Lạm phát cao, biến động liên tục đã làm gia tăng chi phí sản xuất, giảm lợinhuận; làm cho các kế hoạch đầu tư trung và dài hạn trở nên rủi ro hơn và không dựtính được một cách chắc chắn.
Trang 1MỤC LỤC
Lời mở đầu 2
I, Thực trạng lạm phát ở Việt Nam năm 2010-2011 và quý I năm 2012 3
1 Diễn biến lạm phát năm 2010 3
2 Diễn biến lạm phát năm 2011 5
3 Tình hình lạm phát quý I năm 2012 8
II, Nguyên nhân dẫn đến lạm phát tại Việt Nam 10
III, Những biện pháp chủ yếu kiềm chế lạm phát ở Việt Nam 12
III, Một số dự báo về tình hình lạm phát ở Việt Nam năm 2012 18
Kết luận 22
Trang 2Lạm phát cao và bất ổn kinh tế vĩ mô là bất lợi lớn đối với khuyến khích và thuhút đầu tư; làm cho môi trường kinh doanh ở nước ta kém cạnh tranh hơn so với cácnước khác Lạm phát cao, biến động liên tục đã làm gia tăng chi phí sản xuất, giảm lợinhuận; làm cho các kế hoạch đầu tư trung và dài hạn trở nên rủi ro hơn và không dựtính được một cách chắc chắn Hệ quả là, các doanh nghiệp nói chung không nhữngphải cắt giảm đầu tư phát triển, mà có thể phải cắt giảm cả quy mô sản xuất hiện hành
để đối phó với lạm phát cao
Thực tế cho thấy, lượng vốn FDI đăng ký bốn tháng đầu năm 2010 chỉ bằng52% của cùng kỳ năm 2009 Lần đầu tiên trong hơn 10 năm qua, số doanh nghiệpđăng ký mới và số vốn đăng ký đã giảm xuống, chỉ bằng khoảng 75% của cùng kỳnăm 2009 Điều tra của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu cũng cho thấy chỉ số lạc quankinh doanh của các doanh nghiệp thành viên ở Việt Nam trong quý I/2011 đã giảmđáng kể Lạm phát cao (nhưng tiền lương và thu nhập bằng tiền khác của người laođộng không tăng lên tương ứng) đã làm cho thu nhập thực tế của họ giảm xuống Ví
dụ, trong hai năm qua, lạm phát đã làm cho thu nhập thực tế của người lao động mấthơn 20%; từ đó, đời sống của đa số dân cư đã trở nên khó khăn hơn nhiều so với trướcđây Lạm phát cao làm giảm giá trị thực của đồng tiền nội tệ, làm xói mòn giá trị sốtiền tiết kiệm của dân chúng; làm giảm lòng tin và mức độ ưa chuộng của người dântrong việc nắm giữ và sử dụng đồng nội tệ Điều đó vừa gây áp lực thêm đối với lạmphát, bất ổn kinh tế vĩ mô trước mắt, vừa làm xói mòn nền tảng phát triển lâu dài trong
Trang 3I, Thực trạng lạm phát ở Việt Nam năm 2010-2011 và quý I năm 2012.
1 Diễn biến lạm phát năm 2010
Theo tin từ Tổng cục thống kê, chỉ số tiêu dùng (CPI) tháng 12/2010 của cả nước tăng 1,98%, qua đó đẩy mức lạm phát năm của cả nước 2010 lên 11,75%
so với năm 2009 Con số này vượt gần 5% so với chỉ tiêu được Quốc hội đề ra hồi đầu năm (khoảng 8%).
Mặc dù năm 2010, bội chi ngân sách đã được kéo xuống còn dưới 6%, nhưng nếutính cả huy động trái phiếu, thì tỷ lệ vẫn còn ở mức 7% Đó là mức rất cao, khôngnhững là một trong những nguyên nhân của lạm phát cao, mà còn làm gia tăng nợ nần
Nhập siêu năm 2010, so với năm trước và so với kế hoạch năm, đã giảm vàthấp hơn cả về kim ngạch tuyệt đối cũng như tỷ lệ nhập siêu so với xuất khẩu, nhưngnhập siêu liên tục, kéo dài và ở mức khá cao (năm 2007 là 14,2 tỷ USD, năm 2008 là18,0 tỷ USD, năm 2009 gần 12,9 tỷ USD, năm 2010 khoảng 12 tỷ USD) Điều này đãtác động tiêu cực tới cán cân thanh toán, dự trữ ngoại hối và tạo sức ép lên tỷ giá GiáUSD trên thế giới giảm, nhưng ở trong nước vẫn tăng (năm 2008 tăng 6,31%, năm
2009 tăng 10,7%, 11 tháng năm 2010 tăng 6,63%), làm tăng mạnh gánh nặng lạm phát
…
Nếu tính bình quân theo từng tháng (cách tính mới của Tổng cục thống kê), chỉ
số lạm phát năm 2010 tăng 9,19% so với năm 2009
Trang 4Diễn biến giá tiêu dùng trong năm 2010 (số liệu từ Tổng cục Thống
kê)
Trong tháng 12/2010, mức tăng giá tiêu dùng (CPI) của cả nước là 1,98%, cũng
là mức tăng cao nhất trong năm Đóng góp chủ yếu vào con số này là mức tăng giá ởkhu vực hàng ăn và dịch vụ ăn uống, tăng 3,31% (riêng lương thực tăng tới 4,67%).Cũng trong tháng này, giá nhà ở và vật liệu xây dựng cũng tăng mạnh tới 2,53%
Tuy nhiên, tính chung trong cả năm 2010, giáo dục mới là nhóm tăng giá mạnhnhất trong rổ hàng hóa tính CPI (gần 20%) Tiếp đó là hàng ăn (16,18%) và nhà ở -vật liệu xây dựng (15,74%) Bưu chính viễn thông là nhóm duy nhất giảm giá với mứcgiảm gần 6% trong năm 2010
Về các địa phương, việc Hà Nội và TP HCM có mức tăng giá (lần lượt là1,83% và 1,61%) thấp hơn so với trung bình cả nước trong tháng 12 là một diễn biếnkhá bất ngờ Trong khi đó, những địa phương có mức trượt giá mạnh trong tháng(khoảng 2%) là Thái Nguyên, Hải Phòng và Gia Lai
Trong tháng 12, giá vàng và đôla Mỹ không leo thang mạnh như những thángtrước (lần lượt tăng 5,43% và 2,86%) Tuy nhiên, tính chung trong cả năm 2010, giávàng đã tăng tới 30% trong khi mức tăng của đôla Mỹ là xấp xỉ 10%
Trang 5Trong năm 2010, chỉ số giá vàng tăng 36,72%, chỉ giá USD tăng 7,63%.
Về CPI của các vùng miền, đáng chú ý là chỉ số CPI khu vực nông thôn tháng 12tăng 2,04%; cao hơn 1,87% của khu vực thành thị
2 Diễn biến lạm phát năm 2011
Thống kê mới nhất cho hay tỷ lệ lạm phát cả năm 2011 lên tới 18,58%, với chỉ
số giá cả các mặt hàng lương thực thực phẩm, nhà ở, giáo dục và giao thông tăng mạnh nhất.
Tổng cục Thống kê hôm 23/12 cho hay giá lương thực thực phẩm tăng 22,8%, giánhà ở 19,7% trong khi các chỉ số giá giao thông và giáo dục tăng 16% và 23%
(Nguồn: tổng cục thống kê)
Diễn biến lạm phát năm 2011 khá phức tạp, thể hiện ở việc tăng cao nhữngtháng đầu năm và giảm dần từ quý II Trong 4 tháng cuối năm, lạm phát có dấu hiệugiảm tốc, chỉ tăng dưới 1% mỗi tháng
Theo thông lệ, hàng năm mức tăng giá tiêu dùng (CPI) thường đạt đỉnh vàonhững tháng trước hoặc ngay sau Tết Nguyên Đán, và hạ dần vào cuối quý 1 cho đến
Trang 6hết quý 2 và 3 Tuy nhiên, CPI trong 5 tháng đầu năm 2011 tăng liên tục với tốc độcao dần một cách đáng ngại, với đỉnh chưa được xác lập rõ ràng, trong đó riêng tháng3/2011 tăng vọt tới 2,17%, tức cao hơn tốc độ tăng 2,09% của tháng 2/2011 và mứctăng 1,74% của tháng 1/2011) Đây cũng là mức cao nhất so với tốc độ tăng của 32tháng trước đó (tính từ tháng 6.2008) và còn là mức cao thứ 2 so với tốc độ tăng CPItháng 3 hàng năm trong vòng 20 năm qua (chỉ sau tháng 3.2008) Vì vậy, CPI tháng3.2011 so với tháng 12.2010 đã tăng 6,12%, nghĩa là bằng 87,4% chỉ tiêu lạm phát 7%
đề ra cho cả năm; nếu so với tháng 3.2010, CPI đã tăng 13,89%; còn tính bình quân 3tháng năm 2011 so với cùng kỳ năm trước (còn gọi là mặt bằng giá) thì CPI đã tăng12,79%
Chỉ số CPI tháng 3 /2011 tiếp tục tăng cao với tốc độ khác nhau giữa các nhómhàng hóa, dịch vụ Mức tăng cao nhất thuộc về các nhóm hàng lương thực, thựcphẩm; và xu hướng tăng giá đang lan tỏa rộng khắp các lĩnh vực và nhóm hàng, trừhàng điện tử, như máy tính, điện thoại và một số hàng CNTT khác
Xu hướng giảm tốc CPI đã bộc lộ từ đầu tháng 4 và tô đậm hơn trong tháng 5
và 6/2011, với các mức tương ứng lần lượt là 3,32%, 2,21 và 1,09%
Tuy nhiên, tháng 7/2011 có sự đảo chiều lạm phát với mức tăng CPI so thángtrước tới 1,32% do gắn với sự tăng mua vét thực phẩm của thương gia nước ngoài vàbất lợi của thời tiết, khiến mất cân đối cung-cầu, khan hiếm và tăng giá thực phẩm độtngột
Tháng 8, CPI đã có sự cải thiện trở lại, với mức tăng chỉ còn 0.93% so vớitháng trước
Với đà tăng đó, việc duy trì được được tốc độ tăng CPI năm 2011 ở mức 18% so với tháng 12/2010 như mục tiêu đề ra(dù đã điều chỉnh lần 2 so với kế hoạch7% đầu năm) là rất khó, nếu không nói là không thể (tính chung CPI 8 tháng đầu năm
17-so tháng 12/2010 đã tăng tới gần 16% và tăng trên 23% 17-so cùng kỳ năm trước); 17-songcần nhấn mạnh rằng, sốt giá đột ngột và khan hiếm hàng hóa sẽ khó có cơ hội xẩy ratrong giả định không có những đột biến về thiên tai và chính sách quản lý vĩ mô, cũng
Trang 7như những khủng hoảng mạnh trên thị trường tài chính-tiền tệ trong nước và quốctế…
Diễn biến lạm phát của Việt Nam từ 2000-T8/2011
(% so với tháng 12 năm trước)
Nguồn: Wikipedia
Trong 4 tháng cuối năm, lạm phát có dấu hiệu giảm tốc, chỉ tăng dưới 1% mỗitháng, nhưng lạm phát tháng 12 lại có dấu hiệu nhích lên so với 2 tháng trước đó Cụthể, lạm phát tháng 10 và tháng 11 chỉ tăng 0,36% và 0,39% nhưng lạm phát tháng 12tăng 0,53%.Ngày 23/12/2011, cơ quan thống kê Việt Nam công bố số liệu sơ bộ vềtình hình kinh tế trong tháng 12 Theo đó, lạm phát vẫn ở mức 18,13%, có giảm so vớitháng 11 Nhưng giá lương thực, thực phẩm đã tăng 24,8%
Theo cơ quan thống kê Việt Nam lạm phát trong tháng 12/2011 ở mức 18,13%thay vì 19,83% như hồi tháng 11 và 21,59% của tháng 10 Riêng giá lương thực, thựcphẩm đã tăng 24,8%
Như vậy, chính phủ Việt Nam đã không thực hiện được mục tiêu đề ra là kéolạm phát xuống dưới mức 15%
Trang 8Đáng lưu ý là lạm phát tháng 12 chưa phản ánh hiện tượng tăng giá điện, trần
vé máy bay vì thời điểm tăng giá 2 mặt hàng này diễn ra sau ngày chốt số liệu lấy CPI
Tỷ lệ lạm phát tháng 12 tăng 18,13% so với cùng kỳ năm ngoái.Diễn biến phức tạp của lạm phát đang tác động đến đời sống thường ngày của ngườidân, đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, cũng như gây khó khănđối với kinh tế vĩ mô Đây cũng là một vấn đề trọng tâm mà Chính phủ đang tâmtrung theo dõi, nghiên cứu để tiếp tục thực hiện các giải pháp điều hành
Lạm phát tháng 2 cả nước 1,37%
Biến động mạnh mẽ trong thời gian vừa qua, giá vàng ấn định mức tăng 3,27%trong tháng 2 trong khi chỉ số giá USD giảm 0,41% Thống đốc Nguyễn Văn Bìnhcũng đã từng cho biết, trong năm 2012 này, tỷ giá USD/VND sẽ giao động không quá3%
Tổng cục Thống kê vừa công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cả nước tháng2/2012 Theo đó, trong tháng này, CPI cả nước đã tăng 1,37% so tháng 1 và tăng2,38% so tháng 12/2011
Trang 9Lũy kế 2 tháng đầu năm 2012, CPI đã tăng 16,85% so cùng kỳ năm 2011 Nhưvậy, sau 6 tháng kiểm soát CPI trong vòng 1% thì đây là tháng đầu tiên CPI cả nướctăng cao đáng kể tính từ tháng 8/2011.
Do kỳ tính CPI rơi vào tháng Tết, do đó, diễn biến giá thực phẩm, hàng tiêudùng Tết ảnh hưởng khá lớn đến lạm phát tháng này Cụ thể, giá cả nhóm hàng ăn vàdịch vụ ăn uống tăng mạnh, tăng 2,11% so tháng 1 và tăng 3,14% so tháng 12/2011.Đáng lưu ý là chỉ số giá hàng lương thực giảm 0,41% so tháng trước và giảm 0,55%
so tháng 12/2011 Sở dĩ giá lương thực đi xuống là do nguồn cung trong nước dồi dàocũng như việc xuất khẩu sang thị trường các nước trong thời gian vừa qua có hạn chế.Nhóm thực phẩm và ăn uống ngoài gia đình tăng giá mạnh, với mức tăng lần lượt là2,73% và 2,82%
Thời gian Tết cũng khiến các mặt hàng đồ uống và thuốc lá lên giá, tăng0,86%, giao thông tăng 0,23%, văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,52%
Giai đoạn cuối và đầu năm Âm lịch, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ các dự án,giá cả ở nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng cũng tăng nhanh, tới 2,47% so tháng trước,trong khi nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình cũng tăng giá 0,41%
Tổng cục Thống kê vừa công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2012 với mức tăng0,16% so với tháng trước, thấp nhất trong so sánh với 20 tháng qua và với cùng kỳ 3năm gần đây Diễn biến này cũng phá vỡ xu hướng gia tốc của 4 tháng trước đó Ở cácchỉ tiêu quan trọng khác, tình hình cũng có dấu hiệu khả quan hơn So với cùng kỳ,CPI tháng này chỉ còn tăng 14,15%, chốt lại 7 tháng liên tiếp hạ nhiệt Đây cũng làmức tăng thấp nhất của chỉ số này kể từ tháng 4/2011 đến nay
Qua quý 1 với chỉ số giá tiêu dùng chỉ tăng 2,55%, đo bằng CPI tháng này so với cuốinăm trước, cho thấy triển vọng giữ lạm phát cả năm ở một con số đã tiến được bướcđầu tiên
II, Nguyên nhân dẫn đến lạm phát tại Việt Nam
Trang 10“tổng cung” bị hạn chế do chưa tăng việc sản xuất kịp so với “tổng cầu”.Đồng thờivới đó, Nhà nước quá chú trọng đến việc hạn chế nhập khẩu cũng như là hạn chế việctiêu dùng các hàng hóa “sa sỉ”, nên đã tăng mức thuế suất đối với các mặt hàng đó,cùng với việc điều chỉnh mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, điều này phầnnào cũng góp phần là nguyên nhân của lạm phát, “khi vượt một điểm nào đó, chínhviệc đánh thuế là nguyên nhân của lạm phát” (Keynes).
2.Sự tồn tại của quyền lực độc quyền trong nền kinh tế Việt Nam.
- Giá cả của các loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu từ thực phẩm(gạo,nước) cho đếnnăng lượng(xăng,dầu) thực tế không do thị trường quyết định mà do “bàn tay hữuhình” của Nhà nước điều khiển.Giá cả các mặt hàng này Các công ty nhà nước đệtrình mức giá đối với hàng hóa, dịch vụ do mình quản lý, sau đó là có sự phê duyệtcủa Chính phủ về mức giá đó Điều này đã dẫn đến sự cứng nhắc, “phi thị trường” vềgiá cả trong một nền kinh tế thị trường Giá cả hàng hóa, dịch vụ không thay đổi kịptheo biểu đồ “cung- cầu” của thị trường, như trường gạo và xăng dầu trong nhữngtháng vừa qua, khi giá đã được đẩy lên cao thì khó mà được đưa trở lại khi biến độnggiá đã giảm xuống Nền kinh tế bất ổn kéo theo lạm phát Hơn thế nữa, khi giá cả cácmặt hàng thiết yếu này tăng, nhất là xăng dầu, thì sẽ đẩy chi phí sản xuất của các mặthàng liên quan tăng lên, đương nhiên là giá thành sản phẩm của chúng cũng sẽ phảităng theo Từ đây, sẽ không tránh khỏi chỉ số CPI cũng tăng theo,lạm phát biểu thịbằng CPI
3.Sự thiếu niềm tin của người dân vào sự quản lý của Nhà nước.
Các vụ án tham nhũng lớn, các dự án do nhà nước đầu tư hàng ngàn tỉ đồng mộtcách kém hiệu quả và lãng phí được đưa ra công luận và báo chí, như: Vụ PMU 18, vụđất Đồ Sơn xảy ra vào thời kì lạm phát làm mất lòng tin của nhân nhân vào nhà nước
Họ nghĩ rằng hàng ngàn tỉ đồng đóng thuế nếu đã không thực sự được đầu tư vào mởrộng sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng thì sẽ được dùng làm cho việc tiêu dùng củamột số nhóm người có quyền, và một lượng tiền đồng rất lớn lại đổ vào thị trường,làm cho đồng tiền giảm giá Khi người dân đã không thực sự có niềm tin vào sự quản
lý của nhà nước ,sợ giá hàng lại tăng, nên sẽ mua tích lũy, nhiều người dân làm nhưvậy nên “cầu” sẽ tăng theo và giá hàng hóa hay dịch vụ cũng sẽ tăng theo
Trang 114.Hậu quả của bất ổn nền kinh tế giai đoạn 2007-2010
Tăng trưởng tín dụng luôn ở mức cao
- Tốc độ tăng trưởng tín dụng đạt mức trung binh 25-30%
- Chính phủ cho vay thực hiện gói kích cầu đưa tiền vào lưu thông:
VD: năm 2009 Chính phủ thực hiện gói kích cầu trị giá gần 08 tỷ USD để đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ trên thế giới
- Đầu tư toàn xã hội cao trên 40% GDP giai đoạn này trong khi tăng trưởng GDPgiai đoạn này lại chỉ ở mức 6-7%
Tình trạng đầu tư công dàn trải và thiếu hiệu quả
-Đầu tư công của Việt Nam khoảng 17-20%,trong khi các nước trong khu vực chỉ
dưới 5%
- Đầu tư kém hiệu quả dẫn đến thua lỗ(Vinashin,công ty cho thuê tài chínhVFII), hệ số ICOR (đo số đơn vị đầu tư tính theo % GDP để tạo ra 1 đơn vị GDP) là7,8 cao hơn trung bình các nền kinh tế là 5,2
5.Năng suất lao động thấp:
_ Năng suất lao động xã hội của Việt Nam năm 2010 đạt 40,3 triệu đồng/người, chỉtương đương với 2.067 USD, thấp xa so với các con số tương ứng của một số nước(năm 2008 của Nhật Bản 73.824 USD, Brunei 72.500 USD, Singapore 62.724 USD,Hàn Quốc 38.235 USD )
6.Tình trạng vàng hóa và Đô la hóa khá cao, tác động tiêu cực đối với lạm phát
Trang 12- Hút vào đây một lượng vốn lớn của xã hội mà không được đầu tư trực tiếp cho sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm để cân đối với tiền.
- Vàng và USD trở thành phương tiện thanh toán, làm cho tổng phương tiệnthanh toán tăng lên
- Giá vàng trong nước biến động nhiều lần cao hơn giá vàng thế giới, tác độngtới nhập lậu, kéo tỷ giá biến động theo
- Tỷ giá tăng tuy khuyến khích xuất khẩu, nhưng lại làm khuyếch đại lạm phát ởtrong nước và đây là yếu tố lạm cho lạm phát của Việt Nam cao hơn lạm phát củathế giới; làm tăng nợ quốc gia khi tính bằng VND
7.Giá cả thế giới tăng là một trong những yếu tố quan trọng tác động đối với lạm phát ở trong nước .
- Tỷ lệ xuất, nhập khẩu/GDP của Việt Nam đã tăng nhanh và hiện ở mức khácao ( năm 2010 đạt 154,4%, khả năng năm 2011 sẽ còn cao hơn)-tức là có độ mởkhá cao, đứng thứ 5 thế giới-nên biến động giá cả trên thế giới sẽ tác động nhiều đếnbiến động giá ở Việt Nam hơn các nước khác
- Giá thế giới tăng sẽ làm cho chi phí đẩy ở trong nước tính bằng VND tăngkép: vừa tăng do đơn giá tính bằng USD tăng, vừa tăng do tính bằng VND tăng
- Giá vàng, giá bất động sản tăng cao đầu năm 2010 cũng đã hút một lượng tiềnlớn vào đây, nên CPI cũng tăng chậm lại Từ cuối 2010, chứng khoán và bất động sảnđều giảm, góp phần làm cho sức ép tăng giá tiêu dùng cao lên
III, Những biện pháp chủ yếu kiềm chế lạm phát ở Việt Nam
Để kiềm chế lạm phát và ổn định vĩ mô, Chính phủ đã thống nhất chỉ đạo thực hiện quyết liệt và đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau đây: