Tập huấn dạy và học tích cực

MỤC TIÊU VÀ KẾT QUẢ MONG ĐỢI- Cung cấp các kiến thức cơ bản về dạy học tích cực; - Xác định các nội dung quản lý việc triển khai dạy học tích cực trong các trường THCS; - Hình thành các

TẬP HUẤN DẠY VÀ HỌC TÍCH

CỰC CHO HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG THCS

CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ

MỤC TIÊU VÀ KẾT QUẢ MONG ĐỢI

- Cung cấp các kiến thức cơ bản về dạy học tích cực;

- Xác định các nội dung quản lý việc triển khai dạy học tích cực trong các trường THCS;

- Hình thành các kỹ năng quản lý, triển khai dạy học tích cực ở THCS;

- Có thái độ tích cực trong việc chỉ đạo giáo viên đổi mới PP dạy học tích cực trong nhà trường

NỘI DUNG TÀI LIỆU

PPDH ở TTHCS?

HT CẦN LÀM

GÌ ĐỂ HỖ TRỢ GIÁO VIÊN TRONG VIỆC

DHTC

Một cuộc khám phá mới không chỉ

là tìm được vùng đất mới mà còn nhìn bằng cặp mắt mới

Marcel Proust

I Những cơ sở để triển khai DHTC ở THCS

Cơ sở pháp lý

Cơ sở thực tiễn

Cơ sở Tâm lý học

Lý thuyết kiến tạo

1.1 Cơ sở khoa học của việc đổi mới PPDH ở

trường THCS

- Cơ sở pháp lý và thực tiễn

Nghị quyết Trung 2 – Khoá 8

Nghị quyết 40 của Quốc hội

Các văn bản chỉ đạo của Bộ,

- Xu thế xã hội phát triển, nhà trường hội nhập, công nghệ phát triển

- Chương trình, sách giáo khoa thay đổi

Yêu cầu xã hội

Phải đổi mới GD trong đó

có đổi mới PPDH

- Cơ sở pháp lý và thực tiễn

I Những cơ sở để triển khai DHTC ở THCS

- Lí thuyết kiến tạo:

Thuyết hành vi

Thuyết kiến tạo

I Những cơ sở để triển khai DHTC ở THCS

* Lí thuyết hành vi (Behaviorism):

- Do Watson (Mĩ ) (1878-1958) sáng lập

+ Bản chất : Kích thích- Phản xạ (S-R) + Hành vi không điều kiện

+ Hành vi có điều kiện (Paplov) + Hành vi tạo tác (tạo ra lí thuyết hoạt động học của Skinner)

Các hành vi không có sự tham gia của ý thức

Sự ra đời của dạy học chương trinh hóa với B.F

Skinner(1904-1990)-chương tr ì nh đường thẳng và

N.A.Crowder- chương trinh phân nhánh

I Những cơ sở để triển khai DHTC ở THCS

Lý thuyết kiến tạo (Constructivism)

+ Dựa trên nền tảng của tư duy phê phán

+ Dạy học bằng các trải nghiệm:sự tham gia của cá nhân người học;cá nhân tự khởi xướng; người học tự đánh giá;có tác động đều khắp đến người học

+ Dạy học khám phá theo thuyết kiến tạo: khám phá qui nạp;khám phá diễn dịch;giải quyết vấn đề;dạy học dự án;dạy học tự phát hiện

I Những cơ sở để triển khai DHTC ở THCS

SO SÁNH LỚP HỌC TRUYỀN THỐNG VÀ LỚP HỌC KIẾN

TẠO

Lớp học truyền thống Lớp học kiến tạo

Chương trình giảng dạy bắt đầu với các phần

của cả tổng thể Nhấn mạnh các kỹ năng

cơ bản

Chương trình nhấn mạnh các khái niệm lớn, bắt đầu với tổng thể và mở rộng ra với các thành phần

Chương trình giảng dạy, SGK là pháp lệnh

tối cao Mục đích của những câu hỏi của học sinh và những vấn đề mà chúng quan tâm là quan

trọng

Phương tiện chủ yếu là sách giáo khoa và

sách bài tập Phương tiện bao gồm những nguồn ban đầu và phương tiện vận dụng Học tập dựa vào sự nhắc lại, bắt chước Học tập là tương tác, xây dựng trên những cái

mà học sinh đã biết rồi

Giáo viên phổ biến thông tin cho học sinh,

học sinh tiếp nhận tri thức Giáo viên phải đàm thoại với học sinh, giúp đỡ học sinh tự kiến tạo tri thức cho chúng Vai trò của giáo viên là trực tiếp, quyền lực

tối cao Vai trò của giáo viên là tương tác, đàm phán là tối cao Đánh giá thông qua trắc nghiệm, trả lời đúng

Sản phẩm cuối cùng là quan trọng Đánh giá bao gồm kiểm tra việc làm, quan sát, quan điểm của học sinh Tiến trình quan

trọng hơn sản phẩm

Kiến thức giống như là một vật trơ Kiến thức là một đối tượng động

Học sinh làm việc hầu như một mình Học sinh làm việc theo nhóm

Thuận lợi

Khó khănThuận lợi

1.Thực trạng việc đổi mới, sử dụng PPDH theo

hướng tích cực trong trường THCS hiện nay ở VN

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

người học phải được phát huy nội lực

• + Chưa đáp ứng mục tiêu giáo dục của xã hội hiện đại: Tự học suốt đời, Năng động sáng tạo, Tự lực gải quyết

những vấn đề của cuộc sống

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

1.2 Nguyên nhân

• - Giáo viên chưa được trang bị một cách hệ thống, bài bản về vấn đề đổi mới PPDH nên còn lúng túng, đa số GV mới hiểu vấn đề đổi mới PPDH ở hình thức bên ngoài (ví như đổi mới chỉ là tăng

cường thảo luận nhóm hoặc phải sử dụng máy chiếu, giáo án điện tử, trong các giờ học) mà chưa chú ý được đến bình diện bên trong của PPDH (hiệu quả và sự phù hợp của các phương pháp đối với nội dung và đặc thù môn học).

• - Phương tiện, thiết bị dạy học ở nhiều trường còn nghèo nàn, không thuận lợi cho việc áp dụng PPDH mới, nhất là các PPDH hiện đại.

• - Đời sống của nhiều GV còn khó khăn, trong khi số tiết dạy

trong tuần của GV cao, nên GV ít có thời gian đầu tư thoả đáng cho việc đổi mới PPDH.

• - Động cơ thái độ học tập của nhiều HS chưa thật tốt HS vẫn quen với lối học thụ động, chưa sẵn sàng tham gia một cách tích

cực, chủ động vào các nội dung học tập

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

• - Các cơ quan nghiên cứu chưa đầu tư nhiều vào

việc bồi dưỡng giáo viên và các cán bộ quản lí về đổi mới PPDH (chưa có những công trình nghiên cứu vừa đảm bảo cơ sở lí luận, vừa giải quyết được việc chỉ

dẫn cho giáo viên dạy học theo hướng tích cực, )

• - Việc kiểm tra thi cử mặc dầu có những đổi mới

nhưng vẫn mang tính hình thức, chưa khuyến khích

được cách học thông minh, sáng tạo của học sinh.

• - Các trường sư phạm chưa có sự đổi mới căn bản về

chương trình và phương pháp đào tạo cho sinh viên.

• - Hệ thống quản lí, chỉ đạo, thanh tra chuyên môn ở

nhiều nơi còn cứng nhắc, máy móc, chưa tạo điều kiện cho các hoạt động sư phạm sáng tạo của GV.

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

• 1.3 Một số giải pháp cơ bản

• a Xây dựng mô hình lí luận, xác định quan điểm, định

hướng đúng đắn và những biện pháp khả thi nhằm đổi mới

PPDH Đổi mới về quan niệm, nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên về việc áp dụng các PPDH mới để nâng cao hiệu quả dạy học.

• b Khai thác những yếu tố tích cực của các PPDH truyền

thống một cách phù hợp và có hiệu quả, đồng thời đưa các

quan điểm, mô hình dạy học hiện đại, các PPDH mới vào trường THCS, tạo điều kiện cần thiết để giáo viên có thể thực hiện được

sự chuyển biến về các hoạt động dạy và học, chuyển từ lối

truyền thụ kiến thức một chiều sang việc tổ chức các hoạt động

tự lập, tự khám phá, tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành năng lực

tự học, năng lực sáng tạo của học sinh.

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

• c Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học Bồi dưỡng

năng lực tổ chức dạy học theo nhiều hình thức đa

dạng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi (cả tinh thần và vật chất) cho GV và HS để tổ chức một cách hiệu quả các hoạt động dạy học

• d Đổi mới môi trường dạy học và các thiết bị dạy

học.

• e Đổi mới kiểm tra, thi cử

• d Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng giáo viên.

• g Đổi mới cơ chế quản lí và cách thức đánh giá lao

động của giáo viên.

• h Đổi mới chế độ chính sách đối với giáo viên,…

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

2.1 Khái niệm

PP dạy học tích cực: là các PP nhằm đề cao vai trò tự giác, tích cực, độc lập nhận thức của người học dưới vai trò tổ chức, định

hướng của người dạy

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

em giải quyết các tình huống đó

1 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động

2.2 Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

Bản chất

Đặc trưng chung nhất của dạy và học tích cực

- Tính hoạt động cao của chủ thể giáo dục

- Tính nhân văn cao của chủ thể giáo dục

- Khai thác động lực học tập trong bản thân người học để phát triển chính họ

- Coi trọng lợi ích nhu cầu của cá nhân người học, đảm bảo cho họ thích ứng với đời sống xã hội

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

2.3.1 Mối quan hệ giữa dạy và học tích cực với dạy học lấy học sinh làm trung tâm

- Chuyển từ dạy học lấy người dạy làm trung tâm sang dạy tập trung vào người học

- Dạy học hướng vào người học

2.3 Những nội dung cơ bản về dạy học tích cực

2.3.2 So sánh dạy học cổ truyền và các mô hình dạy học mới

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

STT Các vấn đề so sánh PPDH truyền thống

(Traditional methods) PPDH tích cực (Active teaching and learning

methods)

1 Mục đích giờ học

2 Nội dung bài học

3 Mối quan hệ của người

dạy và người học

4 Mục đích của PTDH

5 Kết qủa của giờ học

6 Người tham gia đánh

giá

DẠY HỌC KHÁM PHÁ

+ Khám phá qui nạp (Inductive inquiry)

+ Khám phá diễn dịch (Deductive inquiry)

+ Dạy học giải quyết vấn đề (Problem solving)+ Dạy học tự phát hiện (Discovery learning)

+ Dạy học dự án (Project based learning)

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

1 Phương pháp Dạy học nêu vấn đề (Dạy học nêu và giải quyết vấn đề)

Cách thức tiến hành

- Tạo tình huống có vấn đề

- Phát hiện và nhận dạng vấn đề nảy sinh

- Phát biểu vấn đề cần giải quyết

2.4 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

- Đề xuất các giả thuyết

- Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

- Thực hiện kế hoạch giải quyết

b Giải quyết vấn đề đặt ra

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

- Thảo luận kết quả và đánh giá

- Khẳng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu

Các mức độ của tình huống có vấn đề trong giờ học

3 GV xây dựng THCVĐ HS giải quyết THCVĐ Dạy học nêu vấn đề

4 HS phát hiện THCVĐ HS giải quyết THCVĐ Dạy học tự phát

hiện

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

2 Phương pháp làm việc theo nhóm

a Trao đổi, thảo luận trong nhóm

b Phân công trong nhóm, cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi

c Cử đại diện lên trình bày kết quả làm việc của nhóm

Cách tiến hành

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

Thảo luận tổng kết trước lớp

b Thảo luận chung

a Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

c Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề cho bài học hoặc vấn đề tiếp theo

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

- Nhận xét kết quả của trò chơi

- Kết luận: Bài học thu được qua trò chơi

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

4 Phương pháp trò chuyện ngắn

- Mục đích: * Khởi động, thu hút sự chú ý

* Thu thập nhanh thông tin

* Kiểm tra kiến thức của học sinh

- Kỹ thuật câu hỏi triển khai:

+ Tùy theo điều kiện cụ thể, có thể tổ chức theo đội hình nào đó ( đứng thành vòng tròn, ngồi tại chỗ)

+ GV nêu câu hỏi 1 và nhiều HS cùng trả lời câu hỏi 1

+ GV có thể nêu câu hỏi 2 và nhiều HS cùng trả lời câu hỏi 2

+ GV có thể định hướng nội dung của phần này vào mục đích của bài học

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

Cách tiến

hành

5 PP Động não

Cách tiến hành

- Người dạy nêu câu hỏi hoặc vấn đề(có nhiều cách trả lời) cần được tìm hiểu trước lớp hoặc trước nhóm

- Khích lệ người học phát biểu càng nhiều càng tốt

- Liệt kê mọi ý kiến lên bảng hoặc giấy khổ to,

không loại trừ ý kiến nào trừ ý kiến trùng lặp

- Phân loại các ý kiến

- Làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ ràng

- Tổng hợp ý kiến, hỏi xem có thắc mắc hay bổ sung

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

– Lưu ý: Bảng biểu, sơ đồ…nên đơn giản, nhiều màu sắc và phù hợp với chủ đề

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

Cách tiến hành

2.3.3.Thực hành triển khai kỹ thuật ở một số PPTC

1 Thảo luận nhóm Nhiệm vụ:

- Khái niệm PP

- Bản chất PP

- Mối quan hệ giữa người dạy và người học

Quá trình dạy học là một quá trình tổng thể, chịu sự chi phối tác động của nhiều yếu tố có liên hệ hữu cơ vừa có ưu điểm vừa có nhược điểm

Để quá trình DH đạt hiệu quả cần phải phối hợp và lồng ghép rất nhiều phương pháp bổ trợ lẫn nhau nhằm huy động được tối đa những lợi thế và hạn chế được những nhược điểm

Làm việ

c theo nhó

m

Phương án

Th uy

ết trình

Lồng ghép các phương pháp dạy học hiện đại

Trong dạy học phải luôn lưu ý câu ngạn ngữ sau:

TÔI NGHE - TÔI SẼ QUÊN;

TÔI NHÌN - TÔI SẼ NHỚ;

TÔI LÀM - TÔI SẼ HIỂU

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

3.1.Vai trò, trách nhiệm của Hiệu trưởng trong việc quản lý, triển khai DHTC ở trường THCS

3.1.1. QL kế hoạch, chương trình dạy học

3.1.2. QL việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp

3.1.3 QL giờ lên lớp của GV

3.1.4 QL việc GV kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo hướng đổi mới PPDH:

3.1.5 QL công tác bồi dưỡng GV

3.1.6 QL cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

3.1.7 QL hoạt động học tập của HS

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

Hiệu trưởng cần thực hiện tốt các hoạt động:

a Tuyên truyền, vận động

Khi đã có sự suy nghĩ đúng đắn và thông suốt

về mặt tư tưởng thì mọi hành động đều nhất quán

và sẽ đi đến thành công

3.2.1 Tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức

cho giáo viên

cho giáo viên.

 GV nói lên tâm tư nguyện vọng về thực hiện

PPDH TC;

 Nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn;

 Tổ chức các giờ giảng áp dụng PPDH tích cực ở các bộ môn, tạo điều kiện cho giáo viên tham dự;

 Tổ chức các chuyên đề về đổi mới PPDH, mời những chuyên gia về PPDH tích cực để hướng dẫn, tập huấn cho đội ngũ giáo viên của trường;

 Tổ chức các chuyến đi tham quan, học tập

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

b Động viên, khuyến khích:

 Khuyến khích, động viên bằng kinh tế;

 Khuyến khích động viên bằng tinh thần;

 Được tham gia vào công việc nhiều hơn;

 Tạo môi trường cạnh tranh;

 Đổi mới môi trường làm việc

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

c Xây dựng nội qui cụ thể về DH tích cực

- Đổi mới PPDH gắn liền với nội qui, qui chế

của nhà trường là hết sức cần thiết

- Khi đã trở thành nội qui, qui chế sẽ bắt buộc mọi người trong tập thể nhà trường thực hiện nghiêm túc

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

3.2.2 Chỉ đạo xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động dạy học tích cực của các tổ chuyên môn

Xác định mục tiêu QL phải đảm bảo nguyên tắc SMARTER

Vì nó định hướng cho các hoạt động

trong tương lai

Phải có tính thách thức để cố gắng Nhưng không được vượt quá sức

đo lường sự cân bằng giữa khả năng thực hiện so vối nguồn lực của tổ chức

3 Xây dựng kế hoạch cho từng hoạt động cụ thể để thực hiện tốt mục tiêu

- Xây dựng kế hoạch cho từng hoạt động;

- Thiết kế các bước đi, biện pháp qua các nguồn lực

đã có và sẽ có;

- Lập kế hoạch ở các cấp độ QL khác nhau

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

4 Triển khai kế hoạch

- Quán triệt việc thực hiện kế hoạch toàn đơn vị;

- Xây dựng lực lượng cốt cán, cơ chế hoạt động;

- Triển khai, hướng dẫn, đôn đốc;

- Giám sát để kịp thời điều chỉnh

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

5 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch

Kiểm tra việc xác định các mục tiêu của TCM, KT các bản kế hoạch cụ thể, KT việc thực hiện KH như thế nào nhằm:

- Điều chỉnh, uốn nắn

- Rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả thực hiện

- Báo cáo kết quả

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

3.2.3 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện dạy học tích cực ở trường THCS

Tổ chức, chỉ đạo thực hiện dạy học tích cực ở trường THCS là quản lý đổi mới PPDH thông qua quản lý hoạt động giảng dạy của GV, quản lý hoạt động học tập của HS.

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

Với hoạt động giảng dạy của giáo viên

Hiệu trưởng cần quan tâm tới:

- Quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp của GV

- Quản lý giờ dạy trên lớp của GV

- Tổ chức dự giờ và phân tích, đánh giá giờ dạy của GV

III Các biện pháp QL DHTC ở trường

THCS

3.2.3.1 Chỉ đạo GV thiết kế giáo án theo hướng dạy học tích cực

- Hướng dẫn giáo viên đổi mới soạn giáo án