Bài tiêu luận DIỄN BIẾN NỢ CÔNG CHÂU ÂU

DIỄN BIẾN NỢ CÔNG CHÂU ÂU I. Khái niệm 1. Nợ công là gì? Là tổng giá trị các khoản tiền mà chính phủ thuộc mọi cấp từ trung ương đến địa phương đi vay. Việc đi vay này là nhằm tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách nên nói cách khác, nợ chính phủ là thâm hụt ngân sách luỹ kế đến một thời điểm nào đó. Để dễ hình dung quy mô của nợ chính phủ, người ta thường đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu phần trăm so với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Nợ chính phủ thường được phân loại như sau: Nợ trong nước (các khoản vay từ người cho vay trong nước) và nợ nước ngoài (các khoản vay từ người cho vay ngoài nước). Nợ ngắn hạn (từ 1 năm trở xuống), nợ trung hạn (từ trên 1 năm đến 10 năm) và nợ dài hạn (trên 10 năm). 2. Nợ công châu Âu? Khủng hoảng nợ công châu Âu là một cuộc khủng hoảng nợ công với điểm bùng nổ đầu tiên là Hy Lạp vào đầu năm 2010 khi chi phí cho các khoản nợ Chính phủ liên tục tăng lên; cụ thể là lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 2 năm của Hy Lạp liên tục tăng cao từ 3,47% vào tháng 01 năm 2010, lên 9,73% thời điểm tháng 07 năm 2010 và nhảy vọt lên 26,65%năm vào tháng 07 năm 2011. Cuộc khủng hoảng sau đó đã lan sang Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và tiếp theo là Ý trong khu vực đồng euro. Pháp đang là quốc gia có nhiều nguy cơ tụt hạng tín dụng. Cộng hòa Sip cũng đã bị đẩy tới bờ vực để nhận gói cứu trợ. Cuộc khủng hoảng nợ công đã đe dọa sự tồn tại của đồng tiền euro, gây ảnh hưởng nền tài chính toàn cầu II. Nguyên nhân nợ công châu Âu Khủng hoảng nợ công và thâm hụt ngân sách ở EU đã làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức mạnh của đồng euro, bởi sức mạnh và sự ổn định của đồng euro phụ thuộc vào sức mạnh của các nền kinh tế trong khu vực đồng euro. 1. Nguyên nhân trực tiếp Thứ nhất, do không tuân thủ chặt chẽ các quy định trong Liên minh tiền tệ. Theo hiệp ước Maastricht, để tham gia EMU các quốc gia thành viên phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn, trong đó có quy định mức thâm hụt ngân sách bằng 3% GDP và có nợ công nhỏ hơn hoặc bằng 60% GDP. Hy Lạp chưa đủ điều kiện tham gia EMU vào tháng 51998 nhưng ngày 01012001 Hy Lạp đã được chaos thuân vào EMU nhưng bội chi ngân sách và nợ nướ ngoài của Hy Lạp vẫn tiếp tục tăng. Thứ hai, do tác động tiêu cực của tiến trình hội nhập kinh tế khu vực. Quá trình hình thành đồng tiền chung được chia thành ba giai đoạn nhằm giúp các quốc gia điều chỉnh nền kinh tế theo hướng hội nhập toàn diện và sâu rộng – hàng hóa, vốn và sức lao động được tự do hóa hoàn toàn. Tuy nhiên mặt trái của hội nhập với các quốc gia nhỏ thì đây là thách thức bởi với nguồn tài nguyên hạn hẹp + năng lực cạnh tranh thấp => không thể xây dựng rào cản để bảo hộ nền sản xuất trong nước => hàng hóa thiếu cạnh tranh, sản xuất đình trệ, thất nghiệp tăng, thu ngân sách giảm trong khi vẫn phải chi trả phí an sinh, phúc lợi xã hội Theo quy định EU, các quốc gia được phép giữ lại 25% thuế xuất nhập khẩu hàng hóa. => các quốc gia có vị trí thuận lợi về giao thong quốc tế, sân bay, bến càng sẽ có nguồn lợi đặc biệt từ thuế nhập khẩu vào EU, ngược lại các quốc gia nhỏ hơn, ở vị trí bất lợi như Hy Lạp không nhận được, thậm chí là khoản thuế đánh trên hàng hóa nhập khẩu đang tiêu thụ tại nước mình => nguồn thu ngân sách giảm Tại các nước kém phát triển như Hy Lạp phải tăng chi phí an sinh xã hội để tránh làn song di dân => góp phần gia tăng thâm hụt ngân sách Thứ ba, mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài chính. ECB (Ngân hàng Trung ương châu Âu) điều hành chính ssch tiền tệ theo mục tiêu lạm phát, tạo nền tảng cho việc hình thành và ổn định đồng euro, nhưng mang lại nhiều thách thức cho các chính phủ do họ không thể sử dụng chính sách tiền tệ làm công cị hữu hiệu để hỗ trợ kinh tế phát triển. Các quốc gia thành viên khu vực đồng euro chấp thuận một ngân hàng TW chung, một chính sách tiền tệ chung nhưng không chấp thuận một chính sách thuế chung. 2. Nguyên nhân sâu xa: Mỗi quốc gia có một nhà nước riêng => cần có ngân sách riêng và hàng loạt nguyên tắc chi tiêu đính kèm

Là tổng giá trị các khoản tiền mà chính phủ thuộc mọi cấp từ trung ương đến địa phương đi vay Việc

đi vay này là nhằm tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách nên nói cách khác, nợ chính phủ là thâm hụt ngân sách luỹ kế đến một thời điểm nào đó Để dễ hình dung quy mô của nợ chính phủ, người ta thường đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu phần trăm so với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

Nợ chính phủ thường được phân loại như sau:

- Nợ trong nước (các khoản vay từ người cho vay trong nước) và nợ nước ngoài (các khoản vay

từ người cho vay ngoài nước)

- Nợ ngắn hạn (từ 1 năm trở xuống), nợ trung hạn (từ trên 1 năm đến 10 năm) và nợ dài hạn (trên 10 năm)

2 Nợ công châu Âu?

Khủng hoảng nợ công châu Âu là một cuộc khủng hoảng nợ công với điểm bùng nổ đầu tiên là Hy Lạp vào đầu năm 2010 khi chi phí cho các khoản nợ Chính phủ liên tục tăng lên; cụ thể là lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 2 năm của Hy Lạp liên tục tăng cao từ 3,47% vào tháng 01 năm 2010, lên 9,73% thời điểm tháng 07 năm 2010 và nhảy vọt lên 26,65%/năm vào tháng 07 năm 2011 Cuộc khủng hoảng sau đó đã lan sang Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và tiếp theo là Ý trong khu vực đồng euro Pháp đang là quốc gia có nhiều nguy cơ tụt hạng tín dụng Cộng hòa Sip cũng đã bị đẩy tới bờ vực để nhận gói cứu trợ

Cuộc khủng hoảng nợ công đã đe dọa sự tồn tại của đồng tiền euro, gây ảnh hưởng nền tài chính toàn cầu

II Nguyên nhân nợ công châu Âu

Khủng hoảng nợ công và thâm hụt ngân sách ở EU đã làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức mạnh của đồng euro, bởi sức mạnh và sự ổn định của đồng euro phụ thuộc vào sức mạnh của các nền kinh tế trong khu vực đồng euro.

1 Nguyên nhân trực tiếp

Thứ nhất, do không tuân thủ chặt chẽ các quy định trong Liên minh tiền tệ

Theo hiệp ước Maastricht, để tham gia EMU các quốc gia thành viên phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn, trong đó có quy định mức thâm hụt ngân sách bằng 3% GDP và có nợ công nhỏ hơn hoặc bằng 60% GDP Hy Lạp chưa đủ điều kiện tham gia EMU vào tháng 5/1998 nhưng ngày 01/01/2001 Hy Lạp đã được chaos thuân vào EMU nhưng bội chi ngân sách và nợ nướ ngoài của Hy Lạp vẫn tiếp tục tăng

Thứ hai, do tác động tiêu cực của tiến trình hội nhập kinh tế khu vực.

- Quá trình hình thành đồng tiền chung được chia thành ba giai đoạn nhằm giúp các quốc gia điều chỉnh nền kinh tế theo hướng hội nhập toàn diện và sâu rộng – hàng hóa, vốn và sức lao động được tự

do hóa hoàn toàn

Tuy nhiên mặt trái của hội nhập với các quốc gia nhỏ thì đây là thách thức bởi với nguồn tài nguyên hạn hẹp + năng lực cạnh tranh thấp => không thể xây dựng rào cản để bảo hộ nền sản xuất

trong nước => hàng hóa thiếu cạnh tranh, sản xuất đình trệ, thất nghiệp tăng, thu ngân sách giảm trong khi vẫn phải chi trả phí an sinh, phúc lợi xã hội

- Theo quy định EU, các quốc gia được phép giữ lại 25% thuế xuất nhập khẩu hàng hóa => các quốc gia có vị trí thuận lợi về giao thong quốc tế, sân bay, bến càng sẽ có nguồn lợi đặc biệt từ thuế nhập khẩu vào EU, ngược lại các quốc gia nhỏ hơn, ở vị trí bất lợi như Hy Lạp không nhận được, thậm chí là khoản thuế đánh trên hàng hóa nhập khẩu đang tiêu thụ tại nước mình => nguồn thu ngân sách giảm

- Tại các nước kém phát triển như Hy Lạp phải tăng chi phí an sinh xã hội để tránh làn song di dân

=> góp phần gia tăng thâm hụt ngân sách

Thứ ba, mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài chính.

ECB (Ngân hàng Trung ương châu Âu) điều hành chính ssch tiền tệ theo mục tiêu lạm phát, tạo nền tảng cho việc hình thành và ổn định đồng euro, nhưng mang lại nhiều thách thức cho các chính phủ do họ không thể sử dụng chính sách tiền tệ làm công cị hữu hiệu để hỗ trợ kinh tế phát triển Các quốc gia thành viên khu vực đồng euro chấp thuận một ngân hàng TW chung, một chính sách tiền tệ chung nhưng không chấp thuận một chính sách thuế chung

2. Nguyên nhân sâu xa:

- Mỗi quốc gia có một nhà nước riêng => cần có ngân sách riêng và hàng loạt nguyên tắc chi tiêu đính kèm

 điều hợp lý nhưng lại là rào cản đối với khu vực đồng tiền chung vì chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa luôn có mối quan hệ khăng khít nhau

Cụ thể:

+ Lãi suất trên thị trường tiền tệ phụ thuộc vào chính sách lãi suất do ECB định đoạt

+ Lãi suất trái phiếu chính phủ lại do bộ tài chính của từng quốc gia quyết định Nhưng quyết định của Bộ tài chính phụ thuộc vào chính sách tài khóa của từng quốc gia => Những nước có năng lực cạnh tranh kém thì thâm hụt ngân sách lớn hơn các quốc gia trong khối Để bình ổn nền KT, phát hành trái phiếu chính phủ với lãi suất cao hơn là giải pháp được ưa chuộng => Khủng hoảng nợ công do mất khả năng chi trả

- Khoản chi phúc lợi – an sinh xã họi và thu thế của EU cao so với nhiều quốc gia khác trên thế giới

EU chi 20-38,2% GDP cho PL-ASXH => cần thu thuế Tỷ lệ thu thế tính trên GDP của các nước trong

EU tăng vượt trội so với cac quốc gia khác, xây dựng một biểu thuế suất cao hơn ĐIều này làm cho

EU trở thành “thiên đường hưởng thị” hơn là nơi hấp dẫn nhà đầu tư bỏ vốn kinh doanh, lợi thế trong thu hút nguồn vốn nước ngoài của EU bị tác động

III Nợ công Hy Lạp

• Điều gì đã khiến Hy Lạp rơi vào cuộc khủng hoảng nợ công? (Nguyên nhân)

Có 5 nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp hiện nay:

• Một là, tiết kiệm trong n ước thấp buộc Hy Lạp phải vay nợ nước ngoài cho chi tiêu công :

Thập niên 90 tỷ lệ tiết kiệm trong nước bình quân của Hy Lạp chỉ ở mức 11%, thấp hơn nhiều so với mức 20% của các nước như Bồ Đào Nha, Ý, Tây Ban Nha và đang có xu hướng sụt giảm nhanh chóng Dưới đây là biểu đồ về sự tăng trưởng của mức tiết kiệm trong nước tính theo % GDP (nguồn: World Bank và OECB – trang indexmundi.com)

Do đó, đầu tư trong nước của Hy Lạp phụ thuộc khá nhiều vào nguồn vốn của nước ngoài Lợi tức trái phiếu giảm liên tục khi Hy Lạp gia nhập EU + làn sóng bán tháo trái phiếu ->

Hy Lạp đã bỏ lỡ 1 kênh huy động vốn lớn -> phụ thuộc vào nguồn vốn vay nước ngoài rủi

ro hơn và khó chi trả hơn

• Hai là, chi tiêu công cao dẫn đến thâm hụt ngân sách Dù tăng trưởng ở mức cao (trung bình

4,3% trong giai đoạn 2001-2007) tuy nhiên mức tăng cho chi tiêu chính phủ lại tăng tới 87%, trong khi nguồn thu của chính phủ chỉ tăng 31%

Một ví dụ điển hình là Olympic Athens 2004 Hy Lạp đã chi 9 tỷ euro (tương đương 11 tỷ USD vào thời điểm hiện tại) Cùng năm đó, mức thâm hụt ngân sách của Hy Lạp đã lên đến 6,1% GDP, gấp đôi giới hạn mà Eurozone đề ra Nên nhớ là 1 trong những tiêu chuẩn để gia nhập Eurozone là mức thâm hụt ngân sách không vượt quá 3%

Khủng hoảng tài chính 2008 đã tác động mạnh đến các ngành thế mạnh của Hy Lạp là du lịch và vận tải biển Doanh thu 2 ngành đều giảm 15% trong năm 2009 Chính phủ Hy Lạp đã phải chi tiêu mạnh tay để kích thích kinh tế, trong khi đó nguồn thu sụt giảm -> trầm trọng hơn vấn đề nợ công

Tuy nhiên, chính việc sử dụng và quản lý nguồn vốn cho chi tiêu công đã khiến Hy Lạp kiệt quệ

• Ba là, nguồn thu giảm sút là 1 trong những nguyên nhân dẫn đến thâm hụt ngân sách và gia tăng nợ công.

Trốn thuế và hoạt động kinh tế ngầm ở Hy Lạp là nhân tố dẫn đến giảm nguồn thu ngân sách Theo đánh giá của Ngân hàng thê giới (WB), kinh tế không chính thức ở Hy Lạp chiếm tới 25 - 30% GDP(so với mức 15,6% GDP của Việt Nam; 13,1% GDP của Trung Quốc và Singapore; 11,3% GDP của Nhật Bản) Hệ thống thuế với nhiều mức thuế cao và bộ luật phức tạp cùng với

sự điều tiết dư thừa và thiếu hiệu quả của cơ quan quản lý là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn thuế và kinh tế ngầm phát triển ở Hy Lạp

Theo Tổ chức minh bạch quốc tế, Hy Lạp là 1 trong những nước có tỷ lệ tham nhũng cao nhất châu Âu 2008, 13% người dân Hy Lạp đã chi tới 750 triệu euro cho tiền “phong bì” đút lót Thủ tướng Hy Lạp George Papandreou thừa nhận “tham nhũng mang tính hệ thống” (systematic corruption) là vấn đề cơ bản nhất dẫn đến tình trạng nợ công Hy Lạp Thiệt hại mà tham nhũng gây ra cho Hy Lạp ước tính vào khoảng 8% GDP

• Bốn là, sự tiếp cận dễ dãi với các nguồn vốn n ước ngoài và việc sử dụng chúng không hợp l ý

Nhờ việc gia nhập Eurozone Hy Lạp nghiễm nhiên có được hình ảnh ổn định cao và chắc chắn trong mắt các nhà đầu tư, dễ dàng thu hút vốn đầu tư nước ngoài với mức lãi suất thấp Trong gần một thập kỷ qua, chính phủ Hy Lạp liên tục bán trái phiếu để thu về hàng trăm tỷ đôla Số tiền này lẽ ra có thể giúp kinh tế Hy Lạp tiến rất xa nếu chính phủ có kế hoạch chi tiêu hợp lý Tuy nhiên, chính phủ Hy Lạp đã chi tiêu quá tay (phần lớn cho cơ sở hạ tầng) mà hầu như không quan tâm đến các kế hoạch trả nợ dẫn đến mức nợ ngày càng tăng

Bên trong 1 sân vận động tại Athen

Một thời ở Hy Lạp, 1 trong những ngành kinh doanh phổ biến là đi vay để mua nhà rồi cho thuê lại, bởi việc tiếp cận với nguồn vốn vay là rất dễ dàng, trong khi lại ít phải đóng thuế Một ví dụ là ở Hy Lạp không áp bất kỳ loại thuế nào lên tài sản.

• Năm là, sự thiếu minh bạch và suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư.

Sự thiếu minh bạch trong số liệu thống kê của Hy Lạp đã làm mất niềm tin của các nhà đầu tư

mà quốc gia này đã tạo dựng được với tư cách là một thành viên của Eurozone và nhanh chóng xuất hiện các làn sóng rút vốn ồ ạt khỏi các ngân hàng của Hy Lạp, đẩy quốc gia này vào tình trạng khó khăn trong việc huy động vốn trên thị trường vốn quốc tế Sự phụ thuộc vào nguồn tài chính nước ngoài đã khiến cho Hy Lạp trở nên rất dễ bị tổn thương trước những thay đổi trong niềm tin của giới đầu tư Trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế, thì minh bạch luôn là một đòi hỏi lớn của các nhà đầu tư Khủng hoảng nợ công của Hy Lạp do chính phủ không minh bạch các số liệu, cố gắng vẽ nên bức tranh sáng, màu hồng về tình trạng ngân sách về những chính sách sắp ban hành để khắc phục những khó khăn về ngân sách hay vấn đề kinh tế vĩ mô do vậy, hiệu lực của những chính sách đó sẽ bị hạn chế nhiều

Các khoản vay không được tiết lộ nhằm đạt được mức thâm hụt ngân sách dưới 3% mà Eurozone

đề ra – điều kiện để gia nhập Eurozone

• Chính phủ Hy Lạp cũng như các nước khác trong khu vực đồng tiền chung Euro –

Eurozone đã và đang làm gì để giúp Hy Lạp?

• Một vài số liệu về tình hình kinh tế của Hy Lạp hiện nay: Tăng trưởng GDP thực tế (GDP – real growth rate: tăng trưởng GDP dựa theo số liệu hàng năm được điều chỉnh bởi lạm phát

và tính theo %)

Theo số liệu của IMF, GDP của Hy Lạp đạt mức -3.3, -3.5, -6,9 và -4.7% lần lượt vào các năm 2009, 2010, 2011 và 2012 (2012 - ước tính)

Cũng theo số liệu của IMF, tỷ lệ % nợ/GDP của Hy Lạp lần lượt là 110.7, 127.1, 142.8, 160.8, 153.2% vào các năm 2008 đến 2012 (2012 – ước tính)

Thâm hụt ngân sách được ước tính đạt mức -7.2% trong năm nay

Tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng lên mức 19.4%

Nguồn: International Monetary Fund (IMF) - World Economic Outlook April 2012

Chính phủ các nước đang làm gì để giúp Hy Lạp?

• Gói cứu trợ thứ nhất(5/2010): Trước việc các hãng xếp hạng tín dụng hạ thấp mức tín dụng của

Hy Lạp khiến cho nguồn vốn vay của chính phủ nước này ngày càng khó khăn, cộng với nguy cơ vỡ

nợ trước mắt, ngày 23/5/2010, Hy Lạp đã yêu cầu 1 sự giúp đỡ tài chính từ các nước

EU, ECB và IMF đã đạt được một thỏa thuận về gói cứu trợ đầu tiên cho Hy Lạp vào ngày

1-2/5/2010 Theo đó, gói cứu trợ này trị giá 110 tỷ euro, trong đó 30 tỷ là của IMF, 80 tỷ còn lại là của các nước thành viên Eurozone Mức đóng góp của các nước trong Eurozone trong số tiền 80 tỷ euro kia dựa theo tỷ lệ vốn sở hữu trong ECB 28%, tương đương 22,4 tỷ là của Đức, và Pháp đóng góp 16,8 tỷ

5/2010, Hy Lạp đã nhận được 20 tỷ euro của giai đoạn đầu của gói cứu trợ

Lần lượt vào 13/9, 19/1/2011, 16/3, 2/7 và đầu tháng 12/2011, Hy Lạp đã nhận được phần còn lại của gói cứu trợ

• Gói cứu trợ thứ hai(7/2011-2/2012):

Giai đoạn 1(7/2011): Nhận ra gói cứu trợ thứ nhất là không đủ để giúp Hy Lạp, ngày 21/7/2011, 17

nhà lãnh đạo các nước châu Âu đã phê duyệt một gói cứu trợ thứ 2 cho Hy Lạp với trị giá 100 tỷ euro, thời hạn 15 năm và lãi suất 3,5%

Gói cứu trợ lần này lần đầu tiên có sự tham gia của khu vực tư nhân Các ngân hàng và hãng bảo hiểm đã đồng ý một khoản trợ giúp them cho Hy Lạp vào năm 2014 với trị giá 37 tỷ euro Kế hoạch mua lại trái phiếu của Hy Lạp từ khu vực tư nhân bằng tiền trong gói giải cứu sẽ tạo thêm gánh nặng cho khu vực này, với ít nhất là 12,6 tỷ euro nữa

Hội nghị thượng đỉnh EU(26/10/2011):

26-27/10/2010, hội nghị thượng đỉnh EU đã đưa ra 2 quyết định quan trọng nhằm giảm nguy cơ cho các nước khác nếu như Hy Lạp phá sản Thứ nhất, các ngân hàng châu Âu phải nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên 9%, nhằm đảm bảo các ngân hàng có thể đứng vững trong trường hợp Hy Lạp phá sản Thứ hai, sử dụng công cụ đòn bẩy để nâng quy mô của EFSF lên 1000 tỷ euro

Hơn nữa, các nước châu Âu đã đồng ý một kế hoạch cắt giảm nợ Hy Lạp từ 160% xuống còn 120% GDP vào năm 2020 Một phần của kế hoạch đó là việc các chủ sở hữu trái phiếu của Hy Lạp sẽ “tự nguyện” cắt giảm 50% giá trị của các trái phiếu đó, tương đương giảm khoản nợ trị giá 100 tỷ euro; đồng thời chấp nhận giảm lãi suất xuống 3,5%

Thỏa thuận cuối cùng(2/2012):

Ngày 22.2, các bộ trưởng tài chính khu vực đồng tiền chung Châu Âu đã thông qua thỏa thuận về một gói cứu trợ khổng lồ mới trị giá 130 tỉ euro dành cho Hy Lạp Thông tin tích cực trên đã đẩy giao dịch đồng euro tăng mạnh trên các thị trường thế giới

Thỏa thuận trên được thông qua sau 13 giờ thảo luận căng thẳng tại Brussels Đổi lại, Hy Lạp phải chấp nhận thực hiện mọi biện pháp tiết kiệm có thể, nhằm giảm dần khoản nợ công xuống còn 120,5% GDP vào năm 2020 Theo ông Jean-Claude Juncker - Thủ tướng Luxembourg kiêm Chủ tịch nhóm các bộ trưởng tài chính euro, thỏa thuận này sẽ giúp làm giảm đáng kể nợ công của Hy Lạp và đảm bảo tương lai của nước này trong khu vực Eurozone Song, quan chức EU này không quên khuyến cáo

“Hy Lạp vẫn cần phải thúc đẩy hơn nữa các chính sách để đưa nền kinh tế trở về với tiến trình tăng trưởng bền vững”

Vào thời điểm hiện tại, sau 5 năm liên tục suy thoái kinh tế, nợ công của Hy Lạp đang ở mức hơn 160% tổng GDP Chính phủ Hy Lạp cần đến gói giải cứu này để tránh nguy cơ vỡ nợ vào ngày 20.3, khi các gói vay đáo hạn đến kỳ trả nợ Theo phóng viên BBC tại Brussels, thỏa thuận này có nghĩa Hy Lạp sẽ cần phải tiến hành các cắt giảm chi tiêu công mạnh tay hơn nữa Nếu không có thêm nhiều biện pháp được áp dụng, nợ của Hy Lạp vào năm 2020 sẽ ở mức 129% GDP IMF khẳng định nếu nợ không được giảm xuống gần mức 120% GDP, IMF sẽ không thể có đủ tiền cho gói giải cứu Bên cạnh

đó, các chủ nợ tư nhân của Hy Lạp dự kiến phải chịu thiệt 53,5% giá trị trái phiếu mà họ đang nắm giữ, để giảm khoảng 100 tỉ euro nợ cho Hy Lạp

Hy Lạp lợi nhuận Ngân hàng Trung ương châu Âu có được từ mua trái phiếu chính phủ Hy Lạp trên thị trường thứ cấp, gia hạn kỳ hạn trả nợ từ 15 năm lên 30 năm, hoãn trả lãi trong 10 năm, cam kết tài trợ cho Hy Lạp mua lại trái phiếu của Hy Lạp từ các nhà đầu tư tư nhân

Vậy còn chính phủ Hy Lạp, họ đang làm gì?

Đứng trước nguy cơ vỡ nợ trong cuộc khủng hoảng nợ công trầm trọng hiện nay, chính phủ Hy Lạp đã phải đưa ra nhiều biện pháp thắt chặt chi tiêu cũng như tăng các loại thuế nhằm cải thiện tình hình.Mặc dù những chính sách trên sẽ khiến cho cuộc sống của người dân trở nên khó khăn nhưng điều đó

là cần thiết trong nhiều năm tới

1 Tăng các loại thuế

Trong năm nay, Hy Lạp sẽ thu thêm 2,32 tỷ Euro thuế và lần lượt là 3,38 tỷ, 152 triệu và 699 triệu trong 3 năm tiếp theo Trong đó, thuế đất sẽ tăng cao còn thuế giá trị gia tăng (VAT) sẽ tăng từ 19% lên 23%

2 Đánh thuế vào hàng xa xỉ

Những mặt hàng xa xỉ sẽ bị đánh thuê là du thuyền, hồ bơi và ô tô Sẽ có một loại thuế đặc biệt đánh vào các công ty làm ăn với lợi nhuận lớn, bất động sản giá trị lớn và các nhân có thuế thu nhập cao.

3 Đánh thuế vào một số mặt hàng tiêu dùng nội địa

Thuế đánh vào các mặt hàng tiêu dùng nội địa như nhiên liệu, thuốc lá, thức uống có cồn sẽ tăng một phần ba

4 Giảm chi tiêu công

Chi tiêu trong khu vực công sẽ bị cắt 15%

5 Giảm chi tiêu quân sự

Trong năm 2012, chi tiêu quân sự của Hy Lạp sẽ bị cắt giảm 200 triệu Euro và từ năm 2013 đến 2015, mỗi năm sẽ giảm 333 triệu Euro

6 Giảm chi tiêu giáo dục

Chi tiêu cho giáo dục cũng sẽ bị cắt giảm bằng cách đóng cửa hoặc sát nhập 1.976 trường học

7 Giảm chi tiêu cho an sinh xã hội

Trong năm 2011, 1,09 tỷ Euro sẽ được cắt đi từ quỹ an sinh xã hội của Hy Lạp Tiếp đó, từ 2012 đến

2015 số cắt giảm lần lượt là 1,28 tỷ, 1,03 tỷ, 1,01 tỷ, và 700 triệu Bên cạnh đó, độ tuổi về hưu cũng sẽ tăng từ 61 lên 65 tuổi

8 Tư hữu hóa

Chính phủ Hy Lạp sẽ tiến hành tư nhân hóa một số các doanh nghiệp quốc doanh, trong đó có OPAP, Hellenic Postbank, Hellenic Telecom Bên cạnh đó cũng sẽ bán cổ phần tại Athens Water, công ty dầu khí Hellenic Petroleum, công ty điện PPC và lender ATEbank và một số hải cảng, sân bay, đường cao tốc, quyền sở hữu đất và khai khoáng

9 Sa thải công chức

Trong năm 2011, cứ 10 công chức thì sẽ có 1 người bị sa thải Còn trong những năm tới, tỷ lệ sa thải

sẽ là cứ 5 người thì sa thải 1 người

10 Giảm chi tiêu y tế

Trong năm 2011, chi tiêu cho y tế sẽ bị cắt giảm 310 triệu Euro và từ 2012 đến 2015 sẽ giảm 1,81 tỷ Euro

• Điều gì sẽ xảy ra nếu Hy Lạp buộc phải rời khỏi Eurozone?

• “Bank runs”: Nếu Hy Lạp không thể trả được các khoản nợ khi đến kỳ hạn, một kịch bản xấu sẽ

diễn ra Điều này sẽ khiến các nhà đầu tư lo lắng về khả năng trả nợ của các nước khác đang chìm sâu trong cuộc khủng hoảng này như Ireland, Tây Ban Nha,… Nếu các nhà đầu tư dừng mua trái phiếu của các chính phủ này, họ sẽ không đủ khả năng để trả các khoản nợ Một vòng tròn luẩn quẩn nguy hiểm

Hơn nữa, nếu các ngân hàng của các nước có nền kinh tế yếu ở châu Âu, vốn đã phải chật vật tìm nguồn vốn, “tình nguyện” xóa thêm các khoản nợ mà chính họ cho vay, giờ sẽ càng thêm khốn đốn, làm giảm lòng tin vào toàn hệ thống ngân hàng Các ngân hàng khu vực Eurozone vì thế sẽ khó để có thể huy động cũng như cho vay, điều này có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng tín dụng thứ hai Nó làm nền kinh tế vốn đã suy yếu càng khó hồi phục

Tình hình sẽ càng tồi tệ thêm khi người gửi tiền và các nhà đầu tư rút tiền khỏi các ngân hàng của các nước có nền kinh tế dễ bị tổn thương như Hy Lạp, Tây Ban Nha,… và gửi tiền vào các nước an toàn hơn như Đức, Hà Lan

• Khủng hoảng: Thủ tướng Hy Lạp Antonis Samaras đã cảnh báo mức sống sẽ giảm 80% trong

vòng vài tuần sau khi Hy Lạp ra khỏi Eurozone

Các ngân hàng Hy Lạp sẽ đối mặt với sự sụp đổ Tài khoản tiết kiệm của người dân Hy Lạp sẽ đóng băng Các công ty phá sản Giá hàng hóa nhập khẩu sẽ tăng vọt (Hy Lạp nhập rất nhiều thực phẩm và thuốc – những thứ thiết yếu) – gấp 2, 3 thậm chí 4 khi đồng drachma của Hy Lạp được định giá lại Các công ty sẽ không thể vay tiền để hoạt động cũng như nhập khẩu các loại hàng hóa

do các ngân hàng bị phá sản Ngành công nghiệp quan trọng của Hy Lạp là du lịch sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi bất ổn chính trị và xã hội.

Về lâu dài, nền kinh tế Hy Lạp sẽ được hưởng lợi từ tỷ giá hối đoái Tuy nhiên vấn đề cốt lõi là việc chi tiêu quá mức sẽ không được giải quyết

• Vỡ nợ: Không thể vay được tiền, Hy Lạp sẽ cạn kiệt tiền euro Các khoản lương và trợ cấp, phúc

lợi xã hội sẽ phải trả dưới dạng IOUs – giấy nhận nợ, cho đến khi Hy Lạp phát hành đồng tiền mới Hy Lạp sẽ tạm thời không thể trả các khoản vay khổng lồ từ IMF và EU cũng như khu vực tư nhân Các ngân hàng trong nước - chủ nợ lớn của Hy Lạp sẽ phá sản Ngân hàng trung ương Hy Lạp cũng ko thể trả các khoản vay từ ECB

• Suy thoái kinh tế: Các ngân hàng vốn đã chịu nhiều ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng sẽ buộc phải

cắt giảm cho vay Các doanh nghiệp, nhà đầu tư do lo ngại về tương lai ở châu Âu sẽ cắt giảm đầu

tư Người dân cũng vì thế sẽ phải cắt giảm chi tiêu Tất cả sẽ đẩy châu Âu vào 1 cuộc suy thoái sâu

Đồng euro sẽ mất giá trên thị trường tiền tệ, giảm áp lực cho eurozone bởi lợi thế về xuất khẩu Tuy nhiên mặt trái của việc này là các nước còn lại trên thế giới sẽ mất lợi thế cạnh tranh, đặc biệt

là Mỹ, Anh, Nhật, càng làm nền kinh tế các nước này thêm suy yếu Thậm chí cả Trung Quốc cũng có thể rơi vào suy thoái

• Những phản ứng về mặt chính trị:

Bởi ECB và các chính phủ đã thất bại trong việc cho vay cứu trợ Hy Lạp, người dân Đức sẽ quay

ra phản đối việc cho vay một khoản lớn hơn cần thiết cho Ý và Tây Ban Nha Vai trò của ECB trong việc cho ngân hàng các nước này vay sẽ bị cản trở, khiến ECB khó có thể vực dậy nền kinh

tế các nước này hoặc cung cấp các khoản cho vay như đã hứa/cam kết

Tuy nhiên, nguy cơ của cuộc khủng hoảng trước mắt này sẽ buộc chính phủ các nước Eurozone bắt tay tìm kiếm một giải pháp toàn diện, hiệu quả hơn

• Bất ổn thị trường:

Các nhà đầu tư rút vốn để chuyển sang các nước an toàn hơn Thị trường chứng khoán xuống dốc mạnh, trong khi người đi vay phải chịu những khoản vay với lãi suất “cắt cổ”, nếu như họ có thể vay được

Trong khi đó, các khoản đầu tư được cho là an toàn như đồng dollar, yen, franc thụy sĩ, vàng và cả bảng Anh sẽ tăng, khiến cho xuất khẩu tăng giá Các nước như Đức, Mỹ, Anh, … có thể vay vơi giá rẻ hơn Tin tốt là giá dầu có thể hạ xuống

• Khủng hoảng nợ công trên nhiều nước:

Các nhà đầu tư rút vốn, Ý và Tây Ban Nha sẽ không có đủ tiền và buộc cần đến một gói cứu trợ

Cả 2 nước này đóng góp 28% cho nền kinh tế khu vực, tuy nhiên ECB không đủ tiền để cùng lúc vực dậy cả 2 nền kinh tế

• Phá sản doanh nghiệp:

Các doanh nghiệp Hy Lạp phải đối mặt với thảm họa cả về pháp lý lẫn tài chính Một số hợp đồng điều chỉnh theo quy định của pháp luật Hy Lạp được chuyển đổi sang một đồng tiền mới, trong khi các hợp đồng nước ngoài khác vẫn tính bằng đồng euro Nhiều hợp đồng có thể kết thúc trong kiện tụng về việc có nên chuyển đổi sang đồng tiền mới hay không.

Các công ty nợ nước ngoài bằng tiền euro, nhưng nguồn thu chính của họ lại tính bằng đồng tiền mới có giá trị thấp hơn rất nhiều, khiến các công ty này mất khả năng trả nợ Nhiều công ty của Hy Lạp sẽ phá sản bởi số tiền nợ lớn hơn nhiều so với tài sản của họ Các chủ nợ nước ngoài cũng sẽ mất trắng

• Điều gì sẽ xảy ra nếu Hy Lạp vỡ nợ?

Tác động của việc Hy Lạp vỡ nợ sẽ xảy ra gần như ngay tức khắc

1 Ireland

Tỷ lệ phần trăm nợ của Ireland so với trung bình khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (euro) từ năm 1995