ngữ văn 9 theo CT giảm tải

- HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo câu hỏi phần Đọc- hiểu văn bản... E/ TỔNG KẾT - RÚT KINH NGHIỆM:5’ - Cách tiếp thu văn hoá nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Đọc lại văn bản

Trang 1

- Có ý thức tu dưỡng, học tập và làm theo tấm gương Hồ Chí Minh.

II Nâng cao, mở rộng.

- So sánh được lối sống giản dị mà thanh cao của Bác với lối sống ẩn dật của các nhà hiền triết ngày xưa như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khêm

B/ CHUẨN BỊ:

- GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

- HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo câu hỏi phần Đọc- hiểu văn bản

Trang 2

SGK-tr 7

Hoạt động 2: (25’)

GV: Em có nhận xét gì về vốn tri thức về văn

hoá nhân loại của Chủ tịch HCM?

GV: Để tiếp thu được nền văn hoá nhân loại,

HCM đã làm những gì?

GV: Em có nhận xét gì về cách tiếp thu văn

hoá nhân loại của HCM? Biểu hiện ở điểm

nào?

GV: Liên hệ với chủ trương, chính sách của

Đảng “xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc”.

GV: Cách tiếp thu văn hoá như trên của HCM

đã tạo ra nhân cách và lối sống như thế nào ở

Người?

II/ Tìm hiểu chi tiết văn bản:

1/ Sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Chủ tịch HCM.

- Hiểu biết sâu rộng nền văn hoá nhân loại(tiếp xúc với nhiều nền văn hoá)

+ Nắm vững phương tiện giao tiếp: nói và viếtthông thạo nhiều thứ tiếng ( Anh, Nga,Nhật )

+ Học hỏi qua lao động, công việc (làm nhiềunghề khác nhau)

- Tiếp thu có chọn lọc:

+ Chủ động tiếp thu, không thụ động

+ Tiếp thu cái hay, cái đẹp và phê phán cáixấu

+ Tiếp thu dựa trên nền tảng văn hoá của dântộc

=> HCM có một nhân cách và lối sống rấtViệt Nam, rất mới, rất hiện đại

E/ TỔNG KẾT - RÚT KINH NGHIỆM:(5’)

- Cách tiếp thu văn hoá nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Đọc lại văn bản, nắm các nội dung đã phân tích

- Soạn tiếp tiết 2 bài Phong cách Hồ Chí Minh.

Trang 3

- Nắm bắt nội dung văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập thế giới và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc.

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hoá, lối sống

- Biết khai thác chất văn trong văn bản nhật dụng: ngôn từ, hình tượng

3/ Thái độ:

- Có ý thức tu dưỡng, học tập và làm theo tấm gương Hồ Chí Minh

- So sánh được lối sống giản dị mà thanh cao của Bác với lối sống ẩn dật của các nhà hiền triết ngày xưa như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khêm

Hoạt động 2: (35’) (tiếp theo)

GV: Ở cương vị của một nhà lành đạo cao

nhất của Đảng và Nhà nước nhưng Chủ tịch

HCM đã có một lối sống như thế nào? Biểu

hiện của lối sống ấy?

GV: Vì sao nói lối sống giản dị của HCM lại

thanh cao và trong sáng?

GV: Liên hệ với lối sống của các vị hiền triết

xưa( Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm )->

đạm bạc nhưng rất thanh cao

GV: Em hãy nêu những nét nổi bật về nghệ

1/ Sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại

+ Ăn uống: đạm bạc (cá kho, rau luộc )

- Thanh cao, trong sáng:

+ Không khắc khổ, tự vui trong nghèokhó

+ Không thần thánh hoá, tự làm cho khácđời

+ Có văn hoá -> quan điểm thẩm mỹ: cáiđẹp phải gắn với sự giản dị và tự nhiên

3/ Nghệ thuật:

- Kết hợp kể và bình luận tự nhiên

Trang 4

thuật của văn bản?

Hoạt động 3: (5’)

HS: Đọc phần ghi nhớ SGK- Tr 8

GV: Chốt nội dung và nghệ thuật

- Chon được các chi tiết tiêu biểu

- Dùng nhiều từ Hán Việt tạo sắc thái trangtrọng, thanh cao, gần gũi với các bậc hiền triết

- Đôi lập: vĩ nhân giản dị, am hiểu nhiềunền văn hoá rất dân tộc, rất Việt Nam

III/ Tổng kết:

Ghi nhớ (SGK- Tr8)

- Lối sông giản dị, thanh cao của chủ tịch Hồ Chí Minh

- Nghệ thuật của văn bản

- Soạn bài Đấu tranh cho một thế giớ hoà bình.

* Rút kinh nghiệm:

- Rèn cho HS khả năng vận dụng linh hoạt cả 2 PCHT nói trên vào trong thực tế giao tiếp

- HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo câu hỏi trong từng phần

C/ PHƯƠNG PHÁP & KTDH:

- Đàm thoại

- Gợi mở

- Phân tích ví dụ

Trang 5

- Quy nạp

D/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

I/ Ổn định tổ chức:

II/ Bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.

III/ Bài mới:

1/ Đặt vấn đề:

Ở chương trình Ngữ văn 8 các em đã được làm quen với nội dung hội thoại như hànhđộng nói,vai trong giao tiếp, lượt lời trong hội thoại Lên chương trình Ngữ văn 9 các em tiếptục được học về hội thoại nhưng với nội dung kiếm thức mới và cao hơn đó là các phươngchâm hội thoại

2/ Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 1:(15’)

HS: Đọc ví dụ SGK

GV: Khi An hỏi học bơi ở đâu mà Ba trả lời ở

dưới nước thì câu trả lời có đáp ứng điều mà

An muốn biết không? Vì sao?

GV: Ba cần phải trả lời như thế nào?

GV: Qua ví dụ này em rút ra bài học gì khi

giao tiếp?

HS: Đọc truyện “Lợn cưới,áo mới” SGK-Tr8

GV: Vì sao truyện này lại gây cười?

GV: Lẽ ra anh có lợn cưới và anh có áo mới

phải hỏi và trả lời như thế nào?

GV: Từ câu chuyện này em rút ra bài học gì

khi giao tiếp?

GV: Từ hai ví dụ này em rút ra bài học gì khi

GV: Trong giao tiếp cần tránh điều gì?

GV: Nếu không biết chắc vì sao bạn mình

nghỉ học thì có nên trả lời với thầy là bạn nghỉ

học vì ốm không?

HS: Không

GV: Từ đó rút ra điều gì khi giao tiếp?

HS: Đọc mục ghi nhớ SGK- Tr 10

HS: Tìm thêm một số ví dụ như truyện Con

I/ phương châm về lượng:

1/ Ví dụ 1: (SGK- Tr8)

- Câu trả lời của Ba không đáp ứng điều mà

An muốn biết

- Cần trả lời địa điểm cụ thể

=> Không nên nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi hỏi.

2/ Ví dụ 2: (SGK- Tr9)

- Gây cười vì nói nhiều hơn những gì cần nói.+ Nên hỏi: bác có thấy con lợn nào chạy quađây không?

+ Nên trả lời: tôi chẳng thấy con lợn nào chạyqua đây cả

=> Không nên nói những gì nhiều hơn cần nói.

Trang 6

- Nội dung của phương châm về lượng, phương châm về chất.

- Biết vận dụng vào giao tiếp trong các tình huống cụ thể

- Năm nội dung 2 mục ghi nhớ (SGK- Tr 9+10)

- Làm BT 4, 5(SGK- Tr11)

- Nghiên cứu bài Các phương châm hội thoại (tiếp theo).

Ngày soạn: 23/08/2011

Ngày dạy: 25/08/2011

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

A/ MỤC TIÊU :

I Theo chuẩn KTKN

1/ Kiến thức:

- Củng cố lại kiến thức về văn bản thuyết minh đã học

- Vai trò của việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:sinh động, hấp dẫn

2/ Kỹ năng:

- Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn thuyết minh và vận dung các biện pháp nghệ thuật đó vào viết văn thuyết minh

3/ Thái độ:

Trang 7

- Có ý thức vận dụng các biện pháp nghệ thuật vào viết văn thuyết minh

- Rèn kĩ năng vận dụng có hiệu quả các biện pháp nghệ thuật như nhân hoá, tưởng tượng, liên tưởng vào bài văn thuyết minh một vấn đề cụ thể

II/ Bài cũ: GV kiểm tra vở soạn của học sinh.

Ở chương trình Ngữ văn 8 các em đã được làm quen với văn thuyết minh nhưng nội dungcòn đơn giản Lên chương trình Ngữ văn 9 các em tiếp tục được học về văn thuyết minh nhưngvới nội dung kiến thức mới và cao hơn : biết kết hợp các biện pháp nghệ thuật vào văn thuyếtminh

Hoạt động 1:(10’)

GV: Văn bản thuyết minh là gì? Cho ví dụ về

văn bản thuyết minh?

GV: Văn bản thuyết minh có những đặc điểm

GV: Tác giả đã sử dụng phương pháp thuyết

minh nào là chủ yếu?

GV: Nếu chỉ dùng phương pháp liệt kê: Hạ

Long có nhiều đá và nước, nhiều đảo thì đã

nêu lên được sự kì lạ của Hạ Long chưa?

I/ Ôn tập văn bản thuyết minh:

1/ Khái niệm:

- Là kiểu văn bản thông dụng trong mọilĩnh vực nhằm cung cấp tri thức: đặc điểm,tính chất, công dụng của sự vật, hiện tượngbằng phương pháp thông báo, giới thiệu, giảithích

2/ Đặc điểm của văn thuyết minh:

- PPTM: giải thích một số khái niệm về sự vậnđộng của nước

- Chỉ dùng phương pháp liệt kê thì sẽ khônglàm nỗi bật được sự kì lạ của Hạ Long

Trang 8

GV: Vậy để làm nổi bật sự kì lạ của Hạ Long

tác giả đã sử dụng BPNT nào khi thuyết

minh?

GV: Vậy tác dụng của việc sử dụng các biện

pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh là gì?

HS: Đọc phần ghi nhớ SGK-Tr13

Hoạt động 3: (10’)

HS: Đọc văn bản “Ngọc hoàng xữ tội ruồi

xanh” SGK-Tr14

GV: Văn bản này có tính chất thuyết minh

không? Tính chất ấy thể hiện ở đâu?

GV: Tác giả đã sử dụng phương pháp thuyết

minh nào?

GV: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

nào khi thuyết minh?

- BPNT: liên tưởng, tưởng tượng, nhân hoá.+ Nước di chuyển-> sự thú vị của cảnh sắc.+ Tuỳ tốc độ và gốc độ di chuyển -> sự biếnhoá

3/ Ghi nhớ:

(SGK-Tr13)

III/ Luyện tập:

Bài tập 1:

- Mang tính chất thuyết minh:

+ Giới thiệu về loài ruồi rất có hệ thống: từtính chất chung về dòng họ, loài đến tập tínhsinh đẻ, sinh sông, đặc điểm cơ thể

+ PPTM: định nghĩa, phân loại, số liệu, liệtkê

+ BPNT: nhân hoá: trò chuỵên với ruồi -> gâyhứng thú cho người đọc, đặc biệt là trẻ em

- Tác dụng của việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh

- Nắm nội dung mục ghi nhớ (SGK- Tr 13)

- Làm BT 2 (SGK- Tr15)

- Lập dàn bài cho bài văn TM về các đối tương: quạt, bút, kéo, nón

Ngày soạn:24/08/2011

Ngày dạy:26/08/2011

Tiết:05 LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIÊN PHÁP

NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

- Cách làm bài thuyết minh về một thứ đồ dùng: cái quạt, bút kéo

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh

2/ Kỹ năng:

- Xác định yêu cầu của đề bài thuyết minh về một đồ dùng cụ thể

- Lập được giàn bài chi tiết và viết được phần mở bài cho bài văn thuyết minh có

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vvề một đồ dùng

3/ Thái độ:

Trang 9

- Có ý thức sử dụng các biện pháp nghệ thuật vào văn thuyết minh làm bài vănthêm sinh động.

- Rèn kĩ năng vận dụng có hiệu quả các biện pháp nghệ thuật như nhân hoá, tưởng tượng, liên tưởng vào bài văn thuyết minh một vấn đề cụ thể

- HS: lập dàn ý cho một trong các đề thuyết minh đã cho ở mục chuẩn bị ở nhà SGK-Tr15

GV: Dàn ý của bài văn TM gồm mấy phần?

nội dung của mỗi phần là gì?

GV: Cho HS làm việc theo nhóm để lập dàn

bài cho đề bài trên

HS: Đại diện nhóm trình bày dàn bài của

- Đặc điểm cấu tạo

- Công dụng: che nắng che mưa, làmquà

- Chiếc nón với hình ảnh người phụ nữViệt Nam

III/ Lâp dàn ý:

1/ Mở bài:

- Giới thiệu chung về chiếc nón Viêt Nam

2/ Thân bài:

- Cấu tạo của chiếc nón lá Việt Nam

+ Chất liệu: tre, lá nón, cước

+ Hình dáng: chóp nón

+ Trang trí, màu sắc

- Công dụng của nón lá: che nắng che mưa,làm quà tặng

Trang 10

Hoạt động 4: (15’)

HS: Viết hoàn chỉnh phần MB và trình bày

trước lớp để cùng trao đổi

GV nhận xét và chốt lại nội dung bài tập

- Chiếc nón với người phụ nữ:

+ Là vật dụng không thể thiếu khi đi đâu + Là người bạn thân thiết

3/ Kết bài:

- Tình cảm của em với chiếc nón lá VN

IV/ Thực hành viết.

- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh

- Viết hoàn thành bài văn TM về chiếc nón lá Việt Nam

- Nghiên cứa bài : Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh.

- Có ý thức đấu tranh để bảo vệ hoà bình

- Rèn kĩ năng làm văn nghị luận cho HS: biết tạo lập được hệ thống luận điểm, luận

cứ rõ ràng, vận dung linh hoạt các số liệu khi làm văn nghị luận nhằm tăng sức thuyết phục cho văn bản

Trang 11

GV: Em có nhận xét gì về lối sống của Chủ tịch Hồ Chí Minh?

Chiến tranh và hoà bình luôn là mối quan tâm hàng đầu của nhân loại bởi nó liên quan đến sinh mệnh của hàng triệu con người và nhiều dân tộc Trong TK XX nhân loại đã trãi qua 2 cuộc chiến tranh lớn Sau CTTGTII nguy cơ chiến tranh vẫn còn đang tiềm ẩn Đã có nhiều biệnpháp để ngăn chặn nhưng chiến tranh và hiểm hoạ hạt nhân vẫn đang là mối đe doạ đối với thế giới loài người Do vậy đấu tranh cho một thế giới hoà bình là nhiệm vụ cấp bách không của riêng ai

GV: Hãy xác định luận điểm của văn bản?

GV Tác giả đã đưa ra những luận cứ nào để

1/ Hệ thông luận điểm, luận cứ.

- Luận điểm: chiến tranh hạt nhân là hiểmhoạ đang đe doạ loài người, vì vậy đấu tranh

để ngăn chặn là nhiệm vụ cấp bách

- Luận cứ:

+ Kho vũ khí hạt nhấn lớn-> khả nănghuỷ diệt

+ Chạy đua vũ trang -> mất khả năng cảithiện đời sống

+ Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lý trícon người, lẽ tự nhiên

+ Nhiệm vụ ngăn chặn chiến tranh hạtnhân

2/ Phân tích các luận cứ:

a/ Nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

- Thời gian: 8/8/1986 -> cụ thể

- Số liệu: 50.000 đầu đạn -> chính xác

Trang 12

đem lại hiệu quả gì?

HS: Kể một số nước có sản xuất vũ khí hạt

nhân: Anh, Mỹ, Nga, Đức

GV: Việc tính toán bốn tấn thuốc nổ có gì

đáng chú ý?

-> Tính chất hiện thực và sự khủng khiếpcủa chiến tranh hạt nhân

- 4 tấn thuốc nổ/ người -> sức huỷ diệt củaVKHN -> gây ấn tượng về sự hệ trọng củavấn đề

- Vài nét về tác giả, xuất xứ của tác phẩm

- Hệ thống các luận cứ, luận điểm

- Nguy cơ chiến tranh hạt nhân ngày càng nghiêm trọng

- Soạn tiếp tiết 2 bài Đấu tranh cho một thế giới hoà bình.

- Có ý thức đấu tranh để bảo vệ hoà bình

- Rèn kĩ năng làm văn nghị luận cho HS: biết tạo lập được hệ thống luận điểm, luận

cứ rõ ràng, vận dung linh hoạt các số liệu khi làm văn nghị luận nhằm tăng sức thuyết phục cho văn bản

GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo câu hỏi phần Đọc- hiểu văn bản

- Đàm thoại

- Gợi mở

Trang 13

GV: Em có nhận xét gì về nguy cơ chiến tranh hạt nhân hiện nay?

GV: Nhắc lại nội dung bài tiết trước để vào bài

Hoạt động 2:(30’) tiếp theo

GV: Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho

chiến tranh hạt nhân của các nước trên thế

giới đã đem đến tác hại gì?

GV Hãy tìm dẫn chứng để chứng minh chiến

tranh hạt nhân làm mất đi khả năng để con

người được sống tốt đẹp?

GV: Chiến tranh hạt nhân không chỉ làm mất

đi khả năng sống tốt đẹp mà còn đem lại tác

hại gì nữa? Tìm dẫn chứng chứng minh?

GV: Đứng trước nguy cơ chiến tranh đang đe

doạ loài người chúng ta phải có nhiệm vụ gì?

GV: Tiếng nói của Mác- két có phải là ảo

tưởng không? Tác giả đã phân tích như thế

1/ Hệ thông luận điểm, luận cứ.

2/ Phân tích các luận cứ:

a/ Nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

b/ Tác hại của chiến tranh hạt nhân.

- Làm mất khả năng để con người đượcsống tốt đẹp

+ Đầu tư cho nước nghèo 100 tỷ $ = đầu

tư cho 100 máy bay và gần 7000 tên lửa

+ 575 triệu người thiếu dinh dưỡng + Nông cụ cho nước nghèo = 27 tên lửaMX

+ Xoá nạn mù chữ = 2 tàu ngầm

+ Bảo vệ 1 tỷ người khỏi sốt rét + 14triệu trẻ em được cứu = 10 tàu sân bay

=> Tất cả chỉ là giấc mơ trong khi đó đầu

tư cho vũ khí hạt nhân là hiện thực

- Đi ngược lại lý trí, phản lại sự tiến hoácủa tự nhiên

+ Huỷ diệt sự sống, phản tiến hoá

+Đưa quá trình tiến hoá trở về xuất phátđiểm

c/ Nhiệm vụ của nhân loại.

- Đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạtnhân, bảo vệ thế giới hoà bình

- Sự có mặt của chúng ta là sự khởi đầucho một tiếng nói bênh vực, bảo vệ hoà binh

- Mở nhà băng lưu trữ trí nhớ sau thảmhoạ hạt nhân -> lên án thế lực hiếu chiến đẩynhân loại vào nguy cơ chiến tranh hạt nhân

Ghi nhớ (SGK- tr21)

Trang 14

- Tác hại của chiến tranh hạt nhân

- Nhiệm vụ của nhân loại

- Tìm thêm nhiều tình huống, câu chuyện liên quan đến các phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự; biết phân tích các câu chuyện, tình huống đó để hiểu rõ hơn nội dung bài học

HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo câu hỏi trong từng phần

Trang 15

GV: Trình bày nội dung của phương châm về chất và về lượng? Tìm 2 ví dụ vi pham 2 phương châm hội thoại nói trên?

GV: Ghi câu thành ngữ lên bảng

GV: Trong tiếng Việt, câu thành ngữ này

dùng để chỉ tình huông hội thoại như thế nào?

GV: Chuyện gì sẽ xãy ra nếu xuất hiện những

tình huống giao tiếp như vậy?

GV: Qua thành ngữ này em rút ra bài học gì

khi giao tiếp?

HS: Đọc chuyện Người ăn xin SGK -Tr22

GV: Vì sao người ăn xin và cậu bé trong

truyện lại cảm thấy mình đã nhận được từ

người kia một cái gí đó trong khi thực ra họ

- Nói dài dòng, rườm rà, ấp úng, khôngthành lời, không rành mạch

-> Khó tiếp nhận, không tiếp nhận đúngnội dung, giao tiếp không hiệu quả

ân cần của cậu bé đối với người ăn xin

=> Tôn trọng người giao tiếp dù ở cương

Trang 16

- Nói giảm, nói tránh -> PC lịch sự.

- VD: Nên nói “Bài viết chưa được

hay” thay vì nói “Bài viết tồi, bài viết dở”.

- Nội dung của phương châm cách thức, quan hệ, lịch sự

- Biết vận dụng vào giao tiếp trong các tình huông cụ thể

- Năm nội dung các mục ghi nhớ (SGK- Tr 21,22)

- Làm BT 3, 4, 5(SGK- Tr23)

- Nghiên cứu bài Các phương châm hội thoại (tiếp theo).

……

Ngày soạn:03/09/2011

Ngày dạy: 08/09/2011

TRONG VĂN THUYẾT MINH

- Rèn kỹ năng quan sát các sự vật, hiện tượng

- Sử dụng ngôn ngữ miêu tả phù hợp trong việc tạo lập văn bản thuyết minh

3/ Thái độ:

- Có ý thức sử dụng các yếu tố miêu tả vào văn thuyết minh làm bài văn thêm sinh động

- Phân biệt được văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả với văn miêu tả

Trang 17

GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

GV: Gọi HS trình bày bài văn thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam.

GV: Em hiểu gì về nhan đề của văn bản Cây

chuối trong đời sông Việt Nam?

GV: Tìm những câu thuyết minh đặc điểm

tiêu biểu của cây chuối?

GV: Tìm những câu văn có yếu tố miêu tả đặc

điểm của cây chuối?

GV: Nếu bỏ các yếu tố miêu tả thì văn bản

thuyết minh sẽ như tế nào?

HS: Không sinh động, hấp dẫn, không gây ấn

tượng

GV: Vậy tác dụng của việc sử dụng các yếu tố

miêu tả trong văn TM là gì?

Hoạt động 2: (20’)

HS:Đọc và lam BT1 theo yêu cầu SGK

Trình bày

GV: Nhận xét

HS:Đọc và lam BT1 theo yêu cầu SGK

I/ Yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh:

- Câu TM đặc điểm của cây chuối:

+ Chuối nơi nào cũng có

+Chuối là thức ăn, thức dụng

+ Công dụng của chuối

- Những câu có yếu tố miêu tả:

+ Thân như những trụ cột nhẵn bóng + Vòm lá xanh mướt

+ Võ chuối như võ trứng cuốc

- Lá chuối tươi như chiếc quạt phe phẩy

- Bắp chuối như đoá sen vừa nhú

Bài tập 2:

Trang 18

- Tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh.

- Biết cách vận dụng YT miêu tả vào viết văn TM

- Năm nội dung mục ghi nhớ (SGK- Tr 25)

- Làm BT 3 (SGK- Tr26,28)

- Soạn phần chuẩn bị ở nhà của tiết luyện tập

Ngày soạn:06/09/2011

Ngày dạy: 09/09/2011

Tiết:10 LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ

TRONG VĂN THUYẾT MINH

- Những yếu tố miêu tả trong thuyết minh

- Vai trò của ếu tố miêu tả trong văn thuyết minh

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn, bài văn thuyết minh về một đối tượng cụ thể có sử dụng yếu tố miêu tả để làm nổi bật đối tượng cần TM

HS: Đọc trước bài ở nhà và soạn bài theo nội dung phần chuẩn bị ở nhà

- Đàm thoại

- Gợi mở

Trang 19

GV: Vai trò của yếu tố miêu tả trong văn TM?

HS: TLN dưới sự hướng dẫn của GV

HS: Đại diện nhóm trình bày

- Cách 1: Giới thiệu chung về con trâu

- Cách 2: Dẫn một số bài ca dao nói về contrâu

Trang 20

- Cách lập dàn ý cho một bài văn

- Tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh

- Viết bài thuyết minh hoàn chỉnh cho đề văn trên

- Chuẩn bị viết bài TLV số 1

Ngày soạn:11/09/2011

Ngày dạy:13/09/2011

Tiết:11 TUYÊN BỐ THẾ GIỚ VỀ SỰ SỐNG CÒN,

QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM

- Nâng cao một bước kĩ năng đọc hiểu một văn bản nhật dụng

- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dung

3/ Thái độ:

- Có ý thức đấu tranh để bảo vệ trẻ em

- Tìm hiểu thực tế vấn đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em ở địa phương (thôn, xã )

Trang 21

Vào những năm cuối TK XX, khoa học và kỉ thuật phát triển, kinh tế tăng trưởng mạnh,

sự hợp tác quốc tế ngày càng gia tăng, mở rộng Đó là những điều kiện thuận lợi góp phần chămsóc, bảo vệ trẻ em Bên cạnh đó vẫn còn không ít khó khăn, thách thức đang đặt ra: sự phân hoá giàu nghèo, chiến tranh và bạo lực xãy ra nhiều nơi cũng là trở lực của việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em

GV: Hãy nêu xuất xứ của văn bản?

GV: Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội

dung của mổi phần là gì?

Hoạt động 2:(15’)

GV: Thực tế cuộc sống của trẻ em trên thế

giới hiện nay như thế nào?

GV: Hãy liên hệ với tình hình cuộc sống của

trẻ em nước ta hiện nay?

- Nạn nhân của đói nghèo, vô gia cư,bệnhtật, mù chữ

-> Nguy cơ tử vong ngày càng cao

- Dẫn chứng: ngắn gọn, đầy đủ, cụ thể

- Xuất xứ của văn bản

- Những khó khăn và thách thức mà trẻ em đang gặp phải

- Soạn tiếp tiết 2 bài Tuyên bố thế giớ về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển

của trẻ em.( Những cơ hội và nhiệm để bảo vệ trẻ em.)

Trang 22

Ngày soạn:13/09/2011

Ngày dạy: 15/09/2011

- Nâng cao một bước kĩ năng đọc hiểu một văn bản nhật dụng

- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dung

3/ Thái độ:

- Có ý thức đấu tranh để bảo vệ ttrẻ em

- Tìm hiểu thực tế vấn đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em ở địa phương (thôn, xã )

Hiện nay trẻ em đang gặp nhiều khó khăn,thách thức là vậy song vẫn có không ít cơ hội

để cải thiện đời sống cho trẻ em Vậy nhiệm vụ của chúng ta phải làm gì?

Hoạt động 2:(30’) tiếp theo.

GV: Nêu những điều kiện thuận lợi để cộng

đồng quốc tế thúc đẩy việc chăm sóc và

Trang 23

nước ta hiện nay?

HS: Trẻ em được sự qua tâm của Đảng và

Nhà nước, các tổ chức xã hội

GV: Em có đánh giá gì về những cơ hội nói

trên?

GV: Bản tuyên bố đã trình bày những

nhiệm vụ nào mà mỗi quôc gia, dân tộc cần

làm góp phần bảo vệ và chăm sóc trẻ em?

=> Điều kiện khả quan đảm bảo cho Côngước được thực hiện

- Bảo đảm quyền bình đẳng nam nữ

- Khuyến khích trẻ em tham gia sinh hoạt vănhoá xã hội

=> Nhiệm vụ cụ thể, toàn diện, cấp thiết

Ghi nhớ (SGK-Tr 35)

- Nhiệm vụ cần làm góp phần bảo vệ và chăm sóc trẻ em

- Cơ hội để giải quyết những khó khăn và thách thức mà trẻ em đang gặp phải

- Tìm hiểu chính sách chăm sóc và giáo dục trẻ em của Đảng và Nhà nước ta hiện nay

- Soạn bài Chuỵện người con gái Nam Xương

- Lựa chọn đúng các phương châm hội thoại trong giao tiếp

- Hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại

Trang 24

3/ Thái độ:

- Có ý thức lựa chọn phương châm hội thoại phù hợp với tình huống giao tiếp

- Phân tích và lý giải được nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại khi giao tiếp

Hoạt động 1:(10’)

HS: Đọc văn bản Chào hỏi SGK-Tr36

GV: Chàng rễ trong câu chuyện Chào hỏi

có tuân thủ phương châm lịch sự không? Vì

sao?

GV: Với câu hỏi “Bác làm việc có vất vả

lắm không?” nên đặt trong tình huống giao

tiếp như thế nào để thể hiện sự lịch sự?

HS: Nên hỏi bác phu làm đường, chị lao

công

GV: Có thể rút ra bài học gì từ câu chuyện

Chào hỏi nói trên?

HS: Đọc mục ghi nhớ SGK- Tr 36

Hoạt động 2: (15’)

HS:Đọc lại các ví dụ trong các phương

châm hội thoại đã học ở các tiết trước

GV: Trong các tình huống giao tiếp đó,

I/ Mối quan hệ giữa THGT với PCHT 1/ Ví dụ 1:

3/ Ghi nhớ:

(SGK- Tr36)

II/ Những trường hợp không tuân thủ PCHT:

1/ Ngoại trù tình huống giao tiếp trong PC lịch

sự, các tình huống khác đều không tuân thủcácPCHT đã học

Trang 25

PCHT nào không được tuân thủ?

HS: Đọc ví dụ mục II2 SGK tr37

GV: Câu trả lời của Ba có đáp ứng được

nhu cầu thông tin mà An mong muốn

không?

GV: Trong tình huống hội thoại này, PCHT

nào không được tuân thủ? Vì sao?

GV: Khi bác sĩ nói với một bệnh nhân mắc

bệnh nan y thì PCHT nào có thể không

được tuân thủ? Vì sao bác sĩ phải làm như

vậy?

HS: Lấy ví dụ trong đó có phương châm về

chất không được tuân thủ

GV: Khi nói ‘Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì

có phải người nói không tuân thủ phương

châm về lượng hay không?

GV: Phải hiểu ý nghĩa của câu này như thế

nào?

GV: Câu nói này nhằm phê phán điều gì?

GV: Tìm những câu nói tương tự như câu

3/ PCVC có thể không được tuân thủ(bác sĩ cóthể nói sai sự thật) -> đó là việc làm nhân đạo,tránh hiện tượng xúc động cho bệnh nhân

4/ Nghĩa tường minh: không tuân thủ PCVL vìkhông cung cấp thêm lượng thông tin nào Nghĩahàm ẩn lại tuân thủ

- Ý nghĩa: Tiền bạc chỉ là phương tiện sống chứkhông phải là mục đích cuối cùng

- MQH giữa các PCHT và THGT

- Các nguyên nhân dẫn đến việc không tuân thủ các PCHT

- Nắm nội dung mục ghi nhớ (SGK- Tr 36,37)

- Làm BT 2(SGK- Tr38)

- Nghiên cứu bài Xưng hô trong hội thoại (tiếp theo).

Trang 26

Ngày soạn:14/09/2011

Ngày dạy:22/09/2011

( VĂN THUYẾT MINH)

- Có ý thức nghiêm túc, tự lập khi làm bài

- Rèn kĩ năng tạo lập một văn bản TM hoàn chỉnh: có bố cục rõ ràng, diễn đạt trongsáng, biết kết hợp các BPNT và yếu tố miêu tả

-Chọn được lễ hội nào đặc sắc nhất của quê em ( làng, xã, huyện, tỉnh )

-Phải sử dụng được yếu tố miêu tả và một số biện pháp nghệ thuật vào trong TM

-Nội dung:

+ Lịch sử ra đời của lễ hội

+ Quang cảnh, không khí của lễ hội

+ Các hoạt động trong lễ hội và ý nghĩa của việc tổ chức các hoạt động trong lễ họiđó

+ Cảm nhận của em về lễ hội

3/ Thang điểm:

- MB: Giới thiệu được lễ hội (1 điểm)

- TB:Trình bày được các nội dung theo YC (5 điểm)

- KB:nêu được suy nghĩ, cảm nhân(1 điểm)

- Lời văn hay, sau sắc (2 điểm)

- Trình bày sạch, đẹp ( 1 điểm)

Trang 27

- Nhận xét giờ làm bài.

- Hướng dẫn qua cách làm, nội dung cần trình bày

- Nghiên cứu bài Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự.

- Tóm tắt nội dung tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương.

- Số phận oan trái của người phụ nữ trong xã hội phong kiến

- Nghệ thuật dựng truyện, xây dựng nhân vật, sử dụng yếu tố li kì, kì ảo

- Mối liên hệ giữa tác phẩm với truyện Vợ chàng Trương

2/ Kỹ năng:

- Biết phân tích, cảm nhận văn bản viết theo thể loại thần kì

- Cảm nhận được các chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự sự có nguồn gốcdân gian

- Kể lại được nội dung câu chuyện

3/ Thái độ:

- Có ý thức tố cáo sự bất công của xã hội phong kiến, cảm thông cho số phận ngườiphụ nữ

- Thấy được vai trò của yếu tố kì ảo trong tác phẩm: tạo cho câu chuyên hấp dẫn, kết thúc có hậu

Trang 28

Trong xã hội phong kiến, số phận của người phụ nữ thật trái ngang, dường như xã hội ấy không có chổ dung thân cho người phụ nữ tài hoa như Thuý Kiều, Vũ Nương Tất cả đều được phản ánh trong câu chuyện” Chuyện người con gái Nam Xương”

GV: Hãy nêu nôi dung chính của văn bản?

GV: Văn bản có thể chia làm mấy phần?

Nội dung của mổi phần là gì?

Hoạt động 2:(15’)

GV: Ngay từ đầu truyện tác giả đã giới

thiệu vẻ đẹp của nhân vật Vũ Nương như

thế nào?

GV: Sống với người chồng có tính đa nghi

và hay ghen tuông, nàng đã xữ sự như thế

- Sống ở TK XVI, là người học rộng, tài cao

- Xin nghỉ làm quan, ở nhà viết sách nuôi

mẹ, sống ẩn dật ở Thanh Hoá

- Truyền kì mạn lục: gồm 20 truyện ngắnviết theo lối văn biền ngẫu bằng chữ Hán

+ Nhân vật chính là người phụ nữ, người tríthức có tâm huyết nhưng bất mãn với thời cuộc + Chuyện người con gái Nam Xương làtruyện thứ 16

2/ Đọc-Tìm hiểu chú thích

3/ Đại ý:

- Số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến

và ước mơ về lẽ công băng trong xã hội

4/ Bố cục:

- P1: ( từ đầu-> cha mẹ đẻ mình): Vẻ đẹpnhân vật Vũ Nương

- P2: ( tiếp theo-> qua rồi): Nỗi oan và cáichết bi thảm của Vũ Nương

- P3:(còn lại): Ươc mơ của nhân dân về lẽcông bằng trong xã hội

1/ Vẻ đẹp của nhân vật Vũ Nương.

- Thuỳ mỵ, nết na, có tư dung tốt đẹp

- Giữ gìn khuôn phép, không để xãy rachuyện thất hoà trong gia đình

- Chồng đi lính: mong bình an trở về với nổikhắc khoải chờ mong, nhớ nhung

- Xa chồng nhưng vẫn thuỷ chung

+ Mẹ chồng ốm nàng lo chạy vạy thuốcthang

+ Mẹ chồng mất nàng lo ma chay chu đáo -> Xem mẹ chồng như mẹ đẻ

- Bị nghi oan:

Trang 29

+ Tìm đến cái chết để tự minh oan cho lòngmình.

=> Xinh đẹp, nết na, hiền lành, đảm đang,thuỷ chung với chồng con, hiếu thảo với cha mẹnhưng số phận lại oan nghiệt, trái ngang

- Xuất xứ của văn bản, vài nét về tác giả và tác phẩm

- Đại ý của văn bản

- Vẻ đẹp nhân vật Vũ Nương

- Soạn tiếp tiết 2 bài Chuyện người con gái Nam Xương:

+ Hình ảnh Trương Sinh

+ Nghệ thuật viết truyện

- Số phận oan trái của người phụ nữ trong xã hội phong kiến

- Nghệ thuật dựng truyện, xây dựng nhân vật, sử dụng yếu tố li kì, kì ảo

- Mối liên hệ giữa tác phẩm với truyện Vợ chàng Trương

2/ Kỹ năng:

- Biết phân tích, cảm nhận văn bản viết theo thể loại thần kì

- Cảm nhận được các chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự sự có nguồn gốcdân gian

- Kể lại được nội dung câu chuyện

Trang 30

- Thấy được vai trò của yếu tố kì ảo trong tác phẩm: tạo cho câu chuyên hấp dẫn, kết thúc có hậu.

- Liên hệ với một số tác phẩm viết về số phận người phụ nữ trong XHPK

GV: Nêu cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương?

GV: Tính cách của Trương Sinh được tác

giả giới thiệu như thế nào?

GV: Khi Vũ Nương minh oan, Trương Sinh

GV: Em có nhân xét gì về yếu tố kì ảo

trong câu chuyện?

GV: Ý nghĩa của việc sử dụng yếu tố kì ảo

trong truyện là gì?

Hoạt động 3:(5’)

HS: Đọc ghi nhớ (SGK tr 51)

1/ Vẻ đẹp của nhân vật Vũ Nương.

2/ Nhân vật Trương Sinh.

- Vô học, đa nghi, chỉ một lời nói của đứacon mà chàng đã ghen tuông vô cớ

- Hồ đồ, độc đoán, không nghe vợ minh oan,

bỏ ngoài tai những lời giải thích của vợ-> cáichết oan nghiệt

=> Tố cáo xã hội phụ quyền, độc đoán, tỏlòng bênh vực cho số phận mong manh củangười phụ nữ

- Ý nghĩa của việc sử dụng yếu tố kì ảo: + Làm hoàn chỉnh hơn nét đẹp vốn có của

Trang 31

GV: Chốt lại giá trị nội dung và nghệ thuật

của tác phẩm

- Hình ảnh nhân vật Trương Sinh

- Nghệ thuật xây dựng truyện

- Ý nghĩa của câu chuyện

- Nắm các nội dung đã phân tích

- Tóm tắt nội dung câu chuyện

- Soạn bài Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

- Đọc thêm bài: Lại bài viếng Vũ Thị.

- Có ý thức sử dụng từ ngữ xưng hô đúng vai khi giao tiếp

- So sánh với các ngôn ngữ khác để thấy được sự phong phú, đa dạng của từ ngữ xưng hô trong TV Từ đó nêu cao ý thức lựa chọn và sử dụng TNXH phù hợp với THGT

- Đàm thoại

- Gợi mở

Trang 32

Việc sử dụng từ ngữ xưng hô bao giờ cũng được xét trong MQH với THGT Khi hệ thống

từ ngữ xung hô của một hệ thống ngôn ngữ nào đó càng phong phú, đa dạng và tinh tế thì MQHnày càng phức tạp đòi hỏi người nói và viết phải hết sức chú ý, cẩn trọng khi sử dụng

GV: Hướng dẫn HS so sánh từ ngữ xưng hô

trong tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Anh Tiếng Việt

GV: Em hãy xác định từ ngừ xưng hô trong

2 ví dụ trên? Phân tích sự thay đổi về cách

xưng hô trong 2 ví dụ trên?

GV: Vì sao có sự thay đổi về cách xưng hô

như vậy?

HS: Đọc mục ghi nhớ (SGK- Tr 39)

Hoạt động 2: (20’)

I/ Từ ngữ xưng hô và cách sử dụng từ ngữ xưng hô.

1/ Từ ngữ xưng hô:

- Số ít: Tôi , tao, tớ, mày

- Số nhiều: Chúng tôi, chúng ta, chúng tớ,chúng mình

-> Phong phú, đa dạng

2/ Cách sử dụng TNXH:

a/ Ví dụ: (SGK-tr38) b/ Nhận xét:

- Đoạn b: ĐTXH: tôi- anh

-> Xưng hô bình đẳng, không ai coi mình

yếu hơn hay mạnh hơn

=> Xưng hô thay đổi là do tình huống giao tiếpthay đổi, vị thế của nhân vật thay đổi

3/ Bài học:

Ghi nhơ (SGK-Tr39)

II/ Luyện tập:

Trang 33

HS: Đọc và làm BT 1 theo yêu cầu của SGK

- Sự phong phú, đa dạng của TNXH trong tiếng Việt

- Biết vận dụng TNXH thích hợp với tình huống giao tiếp cụ thể

- Làm BT 2,3 (SGK- Tr11)

- Nghiên cứu bài Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp.

- Phân biệt được cách dẫn trực tiếp và gián tiếp trong tiếng Việt

- Phân biệt dẫn lời và dẫn ý

2/ Kỹ năng:

- Nhjận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp.

- Biết sử dụng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp trong giao tiếp

3/ Thái độ:

- Có ý thức sử dụng đúng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp khi giao tiếp

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn có sử dụng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp cho HS

Trang 34

GV:Em có nhận xét gì về từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt ?

Có thể dẫn lại lời nói hay ý nghĩ của người, nhân vật khác bằng nhiều cách khác nhau Đó

là những cách nào? Tiết học này sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó

Hoạt động 1:(30’)

HS: Đọc ví dụ ( SGK-Tr53)

GV: Trong ĐT(a), bộ phận in đậm là lời nói

hay ý nghĩ của nhân vật? Nó được tách với

bộ phận trước bằng dấu câu gì?

GV: Trong ĐT(b), bộ phận in đậm là lời

nói hay ý nghĩ của nhân vật? Nó được tách

với bộ phận trước bằng dấu câu gì?

GV: Có thể đổi vị trí của bộ phận in đậm

với bộ phận trước đó không? Nếu được

phải ngăn cách chúng bằng dấu câu gì?

GV: Cách dẫn như trên gọi là cách dẫn trực

tíêp

HS: Đọc ghi nhớ SGK tr 53

Hoạt động 2:(10’)

HS: Đọc ví dụ ở mục II2a ( SGK-Tr53)

GV: Trong ĐT(a), bộ phận in đậm là lời nói

hay ý nghĩ của nhân vật? Nó được tách với

bộ phận trước bằng dấu câu gì?

GV: Trong ĐT(b), bộ phận in đậm là lời

nói hay ý nghĩ của nhân vật? Nó được tách

với bộ phận trước bằng từ gì? Có thể thay

- Đoạn trích a: Bộ phận in đậm là lời nói của

nhân vật, nó được ngăn cách với bộ phận trướcbằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

3/ Ghi nhớ:

(SGK tr 53)

II/ Cách dẫn gián tiếp:

1/ Ví dụ: (SGK-tr53) 2/ Nhận xét:

- Đoạn a: Bộ phận in đậm là lời nói(lờikhuyên), nó không được ngăn cách với bộ phậntrước bằng dấu câu gì

- Cách dẫn trực tiếp và gián tiếp trong tiếng Việt

- Biết vận dụng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp vào giao tiếp cụ thể

- Năm nội dung 2 mục ghi nhớ (SGK- Tr 53,54)

- Làm BT 1, 2, 3 (SGK- Tr54)

Trang 35

- Các yếu tố của thể loại tự sự: nhân vật, sự việc, cốt truyện

- Yêu cầu cần đạt của một văn bản tóm tắt tác phẩm tự sự

2/ Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự theo các mục đích khác nhau

3/ Thái độ:

- Có ý thức tập tóm tắt văn bản tự sự để nắm nội dung chính của văn bản tự sự

- Luyện kĩ năng tóm tắt các TP tự sự cụ thể trong chương trình Ngữ văn

HS: Đọc các tình huống yêu câu tóm tắt

GV: Từ những tình huống yêu cầu tóm tắt

I/ Sự cần thiết phải tóm tắt văn bản tự sự:

1/ Tình huống:

(SGK tr58)

2/ Sự cần thiết phải tóm tắt văn bản tự sự:

- Giúp người đọc, người nghe dễ nắm được

Trang 36

trên, em hãy rút ra nhận xét về sự cần thiết

phải tóm tắt văn bản tự sự?

Hoạt động 2: (20’)

HS: Đọc văn bản Chuyện người con gái

Nam Xương.

GV: Các chi tiết chính để tóm tắt văn bản

Chuyện người co gái Nam Xương như

trên đã đầy đủ chưa? Thiếu sự việc quan

trọng nào không? Đó là sự việc gì?

GV: Các sự việc nêu trên đã hợp lí chưa?

Cần thay đổi gì không?

HS: Dựa vào BT1 sau khi đã bổ sung và

điều chỉnh hợp lí để viết tóm tắt văn bản

Chuyện người con gái Nam Xương.

HS: Rút ngắn hơn nữa văn bản đã tóm tắt ở

BT2 song vẫn đảm bảo nội dung

Hoạt động 3: (10’)

HS: Đọc yêu cầu BT1

GV: Cho HS chọn một trong hai văn bản đã

cho để tóm tắt nội dung chính

Ngày soạn:25/09/2011

Ngày dạy: 29/09/2011

Trang 37

- Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ

- Hai phương thức phát triển nghĩa là ẩn dụ và hoán dụ

2/ Kỹ năng:

- Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản

- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép ẩn dụ, hoán dụ

3/ Thái độ:

- Có ý thức phát triển từ vựng khi giao tiếp

- Rèn cho HS khả năng tự tìm hiểu để nắm được sự phát triển nghĩa của từ theo hai phương thức ẩn dụ và hoán dụ

GV: Thế nào là cách dẫn trực tiếp và gián tiếp ? Cho ví dụ minh hoạ?

Ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội, nó không ngừng vận động và phát triển, biến độngtheo sự vận động và phát triển của xã hội Sự phát triển của tiếng Việt cũng như ngôn ngữ khácđược thể hiện trên cả ba mặt: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp Bài học này đề cập đến sự phát triểncủa tiêng Việt ở phương diện từ vựng

2/ Tổ chức hoạt động :

Hoạt động 1:(15’)

HS: Nhớ lại kiến thức đã học ở bài “Vào

nhà ngục Quảng Đông cảm tác”(Ngữ văn

8) để giải thích nghĩa của từ “kinh tế”

GV: Ý nghĩa của cả câu thơ là gì?

GV: Ngày nay người ta có dùng từ kinh tế

với nghĩa như vậy không? Vậy kinh tế hiện

nay hiểu như thế nào? (hoạt động sản xuất,

phân phối, lưu thông hành hoá.)

- Kinh tế: viết tắt của các cụm từ:

+ Kinh bang tế thế ( trị nước cứu đời) + Kinh thế tế dân (trị đời cứu dân) -> Ý câu thơ: ôm ấp hoài bảo trông coi việcnước, cứu giúp người đời

=> Nghĩa của từ không bất biến mà thay đổi theo thời gian, có nghĩa cũ mất đi và nghĩa mới

Trang 38

HS: Đọc các câu thơ về Truyện Kiều

GV: Xác định nghĩa của từ “xuân” và “tay”

trong ví dụ trên? Nghĩa nào là nghĩa gốc,

nghĩa nào là nghĩa chuyển?

GV: Các nghĩa chuyễn trên được hình thành

GV: Hãy giải thích nghĩa của từ “đồng hồ”

trong các từ: đồng hồ điiện, đồng hồ nước,

gốc)

Tay 2 (tay buôn người): chuyên hoạt động hoặc giỏi một nghề nào đó ( nghĩa chuyển)

- Xuân 2 : chuyển theo phương thức ẩn dụ

- Tay 2 : chuyển theo phương thức hoán dụ.

ẩn dụ

Bài tập 3:

- Đồng hồ dùng với nghĩa chuyển theophương thức ẩn dụ, chỉ những đồ dùng có hìnhdáng giống nhau, có công dụng để đo

Bài tập 5:

- Từ “mặt trời” trong câu “Thấy một mặy

trời trong lăng rất đỏ” được dùng với biện

pháp ẩn dụ tu từ Đây không phải là hiện tượng

phát triển nghĩa của từ vì từ “mặt trời” được

dùng ở đây có tính chất lâm thời, nó không làmphát sinh nghĩa mới

- Nghĩa của từ không bất biến, nó có thể thay đổi theo thời gian để tạo từ mới

- Hai phương thức chủ yếu để phát triễn nghĩa của từ: ẩn dụ và hoán dụ

- Làm BT 2,4 (SGK- Tr57)

- Nghiên cứu bài Sự phát triển của từ vựng (tiếp theo).

Trang 39

- Sơ giản về thể văn tuỳ bút thời trung đại.

- Thấy được cuộc sống xa hoa của vua chúa và quan lại trong phủ chúa Trịnh

- Đặc điểm nghệ thuật của một văn bản viết theo thể loại tuỳ bút thời trung đại

2/ Kỹ năng:

- Biết phân tích, cảm nhận tác phẩm viết theo thể tuỳ bút

- Tự tìm hiểu một số địa danh, chức sắc, nghi lễ thời Lê - Trịnh

3/ Thái độ:

- Có ý thức lên án, tố cáo cuộc sống xa hoa, lãng phí của vua chúa trong phủ chúa Trịnh

- Rèn kĩ năng viết văn tuỳ bút cho học sinh

GV: Nêu những nét chính về nội dung và nghệ thuật của văn bản Chuyện người

con gái Nam Xương?

- Sinh trưởng trong gia đình khoa bảng

- Sống trong giai đoạn XHPK khủng hoảngtrầm trọng -> tư tưởng ẩn cư

Trang 40

HS: Đọc toàn bộ văn bản

GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu các chú thích

SGK- tr 62

Hoạt động 2:(20’)

GV: Thói ăn chơi của chúa Trịnh được

miêu tả qua những chi tiết nào?

GV: Em có nhận xét gì vể lời văn ghi chép

các sự việc của tác giả?

GV: Cảnh vật trong phủ chúa Trịnh vào

đêm thanh như thế nào?

HS: Đọc đoạn “Bọn hoạn quan tai vạ”

GV: Bọn quan lại trong phủ chúa nhũng

nhiễu nhân dân bằng những thủ đoạn nào?

GV: Kết thúc câu chuyện tác giả đã kể lại

một chuyện có thật đã từng xãy ra tại gia

1/ Thói ăn chơi của chúa Trịnh và sự sách

nhiễu của quan lại.

a/ Chúa Trịnh.

- Thích chơi đèn đuốc

- Xây dựng đền dài

- Giải trí, dạo chơi lố lăng

- Tịch thu trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch,chậu hoa cây cảnh của nhân dân

-> Miêu tả tỷ mỷ, cụ thể, chân thực, kháchquan, không xen lời bình

- Âm thanh: chim kêu vượn hót gợi cảm giácghê rợn, mang màu sắc tan tác

=> Báo trước sự suy vong của một triều đại

b/ Quan lại.

- Mượn gió bẻ măng

- Vừa ăn cướp vừa la làng

- Vơ vét để nít đầy túi tham lại được tiếng làmẫn cán trong phủ chúa

=> Tăng khả năng hiện thực và tính thuyếtphục người đọc, người nghe

2/ Thái độ của tác giả.

- Tố cáo, khinh bỉ vua chúa và quan lại trongphủ chúa

III/ Tổng kết.

Ghi nhớ (SGK tr 63)

-Cuộc sống xa hoa, phung phí trong phủ chúa

- Thái độ của tác giả đối với quan lại và vua chúa

- Đọc lại văn bản, nắm các nội dung đã phân tích, nội dung ghi nhớ (SGK tr63)

- Soạn bài Hoàng Lê nhất thống chí.

Định dạng
Số trang	248
Dung lượng	2,8 MB