Giáo án Sinh học 12 bài 10: Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen

TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN I.Mục tiêu bài học: 1.Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải: -Giải thích được khái niệm tương tác gen.. -Biết cách nhận biết tương tác ge

GIÁO ÁN SINH HỌC 12 BÀI 10 TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA

GEN I.Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải:

-Giải thích được khái niệm tương tác gen

-Biết cách nhận biết tương tác gen thông qua sự biến đổi tỉ lệ phân li KH của Menđen trong các phép lai 2 tính trạng

-Giải thích được thế nào là tương tác cộng gộp và nêu vai trò của gen cộng gộp trong việc quy định tính trạng số lượng

-Giải thích được một gen có thể quy định nhiều tính trạng khác nhau thông qua 1 ví dụ cụ thể 2.Kĩ năng: Phát triển kĩ năng phân tích - Rèn kĩ năng tư duy logic và tư duy suy luận

3.Thái độ: Biết vận dụng những kiến thức đã học vào việc giải thích các hiện tượng trong thực

tế và ứng dụng trong sản xuất

II.Trọng tâm: Cách phát hiện ra tương tác gen và tác đông đa hiệu của các gen

III.Phương pháp: Vấn đáp gợi mở + Trực quan -giảng giải.

IV.Chuẩn bị của GV-HS:

1.GV: Các tranh ảnh khác đề cập đến sự tương tác gen, tác động cộng gộp, đa hiệu của gen 2.HS: Bài cũ - xem trước bài

V.Tiến trình bài giảng:

1.Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Hãy nêu nội dung định luật phân ly độc lập của Menđen?

-Cho BT giống ví dụ SGK để dạy bài tiếp theo 3.Bài mới: Vào bài: Từ sự trả lời của học sinh  GV giới thiệu vào bài mới

*ND 1: Tương tác gen

*GV giảng giải

-Thế nào là gen không alen?

*GV lấy ví dụ và phân tích:

BV//bv; A//a và B//b

- Em có nhận xét gì về sự phân

bố của các gen không alen và

gen alen?

*GV hoàn chỉnh :Các gen

không alen có thể nằm cùng

trên một NST hoặc trên các

NST không tương đồng

*GV thông báo giới hạn nghiên

cứu: tương tác giữa các gen

không alen

-Trả lời câu lệnh ở sgk

- HS theo dõi TN, suy nghĩ,

phân tích và trả lời:

-Nhận xét P, F1,F2 rút ra kết

luận?

-So sánh với hiện trong quy luật

phân li của Menđen?

HS: giống số kiểu tổ hợp, số và

tỷ lệ KG Khác tỉ lệ phân li KH

ở F2

-Từ đó rút ra được kết luận gì

về sự di truyền của cặp TT màu

HS trả lời

HS khác nhận xét

HS suy nghĩ và trả lời

HS lắng nghe

HS lắng nghe

- Nhận xét:

+ F1 100% đỏ  đỏ

là trội hoàn toàn so với trắng F1 có KG

dị hợp tử

- F1 có KG dị hợp tử

và cho 4 loại giao tử

- 9A-B- 3A-bb 3aaB- 1aabb

KG:Paabbx AABB

HS nêu các kết luận:

HS khác nhận xét

I.Tương tác gen:

1.Khái niệm:Là sự tác động qua lại

giữa các gen trong quá trình hình thành 1 kiểu hình

-Tương tác giữa các gen không alen -Tương tác giữa các gen alen

2.Tương tác bổ sung:

a.TN: cho 2 dòng hoa trắng

Pt/c: Hoa trắng x Hoa trắng

F1: 100% Hoa đỏ

F2: 9đỏ : 7trắng

b.Nhận xét:

-F2 phân tính 2 loại kiểu hình theo tỷ

lệ 9 đỏ : 7trắng Gồm 16 KTH  mỗi cơ thể lai F1 phải cho 4 loại giao tử với tỷ lệ bằng nhau  F1 có

KG dị hợp tử về 2 cặp gen: AaBb:

đỏ

c.Kết luận:

Cặp tính trạng màu sắc hoa do 2 gen không alen quy định:

+Có mặt 2 gen trội A và B  đỏ +Có mặt 1 loại gen trội A hay B hoặc toàn gen lặn  trắng

sắc hoa?

-Với sự xuất hiện tỉ lệ KH như

trên thì được giải thích như thế

nào?

GV vừa vẽ vừa giảng theo sơ đồ

sau:

Gen A Gen B

 

Enzim A enzim B

 

Chất A  chất B  SP: P

(trắng) (trắng) sắc tố

đỏ

Còn các alen đb a và b đều

không tạo được các enzim A và

B tương ứng

*GV khẳng định: Thực chất đây

là 1 chuỗi các phản ứng sinh

hoá trong TB và quá trình tương

tác gen là sự tương tác của các

sản phẩm của gen

( prôtêin, enzim)

- Gọi HS viết sơ đồ lai và dựa

vào tỉ lệ KH ở F2 để qui định

KH?

*GV thông báo các tỉ lệ KH

khác có trong tương tác bổ

sung

*GV cho ví dụ màu da do các

gen quy định và quan sát

HS lắng nghe

HS viết SĐL

HS khác theo dõi

HS quan sát, tính toán và viết SĐL

HS trả lời

HS trả lời

HS nhận xét, bổ sung

 2 cặp alen trên PLĐL nhau nhưng không tác động riêng rẽ mà

có sự tác động qua lại, bổ sung nhau

để quy định màu sắc hoa

d Viết sơ đồ lai:

Pt/c aabb x AABB

Gp ab AB

F1 AaBb: 100% đỏ

F1 x F1 AaBb x AaBb

GF1 AB=Ab=aB=ab=1/4

F2: 9A-B- :đỏ thẫm 3A-bb: 3aaB- :1 aabb :trắng Ngoài ra còn có những tỉ lệ KH ở F2

như sau: 9:6:1; 9:3:3:1; 9:4:3

2.Tác động cộng gộp:

a.Thí nghiệm: SGK b.Nhận xét:

-Mỗi gen cùng loại (trội hoặc lặn) đều góp phần như nhau vào sự hình thành của tính trạng

c.KN: Khi các alen trội thuộc 2 hay

nhiều locut gen tương tác với nhau theo kiểu mỗi alen trội đều làm tăng

sự biểu hiện của KH lên 1 chút gọi

là tương tác cộng gộp -Những tính trạng thường gặp ở tính trạng số lượng như:năng suất sản lượng, màu da, chiều cao

H.10.1 SGK HS nhận xét.

-Cho ví dụ để HS tính toán

-Vậy thế nào là tác động cộng

gộp?

- Với cách tác động như trên thì

khi có càng nhiều gen tương tác

lên 1 tính trạng thì kết quả sẽ

như thế nào?

-Hãy kể những TT do tác động

cộng gộp qui định mà em biết?

 liên hệ thực tế trong sản

xuất, chăn nuôi?

*ND2: II.Tác động đa hiệu

của gen

-HS quan sát H.10.2 SGK và trả

lời

-Thế nào là gen đa hiệu?

- Hãy cho biết hậu quả của đột

biến gen đa hiệu? Cho các ví

dụ?

-Vậy việc phát hiện một gen qui

định nhiều tính trạng có ý nghĩa

gì?

-Học thuyết này có ý nghĩa gì

HS trả lời

HS quan sát, trả lời

HS trả lời Bệnh bạch tạng, hồng cầu ……

HS trả lời

HS trả lời

II.Tác động đa hiệu của gen:

1.Khái niệm:

Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau  gen đa hiệu

2.Ý nghĩa: SGK

*Tương tác gen và gen đa hiệu không phủ nhận học thuyết Menđen

mà chỉ mở rộng học thuyết Menđen

4 Củng cố: - GV: KG không đơn giản là một tổ hợp các gen tác động riêng rẽ mà là một hệ

thống gen tương tác với nhau trong một thể thống nhất

- Hãy cho biết cách nhận dạng tương tác gen? cho HS về làm BT

Lai một cặp tính trạng mà cho tỉ lệ KH ở đời con là sự triển khai của (3+1)n hoặc biến dạng của

sự triển khai đó (Với n là số cặp gen ở Pt/c phân li độc lập)

5 Dặn dò: làm các bài tập trong SGK, sách bài tập và xem trước bài 14.