Kiến thức: Sau khi học xong bài này ,học sinh cần - Trình bày được các kết quả thí nghiệm trong bài học - Biết cách nhận biết tương tác gen thông qua sự biến đổi tỉ lệ phân li kiểu hình
Trang 1Tuần : 10 Ngày soạn: 17/10/2013 Tiết: : 10 Ngày dạy : 23/10/2013
Bài 10: Tương tác gen tác động đa hiệu của gen
I- Mục tiêu:
1 Kiến thức:
Sau khi học xong bài này ,học sinh cần
- Trình bày được các kết quả thí nghiệm trong bài học
- Biết cách nhận biết tương tác gen thông qua sự biến đổi tỉ lệ phân li kiểu hình của Menđen trong các phép lai hai tính trạng
- Giải thích được thế nào là tương tác cộng gộp và nêu vai trò của gen cộng gộp trong việc qui định tính trạng số lượng
- Giải thích được một gen có thể qui định nhiều tính trạng khác nhau, thông qua ví dụ cụ thể về gen qui định hồng cầu hình liềm ở người
2 Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Phát triển được kỹ năng phân tích kết quả thí nghiệm
3 Thái độ : Có niềm tin vào khoa học , bộ môn học
II- Chuẩn bị :
- Máy chiếu
- Phiếu học tập
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp ( 1 phút )
2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút )
Nêu cơ sở của qui luật phân li độc lập ? Viết tỉ lệ KG và tỉ lệ KH ở F2 ?
3 Bài mới( 32 phút )
Mở bài: Theo MenDen : 1 nhân tố di truyền( gen) qui định 1 tính trạng
Sau MenDen : Nhiều gen 1 tính trạng hoặc 1gen nhiều tính trạng
T
2’ Cho Hs phân biệt gen
alen và gen không alen
H : Tương tác gen là gì ?
Gv : Yêu cầu HS trả lời
câu hỏi lệnh trang 42/sgk
Gv : Nhận xét , bổ
sung ,kết luận
- Đồng trội
HS : Phát biểu khái niệm tương tác gen
Hs : -Trội lặn hoàn toàn
- Trội lặn không hoàn
toàn
I/ Tương tác gen.
Là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một kiểu hình
Trang 2’ -Cho HS thảo luận
nhóm : Hãy giải thích
kết quả lai ?
-Xác định tính trạng trội
- Tỉ lệ phân li KH ở F2
KG và số loại giao tử ở
F1
- Viết sơ đồ KG từ F1 đến
F2 ( tỉ lệ KG)
-KG của P
GV: Nhận xét, kết luận
GV : Yêu cầu Hs viết
SĐL từ P đến F2
GV :Nhận xét, bổ sung
và hoàn thiện kiến thức
H : Hãy cho biết sự
giống và khác giữa thí
nghiệm lai trong tương
tác bổ sung so với thí
nghiệm lai hai tính trạng
của Menđen
GV : Bổ sung
+ Giống : các alen
PLĐL
+ Khác :
MD tác động riêng lẻ
TN tác động bổ sung
Thực chất các gen
không tác động trực tiếp
với nhau mà chỉ có sản
phẩm của chúng tác động
qua lại
H : Tương tác bổ sung là
gì ?
HS : Hoạt động theo nhóm Xác định KG ở thế hệ F1, F2 và P
=> Rút ra nhận xét về quy luật di truyền ở màu hoa
HS : - Đại diện nhóm trình bày
- Các nhóm khác nhận xét , bổ sung
HS : Lên bảng viết SĐL
HS : Giống: Pt/c; F1 đồng tính; F2 xuất hiện 16 tổ hợp
- Tỉ lệ KH F2
≠ 9:3:3:1
HS : Nêu khái niệm
a TN:
Pt/c : Hoa đỏ x Hoa trắng F1 : 100% hoa đỏ Cho F1 tự thụ F2 : 9 đỏ: 7 trắng
b Giải thích:
- F1 xh 100% hoa đỏ hoa đỏ trội hoàn toàn so với hoa trắng
- F2 có loại KH với tỉ lệ phân li 9 :
7 = 16 tổ hợp gen F1 cho 4 loại giao tử F1 dị hợp tử về 2 cặp gen màu hoa do 2 cặp gen chi phối
- P thuần chủng về 2 cặp gen
=> Các gen có sự tương tác bổ sung trong quá trình hình thành tính trạng
c Sơ đồ lai
- Qui ước gen A-B- : Hoa đỏ A-bb
aaB- Hoa trắng aabb
- SĐL :
Pt/c : AABB x aabb F1 : AaBb ( 100% hoa đỏ ) F1x F1 : AaBb x AaBb GF1 : AB,Ab AB,Ab aB,ab aB,ab F2: 9(A-B-:3(A-bb): (aaB-) :1aabb
KH 9 đỏ 7 trắng
d.KN : Tương tác bổ sung là kiểu
tương tác ,trong đó 2 gen không alen cùng bổ sung cho nhau đề hình thành 1 tính trạng
Trang 35’
GV : Cho học sinh thảo
luận nhóm
GV :Nhận xét, kết luận
Gv : Lấy ví dụ
- Trồng lúa chăm sóc tốt
NS cao
- Chăm sóc kém Năng
suất thấp
- Tính trạng năng suất do
yếu tố nào qui định ?
Gv : Nêu vd ?
H : Nêu ảnh hưởng của
các tính trạng khi gen
hồng cầu bị ĐB ?
H : Gen đa hiệu là gì ?
- HS : Hoạt động theo nhóm ,trả lời các câu hỏi sau :
+ QS hình 10.1 và cho biết mối tương quan giữa
số alen trội và tính trạng màu da ở người ?
+Tương tác cộng gộp
là gì ?
Hs : Đại diện nhóm trình bày ?
- Nhóm khác nhận xét ,bổ sung ?
HS : Trả lời
HS : Trình bày theo hình ảnh
-Lớp theo dõi và nhận xét
2 Tương tác cộng gộp:
- VD: Màu da của người do ít nhất
3 gen qui định
P : AABBCC x aabb ( da đen) (da trắng) F1 : AaBbCc ( da nâu đen
- Khái niệm: Là kiểu tương tác khi các alen trội thuộc 2 hay nhiều lôcut gen tương tác với nhau theo kiểu mỗi alen trội(bất kể lôcut nào)
đều làm tăng sự biểu hiện của KH
- Tính trạng số lượng do nhiều gen qui định tác động theo kiểu cộng gộp
II/ T ác động đa hiệu của gen:
-Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau được gọi là gen đa hiệu
- VD : SGK
4 Củng cố: ( 5’)
- Cũng cố bằng sơ đồ tư duy
- Bài tập trắc nghiệm
Câu 1: Trường hợp mỗi gen trội đều góp phần như nhau vào sự biểu hiện tính trạng là tương tác
A Bổ sung
Câu 2: Trường hợp các gen không alen khi cùng hiện diện trong một kiểu gen sẽ tạo kiểu hình riêng biệt là tương tác
A Bổ sung
Trang 4A 13 : 3
B 9 : 7
C 15 : 1
D 14 : 2 Câu 4: Thế nào là gen đa hiệu?
A Gen tạo ra nhều loại mARN
B. Gen điều khiển sự hoạt động của gen khác
C Gen mà sản phẩm của nó ảnh hưởng đến nhiều tính trạng khác nhau
D Gen tạo ra sản phẩm với hiệu quả cao
Câu 5: Loại tác động nào của gen thường được chú trọng trong sản xuất
A Tác động cộng gộp
B Tương tác bổ trợ giữa 2 loại alen trội
C Tác động ác chế giữa các gen không alen
D Tác động đa hiệu
5 Dặn dò ( 2 phút )
1 Học bài và trả lời câu hỏi và bài tập cuối bài
2 Chuẩn bị nội dung bài 11 ” Liên kết gen và hoán vị gen ”