THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM

THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM

THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM

Lớp: TCDN đêm 2 – K16

Nhóm 4:

1. Vũ Quốc Anh Thư

2. Đào Thị Diệu Thúy

3. Nguyễn Bảo Thanh Vân

4. Đào Nguyên Tuyết Lan

5. Nguyễn Thị Thúy Hằng

6. Nguyễn Thị Hương Linh

7. Trần Thị Thanh Giang

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

I. QT hình thành và phát triển TT Trái phiếu VN

II. Tổng quan và cơ cấu thị trường Trái phiếu VN

III. Thực trạng Thị trường Trái phiếu Việt Nam

IV. Một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu qủa cho

thị trường Trái phiếu Việt Nam

I - QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

• Tháng 3/1991, Bộ Tài chính quyết định phát hành các loại tín phiếu và trái phiếu kho bạc để huy động vốn cho Ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát triển Đây là thời điểm đánh dấu sự ra đời của thị trường Trái phiếu Chính phủ.

• Sau khi Chính phủ ban hành nghị định 120/CP ngày 17/9/1994 về phát hành cổ phiếu, trái phiếu của doanh nghiệp nhà nước, thị trường trái phiếu

DN bắt đầu manh nha hình thành

• Tuy nhiên, phải đến năm 1996, thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới có những bước đột phá

I - QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN

 Giai đoạn 1991 – 1994 :

• Phát hành trực tiếp qua hệ thống kho bạc nhà

nước dưới các hình thức : tín phiếu KB ngắn hạn 3-6 tháng; Trái phiếu KB trung hạn 1-3 năm.

• Nguồn vốn huy động từ các tín phiếu, trái phiếu

chủ yếu được sử dụng để bù đắp bội chi NSNN.

I - QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN (tt)

 Giai đoạn 1995 – 1999 :

• Thị trường trái phiếu CP có một bước phát triển

đáng kể nhờ sự ra đời thị trường đấu thầu tín phiếu kho bạc qua sở giao dịch NHNN với các thành viên tham gia là các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính tín dụng

• Tuy nhiên trong giai đoạn này, lãi suất trúng

thầu luôn thấp hơn lãi suất cho vay của NHTM Việc tham gia đấu thầu trái phiếu chỉ là một giải pháp linh động của các NH khi ứ đọng vốn

I - QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN (tt)

Giai đoạn từ 2000 – 2006 :

• Thị trường trái phiếu CP đã bước sang một thời kỳ phát

triển mạnh mẽ sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 01/2000/CP đổi mới cơ chế phát hành trái phiếu Chính phủ

• Theo đó các hình thức phát hành trái phiếu mới đã bắt đầu

vận hành: đấu thầu qua TT GDCK (TT GDCK TP.HCM ra đời), bảo lãnh phát hành và thí điểm bán trái phiếu theo giá chiết khấu

• Trong giai đoạn này TTTP Việt Nam đã có những khởi

sắc Tuy nhiên vẫn được đánh giá là TT còn rất non trẻ,

hàng hoá chủ yếu là Trái phiếu của CP

• Tổng giá trị trái phiếu phát hành khoảng 70.000-80.000 tỷ

đồng, trong đó 80% là trái phiếu do Chính phủ phát hành.

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

I. QT hình thành và phát triển TT Trái phiếu VN

II. Tổng quan và cơ cấu thị trường Trái phiếu VN

III. Thực trạng Thị trường Trái phiếu Việt Nam

IV. Một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu qủa cho

thị trường Trái phiếu Việt Nam

II - CƠ CẤU TTTP VIỆT NAM

Hình 2.2.1: Cơ cấu thị trường vốn Việt Nam

II - CƠ CẤU TTTP VIỆT NAM (tt)

Hình 2.2.2: Cơ cấu phát hành trái phiếu

II - CƠ CẤU TTTP VIỆT NAM (tt)

 Bối cảnh quốc tế:

Hình 2.1.1: Thị trường tài chính ở Đông Á

 Thị trường trái phiếu Việt Nam còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 8-9% GDP

 Thị trường trái phiếu quốc tế, Mỹ, Nhật Bản và

II - TỔNG QUAN VỀ TTTP VN

 Thị trường Trái phiếu ở VN bao gồm: tín phiếu kho bạc, trái phiếu CP, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp (bao gồm cả trái phiếu ngân hàng thương mại), chứng chỉ tiền gửi

và các chứng khoán nợ có giá trị khác

 Đây là một thị trường đang phát triển thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư và tổ chức tài chính nước ngoài.

 Vào cuối 2006, có khoảng 375 loại Trái phiếu CP

và Trái phiếu DN được niêm yết trên thị trường chứng khoán, với tổng mệnh giá khoảng 5 tỉ

 Các giao dịch Trái phiếu CP chiếm tỷ lệ chủ yếu của toàn thị trường

 Dư nợ trái phiếu còn rất thấp (khoảng 7% GDP)

so với các thị trường trong khu vực (Trung Quốc 21%, Thái Lan 33%, Malaysia 62%)

 Chủ thể phát hành không đa dạng, chưa có hệ thống các nhà tạo lập thị trường và hệ thống giao dịch, thanh toán còn nhiều hạn chế

 Trái phiếu CP chứng tỏ được tầm quan trọng với

tư cách là một nguồn vốn đầu tư.

II - TỔNG QUAN VỀ TTTP VN (tt)

II - TỔNG QUAN VỀ TTTP VN (tt)

 Trong 3 loại trái phiếu hiện đã được phát hành

và mua bán tại Việt Nam, bao gồm:

• Trái phiếu CP và tín phiếu kho bạc

• Trái phiếu chính quyền địa phương

• Trái phiếu doanh nghiệp

Khối lượng Trái phiếu CP chiếm ưu thế trên thị trường với 81% thị phần,trong khi đó trái phiếu địa phương là 10%, và Trái phiếu DN 9%

 Trong 5 năm giai đoạn 2006-2010, GDP được kỳ vọng tăng trưởng ở mức 8% - 8,5%, tổng vốn đầu tư cần thiết được ước tính là 2.675.000 tỉ đồng, tương đương 39,9% GDP

 Do đó, nhu cầu vốn qua phát hành trái phiếu được ước tính là 187.250 tỉ đồng Trong đó, trái phiếu chính phủ sẽ chiếm thị phần lớn nhất cả

về khối lượng và giá trị.

II - TỔNG QUAN VỀ TTTP VN (tt)

Biến động lãi suất trái phiếu CP

 Tình hình biến động lãi suất TPCP kỳ hạn 5 năm

Tổng khối lượng TPCP đã phát hành trong năm 2007 (bao gồm TPCP do VDB phát hành): gần 25.000 tỷ đồng

Nhận xét chung:

 Có thể nói, thị trường Trái phiếu VN được cho

là vẫn còn trong giai đoạn đầu của sự phát triển, trong đó Trái phiếu CP là một tiềm năng lớn

 Trái phiếu CP VN hiện nay được coi là hấp dẫn các nhà đầu tư trong nước và quốc tế cả về lãi suất và độ an toàn

 Tuy nhiên, thị trường Trái phiếu DN vẫn là một nguồn cung cấp vốn đầy tiềm năng của các DN, đặc biệt là tại thị trường tài chính đang phát triển nhanh chóng như ở VN Mối quan tâm lớn nhất hiện nay là làm thế nào để khuyến khích các DN sử dụng thị trường này một cách có hiệu quả trong kế hoạch huy động vốn của DN.

III - THỰC TRẠNG TTTP VIỆT NAM

1 Hoạt động của TT sơ cấp về Trái phiếu VN

1.1 - Trái phiếu chính phủ

1.2 - Trái phiếu công ty

2 Hoạt động của thị trường Trái phiếu thứ cấp

2.1 - Về niêm yết Trái phiếu

2.2 - Về giao dịch trái phiếu

Trái phiếu ngoại tệ

Trái phiếu đặc biệt

Trái phiếu quốc tế

Tín phiếu kho bạc

Kho bạc từ tháng 10/1992 đến tháng 3/1995 với tổng doanh số trên 13.000 tỷ đồng Lãi suất tín phiếu giảm dần qua các năm, từ 5%/tháng năm 1991 xuống còn 1,7%/tháng năm 1995

Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức 392 đợt đấu thầu tín phiếu kho bạc với 63.718 tỷ đồng.

 Thị trường đấu thầu tín phiếu kho bạc năm 2004 gồm 48 thành viên với 5 ngân hàng thương mại (NHTM) nhà nước, 20 NHTM cổ phần, 4 ngân hàng liên doanh, 12 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, 6 công ty bảo hiểm, Quỹ tín dụng nhân dân Trung ương

 Hiện nay, thường thường chỉ có 5 - 8 thành viên tham gia đấu thầu Lãi suất là lãi suất chỉ đạo của

Bộ Tài chính

Tín phiếu kho bạc (tt)

Được bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN), đấu thầu qua Trung tâm Giao dịch chứng khoán (TTGDCK), bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành.

 Nhiều đợt đấu giá TP CP gần đây mặc dù khối lượng đăng ký đấu thầu tương đối cao, bình quân gấp 3 lần khối lượng gọi thầu, nhưng tỉ

lệ thành công lại có xu hướng giảm dần Cụ thể, quý I/2007 tỉ lệ thành công đạt 99%; quý II/2007 giảm xuống 82,46% và đến cuối quý III/2007 giảm còn 58,39%

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN

 Nguyên nhân chủ yếu do việc đưa ra mức lãi suất trần thấp, chỉ 7,05 - 7,8%/năm (có đợt chỉ là 6,5%/năm) đối với TP kỳ hạn 5 năm; 7,95% - 8,6%/năm đối với TP kỳ hạn 10 năm; 8 - 8,8%/năm đối với TP kỳ hạn 15 năm, trong khi kỳ vọng về lãi suất của NĐT ngày một cao, xuất phát từ việc tăng dự trữ bắt buộc từ 5% lên 10%.

 Cùng với sự ra đời của hai trung tâm giao dịch chứng khoán là tại Tp.HCM và Hà Nội, các trái phiếu chính phủ phát hành bằng đồng nội tệ cũng bắt đầu được giao dịch một cách rộng rãi hơn so với trước đây nhưng vẫn chưa tạo được sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư có

tổ chức, do đó, khối lượng giao dịch ít

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

 Điều này có thể bắt nguồn từ quy mô của thị trường, cơ sở vừa yếu vừa thiếu của hạ tầng thanh toán trong hệ thống tài chính Việt Nam Cụ thể bao gồm một số điểm sau:

• Trước hết, quy mô của trái phiếu nói chung và trái

phiếu chính phủ nói riêng hiện chiếm tỉ lệ rất thấp trong tổng tài sản tài chính cả nước với chỉ bằng 8% so với GDP, con số này khoảng 5 tỷ USD rất nhỏ bé nếu so với mức đủ để đạt tính thanh khoản 100-200 tỷ USD

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

• Huy động vốn thông qua loại hình trái phiếu hiện

chưa phải là kênh phổ biến mà chủ yếu là thông qua hệ thống ngân hàng với tổng tài sản chiếm đến 80% cơ cấu tài sản tài chính Điều này tạo sự bất cân xứng trong kỳ hạn huy động vốn và cho vay của hệ thống ngân hàng, thiếu một kênh huy động vốn dài hạn để phục vụ cho các mục tiêu phát triển lâu dài

• Cả hai yếu tố trên đều góp phần làm tăng chi phí

vốn cho nền kinh tế

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

 Tuy vậy, những đợt phát hành vừa qua cho thấy nhu cầu của nhà đầu tư đang rất quan tâm đến thị trường trái phiếu chính phủ phát hành bằng đồng nội tệ, khối lượng đặt mua thường từ 2000 - 3000 tỷ VND, gấp 4 - 5 lần mức phát hành.

 Rất may là xu hướng này đang dần được khắc phục (với lãi suất trái phiếu phát hành đang giảm dần trong những đợt gần đây, từ 7.9% đợt 1/2007 xuống còn 7.2% trong đợt 5/2007) Điều này có thể thấy rõ qua định mức tín nhiệm quốc gia được các tổ chức trên thế giới nâng lên cao hơn

so với trước.

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

 Tính đến 30-9-2007, đã có hơn 114.809 tỉ đồng trái phiếu được niêm yết giao dịch trên Sở GDCK TPHCM (HOSE)

và Trung tâm GDCK Hà Nội (HASTC), tăng gấp hơn 104 lần so với giá trị niêm yết năm 2000 Bên cạnh trái phiếu Chính phủ niêm yết với tỷ trọng trên 90% tổng giá trị trái phiếu niêm yết còn có trái phiếu chính quyền địa phương

và trái phiếu của các ngân hàng thương mại.

 Tuy nhiên, mức vốn hóa thị trường trái phiếu hiện nay

khoảng 8% GDP là khá thấp nếu như so sánh với thị

trường trái phiếu của các nước trong khu vực (bình quân khoảng 50-70%, trừ Nhật Bản trên 100% GDP ) Điều đó

có nghĩa là kênh huy động vốn của Chính phủ thông qua thị trường trái phiếu để đáp ứng nhu cầu đầu tư của ngân sách còn hạn chế và vì vậy cần có sự đầu tư thích đáng hơn cho thị trường này.

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

 Trên thị trường trái phiếu Chính phủ hiện nay, được chào đón

và thu hút nhiều nhất các nhà đầu tư là trái phiếu phát hành

bằng ngoại tệ trên thị trường quốc tế.VN đã tăng gấp rưỡi lượng trái phiếu phát hành, lên 750 triệu USD trị giá trái phiếu thay vì

500 triệu USD như dự tính ban đầu được giao dịch ở thị trường này Lãi suất trái phiếu Chính phủ trong đợt phát hành này đã được điều chỉnh giảm xuống mức 7,125%, thay cho mức dự tính ban đầu là 7,250% Lãi suất này cao hơn so với Trái phiếu kho bạc Mỹ là 4,561%/trái phiếu 10 năm.Đây là bước đầu tiên giúp

VN bước chân vào thị trường tài chính quốc tế Điều đáng

mừng là cầu trái phiếu này cao hơn mong đợi rất nhiều

 Các nhà đầu tư quốc tế đã đưa ra các đề nghị đặt mua với tổng

số lên tới 4,5 tỷ USD, cao gấp 6 lần trị giá chào, để dành quyền mua số trái phiếu nói trên.Theo thống kê ban đầu của Ngân

hàng Credit Suisse First Boston, các nhà đầu tư đặt mua lớn

trái phiếu VN chủ yếu đến từ châu Á, châu Âu và tại nước Mỹ Một nửa trong số đó là các hãng quản lý tài sản

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

 Các ngân hàng và hãng bảo hiểm cũng chiếm phần lớn.Sự đón nhận nhiệt tình đến bất ngờ đó được

nhận định là do nhiều nguyên nhân từ chính VN

• Thứ nhất, các nhà đầu tư quốc tế tin tưởng vào tương lai

sáng sủa của nền kinh tế VN sau khi chứng kiến hơn 10 năm đổi mới vừa qua Đến nay, hầu như toàn thế giới biết đến công cuộc cải cách đổi mới ở VN UNDP còn coi VN

là một trong những ví dụ thành công nhất về chuyển đổi kinh tế trong lịch sử đương đại, đổi mới làm thay đổi gần như tất cả mọi mặt của cuộc sống kinh tế

• Thứ hai, các nhà đầu tư tỏ ra lạc quan với việc VN được

coi là nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao và ổn định thứ hai châu Á, chỉ sau Trung Quốc Bên cạnh đó, phải kể đến việc sụt giảm lòng tin của nhà đầu tư đối với trái phiếu

cùng loại của Indonesia và Phillipines do tình hình kinh tế chính trị các nước này thời gian qua không ổn định lắm.

Trái phiếu CP, TP kho bạc NN (tt)

• Thứ ba, việc các tổ chức định mức tín nhiệm quốc

tế như gần đây liên tiếp nâng mức xếp hạng của

VN cũng là một nguyên nhân quan trọng S&P đã nâng mức tín nhiệm của VN từ BB- lên BB

Moody cũng nâng lên mức Ba3 trong khi một tổ chức định mức tín nhiệm quốc tế nổi tiếng khác là Fitch cũng xếp VN hạng BB-

 Số tiền thu được sẽ được bơm thêm vào nền

kinh tế đang tăng trưởng nhanh với tốc độ trung bình từ 7 – 8% của Việt Nam, cùng với việc đầu tư nước ngoài đang tăng nhanh tại đây.

 Công trái xây dựng tổ quốc phát hành năm 1999 với 4.495 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm;

 Công trái giáo dục với 2.579 tỷ đồng với kỳ hạn

5 năm, lãi suất 8% năm, trong đó Bảo hiểm xã hội, các tổ chức tín dụng, công ty bảo hiểm mua

80 %, dân cư mua 20%.

Công trái

Tồn tại của việc phát hành các loại công trái là :

 Phát hành ở dạng chứng chỉ nên tốn kém, dễ bị làm giả.

 Phát hành qua TTGDCK đạt kết quả thấp.

 Bảo lãnh phát hành còn hạn chế, thực chất là phát hành riêng lẻ theo cơ chế thoả thuận, trong đó các tổ chức bảo lãnh phát hành giữ trái phiếu với tư cách là một công cụ đầu tư mà không phát hành ra công chúng.

 Phí bảo lãnh là 0,15% đã tạo tâm lý cho các định chế tài chính thích thực hiện bảo lãnh hơn là đấu thầu trong những đợt phát hành trái phiếu cùng kỳ hạn có lãi suất tương đương.

Công trái (tt)

Đây là loại trái phiếu do KBNN phát hành nhằm huy động vốn theo lệnh của Thủ tướng Chính phủ cho các dự án thuộc nguồn vốn của ngân sách trung ương đã ghi trong kế hoạch, song chưa bố trí ngân sách trong năm Gồm:

Trái phiếu đường dây 500 KV phát hành năm 1992: Tổng số thu là 334 tỷ đồng, đáp ứng được 6,5% tổng vốn đầu tư cho công trình này

Từ năm 1995 - 2002: KBNN phát hành trái phiếu cho một số công trình đạt 347 tỷ đồng

Trái phiếu công trình trung ương

Năm 2003, Bộ Tài chính đã phát hành trái phiếu Chính phủ để huy động vốn cho các công trình trọng điểm của quốc gia trong ngành giao thông và thuỷ lợi với 4.492 tỷ đồng qua 3 hình thức: bán lẻ, đấu thầu qua TTGDCK và bảo lãnh phát hành.

 Một số hạn chế: Kỳ hạn 1 năm, gây khó khăn trong thanh toán; Cơ chế thẩm định và xét duyệt phương án phức tạp và chưa đồng bộ.

Trái phiếu công trình trung ương (tt)

 Là loại trái phiếu có kỳ hạn trên 1 năm do các tổ chức tài chính nhà nước, các tổ chức tín dụng được Thủ tướng Chính phủ chỉ định phát hành nhằm huy động vốn để đầu tư theo chính sách của Chính phủ

 Loại này hiện nay do Quỹ hỗ trợ phát triển phát hành Năm 2001, KBNN đã phát hành cho Quỹ 150

tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 5 năm; năm 2002 - 2003, KBNN tiếp tục huy động cho quỹ với 57 đợt và 6.480

tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 2 đến 15 năm

Trái phiếu đầu tư

 Ngoài ra, Quỹ phối hợp với TTGDCK TP.HCM phát hành trái phiếu thông qua đấu thầu Năm 2002, phát hành 20 đợt trái phiếu với tổng số trái phiếu gọi thầu là 3.600 tỷ đồng, giá trị trái phiếu huy động đạt 155 tỷ đồng, bằng 4,3% khối lượng trái phiếu gọi thầu, kỳ hạn trái phiếu là 5 năm lãi suất 7,8 - 8,1%/năm, 7 năm lãi suất 8,1%/năm, 10 năm lãi suất 8,3 - 9%/năm Năm 2003, Quỹ hỗ trợ phát triển

tổ chức 4 đợt phát hành với khối lượng 357 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm và 15 năm, lãi suất 9,3 - 9,5%/năm.

Trái phiếu đầu tư (tt)

 Một số hạn chế: Quỹ huy động với lãi suất thị trường, cho vay theo lãi suất ưu đãi nên phát sinh lỗ, ngân sách nhà nước phải cấp bù chênh lệch Cầu về trái phiếu dài hạn không đáp ứng được cung trái phiếu dài hạn.

Trái phiếu đầu tư (tt)

 Được phát hành theo phương thức đấu thầu, bảo lãnh hoặc đại lý phát hành Chủ yếu cho các địa phương huy động vốn phục vụ cho việc xây dựng các công trình cơ sở vật chất hạ tầng tại địa phương của mình, chủ yếu phát hành cho công chúng của chính địa phương đó thông qua KBNN.

 Năm 1994 - 1995, Bộ Tài chính phối hợp với UBND một

số tỉnh như Nghệ An, TP.HCM, Khánh Hoà, Cà Mau phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để đầu tư vào đường xá, nhà máy ximăng và đã thanh toán hết khi đến hạn

 Hiện nay, chỉ có hai địa phương là Hà nội và TP.HCM là thực hiện phát hành trái phiếu chính quyền địa phương thường xuyên, với số lượng lớn nhằm huy động vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi tại địa

Trái phiếu chính quyền địa phương

 Năm 2003, UBND TP HCM phát hành gần 2000

tỷ đồng trái phiếu đô thị qua 2 đợt:

• Đợt 1 bán lẻ cho công chúng với trái phiếu kỳ hạn 2 năm lãi suất 8,52% năm và kỳ hạn 5 năm lãi suất 9% năm

• Đợt 2 đấu thầu qua TTGDCK Hiện nay, Hà Nội đang

có kế hoạch phát hành trái phiếu khoảng 5.600 tỷ đồng

kỳ hạn dự kiến 5 năm

Trái phiếu chính quyền địa phương (tt)