêu cầu
của từng câu hỏi của
nhóm được phân công
-Gọi HS đại diện
trình bày
GV nêu thêm câu hỏi
phụ gợi mở thuyết
HS thảo luậntheo nhóm 8chia thành 4nhóm :
( 5-7 phút) Đại diện 2 nhómtrình bày kếtquả, các nhómcòn lại đối chiếunội dung vàtham gia thảoluận bổ sung
I/ Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám 1945- 1975:
1 Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá:
- Văn học vận động và phát triển dưới
sự lãnh đạo sáng suốt và đúng đắn củaĐảng
- Cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc
vô cùng ác liệt kéo dào suốt 30 năm
- Điều kiện giao lưu văn hoá với nướcngoài bị hạn chế, nền kinh tế nghèonàn chậm phát triển
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu:
a Chặng đường từ năm 1945-1954:
- VH tập trung phản ánh cuộc khángchiến chống thực dân Pháp của nhândân ta
Trang 2giảng thêm nếu cần
-Em hiểu thế nào là
khuynh hướng sử thi
mĩ của VH giai đoạn
này, đáp ứng yêu cầu
HS trình bàyngắn gọn , chọndẫn chứng tiêubiểu minh hoạ
Nam, Thương nhớ mười hai
của Vũ Bằng
- Thành tựu tiêu biểu: Truyện ngắn và
kí Từ 1950 trở đi xuất hiện một sốtruyện, kí khá dày dặn.( D/C SGK)
b Chặng đường từ 1955-1964:
- Văn xuôi mở rộng đề tài
- Thơ ca phát triển mạnh mẽ
- Kịch nói cũng có một số thành tựuđáng kể
c Chặng đường từ 1965-1975:
- Chủ đề bao trùm là đề cao tinh thầnyêu nước, ngợi ca chủ nghĩa anh hùngcách mạng
- Văn xuôi tập trung phản ánh cuộcsống chiến đấu và lao động, khắc hoạthành công hình ảnh con người Vn anhdũng, kiên cường, bất khuất.( Tiêu biểu
là thể loại Truyện-kí cả ở miền Bắc vàmiền Nam)
- Thơ đạt được nhiều thành tựu xuấtsắc, thực sự là một bước tiến mới củathơ ca VN hiện đại
- Kịch cũng có những thành tựu đángghi nhận
d Văn học vùng địch tạm chiếm:
- Xu hướng chính thống: Xu hướngphản động ( Chống cộng, đồi truỵ bạolực )
- Xu hướng VH yêu nước và cáchmạng : + Nội dung phủ định chế độ bấtcông tàn bạo, lên án bọn cướp nước,bán nước, thức tỉnh lòng yêu nước vàtinh thần dân tộc
+ Hình thức thể loại gon nhẹ:Truyện ngắn, thơ, phóng sự, bút kí
- Ngoài ra còn có một sáng tác có nộidung lành mạnh, có giá trị nghệ thuậtcao Nội dung viết về hiện thực xã hội,
về đời sống văn hoá, phong tục, thiênnhiên đất nước, về vẻ đẹp con ngườilao động
3 Những đặc điểm cơ bản của VHVN 1945-1975:
a Một nền VH chủ yếu vận động theohướng cách mạng hoá, gắn bó sâu sắcvới vận mệnh chung của đất nước
Trang 3phới dậy tương
lai”( T, Hữu); “ Xuân
ơi xuân em mới đến
dăm năm Mà cuộc
sống đã tưng bừng
ngày hội”
Hướng vận động
trong tư tưởng, cảm
xúc của tác giả , trong
-Nêu câu hỏi 4 SGK:
Hãy giải thích vì sao
VHVN từ sau 1975
phải đổi mới ?
- Nêu câu hỏi gợi mở
cho hS trả lời , nhận
xét và chốt lại ý
“Muốn trùm hạnh phúc dưới trời xanh.Có lẽ lòng tôi cũng hoá thành ngói mới”
( Xuân Diệu)
- Văn học được xem là một vũ khíphục vụ đắc lực cho sự nghiệp cáchmạng, nhà văn là chiến sĩ trên mặt trậnvăn hoá
- Văn học tập trung vào 2 đề tài lớn đó
là Tổ quốc và Chủ nghĩa xã hội( thường gắn bó, hoà quyện trong mỗitác phẩm)=> Tạo nên diện mạo riêngcho nền Vh giai đoạn này
b Một nền văn học hướng về đạichúng
- Đại chúng vừa là đối tượng phản ánh
và phục vụ vừa là nguồn cung cấp bổsung lực lượng sáng tác cho văn học
- Nội dung, hình thức hướng về đốitượng quần chúng nhân dân cáchmạng
c Một nền văn học mang khuynhhướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
- Khuynh hướng sử thi thể hiện ởnhững phương diện sau:
Đề cập đến những vấn đề có ý nghĩalịch sử và có tính chất toàn dân tộc Nhân vật chính là những người đạidiện cho tinh hoa khí phách, phẩmchất, ý chí của cộng đồng dân tộc, tiêubiểu cho lí tưởng cộng đồng hơn làkhát vọng cá nhân
Con người do vậy chủ yếu được khaithác ở khía cạnh bổn phận trách nhiệmcông dân, ở tình cảm lớn, lẽ sống lớn Lời văn sử thi thường mang giọngđiệu ngợi ca, trang trọng, hào hùng
- Cảm hứng lãng mạn: Là cảm hứngkhẳng định cái Tôi đầy tình cảm cảmxúc và hướng tớ lí tưởng: tập trungmiêu tả và khẳng định phương diện lítưởng của cuộc sống mới, con ngườimới.Ca ngợi chủ nghĩa anh hùng CM
và hướng tới tương lai tươi sáng củadân tộc
=> Khuynh hướng sử thi và cảm hứnglãng mạn kết hợp hoà quyện làm chovăn học giai đoạn này thấm đẫm tinhthần lạc quan, tin tưởng và do vậy VH
Trang 4Lưu ý HS theo dõi sự
chuyển biến qua từng
Tập thể lớp nhậnxét bổ sung
HS theo dõiSGK trình bàygọn những ýchính
Nêu D/C
HS trao đổinhóm trả lời
đã làm tròn nhiệm vụ phục vụ đắc lựccho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dântộc thống nhất đất nước
II/ Văn học VN từ sau 1975- hết thế
- Từ năm 1975-1985 đất nước trải quanhững khó khăn thử thách sau chiếntranh
- Từ 1986 Đất nước bước vào côngcuộc đổi mới toàn diện, nền kinh tếtừng bước chuyển sang nền kinh tế thịtrường, văn hoá có điều kiện tiếp xúcvới nhiều nước trên thế giới, văn họcdịch, báo chí và các phương tiện truyềnthông phát triển mạnh mẽ
=> Những điều kiện đó đã thúc đẩy nềnvăn học đổi mới cho phù hợp vớinguyện vọng của nhà văn, người đọccũng như phù hợp quy luật phát triểnkhách quan của nền văn học
2/Những chuyển biến và một số thànhtựu ban đầu của văn học sau 1975 đếnhết thế kỉ XX:
- Từ sau 1975, thơ chưa tạo được sự lôicuốn hấp dẫn như các giai đoạn trước.Tuy nhiên vẫn có một số tác phẩm ítnhiều gây chú ý cho người đọc (Trong
đó có cả nhưng cây bút thuộc thế hệchống Mĩ và những cây bút thuộc thế
hệ nhà thơ sau 1975)
- Từ sau 1975 văn xuôi có nhiều thànhtựu hơn so với thơ ca Nhất là từ đầunhững năm 80 Xu thế đổi mới trongcách viết cách tiếp cận hiện thực ngàycàng rõ nét với nhiều tác phẩm củaNguyễn Mạnh Tuấn, Ma văn Kháng,Nguyễn Khải
- Từ năm 1986 văn học chính thứcbước vào thời kì đổi mới : Gắn bó với
Trang 5đời sống, cập nhật những vấn đề củađời sống hàng ngày Các thể loại phóng
sự, truyện ngắn, bút kí, hồi kí đều cónhững thành tựu tiêu biểu
- Thể loại kịch từ sau 1975 phát triểnmạnh mẽ ( Lưu Quang Vũ, XuânTrình )
=>Nhìn chung về văn học sau 1975
- Văn học đã từng bước chuyển sanggiai đoạn đổi mới và vận động theohướng dân chủ hoá,mang tính nhân bản
và nhân văn sâu sắc
- Vh cũng phát triển đa dạng hơn về đềtài, phong phú, mới mẻ hơn về bútpháp,cá tính sáng tạo của nhà văn đượcphát huy
- Nét mới của VH giai đoạn này là tínhhướng nội, đi vào hành trình tìm kiếmbên trong, quan tâm nhiều hơn đến sốphận con người trong những hoàn cảnhphức tạp của đời sống
- Tuy nhiên VH giai đoạn này cũng cónhững hạn chế: đó là những biểu hiệnquá đà, thiếu lành mạnh hoặc nảy sinhkhuynh hướng tiêu cực, nói nhiều tớicác mặt trái của xã hội
III/ Kết luận: ( Ghi nhớ- SGK)
- VHVN từ CM tháng Tám 1945-1975hình thành và phát triển trong một hoàncảnh đặc biệt, trải qua 3 chặng, mỗichặng có những thành tựu riêng, có 3đăc điểm cơ bản
- Từ sau 1975, nhất là từ năm 1986,VHVN bước vào thời kì đổi mới, vậnđộng theo hướng dân chủ hoá,mangtính nhân bản, nhân văn sâu sắc; cótính chất hướng nội, quan tâm đến sốphận cá nhân trong hoàn cảnh phức tạpcủa cuộc sống đời thường, có nhiều tìmtòi đổi mới về nghệ thuật
* Kiểm tra đánh giá : Kiểm tra đánh giá mức độ tiếp nhận bài học qua các câu hỏi:
- Các chặng đường phát triển của văn học VN từ 1945- 1975, thành tựu chủ yếu của cácthể loại?
- Những đặc điểm cơ bản của VHVN từ 1945-1975? Hãy làm rõ những đặc điểm đó quacác thể loại?
Trang 6- Hãy trình bày những thành tựu bước đầu của VhVN từ sau 1975- hết thế kỉ XX?
* Bài tập luyện tập: Trong bài Nhận đường, Nguyễn Đình Thi viết: “Văn nghệ phụng sựkháng chiến, nhưng chính kháng chiến đem đến cho văn nghệ một sức sống mới Sắt lửamặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của chúng ta.”
Hãy bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên
- Gợi ý: NĐT đề cập đến mối quan hệ giữa văn nghệ và kháng chiến:
Một mặt: Văn nghệ phụng sự kháng chiến Đó là mục đích của nền văn nghệ mớitrong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh – Nhà văn là chiến sĩ trên mặt trận văn hoá Mặt khác, chính hiện thực phong phú , sinh động của cách mạng, kháng chiến đã đemđến cho văn nghệ một sức sống mới, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào cho vănnghệ
* Bài tập nâng cao: Hãy phân tích đặc điểm của khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng
mạn trong VH giai đoạn 1945-1975 qua các tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa( Nguyễn Thành Long), Chiếc lược ngà đã học ở chương trình ngữ văn lớp 9
================================
Tuần 1: Tiết 3 – Làm văn :
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ.
- Nội dung, yêu cầu của bài văn nghị luận bàn về một tư tưởng, đạo lí
- Cách thức triển khai bài văn nghị luận bàn về một tư tưởng, đạo lí
2 Kĩ năng:
- Phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí
- Nêu ý kiến nhận xét, đánh giá đối với một tư tưởng, đạo lí
- biết huy động những kiến thức và những trải nghiệm của bản thân để viết bài văn nghịluận về một tư tưởng đạo lí
III/ CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách GV,phụ bảng
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV/ Phương pháp: Đàm thoại , thực hành luyện tập.
V/ Tiến trình bài dạy:
- Ổn định lớp
Kiểm tra bài cũ : Trình bày những giai đoạn phát triển và thành tựu của VHVN từ hết thế kỉ XX , qua đó nhận xét về mối quan hệ gữa văn học và hiện thực đời sống?
1945 Bài mới:
Hoạt động của Gv Hoạt động của HS Nội dung kiến thức
Hoạt động 1 : I/ Cách làm bài nghị luận về một tư
Trang 7-Hướng dẫn HS luyện
tập để biết cách làm
bài nghị luận về một
tư tưởng đạo lí
- GV dựa vào đề bài
-Cần tập trung thảoluận và nêu được thếnào là “sống
đẹp”(Gợi ý: Sống đẹp là sống có lí tưởng mục đích, có tình cảm nhân hậu, lành mạnh, có trí tuệ sáng suốt, hiểu biết rộng, có hành động tích cực=> có ích cho cộng đồng xã hội ); ngược lại là lối sống: ích kỉ, nhỏ nhen, hẹp hòi, vô trách nhiệm, thiếu ý chí nghị lực
-Hs nêu phươngpháp làm bài quaphần luyện tập
tưởng đạo lí:.
* Đề bài: Anh ( chi) hãy trả lời câu hỏi
sau của nhà thơ Tố Hữu:
Ôi ! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?
a Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận:
- Có thể viết đoạn văn theo cách lập luận:Diễn dịch, quy nạp hoặc phản đề
- Cần trích dẫn nguyên văn câu thơ của
Tố Hữu có tính chất gợi mở, nhắc nhởchung đối với tất cả mọi người nhất làthanh niên)
* Cách làm bài văn nghị luận về một tưtưởng đạo lí:
- Chú ý:
Đề tài nghị luận về tư tưởng đạo lí rấtphong phú gồm: nhận thức (lí tưởng mụcđích sống); về tâm hồn, tình cách (lòngyêu nước, lòng nhân ái, vị tha, bao dung;tính trung thực, dũng cảm ); về quan hệ
xã hội, gia đình; về cách ứng xử trongcuộc sống
Các thao tác lập luận được sử dụng ở
Trang 8Bài tập 1:
HS làm việc cá nhân
và trình bày ngắngọn, lớp theo dõi,nhận xét bổ sung
Bài tập 2: Hs về nhàlàm dưựa theo gợi ýSGK ( Lập dàn ýhoặc viết bài)
HS chia nhóm thảoluận dàn ý
HS tiếp tục hoànchỉnh
kiểu bài này là: Thao tác giải thích, phântích, chứng minh, bình luận, so sánh, bácbỏ
- Ghi nhớ: SGK
II/ Luyện tập:
- Bài tập 1:
+ Vấn đề mà Nê- ru bàn luận là phẩmchất văn hoá trong nhân cách của mỗi conngười
+ Có thể đặt tiêu đề cho văn bản là:
“Thế nào là con người có văn hoá?” Hay
“ Một trí tuệ có văn hoá”
+ Tác giả đã sử dụng các thao tác lậpluận: Giải thích (đoạn 1), phân tích (đoạn2) , bình luận (đoạn 3)
+ Cách diễn đạt rất sinh động: ( GT: đưa
ra câu hỏi và tự trả lời PT: trực tiếp đốithoại với người đọc tạo sự gần gũi thânmật BL: viện dẫn đoạn thơ của một nhàthơ HI lạp vừa tóm lược các luận điểmvừa tạo ấn tượng nhẹ nhàng, dễ nhớ, hấpdẫn
Dẫn chứng: lí tưởng yêu nước của Hồ Chí Minh.
+ Bình luận: Vì sao sống cần có lí tưởng?+ Suy nghĩ của bản thân đối với ý kiếncủa nhà văn Từ đó, lựa chọn và phấn đấucho lí tưởng sống
- Kết bài:
+ Lí tưởng là thước đo đánh giá conngười
Trang 9+ Nhắc nhở thế hệ trẻ biết sống vì lítưởng.
b Viết văn bản:
* Củng cố :- Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí ( Tìm hiểu đề, lập dàn ý,diễn đạt, vận dụng các thao tác lập luận để khẳng định hoặc bác bỏ
- Cần chú ý tiếp thu những quan niệm tích cực, tiến bộ và biết phê phán, bác
bỏ những quan niệm sai trái, lệch lạc
* Dặn dò: Chuẩn bị bài học Đọc- hiểu tác phẩm Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh.Soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn học bài của SGK
===================================
Tuần 2: Tiết 4 Đọc văn :
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ( Hồ Chí Minh )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được những nét khái quát nhất về sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh;
- Thấy được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của Tuyên ngôn Độc lập cũng như vẻ đẹp
của tư tưởng và tâm hồn tác giả
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Tác giả: Khái quát về quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh
- Tác phẩm: Gồm ba phần:
+ Phần một: Nguyên lí chung;
+Phần hai: Vạch trần những tội ác của thực dân Pháp;
+ Phần ba: Tuyên bố về quyền tự do, độc lập và quyết tâm giữ vững nền độc lập, tự do
của toàn thể dân tộc
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
IV/ Tiến trình bài dạy:
Nội dung cần đạt TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
Hồ Chí Minh
Trang 10Hs xem Sgk đểtrình bày vàđánh giá.
Hs đọc Sgk vàgạch dưới 3mục: mục đích,nội dung, tácphẩm tiêu biểu,nhắc lại ý ngắngọn
Nêu một số tácphẩm tiêu biểu?
b Từ năm 1941-1969 lãnh đạo nhân dânlàm nên cuộc CMT8 thắng lợi- khai sinh raNước VN Dân chủ Cộng hòa Lãnh đạo 2cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đếquốc Mĩ
và công cuộc xây dựng XHCN ở miền Bắcvới tư cách Chủ tịch Nước VN Dân chủCộng hòa
* Hồ Chí Minh là nhà yêu nước, nhà CM vĩđại, là anh hùng giải phóng dân tộc của nhândân VN và là nhà hoạt động lỗi lạc củaphong trào Quốc tế cộng sản, là danh nhânvăn hóa thế giới
II Sự nghiệp văn học:
1 Quan điểm sáng tác:
a Người coi văn học là một vũ khí chiếnđấu lợi hại phục sự cho sự nghiệp CM Nhàvăn cũng phải có tinh thần xung phong trênmặt trận văn hóa nghệ thuật (D/C)
b Hồ Chí Minh luôn chú trọng tích chânthực và tính dân tộc của văn học:
- Tính chân thực: (D/C)
- Tính dân tộc: (D/C)
c Khi cầm viết, Người luôn chú ý đếnmục đích và đối tượng tiếp nhận để quyếtđịnh nội dung và hình thức của tác phẩm:(D/C)
2 Di sản văn học:
Lớn lao về tầm vóc tư tưởng, phong phú
về thể loại và đa dạng về phong cách nghệthuật
a Văn chính luận:
- Mục đích: Đấu tranh chính trị nhằm tiếncông trực diện kẻ thù, thực hiện nhữngnhiệm vụ CM của dân tộc
- Nội dung: Lên án chế độ thực dân Ph¸p
Trang 11Thơ ca của HồChí Minh cónội dung gì?
và chính sách thuộc địa, kêu gọi thức tỉnhngười nô lệ bị áp bức liên hiệp lại trong mặttrận đấu tranh chung
- Một số t/phẩm tiêu biểu:
+ “Bản án chế độ thực dân Pháp”:áng vănchính luận sắc sảo nói lên nỗi thống khổ củangười dân bản xứ, tố cáo trực diện chế độthực dân Pháp, kêu gọi những người nô lệđứng lên chống áp bức
+ “Tuyên ngôn độc lập”: Có giá trị lịch sửlớn lao, phản ánh khát vọng độc lập, tự do
và tuyên bố nền độc lập của dân tộc VN + “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”,không có gì quý hơn độc lập, tự do
b Truyện và kí:
- Truyện ngắn: Hầu hết viết bằng tiềngPháp xb tại Paris khoảng từ 1922-1925:Pari (1922), Lời than vãn của bà Trưng Trắc(1922), Con người biết mùi hun khói(1922), Vi hành (1923), Những trò lố hay làVaren và Phan Bội Châu (1925)
+ Nội dung: Tố cáo tội ác dã man, bảnchất tàn bạo xảo trá của bọn thực dân -phong kiến đề cao những tấm lòng yêunức và cách mạng
+ Nghệ thuật: Bút pháp hiện đại nghệthuật trần thuật linh hoạt, xây dựng đượcnhững tình huống độc đáo, hình tượng sinhđộng, sắc sảo
- Ký: Nhật kí chìm tàu (1931), Vừa đi vừa
kể chuyện(1963)
c Thơ ca:
- Có giá trị nổi bật trong di sản văn học của
NAQ-HCM, đóng góp quan trọng trong nềnthơ ca VN,với các tập thơ như: Nhật kítrong tù (133 bài), Thơ HCM (86 bài), Thơchữ Hán HCM (36 bài)
- Tiêu biểu nhất là tập thơ: Ngục trung nhật
kí (Nhật kí trong tù)
+ Tập tho có giá trị hiện thực phê phán sâusắc xã hội Trung Quốc từ năm 1942-1943đướ thời Quốc dân đảng
+ Tuy nhiên tập thơ chủ yếu ghi lại tâmtrạng cảm xúc và suy nghĩ của tác giả, phảnánh tâm hồn nhân cách cao đẹp của người
Trang 12Thiên nhiên trong
bài thơ được miêu
Hs thảo luậntheo bàn và đạidiện trả lời cáccâu hỏi
chiến sĩ cộng sản trong chốn lao tù
+ Đây là tập thơ đặc sắc, đa dạng và linhhoạt về bút pháp, kết tinh những giá trị về tưtưởng và nghệ thuật thơ ca của Người
3 Phong cách nghệ thuật: Phong cách
độc đáo, đa dạng:
a Văn chính luận: Ngắn gọn, súc tích, lậpluận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứngthuyết phục, giàu tính luận chiến, và đadạng về bút pháp (đượm tình cảm, giàu hìnhảnh, giọng văn khi đanh thép khi hùng hồn.)
b Truyện và kí: thể hiện tính chiến đấugiàu tính sáng tạo, chất trí tuệ va tính hiệnđại
c Thơ ca: Kết hợp hài hòa giữa cổ điển vàhiện đại
III Kêt luận: ( Xem sách )
- Văn thơ Hồ Chí Minh là di sản vô giá là một bộ phận gắn bó hữu cơ với sự nghiệp vĩđại của Người HCM quan niệm văn học là
vũ khí sắc bén phục vụ cho sự nghiệp cách mạng
- Phong cách nghệ thuật HCM độc đáo, đa dạng Văn chính luận của Người thường ngắn gọn, súc tích lập luận sắc sảo chặt chẽ, bằng chứng giàu sức thuyết phục và đa dạng
về bút pháp Truyện và kí của Người rất hiện đại, có tính chiến đấu mạnh mẽ và nghệthuật trào phúng sắec bén Thơ nghệ thuật của Hồ Chí Minh có sự hài hoà độc đáo giưa bút pháp cổ điển và bút pháp hiện đại giữa chất trữ tình và chất thép, giữa sự trongsáng giản di và hàm súc sâu sắc
- Tinh thần hiện đại: thiên nhiên trong bài
Trang 13đại như thế nào thơ không tĩnh lặng mà vận động
một cách khoẻ khoắn,hướng tới sự sống, ánh sáng và tương lai Nhân vật
trữ tình không phải là ẩn sĩ mà là chiến sĩ
4 Củng cố bài:
- Nhắc lại những quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh? Quan điểm ấy được Bác vận dụngnhư thế nào trong quá trình sáng tác?
- Bác sáng tác chủ yếu ở những thể loại nào?
- Những tác phẩm thơ văn của Người có ý nghĩa như thế nào đối với sự nghiệp cách mạng?
5 Dặn bài:
Hs về nhà học bài, nắm được những nét chính về sự nghiệp văn học của Người
Làm bài tập còn lại và chuẩn bị bài mới
===================================
Tuần 2: Tiết 5,6 Đọc văn :
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ( Hồ Chí Minh )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được những nét khái quát nhất về sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh;
- Thấy được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của Tuyên ngôn Độc lập cũng như vẻ đẹp
của tư tưởng và tâm hồn tác giả
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Tác giả: Khái quát về quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh
- Tác phẩm: Gồm ba phần:
+ Phần một: Nguyên lí chung;
+Phần hai: Vạch trần những tội ác của thực dân Pháp;
+ Phần ba: Tuyên bố về quyền tự do, độc lập và quyết tâm giữ vững nền độc lập, tự do
của toàn thể dân tộc
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
IV/ Tiến trình bài dạy:
Trang 14Cho hs nghe thu
băng lời của Bác
Đọc thầm sgk,trình bày
Hs đọc phần Inhận xét lời mởđầucủa bản TN
Hs cần hiểutrích như thế đểlàm gì?
Suy nghĩ & traođổi bạn cùng bàn
I Giới thiệu chung:
1 Hoàn cảnh ra đời: (SGK)
2 Mục đích:
- Tuyên bố nền độc lập của dân tộc
- Ngăn chặn âm mưu xâm lược của cácnước thực dân, đế quốc
3 Giá trị của bản TNĐL:
a.Về lịch sử:
Là một văn kiện có giá tri Ls to
lớn:tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân,phong kiến ở nước ta và mở ra kỉ nguyênmới độc lập tự do dân tộc
b.Về văn học:
TNĐL là bài văn chính luận ngắn gọn,súc
tích,lập luận chặt chẽ, đanh thép, lời lẽhùng hồn & đầy sức thuyết phục -áng văn
bất hủ 4.Bố cục: gồm 3 đoạn
- Đoạn 1:Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn
- Đoạn 2: Cơ sở thực tiễn của bản tuyênngôn
- Đoạn 3: Lời tuyên bố độc lập -> Bố cục cân đối ,kết cấu chặt chẽ
II Đọc -Hiểu văn bản:
1 Cơ sở pháp lí &chính nghĩa của bản TN:
Nêu và khẳng định quyền độc lập, tự docủa con người và của các dân tộc trên thếgiới
a Nguyên lí này là cơ bản, và quan trọngnhất làm cơ sở cho toàn bộ hệ thống luậnđiểm và lập luận của bản "TNĐL"
b Cách nêu nguyên lí độc đáo đầy sứcthuyết phục:
- Trích dẫn 2 bản TNgôn: Tuyên ngôn độclập của Mĩ (1776); Tuyên ngôn nhânquyền và dân quyền của Pháp (1791)
Đây là 2 bản tuyên ngôn nổi tiếng thế giới,
là văn minh nhân loại về quyền bình đẳng,độc lập của con người
- Ý nghĩa của việc trích dẫn 2 bản TN: + Một mặt tỏ ra tôn trọng lịch sử và
Trang 15(gợi ý tội áctrong
hơn 80 năm đô hộ
nước ta, trong 5
năm 40 - 45 )
Gv nhận xét giá trị
đoạn trích
Y/c hs nhận xét
thái độ của t/giả
khi kể tội ác của
để phát biểu,
Hs nghe đoạn2của bảnTN ,trảlời
(hình thành các
hệ thống ý vềtội ác )
Hs thảo luậnnhóm, trả lời
truyền thống dộc lập của 2 nước MĨ vàPháp
+ Mặt khác, tác giả đã khéo léo vạch rõ sựbất nghĩa của thực dân Pháp- chúng đanglợi dụng lá cờ tự do dân chủ để làm ngượclại với lời tuyên ngôn mà cha ông họ dàycông xây dựng nên (thủ pháp nghệ thuật:
"Dùng gậy ông đập lưng ông")
+ Sự sáng tạo của tg là: từ nguyên lí vềcon người, HCM đã phát triển, nâng lênthành nguyên lí về quyền của các dân tộc:(suy rộng ra câu ấy có nghĩa là ) mộtcách tự nhiên tg đã hướng tới đất nước,dân tộc VN
+ Kết thúc phần nêu nguyên lí độc lập làmột câu văn khẳng định ngắn gọn, chắcnịch về 1 chân lí hiển nhiên, không ai cóthể bàn cãi ( )
+ Khẳng định tư thế đầy tự hào của dântộc (đặt 3 cuộc CM, 3 nền độc lập, 3 bản
TN ngang tầm nhau.)
* Tóm lại: Với lời lẽ sắc bén, đanh thép,
Người đã xác lập cơ sở pháp lý của bản
TN, nêu cao chính nghĩa của ta Đặt ra vấn
đề cốt yếu là độc lập dân tộc
2 Cơ sở thực tiễn của bản TN:
a Trình bày, tố cáo tội ác của thực dânPháp:
* Tội ác 80 năm: lợi dụng lá cờ tự do,
bình đẳng nhưng thực chất cướp nước, ápbức đồng bào ta, trái với nhân đao& chínhnghĩa (phi nghĩa, vô nhân đạo)
=> Vạch trần luận điệu khai hóa của bọnthực dân Pháp
*Tội ác trong 5 năm(1940-1945) :
- Bán nước ta 2 lần cho Nhật ( khôngbảo hộ?)
- Phản bội đồng minh, không đáp ứng
Trang 16hs suy nghĩ, trảlời
Hs đọc đoạncuối,thảo luậntrả lời
Hs xem phần ghinhớ
liên minh cùng Việt Minh để chống Nhật,thậm chí thẳng tay khủng bố, giết nốt tùchính trị ở Yên Bái, Cao Bằng
=> Lời kết án đầy phẫn nộ, sôi sục cămthù, vừa: Vạch trần thái độ nhục nhã củaP(quì gối, đầu hàng, bỏ chạy ) vừa tố cáođanh thep tội ác tày trời (từ đó, từ đó )
Đó là lời khai tử dứt khoát cái sứ mệnhbịp bợm của TDP đ/v nước ta ngót gầnmột thế kỉ
b Dân tộc VN (lập trường chính nghĩa)
- Gan góc chống ách nô lệ của Pháp trên
c Phủ định chế độ thuộc địa thực dân
P &k/định quyền độc lập, tự do của dân tộc
- Phủ định dứt khoát, triệt để (thoát lyhẳn, xóa bỏ hết ) mọi đặc quyền, đặc lợicủa TDP đối với đất nước VN,
- Khẳng định m/mẽ quyền độc lập củadân tộc
=>Hành văn; hệ thống móc xích->k/đtuyệt đối
3 Lời tuyên bố độc lập trước th/g
- Lời tuyên bố thể hiện lí lẽ đanh thépvững vàng của HCT về quyền độc lập - tự
do của dân tộc (trên cơ sở l/luận bằngpháp lí, thực tế, bằng ý chí mãnh liệt củad/tộc)
- Tuyên bố dứt khoát triệt để
III Tổng kết:
- Với tư duy sâu sắc, cách lập luận chặtchẽ, ngôn ngữ chính xác, dẫn chứng cụthể, đầy sức thuyết phục, thể hiện rõphong cách chính luận của HCM TNĐL
đã khẳng định được quyền tự do, độc lập
Trang 17của dân tộc VN.
- TNĐL có giá trị lớn lao về mặt l/sử,đánh dấu một trong những trang vẻ vangbậc nhất trong l/sử đấu tranh k/cườngb/khuất giành độc lập tự do từ trước đếnnay và là một ang văn bất hủ của nềnv/học dân tộc
4 Củng cố:
- Nắm hoàn cảnh sáng tác, đối tượng, mục đích sáng tác ?
- Phong cách chính luận HCM thể hiện như thế nào qua TNĐL?
• Luyện tập: Lí giải vì sao bản TNĐL từ khi ra đời cho đến nay luôn là một áng vănchính luận có sức lay động lòng người sâu sắc ?
Gợi ý: Vì ngoài giá trị lịch sử lớn lao, bản TNĐL còn chứa đựng một tình cảm yêunước thương dân nồng nàn của Chủ tịch Hồ Chí Minh Tình cảm đó được bộc lộ qua cácphương diện:
- Về lập luận: Mọi cố gắng trong lập luận của tác giả đều chủ yếu dựa trên lậptrườngquyền lợi tối cao của các dân tộc nói chung của dân tộc ta nói riêng
- Về lí lẽ: Sức mạnh của lí lẽ trong bản TN xuất phát từ tình yêu công lí, thái độ tôntrọng sự thật, và trên hết là dựa vào lẽ phải và chính nghĩa của dân tộc ta
- Về bằng chứng:Những bằng chứng xác thực hùng hồn không thể chối cãi được chothấy một sự quan tâm sâu sắc của Người đến vận mệnh dân tộc, hạnh phúc của nhân dân
- Về ngôn ngữ: Cách sử dụng từ ngữ chan chứa tình cảm yêu thương đối với nhân dânđất nước: ngay từ câu đầu tiên “Hỡi đồng bào cả nước!”; nhiều từ ngữ xưng hô gần gũithân thiết “đất nước ta”, “nhân dân ta”, “nước nhà của ta”, “Những người yêu nước thươngnòi của ta”
5 Dặn dò : Chuẩn bị tiết sau: bài học Tiếng Việt Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
và làm văn Bài viết số 1: Nghị luận xã hội ( Chú ý các đề bài gợi ý trong SGK)
- Nâng cao kĩ năng sử dụng tiếng Việt (nói, viết) để đạt được yêu cầu trong sáng
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
Trang 18- Trách nhiệm giữ gìn sụ trong sáng của tiếng Việt:
+ Về tình cảm, thái độ: yêu mến và quý trọng di sản ngôn ngữ cảu cha ông, tài sản củacộng đồng
+ Về nhận thức: luôn nâng cao hiểu biết về tiếng Việt
+ Về hành động: Sử dụng tiếng Việt theo các chuẩn mực và quy tắc chung, không lạmdụng tiếng nước ngoài và chú trọng tính văn hóa, lịch sự trong giao tiếp bằng ngôn ngữ
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: GV kiểm tra sĩ số lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Tiến hành bài dạy
T/g Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
HS suy nghĩ nóilên nhận xét củamình
HS suy nghĩ vànêu lên ý kiến củamình:
-Có vay mượn -không lạm dụng
HS đọc và nhậnxét
GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA
TIẾNG VIỆT
I Sự trong sáng của tiếng Việt:
1 Khảo sát ví dụ: So sánh nội dung 3
ví dụ :
- Câu a: Diễn đạt không rõ nội dung:vừa thiếu ý, vừ không mạch lạc > câukhông trong sáng
- Câu b,c: diễn đạt rõ nội dung, quan
hệ giữa các bộ phận mạch lạc: câutrong sáng
2 Sự trong sáng của tiếng Việt:
a Sự trong sáng của tiếng Việt trướchết bộc lộ ở chính hệ thống các chuẩnmực và qui tắc chung ở sự tuân thủ cácchuẩn mực và qui tắc đó
Hệ thống chuẩn mực, qui tắc ở các lĩnh vực: ngữ âm, chữ viết, từ ngữ câu, lời nói bài văn
- Mượn tiếng nước ngoài như: tiếngHán, tiếng Pháp
b Sự trong sáng của tiếng Việt làkhông lai căng, pha tạp những yếu tốcủa ngôn ngữ khác.Tuy nhiên, vẫndung hợp những yếu tố tích cực đốivới tiếng Việt
Trang 19Nhóm 1: bài 1Nhóm 2: bài 2Nhóm 3: bài 3Nhóm 4: tìm 3câu văn có biểuhiện không trongsáng mạch lạc và
sử lại cho đúng
HS tự giải các bàitập và lên bảngtrình bày
HS tự tìm và trìnhbày phương án màmình chọn
HS lần lượt làm
và trình bày bàitập trên bảng
Qua lời nói trong đoạn hội thoại tathấy: Lão Hạc và ông Giáo thể hiệnứng xử cóa văn hóa và lịch sự
c Sự trong sáng của tiếng Việt cònđược biểu hiện ở tính văn hóa, lịch sựcủa lời nói
Luyện tập:
Bài tập 1 (tr 33):Hai nhà văn sử dụng
từ ngữ nói về các nhân vật:
- Kim Trọng: rất mực chung tình
- Thúy Vân: cô em gái ngoan
- Hoạn thư, người bản lĩnh khácthường, biết điều mà cay nghiệt
- Thúc Sinh: sợ vợ
- Từ Hải chợt hiện ra chợ,t biến đi nhưmột vì sao lạ
- Tú Bà “nhờn nhợ”t màu da
- Mã Giám Sinh “mày râu nhẵn nhụi”
- Sở Khanh , chải chuốt dịu dàng
- Cái miệng” xoen xoé”t của Bạc BàBạc Hạnh
Tôi có lấy ví dụ về một dòng sông.Dòng sông vừa trôi chảy,vừa phải tiếpnhận- dọc đường đi của mình- nhữngdòng sông khác Dòng ngôn ngữ cũngvậy- một mặt nó phải giữ bản sắc cốhữu của dân tộc, nhưng nó khôngđược phép gạt bỏ, từ chối những gìthời đại đem lại
Bài tập 3 (tr34)
- Thay file thành từ Tệp tin
- Từ hacker chuyển dịch thành kẻ độtnhập trái phép hệ thống máy tính
4- Củng cố - Dặn dò: (5')
- Các phương diện cơ bản về sự trong sáng của tiếng Việt
Trang 20- Trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
- Nắm kĩ các kiến thức của bài học
- Nâng cao kĩ năng sử dụng tiếng Việt (nói, viết) để đạt được yêu cầu trong sáng
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
+ Tính văn hóa, lịch sự trong giao tiếp ngôn ngữ
- Trách nhiệm giữ gìn sụ trong sáng của tiếng Việt:
+ Về tình cảm, thái độ: yêu mến và quý trọng di sản ngôn ngữ cảu cha ông, tài sản củacộng đồng
+ Về nhận thức: luôn nâng cao hiểu biết về tiếng Việt
+ Về hành động: Sử dụng tiếng Việt theo các chuẩn mực và quy tắc chung, không lạmdụng tiếng nước ngoài và chú trọng tính văn hóa, lịch sự trong giao tiếp bằng ngôn ngữ
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: GV kiểm tra sĩ số lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Giới thiệu bài mớ Tiến hành bài dạy
Trang 21T/g HĐ của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
bổ sung
HS đọc sách chú ý những nhiệm vụ giữ gìn sự trong sáng của TV để giải thích:
HS tìm ví dụ cho các phương diện theo gợi ý của giáo viên:
Hs sửa lại những câu văn GV gợi ý:
GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA
TIẾNG VIỆT (TT)
- Sự trong sáng của tiếng Việt trước hếtbộc lộ ở chính hệ thống các chuẩn mực
và qui tắc chung ở sự tuân thủ các chuẩn
mực và qui tắc đó: ngữ âm, chữ viết, từ ngữ câu, lời nói bài văn.
- Sự trong sáng của tiếng Việt là khônglai căng, pha tạp những yếu tố của ngônngữ khác.Tuy nhiên, vẫn dung hợpnhững yếu tố tích cực đối với tiếng Việt
- Sự trong sáng của tiếng Việt còn được biểu hiện ở tính văn hóa, lịch sự của lời nói
I Sự trong sáng của tiếng Việt:
II Trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:
Giữ gìn sự trong sáng của TV là tráchnhiệm của mọi người VN Muốn đạtđược sự trong sáng khi sử dụng tiếngViệt mỗi cá nhân phải:
1 Phải biết yêu mến và quí trọng TV.Đây là biểu hiện về niềm tự hào dân tộc
và tinh thần yêu nước của mỗi người
2 Phải có những hiểu biết cần thiết về
chuẩn mực và qui tắc của tiếng Việt ởcác phương diện phát âm, chữ viết, dùng
từ , đặt câu, tạo lập văn bản, giao tiếp.vd:
3 Phải thường xuyên rèn luyện kĩ năng
sử dụng TV Đó là biểu hiện của ngườitri thức trong thời đại mới
4 Phải biết bảo vệ TV Tránh sự lạmdụng quá mức từ, tiếng nước ngoài
5 Phải có ý thức về sự phát triển của
Trang 22- Những chiếc
máy tính mà nhà
trường mua ấy!
- Anh hớt hải đi
TV Điều này góp phần mở rộng vốn từlàm giàu cho ngôn ngữ dân tộc
Tóm lại: Mỗi cá nhân cần có tình cảm
quí trọng, có ý thức, thói quen sử dụng
TV theo các chuẩn mực, các qui tắcchung sao cho lời nói vừa đúng, vừa hay,vừa có tính văn hoá
LUYỆN TẬP:
Bài tập 1: (tr 44)
- Câu a : không trong sáng do lẫn lộn
giữa trạng ngữ với chủ ngữ của động từ
- Câu b,c,d: là những câu trong sáng:
thể hiện rõ các thành phần ngữ pháp và các quan hệ ý nghĩa trong câu
Bài tập 2:
- Câu a: "ngày lễ tình nhân" - cấu tạo
theo kiểu từ tiếng Hán , nghĩa hơi hẹp, vìchỉ nói về tình yêu cá nhân Tiếng Việt
có từ ngày lễ tình yêu- rất thuần Việt lại biểu hiện được ý nghĩa cao đẹp là tình cảm con người
- Câu b: Bỏ từ valentin vì tiếng việt có
từ biểu hiện thỏa đáng là " ngày lễ tình yêu" (vừa có ý nghĩa của ngày lễ valentin, vừa thể hiện được tình cảm ý nhị, dễ cảm nhận và dễ lĩnh hội của người VN) nên thay vào đó từ "ngày tình yêu" là phù hợp
4 Củng cố: Khi nói và viết cần phải biết giữ gìn sự trong sánh của tiếng Việt như thế nào?
5 Dặn bài:
===============================
Tuần 4: Tiết 11,12
NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG
TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC Phạm Văn Đồng
Trang 23- Những đánh giá vừa sâu sắc, mới mẻ, vừa có lí, có tình của Phạm Văn Đồng về cuộcđời và thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, giá trị của thơ văn Đồ Chiểu đối với đương thời vàngày nay.
- Nghệ thuật viết bài văn nghị luận: lí lẽ xác đáng, lập luận chặt chẽ, ngôn từ trong sáng,gợi cảm, giàu hình ảnh
2 Kĩ năng:
- Hoàn thiện và nâng cao kĩ năng đọc – hiểu văn bản nghị luận theo đặc trưng thể loại
- Vận dụng cách nghị luận giàu sức thuyết phục của tác giả để phát triển các kĩ năng làmvăn nghi luận
III CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách GV,phụ bảng
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định và kiểm tra bài cũ:
Vì sao Hồ Chí Minh lại mở đầu bài Tuyên ngôn của mình bằng việc trích dẫn haibản Tuyên ngôn của Mĩ và của Pháp?
2 Giới thiệu bài mới:
3 Tiến hành tiết dạy:
T/g Hoạt động của GV Hoạt động của
- Gắn thời điểm tácphẩm ra đời vớitình hình lịch sửđất nước (1963) để
xđ mục đích viết
vb của tác giả
- Suy nghĩ, trả lờicác yc
+ Nội dung baotrùm vb
+ Xđ các phần của
vb theo thể loại,nêu nội dung từngphần
+ Xđ các luận
NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC
Nguyễn Đình Chiểu I/ Tìm hiểu chung:
1/ Tác giả PVĐ: ( 1906-2000)
- Nhà CM, CT, NG lỗi lạc của cáchmạng VN thế kỉ XX
- Nhà giáo dục, nhà lí luận vhoávnghệ
về NĐC và thơ văn của ông; khơi dậytinh thần yêu nước trong thời đạichống Mĩ cứu nước
b) Bố cục:
* Luận đề: NĐC, ngôi sao sáng trongbầu trời văn nghệ dân tộc
* Bố cục
Trang 24- Nhận xét, lí giảicách kết cấu củavb
- Đọc diễn cảm vbtheo định hướng,nhận xét cách đọccủa bạn
- Xđ nội dung, ýnghĩa phần mở bài
- Nhận xét cáchnêu vấn đề
- Mở bài: NĐC, nhà thơ lớn của dântộc cần phải được nghiên cứu, tìmhiểu và đề cao hơn nữa
- Thân bài + Đoạn 1: NĐC – nhà thơ yêu nước + Đoạn 2: Thơ văn yêu nước củaNĐC- tấm gương phản chiếu phphong trào chống TDP oanh liệt vàbền bỉ của nhân dân Nam Bộ
+ Đoạn 3: LVT, tác phẩm lớn nhấtcủa NĐC, có ảnh hưởng sâu rộngtrong dân gian nhất là ở miền Nam
- Kết bài: Cuộc đời và sự nghiệp thơvăn NĐC- tấm gương sáng của mọithời đại
=> Bằng so sánh liên tưởng-> nêuvấn đề mới mẻ, có ý nghĩa địnhhướng cho việc nghiên cứu, tiếp cậnthơ văn NĐC: cần có cách nhìn nhậnsâu sắc, khoa học, hợp lí
chỉ ra “ánh sáng
trong cuộc đời vàquan niệm vănchương của NĐC;
nhận xét về cáchlập luận
+ cử đại diện trìnhbày kết quả thảoluận, nghe góp ý
b)
Thơ văn yêu nước của NĐC:
Trang 25bài văn tế” là điều
“không phải ngẫu
nhiên”? tại sao tác giả
lại nhấn mạnh đến
VTNSCG? Ấn tượng
của bản thân về đoạn
2?
N4: Nguyên nhân nào
khiến “Lục Vân Tiên”
-Nhóm2v3:
+ Xđ các luận cứcủa luận điểm 2; lígiải cách triển khailuận điểm của tácgiả
+ Cử đại diện trìnhbày kết quả thảoluận, nghe góp ý
bổ sung của nhómkhác và ý kiếnkhẳng định của gvNhóm 4:
+ Xđ nd ý kiếnđánh giá của PVĐ
về giá trị của tpLVT Cách lậpluận của tác giả + Cử đại diện trìnhbày kết quả thảoluận, nghe góp ý
bổ sung của nhómkhác và ý kiếnkhẳng định của gv
- Thảo luận nhómtheo từng bàn ->
trình bay trực tiếpkết quả
- Tổng kết bài theoghi nhớ
- Tái hiện một thời đau thương, khổnhục mà vĩ đại của đất nước, nhândân
- Ca ngợi , than khóc
- VTNSCG là một đóng góp lớn + Khúc ca của người anh hùng thấtthế nhưng vẫn hiên ngang
+ Lần đầu tiên, người nông dân divào văn học viết, là hình tượng nghệthuật trung tâm
=> PVĐ đã đặt thơ văn yêu nước củaNĐC trong mqh với hoàn cảnh lịch
sử dất nước -> khẳng định: giá trịphản ánh hiện thực của thơ văn yêunước của NĐC ngợi ca, trân trọng tàinăng, bầu nhiệt huyết, cảm xúc chânthành của một “Tâm hồn trung nghĩa”
vốn hiểu biết sâu rộng, xúc cảmmạnh mẽ thái độ kính trọng, cảmthông sâu sắc của người viết
c) Truyện LVT:
- Khẳng định cái hay cái đẹp của tácphẩm về cả nội dung và hình thứcvăn chương
- Bác bỏ một số ý kiến hiểu chưađúng về tác phẩm LVT
=> Thao tác “đòn bẩy” -> định giá tácphẩm LVT không thể chỉ căn cứ ởbình diện nghệ thuật theo kiểu trautruốt, gọt dũa mà phải đặt nó trongmối quan hệ với đời sống nhân dân
Trang 26câu văn tiêu
1/ Giá trị nội dung: Mới mẻ, sâu sắc,
xúc động
2/ Giá trị nghệ thuật:
- Hệ thống luận điểm, luận cứ chặtchẽ
- Sử dụng nhiều thao tác lập luận
- Đậm màu sắc biểu cảm: ngôn từtrong sáng, giàu hình ảnh, cảm hứngngợi ca, giọng điệu hùng hồn
1/ Luyện tập tại lớp (sgk/tr54)
2/ Bài tập về nhà:
- Từ việc tìm đọc các sáng tác vănchương của NĐC, anh ( chị) có thêmnhững hiểu biết gì về quan niệm đạođức, quan niệm văn chương của NĐC
4 Dặn dò:
- Học bài nắm được nội dung và phương pháp lập luận của bài văn nghị luận
- Soạn bài “Mấy ý nghĩ về thơ” và “Đô-xtôi-ép-xki”
========================================
Tuần 5 - Tiết 13 - Đọc thêm:
MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ Nguyễn Đình Thi
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được những đặc trưng cơ bản của thơ
- Thấy được nét tài hoa của Nguyễn Đình Thi trong nghệ thuật lập luận, đưa dẫnchứng, sử dụng từ ngữ, hình ảnh để làm sáng tỏ từng vấn đề đặt ra
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1.Kiến thức:
- Nhận thức về đặc trưng của thơ
- Cách lập luân chặt chẽ, diễn đạt có hình ảnh, giùa cảm xúc
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
- Ổn định lớp:
- Kiểm tra bài cũ:
- Giới thiệu bài mới.
Thơ ca là một loại hình nghệ thuật độc đáo phát khới từ trái tim và hướng đến trái tim con người Trong lịch sử phát triển của nó, thơ ca được con người hiểu và nhận thức
Trang 27không hoàn toàn giống nhau Ở nước ta, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, văn nghệ sĩ lúc bấy giờ không khỏi không còn những vướng mắc về mặt tư tưởng và quan niệm sáng tác Để phục vụ kháng chiến tốt hơn nữa, thơ ca phải cần được nhìn nhận, định hướng trên nhiều phương diện Trong hội nghị tranh luận văn nghệ ở Việt Bắc (tháng 9 năm 1949), Nguyễn Đình Thi đã tham gia tranh luận với bài “Mấy ý nghĩ về thơ” Bài viết đã thể hiện một quan niệm đúng đắn về thơ nói chung, thơ ca kháng chiến nói riêng
- Căn cứ vàoSGK để trả lờicâu hỏi GV
I Đặc trưng cơ bản nhất của thơ:
- Đặc trưng cơ bản nhất của thơ là thểhiện tâm hồn con người
- Quá trình ra đời của một bài thơ: Rungđộng thơ -> Làm thơ
+ Rung động thơ: là khi tâm hồn ra khỏitrạng thái bình thường do có sự va chạmvới thế giới bên ngoài và bật lên nhữngtình ý mới mẻ
+ Làm thơ: là thể hiện những rung độngcủa tâm hồn con người bằng lời nói (hoặcchữ viết )
- Đại diện nhómthảo luận tốtnhất trình bàytrước lớp, cácnhóm khác cóthể góp ý thêm
II Những đặc điểm của ngôn ngữ hình ảnh thơ: Gồm
+ Phải gắn với tư tưởng- tình cảm + Phải có hình ảnh.( Vừa là hình ảnhthực, sống động, mới lạ về sự vật vừachứa đựng cảm xúc thành thực)
+ Phải có nhịp điệu ( bên ngoài và bêntrong, các yếu tố ngôn ngữ và tâm hồn)
III Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài tiểu luận:
- Phong cách: Chính luận - trữ tình, nghị
luận kết hợp với yếu tố tùy bút, lí luậngắn với thực tiễn
Trang 28IV Giá trị của bài tiểu luận:
- Việc nêu lên những vấn đề đặc trưngbản chất của thơ ca không chỉ có tác dụngnhất thời lúc bấy giờ mà ngày nay nó vẫncòn có giá trị bởi ý nghĩa thời sự, tínhchất khoa học đúng đắn, gắn bó chặt chẽvới cuộc sống và thực tiễn sáng tạo thi ca
- Nắm được những đặc trưng cơ bản của thơ
- Thấy được nét tài hoa của Nguyễn Đình Thi trong nghệ thuật lập luận, đưa dẫnchứng, sử dụng từ ngữ, hình ảnh để làm sáng tỏ từng vấn đề đặt ra
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1.Kiến thức:
- Nhận thức về đặc trưng của thơ
- Cách lập luân chặt chẽ, diễn đạt có hình ảnh, giùa cảm xúc
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Kiểm tra bài cũ :
2 Giới thiệu bài mới :
a Số phận nghiệt ngã :
Trang 29Tìm hiểu câu 1
Cho biết chân
dung của
Tổ1,2 tìm hiểu,phân tích số phậnnghiệt ngã
Tổ3,4 tìm hiểu,phân tích tính cáchmâu thuẫn
Hs thảo luận, kháiquát vấn đề
HS đọc và pháthiện vấn đề theogợi ý của Gv
Hs nhận xét chung
về bút pháp củanhà văn
+ Trước cửa tò vò của ngân hàng , ôngđứng chờ ngày lại ngày
+ Là người khách chuyên cần của hiệucầm đồ
+ Làm việc suốt đêm trong cơn đau đẻcủa vợ
+ Sống giữa giống người chấy rận + Bệnh tật
Những yếu tố biểu hiện đẩy nhân vật vào chỗ tận cùng của nghiệt ngã đầy bi kịch
- Chịu hàng thế kỉ dằn vặt để chắt lọcnên những vinh quang cho Tổ quốc , dântộc mình (sứ giả của xứ sở, mang lại chođất nước sự hòa giải, kiềm chế lần cuối
sự cuồng nhiệt của các mâu thuẫn thờiđại )
Nơi tận cùng của bế tắc, Đôtx đã tỏa sáng cho vinh quang của Tổ quốc
- Bút pháp vẽ chân dung văn học: Gắn
hình tượng con người trên khung cảnhrộng lớn
Tiểu sử -tiểu thuyết -chân dung văn học
Ngòi bút viết chân dung rất tài hoa giàu chất thơ trong văn xuôi chứng tỏ tấm lòng kính trọng của X.Xvai-gơ dành cho Đô-xtôi-ép-xkithật lớn lao biết chừng nào
II Luyện tập :
Trang 30Chân dung con
người hiện ra trên
Tìm những câu văn chứng tỏ sức hút củanhân vật với tác giả và với cả nước Nga + Với sự thành kính xuất thần ông báotrước sứ mệnh thiêng liêng của sự hòagiải nước Nga
+ Sự hứng khởi thật không giới hạn ,mộtvòng hào quang chói lọi bao quanh cáicủa người bị hành khổ này
+ Giấc mơ thiêng liêng của xki được thực hiện trong đám tang củaông: sự đoàn kết của tất cả những ngườiNga
Đô-xtôi-ép-4 Củng cố- Dặn dò :
- Cần nắm được những nội dung chính của hai bài văn nghị luận
- Chuẩn bị bài Nghị luận về một hiện tượng đời sống.
=======================================
Tuần 5: Tiết 14- Làm văn
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Nắm được cách viết bài văn bàn về một hiện tượng đời sống
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1.Kiến thức:
- Nội dung, yêu cầu cảu dạng bài nghị luận vè một hiện tượng đời sống
- Cách thức triển khai bài văn nghị luận vè một hiện tượng đời sống
2
Kĩ năng:
- Nhận diện được hiện tượng đời sống được nêu ra trong một số văn bản nghị luận
- Huy động kiến thức và những trải nghiệm của bẩn thân để viết bài nghị luận vềmột hiện tượng đời sống
III CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách
GV, phụ bảng
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1- Ổn định lớp: Gv kiểm tra sĩ số lớp.
2- Kiểm tra bài cũ:
3- Giới thiệu bài mới - Bài mới :
T/g Hoạt động của GV Hoạt động của
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
Trang 31nghị luận về một
hiện tượng đời sống
HS đọc đề văn,bước đầu hiểuđược:
+ Tên văn bản+ Nội dung+ Ý nghĩa khái quát
HS đọc tư liệutham khảo
- Tiếp theo hướng
Hs trả lời
HS thực hiện theoyêu cầu và trìnhbày
+ Thế hệ trẻ ngày nay có nhiều tấmgương như Nguyễn Hữu Ân
+ Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn một sốngười có lối sống ích kỉ, vô tâm đángphê phán
+ Tuổi trẻ cần dành thời gian tu dưỡng,lập nghiệp, sống vị tha để cuộc đờingày một đẹp hơn
- Dẫn chứng minh hoạ cho lí lẽ:
+ Dẫn chứng trong văn bản “Chuyện
cổ tích mang tên Nguyễn Hữu Ân”.
+ Dẫn chứng khác trong thực tế đờisống:
• những thanh niên làm việc tốt trong
xã hội để biểu dương
• những thanh niên lãng phí thời gianvào những trò chơi vô bổ mà cácphương tiện thông tin đại chúng đã nêu
b Lập dàn ý:
- Mở bài:
Trang 32+ Giới thiệu hiện tượng Nguyễn HữuÂn.
+ Dẫn đề văn, nêu vấn đề nghị luận:
“Chia chiếc bánh của mình cho ai?”.
- Thân bài: Lần lượt triển khai 4 ýchính như ở phần tìm hiểu đề
- Kết bài: Đánh giá chung và nêu cảmnghĩ của người viết
Hướng dẫn HS trả
lời câu hỏi 2 và ghi
nhớ nội dung bài
- Cách làm bài nghị luận về một hiệntượng đời sống
để khi trở về góp phần xây dựng đất nước
Hiện tượng ấy diễn ra vào những năm đầu của thế kỉ XX
b Tác giả đã sử dụng các thao tác lậpluận:
+ Phân tích: Thanh niên du học mãi
chơi bời, thanh niên trong nước “không làm gì cả”, họ sống “già cỗi”, thiếu tổ
chức, rất nguy hại cho tương lai đấtnước
+ So sánh: nêu hiện tượng thanh niên,
sinh viên Trung Hoa du học chăm chỉ,cần cù
+ Bác bỏ: “Thế thì thanh niên của ta
đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: Họ không làm gì cả”.
c Nghệ thuật diễn đạt của văn bản:
- Dùng từ, nêu dẫn chứng xác đáng, cụthể,
- Kết hợp nhuần nhuyễn các kiểu câutrần thuật, câu hỏi, câu cảm thán
Trang 33d Rút ra bài học cho bản thân: Xác
- HS cần nắm lại: Cách làm bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống
- Chuẩn bị bài mới: Phong cách ngôn ngữ khoa học.
=================================
Tuần 5: Tiết 14- Tiếng Việt
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được khái niệm ngôn ngữ khoa học, các loại văn bản khoa học thường gặp, các đặctrưng của ngôn ngữ khoa học và đặc điểm về phương diện ngôn ngữ trong phong cachngôn ngữ khoa học
- Có kĩ năng cần thiết để lĩnh hội, phân tích các văn bản khoa học và tạo lập các văn bảnkhoa học (thuộc các ngành khoa học trong chương trình THPT)
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
- Ba đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ khoa học:…
- Đặc điểm về các phương diện ngôn ngữ: hệ thống các thuật ngữ; câu văn chặt chẽ, mạchlạc; văn bản lập luận lô gich; ngôn ngữ phi cá thể và tính trung hòa về sắc thái biểu cảm…
Trang 341.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách
GV, phụ bảng
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Kiểm tra bài cũ :
2 Giới thiệu bài mới
3 Tiến hành bài mới:
Tg Hoạt động của GV Hoạt động của
- HS trả lời GVnhận xét đánhgiá phần trả lờicủa học sinh
- HS thực hiện,trả lời theođúng khái niệmngôn ngữ khoahọc đã nêutrong SGK
- Học sinh traođổi nhóm, đạidiện trả lời, lớpnhận xét, đốichiếu với phầntrình bày ở bảngphụ của GVhoàn thiện kiếnthức
I.Văn bản khoa học và ngôn ngữ khoa học :
1/Văn bản khoa học: Gồm 3 loại:
- Các văn bản khoa học chuyên sâu : mangtính chuyên ngành khoa học cao và sâu,dùng để giao tiếp giữa những người làmcông tác nghiên cứu trong các ngành khoa
học.( chuyên khảo, luận án, luận văn, báo cáo khoa học )
- Các văn bản khoa học giáo khoa : Đảmbảo yêu cầu khoa học và tính sư phạm:Trình bày vấn đề từ thấp đến cao, từ dễ
đến khó dùng trong nhà trường ( Giáo trình, SGK, thiết kế bài dạy )
- Các văn bản khoa học phổ cập: Cách viết
dễ hiểu nhằm phổ biến rộng rãi kiến thức
khoa học( Các bài báo, sách phổ biến kiến thức phổ thông)
2/ Ngôn ngữ khoa học :
Là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếpthuộc lĩnh vực khoa học.( KH tự nhiên,
KH xã hội ) + Dạng viết : sử dụng từ ngữ khoa học vàcác kí hiệu, công thức, sơ đồ…
+ Dạng nói : yêu cầu cao về phát âm, diễnđạt trên cơ sở một đề cương
=> Yêu cầu cơ bản : Tính chuẩn xác
II Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ khoa học :
1 Tính khái quát, trừu tượng : biểu hiện
không chỉ ở nội dung mà còn ở các
phương tiện ngôn ngữ (thuật ngữ khoa học và kết cấu của văn bản.)
Ví dụ: (SGK)
Trang 35trưng cơ bản của
- Lập luận của đoạn
văn như thế nào ?
Diễn dịch hay quy
nạp ?
- HS trao đổinhóm, đại diệntrả lời
- Nghe nhận xétcủa Gv và ghinội dung vàovở
- Lưu ý nhữnghạn chế của bảnthân khi trìnhbày một vănbản KH để cóhướng khắcphục
- Ghi chép nộidung SGK
-HS trao đổinhóm, ghi kếtquả vào phiếuhọc tập, đạidiện trình bày
* HS làm bàitập 3 ở nhà theonhững gợi ý củaGV
2 Tính lí trí, lôgic : thể hiện ở trong nộidung và ở tất cả các phương tiện ngôn
ngữ( từ ngữ, câu văn, đoạn văn, văn bản.)
Ví dụ: (SGK)
3 Tính khách quan, phi cá thể : Hạn chế
sử dụng những biểu đạt có tính chất cánhân, ít biểu lộ sắc thái cảm xúc
Ví dụ: (SGK)GHI NHỚ :( SGK)
2 Bài tập 2 :
- Đoạn thẳng : đoạn không cong queo, gãykhúc, không lệch về một bên / đoạn ngắnnhất nối hai điểm với nhau
3 Bài tập 3 – 4:
+ Bài tập 3: Đoạn văn dùng nhiều thuật ngữ KH: Khảo cổ, người vượn, hạch đá,
mảnh tước, rìu tay, công cụ đá
+ Bài tập 4: Chú ý các đặc điểm củaPCNNKH phổ cập khi viết đoạn văn
4 Củng cố :
- Các loại văn bản khoa học ?
- Các đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ khoa học ?
5 Dặn dò: Soạn bài “ Thông điệp nhân Ngày thế giới phòng chống AIDS, ”
=======================================
Tuần 6: Tiết 16- Làm văn
TRẢ BÀI VIẾT SỐ 1 (Trong giáo án kiểm tra)
RA ĐỀ BÀI VIẾT SỐ 2
=================================
Trang 36Tuần 6: Tiết 17,18 - Đọc văn
THÔNG ĐIỆP NHÂN NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG CHỐNG AIDS, 1-12-2003
Cô-Phi An -nan
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nhận thức được: đại dịch HIV/AIDS là một hiểm họa mang tính toàn cầu nên viecj phòngchống HIV/AIDS là vấn đề có ý nghĩa bức thiết và tầm quan trọng đặc biệt, là trách nhiệmcủa \mội người và mỗi quốc gia
- Thấy rõ sức thuyết phục mạnh mẽ cảu bản thông điệp, tầm nhìn, tầm suy nghĩ sâu rộngcủa tác giả
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
- Được trao giải thưởng Nô- ben Hoà bìnhnăm 2001
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Nội dung bản thông điệp:
- HIV/ AIDS là nạn đại dịch gây tỉ lệ tử vongcao, tốc độ lây lan nhanh và chưa tìm rathuốc đặc hiệu điều trị, trở thành hiểm hoạ
Trang 37cử đại diện trìnhbày.
- Các nhóm khácnhận xét, góp ý
cho đời sống nhân loại
- Là người đứng đầu tổ chức quốc tế lớnnhất, Cô- phi An- nan kêu gọi các quốc gia
và toàn thể nhân dân thế giới nhận thấy sựnguy hiểm của đại dịch này và tích cựcchung tay góp sức ngăn chặn, đẩy lùi hiểmhoạ
- Các nhóm khácnhận xét, góp ý
2 Tổng kết tình hình phòng chống HIV/ AIDS.
- Tình hình cụ thể và những số liệu đưa rakhông hề chung chung, trừu tượng mà đượcchọn lọc ngắn gọn, đầy đủ, bao quát, ấntượng, tác động mạnh trực tiếp tới tâm tríngười nghe.Thể hiện tầm nhìn sâu rộng của
- Nhìn lại tình hình thực hiện phòng chốngAIDS: đã có dấu hiệu về nguồn lực, ngânsách, chiến lược quốc gia về phòng chốngAIDS song hành động của chúng ta còn quá
ít so với yêu cầu thực tế
- Cách tổng kết tình hình có trọng tâm: dịchHIV/AIDS vẫn đang hoành hoành khắp thếgiới “có rất ít dấu hiệu suy giảm” do chúng
ta chưa hoàn thành mục tiêu đề ra trong camkết và với tiến độ như hiện nay chúng ta sẽkhông đạt bất cứ mục tiêu nào vào năm2005
- Phải nỗ lực
3 Lời kêu gọi:
- Đặt ra nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàngđầu là tích cực phòng chống AIDS:
+ Phải nỗ lực nhiều hơn nữa để thực hiệncam kết của mình bằng nguồn lực và hànhđộng cần thiết Các quốc gia phải đưa vấn đềAIDS lên vị trí hàng đầu trong chương trìnhnghị sự
Trang 38và hành độngcần thiết
- Đừng có ai ảo
chúng ta có thểbảo vệ đượcchính mình bằngcách dựng lênbức rào ngăn
“chúng ta” với
“họ”
- Hãy sát cánhcùng tôi…
+ Không được kì thị và phân biệt đối xửvới người nhiễm HIV/ AIDS Đừng có ai ảotưởng rằng chúng ta có thể bảo vệ đượcchính mình bằng cách dựng lên bức rào ngăncách giữa “chúng ta” với “họ”
- Thiết tha kêu gọi mọi người sát cánh bênnhau để cùng đánh đổ “cái thành luỹ” của sự
im lặng, kì thị và phân biệt đối xử đang vâyquanh bệnh dịch này
để lại ấn tượngrồi rút ra nhữngnhận xét về giátrị nghệ thuật:
“trong thế giới
đó, im lặng đồngnghĩa với cáichết”
“Hãy cùng tôigiật đổ các thànhluỹ của sự imlặng, kì thị vàphân biệt đối xửđang vây quanhdịch bệnh này”
“Hãy đừng đểmột ai có ảo
chúng ta có thểbảo vệ được
4 Hình thức nghệ thuật(lập luận):
- Sức thuyết phục mạnh mẽ của bài văn đượctạo nên bởi tầm quan sát, tầm suy nghĩ sâurộng; bởi mối quan tâm, lo lắng cho vậnmệnh của loài người và bởi cách diễn đạtvừa trang trọng, cô đúc, vừa giàu hình ảnhgợi cảm
- Lập luận chặt chẽ, cách sắp xếp luận điểm,luận cứ hợp lí, rành mạch ,rõ ràng
Trang 39chính mình…
“Hãy sát cánhcùng tôi”
5 Ghi nhớ: (SGK)
- Bản thông điệp khẳng định phòng chốngHIV/AIDS phải là mối quan tâm hàng đầucủa toàn nhân loại, và những cố gắng củacon người về mặt này vẫn còn chưa đủ Tácgiả thiế tha kêu gọi các quốc gia và toàn thểnhân dân thế giới hãy coi việc đẩy lùi đạidịch đó là công việc của chính mình, hãy sátcánh bên nhau để cùng “ đánh đổ các thànhluỹ của sự im lặng, kì thị và phân biệt đốixử” với những người bi nhiễm HIV/AIDS
- Bài văn có sức thuyết phục mạnh mẽ vì đãthể hiện được những suy nghĩ sâu sắc và cảmxúc chân thành của tác giả
IV LUYỆN TẬP:
Em sẽ làm gì để hưởng ứng bản thông điệp?Gợi ý viết theo định hướng:
- Nhận thức như thế nào về đại dịch?
- Việc làm thiết thực, có ý nghĩa?
- Ước mơ về một tương lai cuộc sống của em
và mọi người sẽ tránh được hiểm hoạ
5 Dặn dò:
- Học bài nắm được những kiến thức cơ bản trong phần ghi nhớ
- Soạn bài “ Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ”
======================================
Trang 40Tuần 7: Tiết 19 , Làm văn :
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ.
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1.Kiến thức:
- Mục đích, yêu cầu của bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
- Cách thức triển khai bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
2
Kĩ năng:
- Tìm hiểu đề lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
- Huy động những kiến thức và những cảm xúc trải nghiệm của bản thân để viết bài vănnghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
III CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách
GV, phụ bảng
2.Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận
IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
Bản thông điệp đã khẳng định điều gì?
Tác giả kêu gọi ai để phòng chống HIV/AIDS?
Em có nhận xét gì về nghệ thuật lập luận?
3 Giới thiệu bài mới - Bài mới:
T/g Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt
-Hướng dẫn học sinh thảo
luận các câu hỏi:
- Bài thơ ra đời trong hoàn
cảnh nào?
- Bức tranh thiên nhiên
được miêu tả như thế nào?
-Thảo luận nhóm theohướng dẫn của giáoviên
-Hoàn cảnh ra đời:
những năm đầu củacuộc kháng chiếnchống Pháp
-Bức tranh thiênnhiên: cảnh đêm trăngnúi rừng về khuya rấtđẹp đẽ, thơ mộng
-Nhân vật trữ tình xưa:
ẩn sĩ; trong bài thơ: làmột chiến sĩ cáchmạng lo nước, thương
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ
I NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ:
1 Tìm hiểu đề bài:
a Tìm hiểu đề:
- Hoàn cảnh ra đời
- Giá trị nội dung:
+ Bức tranh thiên nhiên thơmộng tuyệt đẹp
+ Tâm trạng chủ thể trữtình: một chiến sĩ cách mạng
nặng lòng lo nỗi nước nhà.
- Giá trị nghệ thuật: bài thơvừa đậm chất cổ điển vừamang tính hiện đại
b Lập dàn ý:
* Mở bài: Hoàn cảnh ra
đời: Bài thơ ra đời vào những