Tập huấn về kĩ thuật, phương pháp dạy và học tích cực cho giáo viên cấp trung học

Định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù

PHẦN I

NỘI DUNG CHÍNH DẠY VÀ HỌC TÍCH CỰC

Định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong Luật

Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo

dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự

giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù

hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi

dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận

dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm,

đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh".

- Thích phát biểu ý kiến trước vấn đề nêu ra.

- Hay nêu thắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề chưa đủ rõ

- Chủ động vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học

để nhận thức vấn đề mới; tập trung chú ý vào vấn đề đang học.

- Kiên trì hoàn thành các bài tập, không nản

trước những tình huống khó khăn…

* Bắt chước : gắng sức làm theo mẫu hành động của thầy, của bạn…

* Tìm tòi : độc lập giải quyết vấn

đề nêu ra, tìm kiếm cách giải quyết

khác nhau về một số vấn đề…

*Sáng tạo : tìm ra cách giải quyết mới, độc đáo, hữu hiệu.

toàn Giáo viên

BạN CÓ LIÊN TƯởNG GÌ QUA

BứC TRANH SAU?

Sơ đồ lắp bóng đèn

trải nghiệm

QUAN SÁT

Suy ngẫm về các hoạt động đã thực

Suy nghĩ

13

HỌC SINH

Học sinh tự trình bày sản phẩm HS hoạt động

Kích thích khả năng quan sát

Kích thích tính nhạy cảm phân tích và suy ngẫm

Kích thích năng lực áp dụng

GIÁO VIÊN

Khuyến khích, gợi mở,

giao việc cho HS thực hiện các hoạt động theo đúng trình độ và nhu cầu

Quan tâm nhiều

Vai trò của giáo viên

* Tạo môi trường học tập thân thiện, phong phú.

Làm thế nào để học sinh có thể học sâu ?

* Bài học sinh động hơn-hiệu quả học tập tốt hơn.

* Quan hệ giữa GVvới HS, HS với HS tốt hơn

* Hoạt động học tập, đa dạng phong phú hơn.

* Học sinh hoạt động nhiều hơn

* Giáo viên có nhiều cơ hội giúp đỡ học sinh hơn

*Phát triển tính độc lập, sáng tạo của học sinh.

5 Năm yếu tố thúc đẩy dạy và học tích cực.

1 Không khí học tập và các mối quan hệ trong lớp/nhóm.

2 Sự phù hợp với mức độ phát triển của học sinh.

3 Sự gần gũi với thực tế.

4 Mức độ và sự đa dạng của hoạt động.

5 Phạm vi tự do sáng tạo.

PHẦN II

MỘT SỐ KĨ THUẬT

KĨ THUẬT

“KHĂN TRẢI BÀN”

THEO THẦY CÔ,

KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN” LÀ GÌ ?

KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN”

-Là cách thức hoạt động mang tính

động cá nhân và hoạt động nhóm

nhằm tăng hiệu quả học tập.

-Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực.

-Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh.

-Phát triển mô hình có sự tương tác giữa học sinh với học sinh.

Ý kiến chung của cả nhóm

Cách tiến hành kĩ thuật “khăn trải bàn”

1.Hoạt động theo nhóm (4 người /nhóm).

2.Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

3.Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…).

4.Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến

của bạn (về một chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút.

5.Khi mọi người đều đã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời.

6.Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn.

1 Kỹ thuật KWL là gì?

1.1 Giải thích thuật ngữ:

K (Know) : Những điều đã biết.

W (Want) : Những điều muốn biết.

L (Learned) : Những điều đã học được.

1.2 KWL là sơ đồ liên hệ giữa các kiến thức đã biết liên quan đến bài học( K ), các kiến thức muốn biết ( W ) và các kiến thức học được sau bài học( L ).

MộT Dự ÁN ĐƠN GIảN: SƠ Đồ KWL

Được Ogle xây dựng vào năm 1986

n b iết

và học tập Ghi lại những điều

bạn học được (L)

2.Cách tiến hành.

Bước 1 Phát phiếu học tập “KWL”

(sau khi GV đã giới thiệu bài học và mục tiêu cần đạt của bài học)

-Phiếu KWL

Tên bài học /chủ đề :………

Tên HS/nhóm: ……… Lớp : ……

Bước 2 Hướng dẫn học sinh điền các

thông tin vào phiếu

Bước 3 : Học sinh điền các thông tin vào cột K và W trên phiếu.

Bước 4 : Học sinh điền nốt thông tin vào cột L sau khi học xong bài.

K (Điều đã biết)

W (Điều muốn biết)

L (Điều học được)

Ví dụ về sơ đồ KWL

Chủ đề: Tìm hiểu sự thích nghi của sâu bọ với môi trường sống

Tên : Nguyễn Thị Thịnh và Trần Hồng Hoa

sống như thế nào?

-Sâu bọ có nhiều hình thức thích nghi: ngụy trang, giả trang, tự vệ

và nhiều hình thức khác

-Sự thích nghi giúp sâu

bọ tự vệ, săn bắt và sinh sản để tồn tại.

3 Một số lưu ý

3.1 Nếu HS làm việc theo nhóm, cần trao đổi thống

nhất về những điều đã biết trước khi điền vào cột K.

3.2 Có thể đưa ra các câu hỏi gợi ý,nếu cần

KĨ THUẬT

SƠ ĐỒ TƯ DUY

1 Sơ đồ tư duy là gì?

-Sơ đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy Đây là cách dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não;

là một phương tiện ghi chép sáng tạo và rất hiệu quả nhằm “sắp xếp” ý nghĩ.

2 Cách lập sơ đồ tư duy

2.1 Ở vị trí trung tâm sơ đồ là một hình ảnh hay một cụm

từ thể hiện một ý tưởng/nội dung chính/chủ đề

2.2 Từ ý tưởng/hình ảnh trung tâm sẽ được phát triển

bằng các nhánh chính nối với các cụm từ/ hình ảnh

cấp 1.

2.3 Từ các cụm từ/hình ảnh cấp 1 lại được phát triển

thành các nhánh phụ dẫn đến các cụm từ hay hình ảnh cấp 2 Cứ như thế sự phân nhánh được tiếp tục

2.4 Mỗi từ/ảnh/ý nên đứng độc lập và được nằm

trên một nhánh.

2.5 Tạo ra một kiểu sơ đồ riêng cho mình (Kiểu

đường kẻ, màu sắc,…)

2.6 Nên dùng các đường kẻ cong thay vì các đường

thẳng vì các đường cong được tổ chức rõ ràng

sẽ thu hút được sự chú ý của mắt hơn rất nhiều 2.7 Bố trí thông tin đều quanh hình ảnh trung tâm.

3 Tác dụng của sơ đồ tư duy

3.1 Giúp HS biết hệ thống hóa kiến thức, tìm ra mỗi liên hệ giữa các kiến thức.

3.2 Giúp HS hiểu bài, nhớ lâu, tránh học vẹt.

3.3 Phát triển tư duy logic, khả năng phân tích tổng hợp của HS.

3.4 Mang lại hiệu quả dạy học cao.

PHẦN III

MỘT SỐ PHƯƠNG

CỰC

BÀN TAY NẶN BỘT

Georges Charpak – Vi n si Vi n han lâm Phap- ệ ệ Giai Nobel V t li 1992 ậ

-Phương phap

dạy học tích cực dựa trên cơ sở cua thi nghi m ệ nghiên cứu

-Áp dụng cho

môn khoa học tự nhiên

-chú trọng hình

thanh kiến thức

-Bằng cac thi

nghi m, tm toi ệ

-Chinh học sinh

tm ra câu tra lời

THÍ NGHIỆM – QUAN SÁT – NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU – ĐIỀU

TRA, LÀM MÔ HÌNH…

HỌC SINH ĐƯỢC GÌ KHI THỰC HIỆN PP

“BÀN TAY NẶN

BỘT”?

TRƯỚC ĐÂY VÀ HÔM NAY …

Dạy khoa học

- Học khoa học

qua nhìn, xem - Học khoa học thông qua

thi nghi m trực tếp ệ

- Do giao viên

thực hi n la chinh ệ - Chinh ca nhân

học sinh tự lam

THỰC HÀNH CÁC THÍ NGHIỆM KHOA HỌC

Hướng dẫn cua giao viên Hoạt đ ng cua học sinh ộ

1 Giới thi u n i dung (Nêu ệ ộ

vấn đề khoa học)

- Thường danh cho học sinh

4 Khẳng định kết qua đúng

1 Ca nhóm thao lu n, ghi dự ậ đoan vao phiếu (hi n ệ

tượng gì xay ra, tại sao?)

- 2 ho c 3 hs (tuy vấn đề) ặ

- M t hs nêu sự vi c xay ra ộ ệ

- M t hs ghi kết qua vao ộ phiếu

2.Thực hiện thi nghiệm

3 Đại di n nhóm bao cao ệ

4 Tìm hiểu nguyên nhân đưa đến kết qua chưa chuẩn (nếu có)

1 Cơ sở khoa học của phương pháp

- Bản chất của nghiên cứu khoa học

trong phương pháp BTNB

Đề xuất tình huống ; nêu các giả

thuyết, đề xuất và tiến hành các thí nghiệm nghiên cứu; đối chiếu cách làm thí nghiệm và kết quả với các

thích cho vấn đề đặt ra ban đầu

2 Những nguyên tắc cơ bản của dạy học dựa trên cơ sở tìm tòi - nghiên cứu

a)Học sinh cần phải hiểu rõ câu hỏi đặt ra hay vấn đề trọng tâm của bài học.

b)Tự làm thí nghiệm là cốt lõi của việc tiếp thu kiến thức khoa học.

c)Tìm tòi nghiên cứu khoa học đòi hỏi học sinh nhiều kĩ năng Một trong các kĩ năng cơ bản đó

là thực hiện một quan sát có chủ đích.

d) Học khoa học không chỉ là hành động với các đồ vật, dụng cụ thí nghiệm mà học sinh còn cần phải biết lập luận, trao đổi với các học sinh khác, biết viết cho mình và cho người khác hiểu.

e)Dùng tài liệu khoa học để kết thúc quá trình tìm tòi-nghiên cứu.

f) Khoa học là một công việc cần sự hợp tác.

CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

1 Quan sát

Vật thật Hiện tượng

Thực tại Gần gũi Cảm nhận được

2 Học

Lập luận Đưa ra lí le Thảo luận Xây dựng kiến thức cho mình

Các ý kiến Kết quả đề xuất

CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT

tự chu cho hs

Phương phap sư phạm đam bao trong suốt qua trình học t p ậ

CÁC NGUYÊN TẮC CỦA BÀN TAY NẶN BỘT

PHIẾU HỌC TẬP DÀNH CHO CÁ NHÂN (NHÓM) THEO PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT

3 Một số phương pháp tiến hành thực nghiệm tìm tòi nghiên cứu:

a) Phương pháp quan sát.

b) Phương pháp thí nghiệm trực tiếp.

c) Phương pháp làm mô hình.

d) Phương pháp nghiên cứu tài liệu.

4.Các bước của tiến trình dạy học theo phương pháp “BTNB”

Bước 1 : Tình huống xuất phát và

Bước 2: Hình thành câu hỏi của

Bước 3: Xây dựng giả thuyết và

Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi - nghiên cứu.

Bước 5: Kết luận và hợp thức

5 Một số kĩ thuật dạy học trong triển khai phương pháp bàn tay nặn bột

-Kỹ thuật “ĐỘNG NÃO” tìm hiểu PP Bàn tay nặn bột -Kỹ thuật “SƠ ĐỒ TƯ DUY “ để tìm hiểu "PP Bàn tay

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP

BÀN TAY NẶN BỘT

-Liệt kê các bài học có thể áp dụng PP BTNB ( Xây dựng

kế hoạch cá nhân, nhóm, tô )

-GV cần chuẩn bị trước các thí nghiệm dự kiến để có kết quả như mong muốn.

-Vận dụng tối đa những nguyên vật liệu sẵn có, dễ kiếm.

-Sử dụng Công nghệ thông tin cho bài dạy áp dụng PP

BTNB đúng lúc, đúng chỗ, hợp lí.

- Với một số thí nghiệm đơn giản, GV có thể giao việc cho

HS bằng những phiếu giao việc, tự HS chuẩn bị các vật liệu cho nhóm của mình.

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT

Xây dựng tiết học theo các vấn đê ̀.

-Mục tiêu bài học.

-Hoạt động có thể áp dụng PP BTNB -Phương pháp thí nghiệm sử dụng.

-Thiết bị cần có.

-Những thí nghiệm có thể thực hiện.

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT

Trong quá trình giảng dạy:

-Để đảm bảo thời gian: Sau khi HS đề xuất thí

nghiệm, GV có thể thực hiện một thí nghiệm

chung để cả lớp quan sát thay vì tiến hành ở các nhóm học sinh.

Em hãy nghĩ cách hạn chế bị dính nhựa mít lên dao khi xẻ mít ?

Em se dùng chất gì ? Và tại sao em lại dùng chất đó ?

II DUNG DỊCH CHƯA BÃO HÒA DUNG DỊCH

NHANH HƠN

Bài 40 DUNG DỊCH

1 Tình huống

+ Theo các em các chất hòa tan trong nước, hoặc rượu hay xăng dầu chất nào được gọi là dung dịch, dung môi hay chất tan ?

2 Đề xuất các câu hỏi nghiên cứu

Các em hãy đề xuất các câu hỏi liên quan đến nội dung kiến thức tìm hiểu về dung dịch.

Ví dụ: Tại sao có những chất tan trong nước, có những chất không tan trong nước nhưng lại tan trong rượu hoặc xăng, dầu ?

3 Đề xuất các thí nghiệm nghiên cứu

+ Các nhóm hãy thảo luận để

đề xuất các thí nghiệm (với hóa chất cụ thể).

+ Dự đoán hiện tượng xảy ra.

Thí nghiệm Dự đoán hiện tượng

3 Đề xuất các thí nghiệm nghiên cứu.

Hòa tan đường vào cốc

nước

+ Cho dầu ăn vào cốc chứa

benzen + Cho dầu ăn vào cốc chứa

nước

Hòa tan dần và liên tục

đường vào nước

Đường tan trong nước

+ Dầu ăn hòa tan vào benzen + Dầu ăn không hòa tan vào

nước

Lúc đầu đường hòa tan vào nước sau đó không tan thêm

được

Thí nghiệm Hiện tượng

Hòa tan đường

vào cốc nước

+ Cho dầu ăn

vào cốc chứa benzen

+ Cho dầu ăn

vào cốc chứa nước

Hòa tan dần và

liên tục đường

vào nước

4 Kết quả các thí nghiệm nghiên cứu.

Đường tan trong nước

+ Dầu ăn hòa tan vào benzen + Dầu ăn không hòa tan vào

nước

Lúc đầu đường hòa tan vào nước sau đó không tan thêm

được

GV : LE NGUYEN CUONG