Cách giải điện AC bằng số phức wá hay!

1 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức.. BIỂU DIỄN DAO ĐỘNG ĐIỆN BẰNG SỐ PHỨC COMPLEX NUMBER --- I.. CÁCH BIỂU DIỄN SỐ PHỨC Trong mặt phẳng toạ độ phức, một số phức C, ký hiệu Ċ đượ

1 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

BIỂU DIỄN DAO ĐỘNG ĐIỆN BẰNG

SỐ PHỨC (COMPLEX NUMBER)

-

I CÁCH BIỂU DIỄN SỐ PHỨC

Trong mặt phẳng toạ độ phức, một số phức C, ký hiệu Ċ được biểu diễn dưới 3 dạng: đại số (Descartes),

lượng giác, hàm mũ (Euler)

DẠNG DESCARTES (ĐẠI SỐ) LƯỢNG GIÁC EULER (HÀM MŨ)

Ċ = a + jb Ċ = C(cosθ + jsinθ)

Ċ = [C,θ]

.

j



.

C C  Với j2 = -1 ( j 1): đơn vị ảo; a: phần thực; jb: phần ảo;

C a b : module của số phức; arctanb

a

  : argument (góc) ( os =a;sin

C

b c

C

   )

Y

X a

b

O



C

.

C a jb

II MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN GIỮA DẠNG EULER VÀ DESCARTES

0

0

0

0

30

45

60

1

i i i i

e









 

 

 

0

0

0

90

120

135

i i i







 

  

  

III MỘT SỐ PHÉP TÍNH SỐ PHỨC

Hai số phức bằng nhau:

Khi và chỉ khi phần thực bằng nhau và phần ảo bằng nhau

Cộng và trừ:

.

1

2 1

2



 



     



  



Liên hợp phức: Ký hiệu

.

*

A

2 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

http://trangvatly.tk

.

*

Chú ý: Tích số phức và liên hợp của nó cho ta số thực

.

A A Ae Ae  A a b

Nhân và chia:

Cho

1

2

.

.

j j





  

  

1 2

1 2

.

2 2

j

e A A

 

 





 

Cách khác dạng đại số:

a jb a jb c jd ac jad jbc bd ac bd j bc ad

Lưu ý:

a jb a jb c jd ac jad jbc bd ac bd j bc ad

Tích số phức với j

e:

Cho số phức: Ae j

Có: Ae j.ej  Ae j(  )

Dấu (+): quay vector biểu diễn số phức ngược chiều kim đồng hồ một góc θ

Dấu (-): quay vector biểu diễn số phức cùng chiều kim đồng hồ một góc θ

Tích số phức với ±j:

Cho số phức: j

Ae

Có: 900 ( 90 )0

Dấu (+): quay vector biểu diễn số phức ngược chiều kim đồng hồ một góc 900

Dấu (-): quay vector biểu diễn số phức cùng chiều kim đồng hồ một góc 900

IV BIỂU DIỄN DAO ĐỘNG ĐIỆN (TỪ) BẰNG SỐ PHỨC

u i

Biểu diễn i, u và Z:

Một cách tương ứng, ví dụ hàm dao động i được biểu diễn phức là

.

I

i

2 os( t+ )

iI c   → Dòng điện phức:

.

i

j

i

IIe  I 

u

u U c   → Điện áp phức:

.

u

j

u

Tổng trở phức của mạch RLC nối tiếp, ký hiệu

_

Z (dấu gạch ngang trên đầu để phân biệt với Z)

Có:

_

j

3 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

Với XL = Lω: cảm kháng; X C 1

 : dung kháng; X = XL – XC: điện kháng;

R

  ( os =R;sin

Z

X c

Z

   )

Y

X

X

Z



_

Biểu diễn di

dt :

Cho

0 0

2

j

di

dt





Biểu diễn di

dt dạng phức:

0

Biểu diễn

0

t

idt

 :

Cho

0 0

t

2

2

j t





Biểu diễn

0

t

idt

 dạng phức: 0

.



    

V BIỂU DIỄN CÁC ĐỊNH LUẬT MẠCH ĐIỆN DƯỚI DẠNG PHỨC

Định luật Ohm:

Định luật Kirchhoff 1 (cho một nút):

“Tổng đại số các dòng điện (phức) tại một nút bằng 0.”

(Các dòng điện tới nút mang dấu dương thì các dòng điện rời khỏi nút mang dấu âm hoặc ngược lại)

Định luật Kirchhoff 2 (cho mạch vòng kín):

_

U I Z



.

0

nut

I

 

4 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

http://trangvatly.tk

0

_

1

1

t

I

        

        



(vì

0

t

dq

dt

   )

Vậy:

“Đi theo một vòng khép kín theo một chiều tuỳ ý, tổng đại số các điện áp rơi trên các phần tử bằng tổng đại số các sức điện động trong vòng.”

(Những sức điện động và dòng điện có chiều trùng với chiều đi vòng sẽ mang dấu dương, ngược lại mang dấu âm)

Tổng trở phức tương đương

_

td

Các tổng trở mắc nối tiếp:

Các tổng trở mắc song song:

VI CÔNG SUẤT MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU

Cho:

;

IIe U Ue Ta định nghĩa công suất phức:

.

*

Với: P = RI2 = UIcosφ (W): công suất tác dụng (tiêu thụ)

Q = XI2 = UIsinφ (VAr): công suất phản kháng

SUI  P2Q2 (VA): công suất biểu kiến (toàn phần)

S

P

Q



VII MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU

Dưới đây trị số góc được ghi theo đơn vị độ ( 0 ) cho thuận tiện

1. Trên một phần tử có

.

0

200 37

U   (V) và

.

0

I   (A)

Viết biểu thức tức thời của điện áp và dòng điện Tính các thông số sơ đồ thay thế của phần tử Tính công suất tác dụng, công suất phản kháng và công suất biểu kiến

Có: u200 2 os( t+37 )c  0 (V)

4 2 os( t - 23 )

m vong m vong

  

   

5 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

Tổng trở phức:

.

0 _

0

200 37

U

I



Thấy phần tử này gồm điện trở thuần R = 25 (Ω) nối tiếp với điện kháng X = 43,3 (Ω)

Công suất tác dụng: P = RI2 = 25.42 = 400 (W)

Công suất phản kháng: Q = XI2 = 43,3.42 = 692,8 (VAr)

Công suất biểu kiến: S = UI = 200.4 = 800 (VA)

2 Cho U = 100 (V); R1 = 5 (Ω); XL = 5 (Ω); R2 = 5 3 (Ω); XC = 5 (Ω) Tính dòng điện I1, I2, I và điện áp

UCD (xem hình)

U

A

B

I

Tổng trở phức nhánh (1):

_

Dòng điện phức nhánh (1):

.

1

j Z





I

Tổng trở phức nhánh (2):

_

Dòng điện phức nhánh (2):

.

2

j Z





I

Theo định luật Kirchhoff 1, ta có:

I

Điện áp phức

CD

U

3 Cho mạch như hình e1e3120 2 os tc  (V);

Z Z Z  j (Ω) Tìm dòng điện I1, I2, I3 chạy trong các nhánh

A

B

_

1

Z

_

2

3

Z

1

E

3

E

I1

I2

I3

6 – Biểu diễn dao động điện bằng số phức

http://trangvatly.tk

Lưu ý tổng quát:

Gọi m: số nhánh trên mạch

n: số nút của mạch

→ Số phương trình cần thành lập của mạch: m, trong đó:

¤ Số phương trình Kirchhoff 1: n-1

¤ Số phương trình Kirchhoff 2 (số mạch vòng độc lập, số mắt lưới): m-n+1

Định luật Kirchhoff 1 (nút A):

I I I  (1)

Định luật Kirchhoff 2 (vòng a, vòng b):

   

0

0

0

0

j j

       

(2,3)

Giải 3 phương trình (1), (2), (3) ta được:

.

.

.

-