-Biết cách nhận biết tương tác gen thông qua sự biến đổi tỉ lệ phân li KH của Menđen trong các phép lai 2 tính trạng... -Giải thích được thế nào là tương tác cộng gộp và nêu vai trò của
Trang 1BÀI 10 TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU
CỦA GEN I.Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải:
-Giải thích được khái niệm tương tác gen
-Biết cách nhận biết tương tác gen thông qua sự biến đổi tỉ lệ phân li KH của Menđen trong các phép lai 2 tính trạng
-Giải thích được thế nào là tương tác cộng gộp và nêu vai trò của gen cộng gộp trong việc quy định tính trạng số lượng
-Giải thích được một gen có thể quy định nhiều tính trạng khác nhau thông qua 1 ví dụ cụ thể 2.Kĩ năng: Phát triển kĩ năng phân tích - Rèn kĩ năng tư duy logic và tư duy suy luận
3.Thái độ: Biết vận dụng những kiến thức đã học vào việc giải thích các hiện tượng trong thực
tế và ứng dụng trong sản xuất
II.Trọng tâm: Cách phát hiện ra tương tác gen và tác đông đa hiệu của các gen
III.Phương pháp: Vấn đáp gợi mở + Trực quan -giảng giải.
IV.Chuẩn bị của GV-HS:
1.GV: Các tranh ảnh khác đề cập đến sự tương tác gen, tác động cộng gộp, đa hiệu của gen 2.HS: Bài cũ - xem trước bài
V.Tiến trình bài giảng:
1.Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Hãy nêu nội dung định luật phân ly độc lập của Menđen?
-Cho BT giống ví dụ SGK để dạy bài tiếp theo 3.Bài mới: Vào bài: Từ sự trả lời của học sinh GV giới thiệu vào bài mới
*ND 1: Tương tác gen
*GV giảng giải
-Thế nào là gen không alen?
*GV lấy ví dụ và phân tích:
BV//bv; A//a và B//b
- Em có nhận xét gì về sự phân bố
của các gen không alen và gen alen?
*GV hoàn chỉnh :Các gen không alen
có thể nằm cùng trên một NST hoặc
trên các NST không tương đồng
*GV thông báo giới hạn nghiên cứu:
tương tác giữa các gen không alen
-Trả lời câu lệnh ở sgk
- HS theo dõi TN, suy nghĩ, phân tích
và trả lời:
-Nhận xét P, F1,F2 rút ra kết luận?
-So sánh với hiện trong quy luật phân
li của Menđen?
HS: giống số kiểu tổ hợp, số và tỷ lệ
HS trả lời
HS khác nhận xét
HS suy nghĩ và trả lời
HS lắng nghe
HS lắng nghe
- Nhận xét:
+ F1 100% đỏ đỏ
là trội hoàn toàn so với trắng F1 có KG
dị hợp tử
- F1 có KG dị hợp tử
và cho 4 loại giao tử
I.Tương tác gen:
1.Khái niệm:Là sự tác động qua
lại giữa các gen trong quá trình hình thành 1 kiểu hình
-Tương tác giữa các gen không alen
-Tương tác giữa các gen alen
2.Tương tác bổ sung:
a.TN: cho 2 dòng hoa trắng
Pt/c: Hoa trắng x Hoa trắng
F1: 100% Hoa đỏ
F2: 9đỏ : 7trắng
b.Nhận xét:
-F2 phân tính 2 loại kiểu hình theo
tỷ lệ 9 đỏ : 7trắng Gồm 16 KTH
Trang 2KG Khác tỉ lệ phân li KH ở F2.
-Từ đó rút ra được kết luận gì về sự
di truyền của cặp TT màu sắc hoa?
-Với sự xuất hiện tỉ lệ KH như trên
thì được giải thích như thế nào?
GV vừa vẽ vừa giảng theo sơ đồ sau:
Gen A Gen B
Enzim A enzim B
Chất A chất B SP: P
(trắng) (trắng) sắc tố đỏ
Còn các alen đb a và b đều không tạo
được các enzim A và B tương ứng
*GV khẳng định: Thực chất đây là 1
chuỗi các phản ứng sinh hoá trong
TB và quá trình tương tác gen là sự
tương tác của các sản phẩm của gen
( prôtêin, enzim)
- Gọi HS viết sơ đồ lai và dựa vào tỉ
lệ KH ở F2 để qui định KH?
*GV thông báo các tỉ lệ KH khác có
trong tương tác bổ sung
*GV cho ví dụ màu da do các gen
quy định và quan sát H.10.1 SGK
HS nhận xét
-Cho ví dụ để HS tính toán
-Vậy thế nào là tác động cộng gộp?
- Với cách tác động như trên thì khi
có càng nhiều gen tương tác lên 1
tính trạng thì kết quả sẽ như thế nào?
-Hãy kể những TT do tác động cộng
gộp qui định mà em biết?
liên hệ thực tế trong sản xuất,
chăn nuôi?
*ND2: II.Tác động đa hiệu của gen
-HS quan sát H.10.2 SGK và trả lời
-Thế nào là gen đa hiệu?
- Hãy cho biết hậu quả của đột biến
gen đa hiệu? Cho các ví dụ?
-Vậy việc phát hiện một gen qui định
- 9A-B- 3A-bb 3aaB- 1aabb
KG:Paabbx AABB
HS nêu các kết luận:
HS khác nhận xét
HS lắng nghe
HS viết SĐL
HS khác theo dõi
HS quan sát, tính toán và viết SĐL
HS trả lời
HS trả lời
HS nhận xét, bổ sung
HS trả lời
HS quan sát, trả lời
HS trả lời Bệnh bạch tạng, hồng cầu ……
HS trả lời
mỗi cơ thể lai F1 phải cho 4 loại giao tử với tỷ lệ bằng nhau F1
có KG dị hợp tử về 2 cặp gen: AaBb: đỏ
c.Kết luận:
Cặp tính trạng màu sắc hoa do 2 gen không alen quy định:
+Có mặt 2 gen trội A và B đỏ +Có mặt 1 loại gen trội A hay B hoặc toàn gen lặn trắng
2 cặp alen trên PLĐL nhau nhưng không tác động riêng rẽ mà
có sự tác động qua lại, bổ sung nhau để quy định màu sắc hoa
d Viết sơ đồ lai:
Pt/c aabb x AABB
Gp ab AB
F1 AaBb: 100% đỏ
F1 x F1 AaBb x AaBb
GF1 AB=Ab=aB=ab=1/4
F2: 9A-B- :đỏ thẫm 3A-bb: 3aaB- :1 aabb :trắng Ngoài ra còn có những tỉ lệ KH ở
F2 như sau: 9:6:1; 9:3:3:1; 9:4:3
2.Tác động cộng gộp:
a.Thí nghiệm: SGK b.Nhận xét:
-Mỗi gen cùng loại (trội hoặc lặn) đều góp phần như nhau vào sự hình thành của tính trạng
c.KN: Khi các alen trội thuộc 2
hay nhiều locut gen tương tác với nhau theo kiểu mỗi alen trội đều làm tăng sự biểu hiện của KH lên 1 chút gọi là tương tác cộng gộp -Những tính trạng thường gặp ở tính trạng số lượng như:năng suất sản lượng, màu da, chiều cao
II.Tác động đa hiệu của gen: 1.Khái niệm:
Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau gen đa hiệu
2.Ý nghĩa: SGK
Trang 3nhiều tính trạng có ý nghĩa gì?
-Học thuyết này có ý nghĩa gì HS trả lời *Tương tác gen và gen đa hiệukhông phủ nhận học thuyết
Menđen mà chỉ mở rộng học thuyết Menđen
4 Củng cố: - GV: KG không đơn giản là một tổ hợp các gen tác động riêng rẽ mà là một hệ
thống gen tương tác với nhau trong một thể thống nhất
- Hãy cho biết cách nhận dạng tương tác gen? cho HS về làm BT
Lai một cặp tính trạng mà cho tỉ lệ KH ở đời con là sự triển khai của (3+1)n hoặc biến dạng của
sự triển khai đó (Với n là số cặp gen ở Pt/c phân li độc lập)
5 Dặn dò: làm các bài tập trong SGK, sách bài tập và xem trước bài 14.