tiết 19 - Trai sông

Ống thoát Ống hút Áo trai Mang Chân Thân Lỗ miệng Tấm miệng Lớ p n go ài Lớp giữa 10 I/ HÌNH DẠNG,CẤU TẠO 1... Vỏ trai hé mở Chân trai thò ra Sau đó thụt vào Vỏ trai đóng lại Tạo ra lự

Trường THCS Hà châu

Trai sông

(Sống ở hồ, ao, sông ngòi)

Bạch tuộc

(Sống ở biển)

Sò

(Sống ở ven biển)

Mực

(Sống ở biển)

Ốc sên

(Sống ở trên cạn)

Ốc vặn

(Sống ở nước ngọt)

Em có nhận xét gì về số lượng loài và môi trường sống của các loài

trong ngành thân mềm?

Ngành Thân mềm ở nước ta rất đa dạng, phong phú như: Trai, ốc, sò, mực, bạch tuộc… và phân bố ở khắp các môi trường: biển, sông, ao, hồ, trên cạn…

Trai sông sống ở đáy hồ ao, sông ngòi; bò và ẩn nửa

mình trong bùn, cát.

Vỏ gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng

I Hình dạng, cấu tạo

1 Vỏ trai

Quan sát mẫu mang đi, thảo luận nhóm và cho biết: vỏ trai

có cấu tạo gồm mấy mảnh? Chúng được gắn với nhau nhờ đặc điểm nào?

Quan sát hình vẽ:sát định các phần của võ trai?

1

4

5

Đỉnh

vỏ

Bản

lề vỏ

Đuôi vỏ

Vòng tăng

trưởng vỏ

Đầu

vỏ

-Gồm bản lề vỏ,đỉnh vỏ,đầu

vỏ, đuôi vỏ và vòng tăng

trưởng

Lớp sừng Lớp

đá vôi

Lớp

xà cừ

Quan sát hình nêu cấu tạo vỏ trai?

Cấu tạo gồm 3 lớp:lớp sừng bọc ngoài,lớp đá vôi ở giữa và lớp xà cừ ở trong

Vì phía ngoài cùng là lớp sừng,nên khi mài nóng cháy,chúng

có múi khét.

Tại sao khi mài mặt ngoài vỏ trai ta thấy có

mùi khét?

Ống thoát

Ống hút

Áo trai Mang

Chân

Thân

Lỗ miệng

Tấm miệng

Lớ p n

go ài

Lớp giữa

10

I/ HÌNH DẠNG,CẤU TẠO

1 Vỏ trai

2 Cơ thể trai

Quan sát hình 18.3 SGK

và điền vào các chú thích

trong hình sau?

Quan sát hình 18.3 SGK

và điền vào các chú thích

trong hình sau?

1

2

3

4

7 8

Cơ khép,mở vỏ Động tác đóng vỏ

Động tác mở vỏ

Để mở vỏ trai quan sát bên trong cơ thể, phải làm thế

nào? Tại sao trai chết thì mở vỏ?

Để mở vỏ trai quan sát bên trong, phải luồn lưỡi dao

vào qua khe vỏ cắt cơ khép vỏ Cơ khép vỏ bị cắt, lập

tức vỏ trai sẽ mở ra => chứng tỏ sự mở vỏ là do tính tự động của trai Vì thế khi trai bị chết vỏ thường mở ra



Quan sát hình sau và giải thích cơ chế giúp trai di chuyển được trong bùn theo chiều mũi tên?

Vỏ trai hé mở Chân trai thò ra Sau đó thụt vào Vỏ trai đóng lại Tạo ra lực đẩy do nước phụt ra ở ống thoát Làm trai tiến về

phía trước

Ống hút

Ống thoát

Hướng di chuyển

II Di chuyển

Oxi Nước

(Thức ăn, oxi) Thức

ăn

Chất

thải

III Dinh dưỡng

Quan sát hình dưới đây, thảo luận nhóm

và trả lời các câu hỏi sau:

- Dòng nước theo ống hút vào khoang áo mang theo những chất gì vào miệng và mang trai?

- Quá trình hô hấp của trai diễn ra ở đâu?

- Quá trình lọc thức ăn của trai diễn ra ở đâu?

- Em có nhận xét gì về kiểu dinh dưỡng của trai?

Ống hút Ống thoát

Mang

Lỗ miệng

Cacbonic

Tấm miệng

Dòng nước váo khoang áo mang theo vụn hữu cơ,động vật nguyên sinh và ôxi

lông trên tấm miệng Quá trình hô hấp diễn ra ở mang trai Quá trình lọc thức ăn diễn ra ở miệng trai nhờ rung động của các lông trên tấm miệng

Đó là kiểu dinh dưỡng thụ động

Oxi (Thức ăn, oxi) Nước

Thức ăn

Chất

thải

III Dinh dưỡng

Ống hút Ống thoát

Mang

Lỗ miệng

Trai dinh dưỡng theo kiểu hút nước để lọc lấy vụn hữu cơ, động vật nguyên sinh, các động vật nhỏ khác, góp phần lọc sạch môi trường nước.

Cách dinh dưỡng của trai

có ý nghĩa như thế nào với

môi trường nước?

Cacbonic

Tấm miệng

Trai

sông

Trai đực

Trứng

Theo dòng nước

Trứng đã thụ tinh

Ấu trùng

(Bám vào mang, da cá)

1

2

3 4

Tinh trùng

Trai cái

Ấu trùng

(sống trong mang mẹ)

Trai con

(ở bùn)

IV Sinh sản

Nghiên cứu thông tin trong SGK, tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong sơ đồ sau:

Trai

sông

Trai đực

Trứng

Theo dòng nước

Trứng đã thụ tinh

Ấu trùng

(Bám vào mang, da cá)

1

2

3 4

Tinh trùng

Trai cái

Ấu trùng

(sống trong mang mẹ)

Trai con

(ở bùn)

IV Sinh sản

Ý nghĩa của giai đoạn trứng phát triển thành ấu trùng trong mang trai mẹ?

Ý nghĩa của giai đoạn ấu trùng bám vào mang và da cá?

-Bảo vệ trứng và ấu trùng khỏi bị các động vật khác ăn mất

- Mang trai mẹ có nhiều thức ăn và khí oxi

Vì ấu trùng trai thường bám vào mang và da cá Khi con người thả cá vào ao hoặc khi mưa cá vượt bờ mang theo ấu trùng trai vào ao

Trai

sông

Trai đực

Trứng

Theo dòng nước

Trứng đã thụ tinh

Ấu trùng

(Bám vào mang, da cá)

1

2

3 4

Tinh trùng

Trai cái

Ấu trùng

(sống trong mang mẹ)

Trai con

(ở bùn)

IV Sinh sản

Nhiều ao đào thả cá, trai không thả mà tự nhiên có,

tại sao?

Vì ấu trùng trai thường bám vào mang và da cá Khi con người thả cá vào ao hoặc khi mưa cá vượt bờ mang theo ấu trùng trai vào ao.

Củng cố

1 Trai di chuyển ở trong bùn bằng cách nào?

Chọn đáp án đúng:

A Chân trai thò ra và thụt vào

B Trai hút và phụt nước đẩy cơ thể đi

C Chân kết hợp với sự đóng mở của vỏ

D Cả A và C đúng

2 Bộ phận nào điều chỉnh động tác đóng mở vỏ trai?

A Chân trai

B Dây chằng ở bản lề

C Hai cơ khép vỏ và dây chằng bản lề

D Cả A và B đúng

Củng cố

3 Tìm cụm từ thích hợp điền vào số 1, 2, 3… 7 trong các câu sau:

Trai sông là đại diện của ngành ……(1)… Chúng có lối sống …… (2)… trong bùn và di chuyển … (3)… Có 2 mảnh vỏ bằng …(4)… che chở bên ngoài Phần (5) trai tiêu giảm Trai lấy được thức ăn và oxi nhờ 2 đôi … (6)…… và ……(7)……

Đá vôi

tấm miệng

Củng cố

3 Tìm cụm từ thích hợp điền vào số 1, 2, 3… 7 trong các câu sau:

Trai sông là đại diện của ngành ……(1)… Chúng có lối sống …… (2)… trong bùn và di chuyển … (3)… Có 2 mảnh vỏ bằng …(4)… che chở bên ngoài Phần (5) trai tiêu giảm Trai lấy được thức ăn và oxi nhờ 2 đôi … (6)…… và ……(7)……

Thân mềm

tấm mang tấm miệng

EM CÓ BIẾT?

Cảm ơn quý thầy, cô

Xin chào và Hẹn gặp lại