Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược
Trang 1BỆNH HỌC MŨI XOANG
TS Phạm thị Bích Đào
Bộ môn Tai Mũi Họng ĐHYHN
Trang 2Mục tiêuTrình bày được giải phẫu và chức năng sinh lý ứng dụng mũi xoang
Nêu được 3 hội chứng mũi xoang
Trình bày được nguyên nhân bệnh lý mũi xoangNêu được TCLS và CLS bệnh viêm mũi xoang cấp và mạn
Trang 3Nội dung
Giải phẫu và sinh lý ứng dụng hệ thống mũi xoang
Các hội chứng mũi xoang
Viêm mũi xoang cấp
Viêm mũi xoang mạn tính
Hướng điều trị bệnh lý mũi xoang
Biến chứng của bệnh lý mũi xoang
Phòng bệnh mũi xoang
Trang 6Vách ngăn mũi
Trang 7Thành bên hốc mũi
Trang 8Thành bên hốc mũi
Trang 9Hệ thống các xoang mặt
Trang 10Xoang hàm cắt đứng ngang
Trang 11Hệ mạch và thần kinh
Trang 12)
Trang 13Hình ảnh vi thể niêm mạc mũi xoang
Trang 14Chức năng sinh lý mũi
Trang 15Sinh lý xoang
Thông khí
Dẫn lưu
Bảo vệ
Trang 16Sinh lý xoang
Trang 18Cơ chế bệnh sinh
Trang 19Cơ chế bệnh sinh
Trang 20Cơ chế bệnh sinh
Trang 22Các hội chứng mũi xoang
Hội chứng ngạt mũi:
Thời gian: từng lúc, liên tục
Mức độ:
Vừa hay hoàn toàn,
Một hoặc hai bên
Tính chất: thời tiết, tư thế
Nguyên nhân:
Trẻ em:Di tật, dị vật, viêm nhiễm
Người lớn: Dị hình, viêm nhiễm, chấn thương, khối u
Trang 23Chức năng thở
Trang 24Các hội chứng mũi xoang
Hội chứng chảy mũi: Có dịch ở cửa mũi trước hoặc xuống họng
Thời gian: từng lúc, liên tục
Mủ: Dị vật, VMX cấp, mạn, VM đặc hiệu ( lậu), khối u
Vảy: VM teo ( trĩ mũi), VM đặc hiệu ( lao, giang mai)
Trang 25Các hội chứng mũi xoang
Rối loạn ngửi
Giảm ngửi, mất ngửi
Dẫn truyền: Luôn ngạt mũi, tăng dần
VMX, polýp, dày vẹo VN, sẹo dính, khối u
Tiếp nhận: Đơn thuần, diễn biến nhanh
Viêm nhiễm nặng toàn thân:Cúm, zona,viêm não
Chấn thương: vùng trán nền sọ, sau PT mũi, sàng
Nhiễm độc: hơi hóa chất Cl CO, thuôc nhỏ mũi có Hg, S
Loạn khứu
Do động kinh cục bộ, tâm thần
Rối loạn nội tiết
Trang 26Viêm mũi xoang cấp
Là hiện tượng viêm, xung huyết, tạo mủ trên bề mặt niêm mạc mũi xoang trước đó hoàn toàn bình
thường
Nguyên nhân
Virus, vi khuẩn: Viêm A, viêm họng
Dị vật
Dị ứng, chất kich thích, hội chứng trào ngược
Yếu tố thuận lơi: lạnh đột ngột,cơ thể suy yếu, chấn thương
Trang 27Viêm mũi xoang cấp
Lâm sàng
Toàn thân: Sốt, mệt mỏi
Cơ năng:
Nóng, ngứa mũi
Ngạt mũi: tăng nhiều về đêm, giảm ngửi
Chảy mũi: dịch loãng sau đặc dần nhầy mủ
Đau nhức đầu
Trang 28Viêm mũi xoang cấp
Trang 31Viêm mũi xoang cấp
Trang 32Viêm mũi xoang cấp
Viêm xoang hàm do răng
Thường biểu hiện một bên
Chảy mũi mủ bã đậu, thối
Có tổn thương răng 4,5,6 hàm trên
XQ: Mờ xoang hàm 1 bên, tổn thương răng, chân răng trong xoang hàm
Trang 33Viêm mũi xoang cấp
Cận lâm sàng
Soi bóng mờ
XQ thường: Blondeau Hirtz
CT Scan
Trang 35:
Trang 37Viêm mũi xoang cấp – Điều trị
Trang 38Viêm mũi xoang cấp – Điều trị
Trang 39Viêm mũi xoang mạn
VMX cấp tái diễn nhiều lần không được điều trị hoặc điều trị
Cấu trúc bất thường: VA, VN, di vật, khối u
Hội chứng trào ngược
Yếu tố thuận lơi: lạnh đột ngột,cơ thể suy yếu, chấn
thương
Trang 40Viêm mũi xoang mạn
Lâm sàng
Toàn thân: không rõ rệt
Cơ năng:
Ngạt mũi: từng đợt sau liên tục,
Chảy mũi: thường xuyên, nhầy mủ, hôi
Đau đầu âm ỉ
Trang 41Viêm mũi xoang mạn
Polyp mũi
Trang 42Viêm mũi xoang mạn
Các thể lâm sàng
Viêm mũi xuất tiết: Nm dày, mất lông chuyển, tuyến nhầy hoạt động quá mức
Viêm mũi quá phát: cuốn thoái hóa, quá phát
Viêm mũi xoang dị ứng
Viêm mũi vận mạch: VMDU không rõ nguyên nhânViêm mũi teo
Viêm mũi đặc hiệu: Lao, giang mai
Trang 43Viêm mũi xoang mạn
Trang 44Viêm mũi xoang mạn
Trang 45Viêm mũi xoang mạn
Trang 47Viêm mũi xoang mạn
Trang 49Viêm mũi xoang cấp – Điều trị
Trang 50Viêm mũi xoang mạn – Điều trị
Phẫu thuật nội soi chức năng xoang (FESS)
Mở khe giữa
Mở xoang sàng hàm,
Mở xoang trán
Mở xoang bướm
Trang 51Biến chứng của viêm mũi
xoang
Biến chứng hô hấp
Viêm họng mạn tính:
Viêm tai giữa:
Viêm thanh quản
Viêm đường hô dưới ( HC Mounier Kuhn )
Trang 53Biến chứng của viêm mũi xoang
Biến chứng mắt: Ổ mắt liên quan với các
xoang ở cả 3 thành trong, trên, dưới
Viêm phần trước ổ mắt:
Viêm tấy ổ mắt: Viêm mủ tổ chức mỡ ổ mắt
Viêm thị TK hậu nhãn cầu: nhiều nguyên nhân
Lồi mắt: u nhầy trán sàng không ảnh hưởng thị lực
Trang 54Biến chứng của viêm mũi xoang
Áp xe não: hiếm, thường là áp xe ngoài màng
cứng Bệnh tích lan theo đờng máu hoặc kế cận
Trang 55Phòng bệnh
Vệ sinh môi trường
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với hoá chất, bụi
và các tác nhân gây dị ứng khác…
Điều trị tốt các ổ viêm nhiễm ở mũi họng
Điều trị tốt viêm đường hô hấp, hội chứng
trào ngược
Nâng cao thể trạng