MỤC TIÊU KIỂM TRA : - Nhằm kiểm tra mức độ nắm vững kiến thức, kĩ năng của HS sau khi học xong các chủ đề từ giữa học kì I đến hết học kì I: Địa lý dân cư, địa lý kinh tế, một số vấn đề
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT NGÔ TRÍ HOÀ
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I - ĐỊA LÝ 12
NĂM HỌC 2011 – 2012 ( Thời gian làm bài : 45 phút )
I MỤC TIÊU KIỂM TRA :
- Nhằm kiểm tra mức độ nắm vững kiến thức, kĩ năng của HS sau khi học xong các chủ đề từ giữa học kì I đến hết học kì I: Địa lý dân cư, địa lý kinh tế, một số vấn đề phát triển và phân bố nông nghiệp (bài 16 đến bài 24 )
- Nhằm phát hiện sự phân hoá về trình độ học lực của HS trong quá trình dạy học, để đặt ra các biện
pháp dạy học phân hóa cho phù hợp
- Nhằm rèn luyện cho HS kỹ năng viết bài kiểm tra, kỹ năng lựa chọn kiến thức để trình bày, kỹ năng vận dụng kiến thức để vẽ biểu đồ, nhận xét và giải thích
II HÌNH THỨC KIỂM TRA : Tự luận
III MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA :
cấp độ thấp
Vận dụng cấp độ cao
1 Địa lí dân
cư
a Đặc điểm
dân số và sự
phân bố dân
cư
b Lao động
và việc làm
c Đô thị hóa
-Nêu một số đặc điểm của dân số nước ta
-Nêu chính sách dân số
-Trình bày một số đặc điểm của nguồn lao động và vấn đề sử dụng lao động
- Nêu đặc điểm đô thị hoá ở nước ta và sự phân bố mạng lưới đô thị
-Phân tích đặc điểm dân
số và phân bố dân cư
-Nêu nguyên nhân và hậu quả của dân số đông, gia tăng nhanh, phân bố chưa hợp lí
-Phân tích vấn đề việc làm và hướng giải quyết
-Phân tích ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá
ở nước ta
-Phân tích bảng số liệu thống kê, biểu
đồ dân số
-Vẽ và phân tích biểu đồ, số liệu thống kê về số dân
và tỉ lệ dân đô thị Việt Nam
-Vẽ và phân tích biểu đồ, bảng số liệu
về sự phân hóa thu nhập bình quân đầu người giữa các vùng
- Giải thích nguyên nhân phân bố dân cư
40 % tổng số
điểm = 4,0
điểm
2 Địa lí kinh
tế
a.Chuyển
dịch cơ cấu
kinh tế
-Trình bày biểu hiện và
ý nghĩa của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
-Phân tích được sự chuyển dịch cơ cấu kinh
tế theo ngành, theo thành phần kinh tế và theo lãnh thổ
-Phân tích bảng số liệu thống kê, biểu
đồ về kinh tế
Trang 215 % tổng số
điểm = 1,5
điểm
3 Địa lí các
ngành kinh tế
a.Vấn đề phát
triển và phân
bố nông
nghiệp
-Trình bày được các đặc điểm chính của nền
NN
-Trình bày được cơ cấu của ngành NN, tình hình phát triển và phân
bố NN
-Trình bày được điều kiện, tình hình phát triển, phân bố ngành thủy sản
-Trình bày được vai trò, tình hình phát triển và phân bố ngành lâm nghiệp
-Phân tích được xu hướng chuyển dịch cơ cấu NN
-Phân tích bảng số liệu thống kê, biểu
đồ ngành nông nghiệp
-Vẽ và phân tích biểu đồ nông-lâm-thuỷ sản
-Chứng minh và giải thích được các đặc điểm chính của nền
NN
- So sánh và giải thích tình hình phát triển ngành thuỷ sản giữa các vùng kinh
tế
45 % tổng số
điểm = 4,5
điểm
Tổng số điểm:
10
Tổng số câu :
4
40 % tổng số điểm = 4,0 điểm
30 % tổng số điểm = 3,0 điểm
15 % tổng số điểm = 1,5 điểm
15 % tổng số
đ iểm = 1,5 điểm
IV CÂU HỎI KIỂM TRA :
Câu 1 (2,0 đ):
Nêu đặc điểm nguồn lao động của nước ta Vì sao việc làm đang là vấn đề gay gắt của nước ta và
hướng giải quyết ?
Câu 2 (2,0 đ):
Phân tích những ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá ở nước ta đối với phát triển kinh tế - xã hội
Câu 3 (3,0 đ):
Chứng minh rằng việc đẩy mạnh sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả góp phần phát huy thế mạnh của nông nghiệp nhiệt đới ở nước ta
Câu 4 (3,0 đ): Cho bảng số liệu về giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản của nước ta:
( Đơn vị: tỷ đồng )
ĐỀ SỐ 01
Trang 3Năm 1995 2000 2005 Nông nghiệp 82.307,1 112.111,7 137.112,0
a) Tính tỷ trọng của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản qua các năm b) Nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông lâm thuỷ sản
( Học sinh được sử dụng Átlat Địa lý Việt Nam )
Câu 1 (2,5 đ):
Phân tích tác động của đặc điểm dân số nước ta đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường
Câu 2 (1,5 đ):
Phân tích những thế mạnh và hạn chế của nguồn lao động của nước ta
Câu 3 (3,0 đ): Thuỷ sản là ngành có nhiều điều kiện để phát triển ở nước ta hiện nay:
a) Hãy trình bày những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển ngành thủy sản
b) Kể tên 5 tỉnh có sản lượng thủy sản đánh bắt lớn nhất nước ta
Câu 4 (3,0 đ): Cho bảng số liệu về sản lượng thịt các loại của nước ta:
( Đơn vị: nghìn tấn )
Năm Tổng số Thịt trâu Thịt bò Thịt lợn Thịt gia cầm
a) Hãy phân tích tình hình phát triển ngành chăn nuôi của nước ta qua các năm
b) Nhận xét về sự thay đổi trong cơ cấu sản lượng thịt các loại của nước ta qua các năm
( Học sinh được sử dụng Átlat Địa lý Việt Nam )
Câu 1 (2,0 đ):
Vì sao nước ta phải thực hiện phân bố lại dân cư cho hợp lý? Nêu một số phương hướng và biện
pháp đã thực hiện trong thời gian qua
Câu 2 (2,0 đ):
Trình bày những biểu hiện và ý nghĩa của sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở nước ta
Câu 3 (3,0 đ):
ĐỀ SỐ 02
ĐỀ SỐ 03
Trang 4Nền nông nghiệp nhiệt đới có những thuận lợi và khó khăn gì? Hãy chứng minh rằng nước ta đang phát triển ngày càng có hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới
Câu 4 (3,0 đ): Cho bảng số liệu về giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản của nước ta:
( Đơn vị: tỷ đồng )
Nông nghiệp 82.307,1 112.111,7 13.7112,0
a) Tính tỷ trọng của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản qua các năm
b) Nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông lâm thuỷ sản
( Học sinh được sử dụng Átlat Địa lý Việt Nam )
V HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM :
Nêu đặc điểm nguồn lao động của nước ta
- Nguồn lao động dồi dào: Năm 2005 dân số hoạt động kinh tế của nước ta là 42,5
triệu người; chiếm 51,2 % tổng số dân
- Chất lượng nguồn lao động ngày càng được nâng cao, nhưng nhìn chung còn có
nhiều hạn chế
- Người lao động cần cù, sáng tạo, có kinh nghiệm sản xuất phong phú
- Mỗi năm TB tăng thêm hơn 1 triệu lao động
0,75 đ
1
(2,0 đ)
Vì sao việc làm đang là vấn đề gay gắt của nước ta và hướng giải quyết ?
* Vấn đề việc làm:
- Mặc dù mỗi năm nước ta có khoảng 1 triệu việc làm mới Tuy nhiên, tình trạng
thất nghiệp, thiếu việc làm vẫn còn gay gắt (năm 2005 tương ứng là 2,1% và 8,1%)
- Tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm có sự khác nhau giữa thành thị và nông
thôn: (năm 2005 tương ứng là : 5,3% ; 1,1% và 4,5% ; 9,3% )
* Hướng giải quyết:
- Phân bố lại dân cư và nguồn lao động
- Thực hiện chính sách dân số
- Thực hiện đa dạng hoá các hoạt động sản xuất ở địa phương
- Đa dạng hoá các loại hình sản xuất
- Mở rộng, đa dạng hoá các loại hình đào tạo
- Tăng cường hợp tác liên kết để thu hút vốn đầu tư
- Đẩy mạnh xuất khẩu lao động
1,25 đ
2 Phân tích những ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá ở nước ta đối với phát
ĐỀ SỐ 01
Trang 5(2,0 đ) triển kinh tế - xã hội
* Tích cực:
- Các đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế xã hội của các địa
phương, các vùng trong nước ( Năm 2005 khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả
nước, 84% GDP công nghiệp xây dựng, 87% GDP dịch vụ và 80% ngân sách nhà
nước)
- Các TP thị xã là các thị trường tiêu thuh sản phẩm hàng hoá lớn và đa dạng Là
nơi sử dụng dông đảo lực lượng lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật Có cơ
sở vật chất kỹ thuật hiện đại Có sức thu hút sự đầu tư Tạo ra động lực cho sự tăng
trưởng và phát triển kinh tế
- Các đô thị có khả năng tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động
* Tiêu cực:
- Quá trình đô thị hoá cũng nảy sinh những hậu quả cần phải khắc phục như: vấn đề
ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự xã hội
1,5 đ
0,5 đ
3
(3,0 đ)
Chứng minh rằng việc đẩy mạnh sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả góp
phần phát huy thế mạnh của nông nghiệp nhiệt đới ở nước ta
* Nước ta có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển cây CN và cây ăn quả:
- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, với lượng nhiệt ẩm cao
- Có nhiều loại đất thích hợp với nhiều loại cây CN
- Nguồn lao động dồi dào, có nhiều kinh nghiệm
- Mạng lưới công nghiệp chế biến ngày càng phát triển
- Nhu cầu của thị trường còn rất lớn
- Luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm
* Việc phát triển cây CN và cây ăn quả đem lại nhiều ý nghĩa to lớn:
- Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến
- Cung cấp các mặt hàng cho xuất khẩu
- Góp phần giải quyết việc làm, phân bố lại dân cư và lao động trên cả nước
- Thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội ở những vùng còn nhiều khó khăn
1,5 đ
1,5 đ
a) Tính tỷ trọng của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản
qua các năm
1,0 đ
4
(3,0 đ)
b) Nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông lâm thuỷ sản
- Cơ cấu giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản của nước ta có sự chuyển dịch theo
hướng tăng tỷ trọng của ngành thuỷ sản, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp và lâm
nghiệp ( dẫn chứng )
- Sự chuyển dịch trên nhìn chung là tích cực, phát huy thế mạnh lớn của nước ta về
việc phát triển ngành thuỷ sản
- Tuy nhiên sự chuyển dịch trên còn chậm, tỷ trọng của ngành nông nghiệp còn khá
cao
- Tỷ trọng của ngành lâm nghiệp thấp và ngày càng giảm, chứng tỏ tài nguyên rừng
của nước ta đã bị suy thoái nghiêm trọng…
2,0 đ
ĐỀ SỐ 02
Trang 6CĐU ĐÂP ÂN ĐIỂM
1
(2,5 đ)
Phđn tích tâc động của đặc điểm dđn số nước ta đối với sự phât triển kinh tế - xê
hội vă môi trường
* Thuận lợi:
- Dđn số đông: tạo nguồn lao động dồi dăo, thị trường tiíu thụ sản phẩm rộng lớn->
Thuận lợi phât triển câc ngănh sản xuất cần nhiều lao động
- Dđn số tăng nhanh, cơ cấu dđn số trẻ: Tạo nguồn lao động dữ trữ dồi dăo, nguồn lao
động bổ sung lớn, tiếp thu nhanh khoa học kỹ thuật
* Khó khăn:
- Đối với phât triển kinh tế:
+ Vấn đề việc lăm luôn lă thâch thức đối với nền kinh tế
+ Chậm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngănh vă lênh thổ
+ Tốc độ tăng dđn số chưa phù hơp với tốc độ tăng trưởng kinh tế
+ Sự phât triển kinh tế chưa đâp ứng với tiíu dùng vă tích luỹ, tạo nín mđu thuẫn giữa cung vă cầu
- Đối với phât triển xê hội:
+ Chất lượng cuộc sống chậm cải thiện
+ GDP/người thấp
+ Vấn đề y tế, văn hoâ, giâo dục gặp nhiều khó khăn
- Đối với tăi nguyín môi trường:
+ Sự suy giảm câc tăi nguyín thiín nhiín
+ Ô nhiễm môi trường
1,0 đ
1,5 đ
2
(1,5 đ)
Phđn tích những thế mạnh vă hạn chế của nguồn lao động của nước ta
* Thế mạnh:
- Số lượng:
+ Năm 2005 dđn số hoạt động kinh tế của nước ta lă 42,5 triệu người; chiếm 51,2
% tổng số dđn
+ Mỗi năm TB tăng thím hơn 1 triệu lao động
- Chất lượng:
+ Người lao động cần cù, sâng tạo, có kinh nghiệm sản xuất phong phú gắn với truyền thống của dđn tộc được tích luỹ qua nhiều thế hệ
+ Chất lượng lao động ngăy căng được nđng lín, nhờ những thănh tựu trong phât triển văn hoâ, giâo dục vă y tế
* Hạn chế:
- Lao động nhìn chung còn thiếu tâc phong công nghiệp, kỷ luật lao động chưa cao
- Lực lượng lao động có trình độ cao vẫn còn ít…
- Lao động phđn bố không đều cả về số lượng vă chất lượng…
1,0 đ
0,5 đ
a) Những thuận lợi vă khó khăn trong việc phât triển ngănh thủy sản
3
(3,0 đ)
Ñieău kieôn töï nhieđn Ñieău kieôn xaõ hoôi
Thuaôn lôïi Khoù khaín Thuaôn lôïi Khoù khaín
- Coù bôø bieơn daøi,
vuøng ñaịc quyeăn
kinh teâ roông
- Nguoăn lôïi hại sạn
khaù phong phu.ù
- Coù 4 ngö tröôøng
lôùn
- Thieđn tai, baõo lút thöôøng xuyeđn
- Moôt soẫ vuøng ven bieơn mođi tröôøng bò suy thoaùi
- Nhađn dađn coù nhieău kinh nghieôm vaø truyeăn thoâng ñaùnh baĩt nuođi troăng thụy sạn
- Phöông tieôn taøu thuyeăn, caùc ngö cú
- Phöông tieôn ñaùnh baĩt coøn chaôm ñoơi môùi
- Heô thoâng caùc cạng caù coøn chöùa ñaùp öùng yeđu caău
- Cođng nghieôp cheâ
2,0 đ
Trang 7- Dọc bờ biển có
nhiều vũng, vịnh,
đầm, phá
- Có nhiều sông,
suối, kênh rách, ao
hồ
trang bị ngày càng tốt
- Dich vụ và chế biến thủy sản được mở rộng
- Thị trường tiêu thụ rộng lớn
- Chính sách khuyến ngư của Nhà nước
biến còn hạn chế…
b) Kể tên 5 tỉnh cĩ sản lượng thủy sản đánh bắt lớn nhất nước ta:
Kiên Giang, Cà Mau, Bình Thuận, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Định hoặc Quảng Ngãi
(nếu học sinh liệt kê được 4 tỉnh chỉ được 0,5đ )
1,0 đ
a) Hãy phân tích tình hình phát triển ngành chăn nuơi của nước ta qua các năm
- Tổng sản lượng thịt các loại năm 2005 gấp 2 lần năm 1996 và gấp hơn 1,5 lần năm
2000 Càng về sau sản lượng thịt càng tăng nhanh
- Trong các loại thịt, tăng nhanh nhất là thịt lợn ( 2,1 lần ) , thịt bị ( 2 lần ), tiếp đến
là thịt gia cầm ( 1,5 lần ) và cuối cùng là thịt trâu ( 1,2 lần )
- Nếu như thịt lợn và thịt bị tăng khá ổn định, thì sản lượng thịt trâu và thịt gia cầm
tăng khơng đều
0,75 đ
b) Nhận xét về sự thay đổi trong cơ cấu sản lượng thịt các loại của nước ta qua
các năm
* Xử lý số liệu:
Cơ cấu sản lượng thịt các loại của nước ta giai đoạn 1996-2005 ( đơn vị % )
Năm Tổng số Thịt trâu Thịt bị Thịt lợn Thịt gia cầm
1,25 đ
4
(3,0 đ)
* Nhận xét:
- Từ 1996 đến 2005: Thịt lợn chiếm tỷ trọng lớn nhất và cĩ xu hướng tăng lên ( từ
76,4% lên 81,4 % )
- Thịt bị cĩ tỷ trọng thấp và khá ổn định
- Tỷ trọng của thịt trâu nhỏ và ngày càng giảm
- Tỷ trọng của gia cầm chỉ đứng sau thịt lợn, nhưng lại diễn biến khơng ổn định…
1,0 đ
ĐỀ SỐ 03
Trang 8CÂU ĐÁP ÁN ĐIỂM
* Nước ta phải thực hiện phân bố lại dân cư cho hợp lý là do :
- Mật độ dân số TB ở nước ta là 254 người/km2 ( 2006 ) nhưng phân bố chưa hợp lý
giữa các vùng:
+ Phân bố dân cư chưa hợp lý giữa ĐB và TDMN: Ở ĐB mật độ dân số cao
(chiếm 75 % dân số ) Còn ở TDMN thì mật độ dân số thấp hơn nhiều, nhưng đây là
vùng tập trung nhiều TNTN
+ Ngay trong một vùng dân cư cũng có sự phân bố không hợp lý
+ Phân bố dân cư chưa hợp lý giữa thành thị và nông thôn: tỷ lệ dân nông thôn là
73,1 % năm 2006
1,0 đ
1
(2,0 đ)
* Một số phương hướng và biện pháp đã thực hiện trong thời gian qua:
- Tiếp tục thực hiện các giải pháp kiềm chế tốc độ tăng dân số
- Xây dựng quy hoạch định cư và chính sách di cư thích hợp
- Đưa xuất khẩu lao động thành một chương trình lớn
- Đẩy mạnh phát triển công nghiệp ở TDMN
1,0 đ
2
(2,0 đ)
Trình bày những biểu hiện và ý nghĩa của sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
ở nước ta
* Biểu hiện:
- Xu hướng chung: Giảm tỷ trọng khu vực I, tăng tỷ trọng khu vực II và III Tuy
nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm
- Sự chuyển dịch trong nội bộ từng ngành:
+ Khu vực I: Giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành thuỷ sản
+ Khu vực II: Giảm tỷ trọng ngành công nghiệp khai thác, tăng tỷ trọng ngành
công nghiệp chế biến
+ Khu vực III: Đẩy mạnh các hoạt động của ngành viễn thông, tư vấn đầu tư,
chuyển giao công nghệ
* Ý nghĩa:
- Xu hướng chuyển dịch như trên là tích cực, đúng hướng, phù hợp với yêu cầu
chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá- hiện đại hoá trong điều
kiện nước ta hiện nay
1,5 đ
0,5 đ
Nền nông nghiệp nhiệt đới có những thuận lợi và khó khăn gì?
* Thuận lợi:
- Chế độ nhiệt ẩm phong phú cho phép cây trồng vật nuôi phát triển quanh năm
- Có thể áp dụng các phương thức canh tác như xen canh, tăng canh, gối vụ
- Có nhiều sản phẩm nông nghiệp có giá trị xuất khẩu
- Có thể đang dạng hoá cơ cấu cây trồng, vật nuôi
* Khó khăn:
- Tính bấp bênh của nền nông nghiệp nhiệt đới
- Tính mùa vụ khắt khe trong sản xuất nông nghiệp
- Các tai biến thiên nhiên thường xuyên xảy ra
- Các dịch bệnh đối với cây trồng và vật nuôi
1,5 đ
3
(3,0 đ)
Hãy chứng minh rằng nước ta đang phát triển ngày càng có hiệu quả nền nông
nghiệp nhiệt đới
- Các tập đoàn cây con được phân bố phù hợp hơn với các vùng sinh thái nông
nghiệp
- Cơ cấu mùa vụ có những thay đổi quan trọng…
1,5 đ
Trang 9- Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn, nhờ đảy mạnh hoạt động vận tải, áp dụng
công nghiệp chế biến và bảo quản nông sản
- Đẩy mạnh sản xuất nông sản xuất khẩu…
a) Tính tỷ trọng của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản
qua các năm
1,0 đ
4
(3,0 đ)
b) Nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông lâm thuỷ sản
- Cơ cấu giá trị sản xuất nông lâm thuỷ sản của nước ta có sự chuyển dịch theo
hướng tăng tỷ trọng của ngành thuỷ sản, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp và lâm
nghiệp ( dẫn chứng )
- Sự chuyển dịch trên nhìn chung là tích cực, phát huy thế mạnh lớn của nước ta về
việc phát triển ngành thuỷ sản
- Tuy nhiên sự chuyển dịch trên còn chậm, tỷ trọng của ngành nông nghiệp còn khá
cao
- Tỷ trọng của ngành lâm nghiệp thấp và ngày càng giảm, chứng tỏ tài nguyên
rừng của nước ta đã bị suy thoái nghiêm trọng…
2,0 đ
============================= Hết ===========================
GIÁO VIÊN : NGÔ QUANG TUẤN