Tìm hiểu về bảo hiểm trách nhiệm dân sự

MỞ ĐẦU Rủi ro luôn tiềm ẩn trong đời sống hàng ngày đe dọa đến tính mạng, sức khỏe con người; của cải vật chất của toàn xã hội, gây ra những tổn thất không thể lường trước, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của con người, cộng đồng dân cư thậm chí cả một quốc gia. Rủi ro xảy ra có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau: do thiên tai, do thể chất của con người, do môi trường sống hoặc cũng có thể do chính hành vi của con người gây ra. Song hậu quả thì đều gây ra các tổn thất tài chính làm cho người gặp rủi ro lâm vào tình trạng khó khăn về tài chính, dự trữ của cá nhân nhiều khi không đủ để tự khắc phục tổn thất nhằm bình ổn cuộc sống.Bảo hiểm là biện pháp hữu hiệu và chắc chắn trong việc khắc phục các tổn thất tài chính mà rủi ro mang đến.Sự ra đời và tồn tại của các phương thức bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của mọi cá nhân, tổ chức và cả quốc gia. Công ty bảo hiểm bảo hộ các tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của các cá nhân, tổ chức; sức khỏe, tính mạng của công dân.Bất kì tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của công dân hay tài sản của tổ chức thì đều phải bồi thường cho người bị thiệt hại.Thiệt hại xảy ra có thể gây ra những tổn thất vượt quá khả năng tài chính của người có trách nhiệm bồi thường và nếu hậu quả không được khắc phục kịp thời, thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người bị thiệt hại cũng như người có trách nhiệm bồi thường.Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một cơ chế đảm bảo chắc chắn cho việc bồi thường thiệt hại, khắc phục kịp thời những thiệt hại về tài chính đối với cả người bị thiệt hại và người có trách nhiệm bồi thường. Ngày nay, trong xu thế hội nhập cùng nền kinh tế khu vực và thế giới, các sản phẩm bảo hiểm phát triển ngày càng đa dạng và phong phú hơn, các đối tượng quan tâm tới bảo hiểm nói chung, bảo hiểm trách nhiệm dân sự nói riêng cũng gia tăng. Cùng với đó là sự gia tăng những tranh chấp trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng; những hành vi trục lợi bảo hiểm ngày càng tăng và trở lên tinh vi hơn, nghiêm trọng hơn; cũng bởi sự thiếu thông tin của những người tham gia bảo hiểm, sự chưa chặt chẽ trong quy định của pháp luật, sự yếu kém trong quản lý kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm và từ ý thức của các chủ thể tham gia về vai trò của bảo hiểm trách nhiệm dân sự trong đời sống của chính họ... Vì lẽ đó những phân tích, lý giải cụ thể các quy định pháp luật về các yếu tố cơ bản về các hình thức bảo hiểm trách nhiệm dân sự, cũng như vai trò của loại bảo hiểm này là rất cần thiết. Vì thế nhóm chung tôi chọn đề tài: “Tìm hiểu về bảo hiểm trách nhiệm dân sự”. Trong quá trình làm bài nhóm chúng tôi còn nhiều hạn chế về thời gian, kiến thức và tài liệu nên bài tiểu luận còn nhiều thiếu sót.Mong thầy giáo và các bạn đóng góp ý kiến để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn. Chúng tôi xin cảm ơn   MỤC LỤC

DANH SÁCH NHÓM 04

chú

1 Lê Thị Thùy Linh Giải pháp và kiến nghị 10022773

2 Mai Thị Loan Giải pháp và kiến nghị 10005743

3 Trần Văn Lượng Cơ sở lý luận 10009413

4 Nguyễn Ngọc Lý Cơ sở lý luận 10004463 Nhóm

trưởng

5 Nguyễn Thị Mỵ Cách tính tiền bồi thường

trong bảo hiểm tráchnhiệm dân sự

9 Nguyễn Thị Nhung Cách tính tiền bồi thường

trong bảo hiểm tráchnhiệm dân sự

10011243

10 Mai Thị Bích Phượng Thực trạng 10007923

MỞ ĐẦU

Rủi ro luôn tiềm ẩn trong đời sống hàng ngày đe dọa đến tính mạng, sứckhỏe con người; của cải vật chất của toàn xã hội, gây ra những tổn thất khôngthể lường trước, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của con người, cộng đồng dân

cư thậm chí cả một quốc gia Rủi ro xảy ra có thể do nhiều nguyên nhân khácnhau: do thiên tai, do thể chất của con người, do môi trường sống hoặc cũng cóthể do chính hành vi của con người gây ra Song hậu quả thì đều gây ra các tổnthất tài chính làm cho người gặp rủi ro lâm vào tình trạng khó khăn về tài chính,

dự trữ của cá nhân nhiều khi không đủ để tự khắc phục tổn thất nhằm bình ổncuộc sống.Bảo hiểm là biện pháp hữu hiệu và chắc chắn trong việc khắc phụccác tổn thất tài chính mà rủi ro mang đến.Sự ra đời và tồn tại của các phươngthức bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của mọi cánhân, tổ chức và cả quốc gia

Công ty bảo hiểm bảo hộ các tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác củacác cá nhân, tổ chức; sức khỏe, tính mạng của công dân.Bất kì tổ chức, cá nhânnào gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của công dân hay tài sản của

tổ chức thì đều phải bồi thường cho người bị thiệt hại.Thiệt hại xảy ra có thểgây ra những tổn thất vượt quá khả năng tài chính của người có trách nhiệm bồithường và nếu hậu quả không được khắc phục kịp thời, thì sẽ ảnh hưởng rất lớnđến đời sống của người bị thiệt hại cũng như người có trách nhiệm bồithường.Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một cơ chế đảm bảo chắc chắn cho việcbồi thường thiệt hại, khắc phục kịp thời những thiệt hại về tài chính đối với cảngười bị thiệt hại và người có trách nhiệm bồi thường Ngày nay, trong xu thếhội nhập cùng nền kinh tế khu vực và thế giới, các sản phẩm bảo hiểm pháttriển ngày càng đa dạng và phong phú hơn, các đối tượng quan tâm tới bảohiểm nói chung, bảo hiểm trách nhiệm dân sự nói riêng cũng gia tăng Cùng với

đó là sự gia tăng những tranh chấp trong quá trình ký kết và thực hiện hợpđồng; những hành vi trục lợi bảo hiểm ngày càng tăng và trở lên tinh vi hơn,nghiêm trọng hơn; cũng bởi sự thiếu thông tin của những người tham gia bảohiểm, sự chưa chặt chẽ trong quy định của pháp luật, sự yếu kém trong quản lýkinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm và từ ý thức của các chủ thể thamgia về vai trò của bảo hiểm trách nhiệm dân sự trong đời sống của chính họ Vì

lẽ đó những phân tích, lý giải cụ thể các quy định pháp luật về các yếu tố cơ bản

về các hình thức bảo hiểm trách nhiệm dân sự, cũng như vai trò của loại bảohiểm này là rất cần thiết Vì thế nhóm chung tôi chọn đề tài: “Tìm hiểu về bảohiểm trách nhiệm dân sự”

Trong quá trình làm bài nhóm chúng tôi còn nhiều hạn chế về thời gian,kiến thức và tài liệu nên bài tiểu luận còn nhiều thiếu sót.Mong thầy giáo và cácbạn đóng góp ý kiến để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Chúng tôi xin cảm ơn!

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Khái niệm chung về trách nhiệm dân sự và bảo hiểm trách nhiệm dân sự

1.1.1Trách nhiệm dân sự:

Ngày nay, mọi hoạt động của cá nhân đều phải tuân theo những quy địnhcủa pháp luật, pháp luật sẽ công nhận và bảo vệ lợi ích chính đáng cho mọingười Một khi những lợi ích này bị xâm phạm hì họ có quyền đòi hỏi sự bồithường và sự bù đắp hợp lý

Xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích chính đáng trên, những quy tắc đã đượcthể chế hóa thành một chế tài của pháp luật dân sự, đó là trách nhiệm dân sự và

nó bắt buộc mọi công dân phái tuân thủ

Trách nhiệm dân sự là trách nhiệm phát sinh do vi phạm nghĩa vụ dân sự.Trong đó, nghĩa vụ dân sự chính là việc mà theo quy định của pháp luật thì mộthoặc nhiều chủ thể không được làm hoặc bắt buộc làm một hành động nào đóđối với một hoặc nhiều chủ thể khác Người chịu trách nhiệm dân sự mà khôngthực hiện đầy đủ hoặc không đúng nghĩa vụ đó thì phải chịu trách nhiệm đối vớingười bị hại và trước pháp luật

Nhìn chung thì trách nhiệm dân sự là trách nhiệm bồi thường về vật chất

và tinh thần Trong đó, trách nhiệm bồi thường về vật chất và tinh thần là tráchnhiệm bồi thường những tổn thất vật chất thực tế, tính được thành tiền do bên viphạm nghĩa vụ dân sự gây ra, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí ngăn chặnthiệt hại, thu nhập thục tế bị giảm sút Người gây thiệt hại về tinh thần cho

người khác do xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự,nhân phẩm, uy tíncủa người khác thì ngoài việc chấm dứt hành vi vi phạm còn phải bồi thườngmột khoản tiền cho người bị hại.

Trong pháp luật dân sự , thì ngoài việc gây ra hiệt hại cho người bị hại ,thì còn phải do hành vi có lỗi của chủ thể mới phát sinh trách nhiệm dân sự

1.1.2Các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm dân sự

1.1.2.1 Đặc điểm của trách nhiệm dân sự:

Trách nhiệm dân sự mang đầy đủ những đặc điểm chung của loại hìnhtrách nhiệm pháp lý:

Thứ nhất, trách nhiệm dân sự được coi là một biện pháp cưỡng chế của

pháp luật được thể hiện dưới dạng thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ dân sự vàtrách nhiệm bồi thường thiệt hại nhằm đảm bảo quyền lợi cho bên bị hại

Thứ hai, cùng với các biện pháp cưỡng chế thi hành nghĩa vụ dân sự , nó

sẽ đem lại cho người thực hiện nghĩa vụ dân sự những hậu quả bất lợi

Thứ ba, trách nhiệm dân sự do cơ quan có thẩm quyền của nhà nước

thực thi theo trình tự và thủ tục nhất định đối với những người có hành vi tráipháp luật gây thiệt hại cho người khác nhưng chưa đủ để phải chịu trách nhiệmhình sự trước pháp luật

1.1.2.2 Các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm dân sự:

Theo quy định của pháp luật thì những trường hợp mà thỏa mãn các điềukiện sau đây thì sẽ là phát sinh trách nhiệm dân sự:

1.1.2.2.1 Có hành vi gây thiệt hại trái pháp luật

Hành vi gây thiệt hại trái pháp luật là những hành vi xâm phạm tới tàisản, sức khoẻ, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích hợppháp của các chủ thể khác được thực hiện không phù hợp với quy định củapháp luật Những hành vi có gây ra thiệt hại cho người khác nhưng được thựchiện phù hợp với quy định của pháp luật thì người thực hiện những hành vi đókhông phải bồi thường Ví dụ: hành vi gây thiệt hại trong các trường hợp tronggiới hạn phòng vệ chính đáng, trong giới hạn của tình thế cấp thiết, do sự kiệnbất ngờ

1.1.2.2.2 Có thiệt hại xảy ra:

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại được áp dụng nhằm mục đích khắcphục một phần hoặc toàn bộ tổn thất tài chính cho người bị thiệt hại Do đó, chỉkhi có thiệt hại xảy ra thì mới phải bồi thường; vì vậy cần phải xác định xem cóthiệt hại xảy ra hay không và thiệt hại là bao nhiêu Thiệt hại là những tổn thấtxảy ra được tính thành tiền , bao gồm: những mất mát, hư hỏng, huỷ hoại về tàisản, nguồn thu nhập bị mất, chi phí nhằm ngăn chặn, khắc phục những hậu quảxấu về tài sản, sức khoẻ, tính mạng, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tinh thần

1.1.2.2.3 Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra:

Một người chỉ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi thiệt hại xảy

ra là hậu quả trực tiếp do hành vi trái pháp luật của họ gây ra, hay hành vi tráipháp luật là nguyên nhân gây ra hậu quả đó

1.1.2.2.4 Có lỗi của người gây thiệt hại

Thiệt hại xảy ra có thể do hành vi cố ý hoặc vô ý gây ra, cũng có thể donguồn nguy hiểm cao độ hoặc do cây cối, súc vật gây ra Song với bản chất củabảo hiểm là chỉ bảo hiểm rủi ro nên phạm vi bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểmchỉ bao gồm các thiệt hại do hành vi vô ý; do súc vật, cây cối, nhà cửa, côngtrình xây dựng gây ra; không bảo hiểm với những thiệt hại do hành vi cố ý gây

ra

Vậy đối tượng của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự chỉ là tráchnhiệm về bồi thường thiệt hại do hành vi vô ý gây ra

1.1.3 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự:

1.1.3.1 Khái quát về bảo hiểm trách nhiệm dân sự:

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một loại hình bảo hiểm mà người bảohiểm cam kết bồi thường phần trách nhiệm dân sự của người tham gia bảo hiểmtheo cách thức và hạn mức đã được hai bên thỏa thuận trong hợp đồng với điềukiện người tham gia bảo hiểm phải đóng một khoản phí tương ứng

Mục đích của người tham gia chính là chuyển giao phần trách nhiệm dân

sự cuả mình mà chủ yếu là trách nhiệm bồi thường

Nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự ra đời từ rất sớm và ngày càngphát triển Hiện nay, có rất nhiều nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm như:

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ hàng không.

-

Tuy vậy, cũng có một số nghiệp vụ bảo hiểm không áp dụng hạn mứctrách nhiệm Hình thức bảo hiểm này thường khiến các nhà bảo hiểm không xácđịnh được mức độ thiệt hại của các rủi ro, không xác định được số tiền bảohiểm, vì vậy trách nhiệm bồi thường chính là toàn bộ trách nhiệm phát sinh củangười được bảo hiểm Thế nhưng, loại bảo hiểm này rất dễ đẩy các công ty lâmvào tình trạng phá sản Vì vậy, khi nhận bảo hiểm không có giới hạn , thì cácdoanh nghiệp bảo hiểm phải sử dụng các biện pháp nhằm phân tán rủi ro để bảo

vệ mình

1.1.3.2Đặc điểm của bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Mặc dầu có rất nhiều nghiệp vụ bảo hiểm dân sự nhưng mỗi nghiệp vụđều mang những đặc điểm chung của bảo hiểm trách nhiệm dân sù :

Thứ nhất: Đối tượng bảo hiểm mang tính trừu tượng Đó chính là trách

nhiệm hay nghĩa vụ bồi thường Hơn nữa trách nhiệm là bao nhiêu lại khôngxác định được ngay ở lúc tham gia bảo hiểm.Mức độ thiệt hại thường xác địnhdùa trên mức độ lỗi của người gây ra và mức độ thiệt hại của bên thứ ba

Thứ hai: Bảo hiểm trách nhiệm dân sự thường được thực hiện dưới hình

thức bắt buộc

Thứ ba: Phương thức bảo hiểm có thể là có hoặc không có giới hạn

Bởi vì thiệt hại trách nhiệm dân sự chưa xác định được ngay tại thời điểmtham gia bảo hiểm và thiệt hại này có thể sẽ là rất lớn Bởi vậy để nâng caotrách nhiệm của người tham gia bảo hiểm thì các công ty bảo hiểm thường đưa

ra các hạn mức trách nhiệm, tức là mức bồi thường bị giới hạn bởi số tiền bảohiểm

Tuy vậy cũng có một số nghiệp vụ bảo hiểm lại không áp dụng hạn mứctrách nhiệm.Hình thức bảo hiểm này khiến các nhà bảo hiểm không xác địnhđược mức độ thiệt hại của các rủi ro, không xác định được số tiền bảo hiểm vìvậy trách nhiệm bồi thường chính là toàn bộ trách nhiệm phát sinh của ngườiđược bảo hiểm.Thế nhưng loại bảo hiểm này rất dễ đẩy các công ty vào tìnhtrạng phá sản Do vậy khi nhận bảo hiểm không có giới hạn thì các công ty phải

sử dụng các biện pháp nhằm phân tán rủi ro để bảo vệ mình

1.1.3.3Đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm TNDS

TNDS những hậu quả pháp lý mà luật dân sự quy định đối với trườnghợp tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ dân sự nhưng không thực hiện hoặc thực hiệnkhông đúng nghĩa vụ dân sự đó và vì thế phải chịu trách nhiệm đối với bên cóquyền (tổ chức, cá nhân khác)

Nghĩa vụ dân sự là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể (bên cónghĩa vụ) phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ cógiá, thực hiện công việc khác hoặc không được thực hiện công việc nhất định

vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác (bên có quyền) Người không thựchiện hoặc thực hiện khôngđúng nghĩa vụ dân sự thì phải chịu trách nhiệm dân

sự khi có lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc phápluật có quy định khác

Trong các hậu quả pháp lý theo quy định về TNDS có quy định về tráchnhiệm bồi thường thiệt hại Theo điều 307, mục 3, chương XVII, Bộ Luật dân

sự CHXHCN Việt nam, trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm trách nhiệmbồi thường thiệt hại về vật chất, trách nhiệm bù đắp tổn thất về tinh thần: Tráchnhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất là trách nhiệm bù đắp tổn thất vật chất

thực tế, tính được thành tiền do bên vi phạm gây ra, bao gồm tổn thất về tài sản,chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bịmất hoặc giảm sút

Trách nhiệm bù đắp tổn thất về tinh thần: người gây thiệt hại về tinh thầncho người khác do xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uytín của người đó thì ngoài việc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chínhcông khai còn phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinhthần cho người bị thiệt hại

Như vậy, đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm TNDS nếu nói cụ thể hơnchính là trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người được bảo hiểm phát sinhtheo quy định về TNDS của luật pháp

1.1.3.4Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có các đi kiện sau: cóhành vi gây thiệt hại của người tham gia bảo hiểm đối với người thứ ba; có lỗicủa người gây thiệt hại; có thiệt hại thực tế đối với bên thứ ba; thiệt hại xảy ra

là kết quả tất yếu của hành vi gây thiệt hại và ngược lại hành vi là nguyên nhântrực tiếp gây ra thiệt hại

1.1.3.5 Phân loại bảo hiểm trách nhiệm dân sự

1.1.3.5.1 Căn cứ vào tính ý chí của chủ thể tham gia hợp đồng bảo hiểm thì bảo hiểm trách nhiệm dân sự được chia thành hai loại:

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự tự nguyện

1.1.3.5.1.1Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc

Khoản 1 Điều 8 Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định: “Bảo hiểm bắtbuộc là loại bảo hiểm do pháp luật quy định về điều kiện bảo hiểm, phí bảohiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu mà tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm vàdoanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ thực hiện Bảo hiểm bắt buộc chỉ áp dụngđối với một số loại bảo hiểm nhằm mục đích bảo vệ lợi ích công cộng và antoàn xã hội”

Tại Điều 5 Nghị định số 45/2007/NĐ-CP ngày 27/3/2007 của Chính phủquy định chi tiết thi hành một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm (sau đâygọi là Nghị định số 45/2007/NĐ-CP), quy định cụ thể hơn: “1 Doanh nghiệpbảo hiểm được kinh doanh bảo hiểm bắt buộc không được từ chối bán bảo hiểmbắt buộc 2 Tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng thực hiện bảo hiểm bắt buộc cónghĩa vụ tham gia bảo hiểmbắt buộc” Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộcchỉ áp dụng đối với một số loại bảo hiểm nhất định vàđối với những chủ thểnhất định, như:

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu

- Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp (bác sĩ; công chứng; tư vấn phápluật; môi giới bảo hiểm; kinh doanh vận tải hành khách hàng hoá dễ cháy, dễ nổtrên đường thuỷ nội địa; )

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người vận chuyển hàng không đối vớihành khách

1.1.3.5.1.2Bảo hiểm trách nhiệm dân sự tự nguyện

Ngược lại với bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, bảo hiểm tráchnhiệm dân sự tự nguyện là các loại nghiệp vụ bảo hiểm mà chủ thể tham giahoàn toàn tự nguyện trong việc quyết định có tham gia hợp đồng bảo hiểm đóhay không Các chủ thể căn cứ vào khả năng tài chính của mình cũng như khảnăng rủi ro có thể xảy ra để quyết định có tham gia một loại nghiệp vụ bảo hiểmtrách nhiệm dân sự tự nguyện hay không Ví dụ như: bảo hiểm trách nhiệm dân

sự của chủ lao động với người lao động, bảo hiểm trách nhiệm dân sự củangười sản xuất, kinh doanhđối với sản phẩm của mình

Trong các hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự tự nguyện các chủ thểhoàn toàn tự nguyện trong việc thoả thuận các nội dung của hợp đồng mà phápluật không quy định cụ thể

1.1.3.5.2Căn cứ vào nguồn gốc phát sinh trách nhiệm, bảo hiểm trách nhiệm dân sự được chia thành hai loại:

- Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự phát sinh theo hợp đồng

- Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự phát sinh ngoài hợp đồng

1.1.3.5.2.1 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự phát sinh theo hợp đồng

Đối tượng của loại hợp đồng này là trách nhiệm dân sự của người thamgia bảo hiểm phát sinh từ một hợp đồng khác giữa người tham gia bảo hiểm vớingười thứ ba Ở đây song song tồn tại hai hợp đồng: hợp đồng thứ nhất là hợpđồng giữa doanh nghiệp bảo hiểm với người tham gia bảo hiểm, hợpđồng thứhai là hợp đồng giữa người tham gia bảo hiểm với bên thứ ba Trách nhiệm dân

sự được bảo hiểm ở đây có thể do hai bên thoả thuận trong hợp đồng hoặc dopháp luật quy định đối với loại hợp đồng đó và bên tham gia bảo hiểm vi phạm

nghĩa vụ theo hợp đồng và gây thiệt hại thì có trách nhiệm phải bồi thường chobên kia Hay nói cách khác, các chủ thể trong trường hợp này được xác định cụthể.

Ví dụ :Trong hợp đồng mua bán một lô sản phẩm hai bên thoả thuận rằng

nhà sản xuất phải bồi thường cho người mua toàn bộ thiệt hại xảy ra do hànghoá không đảm bảo chất lượng như đã thoả thuận trong hợp đồng Trong trườnghợp này, nếu thiệt hại xảy ra do hàng hoá không đảm bảo chất lượng thì nhà sảnxuất phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người mua Nếu nhà sản xuất đãtham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự trong trường hợp này thì có quyền yêucầu doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường thay cho mình trong phạm vi số tiền bảohiểm đã thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm

1.1.3.5.2.2 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự phát sinh ngoài hợp đồng

Trách nhiệm dân sự phát sinh ngoài hợp đồng được thực hiện trên cơ sởnhững quy định chung của pháp luật, thiệt hại xảy ra không liên quan đến việcthực hiện một hợp đồng nào đó Theo đó, đối với hợp đồng bảo hiểm tráchnhiệm dân sự mà trách nhiệm dân sự phát sinh ngoài hợp đồng chủ thể thứ bakhông thể xác định được trước mà có thể là bất kì tổ chức, cá nhân nào bị thiệthại

Ví dụ: trong hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

thì không thể xác định được có tai nạn xảy ra hay không, hoặc giả tai nạn xảy rathì không biết trước là vào thời điểm nào, ở đâu, đối với ai và gây ra thiệt hạibao nhiêu?

1.1.3.5.3 Căn cứ vào đối tượng bảo hiểm cụ thể, bảo hiểm trách nhiệm dân sự chia thành các loại sau:

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới (được điều chỉnh bởiQuy tắc bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới ban hành kèmtheo Quyết định số 23/2007/NĐ-CP ngày 09/4/2007 về việc ban hành chế độbảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới);

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu (P&I Insurance);

- Bảo hiểm trách nhiệm của chủ đóng tàu;

- Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp (bác sĩ; công chứng; tư vấn phápluật; môi giới bảo hiểm; kinh doanh vận tải hành khách hàng hoá dễ cháy, dễ nổtrên đường thuỷ nội địa; );

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người vận chuyển hàng không đối vớihành khách;

- Bảo hiểm trách nhiệm công cộng;

- Bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm;

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ sử dụng lao động đối với ngườilao động;

- Bảo hiểm trách nhiệm của chủ vật nuôi;

- Các loại bảo hiểm trách nhiệm khác

1.1.3.6 Vai trò của của bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Rủi ro khách quan luôn tiềm ẩn trong đời sống xã hội hàng ngày Thực

tế, các rủi ro này có thể do rất nhiều nguyên nhân (do thiên tai, do những hành

vi của con người hoặc do thể trạng con người) và hậu quả của nó ngày càngkhông thể kiểm soát được Ngoài những rủi ro do thiên tai mang tới còn cónhững rủi ro do chính hành vi của con người (có thể là hành vi của tổ chức hoặc

cá nhân) gây ra thiệt hại về vật chất, tinh thần cho người khác Pháp luật quyđịnh: vốn, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được Nhà nướcbảo hộ; bất kì tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại cho người khác thì phải cótrách nhiệm bồi thường những thiệt hại mà mình đã gây ra Cùng với sự pháttriển của nền kinh tế, các phương tiện tham gia giao thông ngày càng nhiềutrong khi hệ thống đường xá của Việt Nam không đáp ứng được tiêu chuẩn antoàn kỹ thuật, khoa học, cũng như nhu cầu xã hội; ý thức chấp hành luật lệ giaothông của người dân còn kém Do vậy, không tránh khỏi sự gia tăng khôngngừng các vụ tai nạn giao thông, kéo theo các vụ kiện đòi bồi thường của nạnnhân hoặc gia đình họ đối với người gây thiệt hại Có tai nạn, có kiện đòi bồithường, rồi xác định được mức bồi thường thì vấn đề đặt ra lại là thực tế việcbồi thường đượctiến hành như thế nào? Một vấn đề kéo theo là xã hội còn phảiđối mặt với tình trạng bồi thường cho nạn nhân trong các vụ tai nạn giao thông

Có rất nhiều trường hợp, nạn nhân không nhận được tiền bồi thường từ nhữngngười gây ra tai nạn, thậm chí trong những trường hợp người gây ra tai nạnđược xác định rõ ràng; lý do rất đơn giản là người gây ra tai nạn không có đủnguồn tài chính tối thiểu để thực hiện nghĩa vụ luật định đối với nạn nhân Trênthực tế, không phải trường hợp nào, người không may bị tai nạn cũng được đền

bù, bồi thường nhanh chóng đúng như theo luật định và người gây tai nạnkhông phải lúc nào cũng sẵn sàng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và trách nhiệm tàichính của mình đối với những thiệt hại của người bị nạn do mình gây ra khiđiều kiện tài chính không đủ để đáp ứng Tuy nhiên, nếu chủ chiếc xe đó đãtham gia mua bảo hiểm bắt buộc thì mọi việc sẽ được giải quyết thuận lợi hơncho cả đôi bên Doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thay mặt chủ xe đền bù cho nạn nhân

nếu được yêu cầu hoặc trong trường hợp chủ xe đã đền bù cho nạn nhân thìdoanh nghiệp bảo hiểm sẽ trả lại số tiền đã bồi thường cho chủ xe, đảm bảo khảnăng tài chính của họ

Thiệt hại xảy ra có thể là rất lớn, nó vượt quá khả năng tài chính củangười có trách nhiệm, đồng thời ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người

có trách nhiệm bồi thường và người bị thiệt hại.Bảo hiểm trách nhiệm dân sự làmột cơ chế chắc chắn để khắc phục điều đó Nhiều khi người gây thiệt hạikhông đủ khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ bồi thường, nên đối vớingười gây ra thiệt hại bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một cơ chế đảm bảo tráchnhiệm bồi thường của họ khi họ gây ra thiệt hại cho người khác; đối với người

bị thiệt hại bảo hiểm trách nhiệm dân sự tạo cho họ một tâm lý yên tâm khinhững thiệt hại của họ được một doanh nghiệp bảo hiểm đứng ra bồi thườngthay cho người tham gia bảo hiểm; về phía doanh nghiệp bảo hiểm họ có quyềnthu phí bảo hiểm từ khách hàng song không phải lúc nào họ cũng phải đứng rabồi thường thay cho khách hàng Bảo hiểm trách nhiệm dân sự ra đời đóng vaitrò chia sẻ gánh nặng rủi ro về tài chính cho người có hành vi gây thiệt hại;khắc phục kịp thời thiệt hại về vật chất của bên thứ ba bị thiệt hại; góp phầnbìnhổn đời sống vật chất của các chủ thể trong xã hội

1.2 Cách tính sổ tiền bồi thường của một số loại hình bảo hiểm trách nhiệm dân sự

1.2.1 Số tiền bồi thường trong bảo hiểm trách nhiệm của doanh nghiệp với người lao động

Số tiền bảo hiểm trong bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ doanhnghiệp đối với người lao động, chính là giới hạn trách nhiệm bồi thường củanhà bảo hiểm trong những trường hợp phát sinh rủi ro trong hợp đồng.Số tiền

bảo hiểm còn là căn cứ để xác định phí bảo hiểm mà chủ doanh nghiệp phải nộptương ứng với ngành nghề và thời hạn bảo hiểm, đồng thời nó cũng là căn cứ đểxác định số tiền bồi thường

Dựa vào số tiền bảo hiểm chính và mức độ thương tật mà công ty bảohiểm sẽ bồi thường theo công thức:

1) Trường hợp người lao động bị chết hoặc suy giảm khả năng lao động vĩnh viễn từ 81% trở lên:

+ 30 tháng tiền lương liền kề trước tháng xảy ra tai nạn nếu không do lỗicủa chính người lao động đó

+ 12 tháng tiền lương liền kề trước tháng xảy ra tai nạn nếu do lỗi củachính người lao động

2) Trường hợp người lao động bị suy giảm khả năng lao động vĩnh viễn dưới 81% :

+ 30 tháng tiền lương của tháng liền kề bị tai nạn nhân với tỷ lệ bồithường quy định theo Bảng bồi thường bảo hiểm áp dụng cho bảo hiểm bắtbuộc trách nhiệm bồi thường cho người lao động trong các doanh nghiệp xâydựng, lắp đặt ( Ban hành kèm theo quyết định số 14/2004/ QĐ – BTC) nếukhông do lỗi của chính người lao động đó

+ 40% số tiền bảo hiểm nếu do lỗi của chính người lao động

Biểu phí bảo hiểm áp dụng cho bảo hiểm bắt buộc bồi thường cho người

lao động trong các doanh nghiệp xây dựng, lắp đặt

(Ban hành kèm theo quyết định số 14/2004/QĐ-BTC)

* Biểu phí bảo hiểm năm:

Loại nghề nghiệp Phí bảo hiểm ( Tỷ lệ % trên 30 tháng tiền lương)

* Biểu phí bảo hiểm ngắn hạn:

Thời hạn bảo hiểm Phí bảo hiểm (Tỷ lệ % trên phí bảo hiểm năm)

Trên 9 tháng 100

* Phân loại nghề nghiệp:

- Loại 1: Lao động gián tiếp, làm việc chủ yếu trong văn phòng, bàn giấyhoặc những công việc tương tự ít đi lại khác Ví dụ: kế toán, nhân viên hànhchính…

- Loại 2: Nghề nghiệp không phải lao động chân tay nhưng có mức độ rủi

ro lớn hơn loại 1, đòi hỏi phải đi lại nhiều hoặc bao gồm cả lao động chân taynhưng không thường xuyên và lao động chân tay nhẹ Ví dụ: kỹ sư dân dụng,cán bộ quản lý thường xuyên đến công trường…

- Loại 3: Những nghề mà công việc chủ yếu là lao động chân tay vànhững công việc có mức độ rủi ro cao hơn loại 2 Ví dụ: kỹ sư cơ khí, kỹ sưđiện, công nhân làm việc trên công trường…

- Loại 4: Những ngành nghề nguy hiểm, dễ xảy ra tai nạn và không đượcquy định ở ba loại nghề nghiệp trên

3) Trường hợp bị tai nạn nhưng không mất khả năng lao động và được điều trị tại cơ sở y tế:

Số tiền bồi thường = chi phí y tế + số tiền bảo hiểm * tỷ lệ thương tật

Ví dụ: Anh Minh đang là một kỹ sư cơ khí làm việc tại công ty dày da Y.

Tháng 5/2011, Anh bị tai nạn trong khi đang sửa máy( không do lỗi của anh) Anh đang tham gia bảo hiểm trách nhiệm cho người lao động được 5 năm với

số tiền bảo hiểm là 10 triệu Tiền lương tháng 4/2011 của anh là 6,3 triệu đồng.Tính số tiền bồi thường mà anh Minh nhận được trong các trường hợp:

a) Anh mất khả năng lao động hoàn toàn?

1.2.2.1 Biểu phí và mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân

sự của chủ xe cơ giới:

* Mức trách nhiệm bảo hiểm:

Mức trách nhiệm đối với thiệt hại về người do xe cơ giới gây ra:70,000,000 đồng/ 1 người/ 1 vụ tai nạn

Mức trách nhiệm đối với thiệt hại về tài sản do xe cơ giới gây ra:70,000,000 đồng/ 1 vụ tai nạn.

Biểu phí trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

STT Loại xe thuần/năm (đồng)Phí bảo hiểm Phí bảo hiểm gộpcó VAT/năm

I Xe ô tô không kinh doanh vận tải

3 Loại xe từ 12 đến 24 chỗ ngồi 1.270.000 1.397.000

5 Xe vừa chở người vừa chở hàng 933.000 1.026.300

II Xe ô tô kinh doanh vận tải

10 14 chỗ ngồi theo đăng ký 2.221.000 2.443.100

11 15 chỗ ngồi theo đăng ký 2.394.000 2.633.400

12 16 chỗ ngồi theo đăng ký 2.545.000 2.799.500

13 17 chỗ ngồi theo đăng ký 2.718.000 2.989.800

14 18 chỗ ngồi theo đăng ký 2.869.000 3.155.900

15 19 chỗ ngồi theo đăng ký 3.041.000 3.345.100

16 20 chỗ ngồi theo đăng ký 3.191.000 3.510.100

17 21 chỗ ngồi theo đăng ký 3.364.000 3.700.400

19 23 chỗ ngồi theo đăng ký 3.688.000 4.056.800

20 24 chỗ ngồi theo đăng ký 3.860.000 4.246.000

21 25 chỗ ngồi theo đăng ký 4.011.000 4.412.100

30.000 x (số chỗngồi C 25 chỗ)

4.412.100 +33,000 * (số chỗngồi C 25 chỗ)

III Xe ô tô chở hàng (xe tải)

Biểu phí bảo hiểm tai nạn lái xe và người ngồi trên xe:

Hạn mức trách nhiệm Phí/ 1 người ngồi trên xe