Nội dung cơ bản của bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới đối với người thứ ba Đối tượng bảo hiểm:Đối tượng được bảo hiểm.. Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ b
Trang 1Những vấn đề chung về bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với
người thứ ba
Biên tập bởi:
Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
Trang 2Những vấn đề chung về bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với
Trang 3MỤC LỤC
1 Sự cần thiết phải triển khai bảo hiểm trách nhiện dân sự của chủ xe cơ giới đối vớingười thứ ba
2 Tác dụng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba
3 Nội dung cơ bản của bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới đối với người thứba
4 Phí bảo hiểm
5 Trách nhiệm và quyền lợi của các bên tham gia
6 Công tác giám định và giải quyết bồi thường
Tham gia đóng góp
Trang 4Sự cần thiết phải triển khai bảo hiểm trách nhiện dân sự của chủ xe cơ giới đối với
người thứ ba
Lịch sử phát triển bao đời nay đã cho thấy những rủi ỏ bất ngờ luôn xảy ra ngoài ý muốncủa con người Mà tính mạng con người là vô giá không thể tính toán bằng tiền cụ thể,cũng khó có thể đánh giá được thiệt hại về sức khoẻ một cách chính xác
Trong công cuộc phát triển về giao thông vận tải đã đem lại sự phồn vinh cho toàn xãhội nhưng nó lại cũng chính là nguyên nhân gây ra tai nạn, làm thiệt hại đến tính mạngsức khoẻ, tinh thần, tài sản của con người và của toàn xã hội, gây nên khó khăn về kinh
tế, tình cảm cho người bị nạn
Như vậy tai nạn giao thông là mối đe doạ từng ngày từng giờ đối với các chủ phươngtiện, mặc dù nhà nước đã có nhiều biện páhp ngăn ngừa, hạn chế tai nạn một cách tíchcực song vẫn không thể tránh khỏi Khi tai nạn xảy ra thì việc giải quyết hậu quả thườngphức tạp, kéo dài, cho dù nhà nước có quy định rõ chủ phương tiện phải có trách nhiệmbồi thường thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng và tài sản do việc lưu hành xe của mình gây
ra theo nguyên tắc “gây thiệt hại bao nhiêu thì phải bồi thường bấy nhiêu”
Phần lớn các vụ tai nạn xảy ra đều bồi thường theo thoả thuận giữa chủ phương tiện vàngười bị hại nên dẫn đến nhiều khúc mắc trong việc bồi thường (hoặc bồi thường khôngxứng đáng hoặc bồi thường không đúng thiệt hại thực tế), có những vụ tai nạn chủ xekhông có điều kiện để giải quyết bồi thường, nhiều trường hợp lái xe bị chết trong vụ tainạn đó cho nên việc giải quyết tai nạn trở nên khó khăn hơn
Nhằm đảm bảo lợi ích cho người bị hại và giảm bớt gánh nặng cho chủ xe BHTNDScủa chủ xe cơ giới đối với người thứ ba ra đời và đáp ứng kịp thời nhu cầu của xã hội.Chính phủ đã ban hành NĐ30/HĐBT và bây giờ được thay bằng NĐ 115/CP/1997 “vềchế độ thực hiện bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới” Như vậy càng khẳngđịnh quyết tâm của Chính phủ thực hiện triệt để loại hình bảo hiểm này Đây là cơ sởpháp lý nhất để các công ty bảo hiểm đẩy mạnh công tác bảo hiểm cho chủ xe cơ giớitại Việt Nam
Trang 5Tác dụng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba.
Đối với chủ xe.
BHTNDS của chủ xe cơ không chỉ có vai trò to lớn đối với người bị thiệt hại mà còn cả
xã hội, nó là tấm lá chắn vững chắc cho các chủ xe khi tham gia giao thông
- Tạo tâm lý yên tâm, thoải mái, tự tin, khi điểu khiển các phương tiện tham gia giaothông
- Bồi thường chủ động, kịp thời cho chủ xe khi phát sinh TNDS, trong đó có lỗi của chủ
xe thì công ty bảo hiểm nơi mả chủ xe tham gia ký kết bảo hiểm tiến hành bồi thườngnhanh chóng để các chủ xe phục hồi lại tinh thần, ổn định sản xuất., phát huy quyền tựchủ về tài chính, tránh thiệt hại về kinh tế cho chủ xe
- Có tác dụng giúp cho chủ xe có ý thức trong việc đề ra các biện pháp hạn chế, ngănngừa tai nạn băng cách thông qua bảo hiểm TNDS của chủ xe
- Góp phần xoa dịu, làm giảm bớt căng thẳng giữa chủ xe và người bị nạn Đây là mụcđích cao cả trong nghiệp vụ bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với người thứ ba
b Đối với người thứ ba
- Thay mặt người thứ ba bảo vệ quyền lợi chính đáng cho họ Vì khi chủ xe gây tai nạnthì công ty thay mặt của xe bồi thường những thiệt hại cho nạn nhân một cách nhanhchóng, kịp thơì mà không phụ thuộc vào tài chính của xe
- BHTNDS cũng giúp cho người thứ ba ổn định về mặt tài chính và về mặt tinh thần,trành gẩya căng thẳng hay sự cố bất thường từ phía của nhà người bị hại (trong trườnghợp người thứ ba bị chết)
c Đối với xã hội
- Từ công tác giám định cũng như công tác bồi thường sau mỗi một vụ tai nạn, công tybảo hiểm sẽ thống kê được các rủi ro và nguyên nhân gây ra rủi ro để từ đó đề ra biệnpháp đề phòng hạn chế tổn thất một cách hiệu quả nhất, giảm bớt những đáng kể do hậuquả tai nạn giao thông gây ra cho mỗi người, giảm bớt thiệt hại cho toàn xã hội Đây làmột hoạt động thể hiện phương châm phòng bệnh hơn chữa bệnh
Trang 6- BHTNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba còn làm giảm nhẹ gánh nặng chongân sách nhà nước, đồng thời làm tăng thu cho ngân sách cho nhà nước Việc đóng phí
sẽ là nguồn chủ yếu để chi trả bồi thường cho người thứ ba
Đây là mục đích chủ yếu của nghiệp và của nhà nước Việt Nam, nó thể hiện vai trò trunggian hoà giải có tính chất pháp lý của công ty bảo hiểm
Với tư cách là một nghiệp vụ bảo hiểm, BHTNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ
ba vừa mang tính kinh tế vừa mang tính xã hội, thể hiện tiníh nhân đạo, nhân văn cao cảtrong nền kinh tế thị trường hiện nay Một lần nữa BHTNDS của chủ xe cơ giới đối vớingười thứ ba lại khẳng định sự cần thiết khách quan cũng như tính bắt buộc của nghiệp
vụ BHTN dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba
Trang 7Nội dung cơ bản của bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới đối với người thứ ba Đối tượng bảo hiểm:
Đối tượng được bảo hiểm.
Theo điều 5 chương II của NĐ 115 CP/1997
* Đối tượng được bảo hiểm là trách nhiệm dân cư của chủ xe cơ giới đối với ngườithứ ba Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba là trách nhiệm bồithường hay nghĩa vụ ngoài hợp đồng của chủ xe hay lái xe cho người thứ ba do việc lưuhành xe gây tai nạn
* Điều kiện để được bảo hiểm
Đối tượng bảo hiểm không được xác định trước, chỉ khi nào việc lưu hành xe gây tai nạn
có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba thì đối tượngnày mới được xác định cụ thể
Điều kiện để phát sinh bảo hiểm trách nhiệm dân sự.
Thông thường phải có đủ bốn điều kiện sau:
- Điều kiện thứ nhất: Phải có thiệt hại về tài sản, tính mạng hay sức khoẻ của bên thứ ba
- Điều kiện thứ hai: Chủ xe (lái xe) phải có hành vi trái pháp luật Có thể do vô tình hay
cố ý mà lái xe vi phạm luật giao thông đường bộ, hoặc vi phạm quy định khác của Nhànước
- Điều kiện thứ ba: Phải có mối quan hệ nhân quả của hành vi trái pháp luật của chủ xe(lái xe) với những thiệt hại của người thứ ba
- Điều kiện thứ tư: Chủ xe (lái xe) phải có lỗi
Thực tế chỉ cần thực hiện ba điều kiện thứ 1,2,3 là phát sinh trách nhiệm dân sự đối vớingười thứ ba của chủ xe (lái xe) Nếu thiếu một trong ba điều kiện trên trách nhiệm dân
sự của chủ xe sẽ không phát sinh, và do đó sẽ không phát sinh trách nhiệm của bảo hiểm.Điều kiện thứ tư có thể có hoặc có thể không vì nhiều khi tai nạn xảy ra là do tính nguyhiểm cao độ của xe cơ giới mà không hoàn toàn do lỗi của chủ xe Ví dụ ôtô đang chạyvới tốc độ lớn trên đường thì bị làm văng lốp xe ra ngoài làm bắn vào người đi đường
Trang 8gây tai nạn chết người Trong trường hợp này trách nhiệm dân sự có thể phát sinh nếu
có đủ 3 điều kiện đầu tiên
Trong BHTNDS chủ xe cơ giới đối với người thứ ba, khi xảy ra tai nạn thiệt hại chongười thứ ba thì người được bảo hiểm bồi thường là chủ xe hoặc người đi diện chi chủ
xe được pháp luật công nhận
Người thứ ba của BHTNDS chủ xe cơ giới có thể là người đi bộ hay đi xe đạp hoặc cácphương tiện cơ giới khác nhưng không bao gồm những trường hợp sau đây:
- Thiệt hại xảy ra do bản thân phương tiện được bảo hiểm
- Thiệt hại về tính mạng sức khoẻ xảy ra do bản thân người được bảo hiểm, người điềukhiển xe hay bất kỳ người nào khác đi trên cư
- Thiệt hại mà phương tiện gây ra cho những người mà chủ xe có nghĩa vụ nuôi dưỡng
- Thiệt hại do hai xe cùng chủ đâm va
- Trách nhiệm hành chính, trách nhiệm hình sự của lái xe
- Các khoản phạt mà lái xe hoặc chủ xe phải chịu
Phạm vi bảo hiểm.
a Các rủi ro được bảo hiểm.
Người bảo hiểm nhận bảo hiểm cho các rủi ro bất ngờ không lường trước được gây ratai nạn và làm phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe Công ty bảo hiểm bồi thườngnhững thiệt hại về vật chất, về người, về tài sản được tính toán theo những nguyên tắcnhất định Theo mục 3 điều 11 chương II thì công ty bảo hiểm còn phải thanh toán chochủ xe những chi phí mà họ đã chi ra nhằm phòng ngừa hạn chế thiệt hại Những chi phínày chỉ được bồi thường khi nó phát sinh sau khi tai nạn xảy ra và được coi là chi phícần thiết và hợp lý
Trách nhiệm bồi thường của công ty boả hiểm được hạn mức trong mức trách nhiệm ghitrong hợp đồng hay giấy chứng nhận bảo hiểm Như vậy bản thân chủ xe phải tự bảohiểm cho phần trách nhiệm vượt quá mức này (theo mục 3 điều 2 chương I QĐ số 299/
QĐ - BTC/1998)
Trong BHTNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba, cac sthiệt hại nằm trong phạm
vi trách nhiệm của người bảo hiểm bao gồm:
- Thiệt hạ về tính mạng và tình trạng sức khoẻ của bên thứ ba
Trang 9- Thiệt hại về tài sản hàng hoá của bên thứ ba.
- Thiệt hại về tài sản làm thiệt hại đến kết quả kinh doanh hoặc giảm thu nhập
- Các chi phí cần thiết và hợp lý để thực hiện các biện pháp ngăn ngừa hạn chế thiệt hại,các chi phí đề xuất của cơ quan bảo hiểm (kể cả biện pháp không mang lại hiệu quả)
Những thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ của những người tham gia cứu chữa, ngăn ngừatai nạn, chi phí cấp cứu và chăm sóc nạn nhân người được bảo hiểm mà công ty bảohiểm có thẻ mở rộng phạm vi bảo hiểm của mình cho những rủi ro khác Những bảo đảm
bổ xung xong BHTNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba kéo theo một khoản phíđóng thêm của người khác được bảo hiểm
b Các rủi ro loại trừ: theo điều 13 chương II QĐ 299/1998/QĐ - BTC
Người được bảo hiểm không chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của các vụ tai nạnmặc dù có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe trong các trường hợp sau:
- Tai nạn xảy ra do hành động xấu, cố ý của chủ xe, lái xe
- Tai nạn xảy ra do hành động xấu, cố ý của người thứ ba
- Xe không có giấy phép lưu hành
- Lái xe chưa đủ tuổi lái xe theo quy định của pháp luật
- Lái xe không có bằng lái hoặc có những không hợp lệ hoặc bằng lái xe bị đình chỉ haytạm giữ
- Điều khiển xe trong tình trạng say rượu, bia, ma tuý, hay các chất kcíh thích tương tựkhác
- Lái xe sử dụng không được sự đồng ý của chủ xe
- Xe được sử dụng để chuyên chở chất cháy, chất nổ trái phép
- Xe trở quá trọng tải hoặc quá số khách quy định
- Xe có hệ thống lái ben phải
- Xe sử dụng để tập lái hoặc đua thể thao
- Xe đang sửa chữa hay đang trong thời gian chạy thử sau khi sửa chữa
Trang 10- Xe không đủ điều kiện kỹ thuật và thiết bị an toàn để lưu hành.
- Đồ vật trở trên xe rơi xuống đường gây thiệt hại cho người thứ ba
- Thiệt hại đối với tài sản bị mất cắp, bị cướp trong tai nạn
- Thiệt hại đối với người không phải là người thứ ba như đã nêu ở phần đối tượng bảohiểm
- Thiệt hại gián tiếp do xe bị tai nạn làm ngưng trệ hoạt động sản xuất kinh doanh, giảmgiá thương mại
- Chiến tranh và các nguyên nhân tương tự khác chiến tranh
- Tai nạn xảy ra ngoài phạm vi lãnh thổ nước sở tại tham gia bảo hiểm (trừ một số trườnghợp có thoả thuận từ trước)
- Lái xe gây tai nạn bỏ trốn
Ngoài ra người bảo hiểm không chịu trách nhiệm đối với tài sản đặc biệt như: vàng, bạc,
đá, quý, tiền đồ cổ, tranh ảnh quý, thi hài, hài cốt
Sở dĩ các công ty bảo hiểm phải đưa ra các điều khoản loại trừ như vậy là để tránh tìnhtrạng nhưngx lái xe ẩu, vô trách nhiệm coi thường páp luật đặc biệt là giao thông củacác chủ xe và lái xe Hơn nữa các công ty bảo hiểm còn tránh tình trạng trục lợi bảohiểm, làm như vậy thì bảo hiểm mới có tác dụng theo đúng nguyên tắc “chỉ bảo hiểmcho những rủi ro ngẫu nhiên”
Trang 11Phí bảo hiểm.
a Phí bảo hiểm
Phí bảo hiểm là một khoản tiền mà chủ xe phải nộp cho nhà bảo hiểm để thành lập nênmột quỹ tiền tệ tập trung đủ lớn để bồi thường thiệt hại xảy ra trong năm nghiệp vụ theopham vi bảo hiểm Có thể coi phí bảo hiểm là giá cả của sản phẩm bảo hiểm nên nso cóthể tăng giảm phụ thuộc vào tình hinfh cung, cầu trên thị trường
Bỉểu phí nghiệp vụ BHTNDS do Bộ Tài Chính quy định ngoài ra doanh nghiệp bảohiểm có thể thoả thuận với chủ xe cơ giới để đảm boả theo biểu phí cao hơn hoặc phạm
vi rủi ro bảo hiểm rộng theo quy tắc bảo hiểm, biểu phí mà doanh nghiệp bảo hiểm đãđăng ký với Bộ Tài Chính
Phí bảo hiểm trong nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự được tính theo đầu phươngtiện Người tham gia bảo hiểm đóng phí BHTNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ
ba theo số lượng đầu phương tiện của mình
Mặt khác, các đầu phương tiện khác nhau về chủng loại, về độ lớn có xác suất gây ratai nạn khác nhau Do đó phí bảo hiểm được tính riêng cho từng loại phương tiện (hoặcnhóm phương tiện) tuỳ theo mỗi đầu phương tiện
Trang 12Trong đó: Si - số vụ tai nạn xảy ra có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe được bảohiểm bồi thường trong năm i.
Ti - số tiền bồi thường bình quân một vụ tai nạn trong năm i/
Ci - số đầu phương tiện tham gia bảo hiểm trong năm i
n - số năm thống kê thường từ 3 -5 năm i = (1,n)
Như vậy thực chất là số tiền bồi thường bình quân trong thời kỳ n năm cho mỗi đầuphương tiện tham gia bảo hiểm trong thời kỳ đó
Ở Việt Nam thì phụ phí thường từ 20% - 30% phí cơ bản
d =
Đây là cách tính bảo hiểm cho các phương tiện giao thông thông dụng trên cơ sở quyluật số đông Đối với các phương tiện không thông dụng, mức độ rủi ro lớn hơn như kéorơmooc, xe chở hàng nặng thì tính thêm tỷ lệ phụ phí so với mức phí cơ bản
Đối với các phương tiện hoạt động ngắn (dưới 1 năm) thời gian tham gia bảo hiểm đượctính tròn tháng và phí bảo hiểm được xác định như sau:
Pngắn hạn =
Trường hợp đã tham gia đóng phí cả năm nhưng vào một thời điểm nào đó xe khônghoạt động nữa hoặc chuyển quyền sở hữu cho người khác mà không chuyển bảo hiểmthì chủ phương tiện sẽ được hoàn trả lại phí bảo hiểm tương ứng với số thời gian còn lạicủa năm (làm trong tháng) với điều kiện như sau:
Phoàn lại =
Nộp phí bảo hiểm là trách nhiệm của chủ phương tiện, tuỳ theo số lượng phương tiện,người bảo hiểm sẽ quy định thời gian, số lần nộp mức phí tương ứng có xét giảm phítheo tỷ lệ tổn thất và giảm phí theo số lượng phương tiện tham gia bảo hiểm (tối đathường giảm 20%) Nếu không thực hiện đúng quy định sẽ bị phạt ví dụ như:
- Chậm từ 1 ngày đến 2 tháng phải nộp thêm 100% mức phí cơ bản
- Chậm từ 2 tháng 4 tháng phải nộp thêm 200% mức phí cơ bản
- Chậm từ 4 tháng trở lên nộp thêm 300% phí cơ bản
- Hoặc huỷ hợp đồng bảo hiểm
Trang 13c Các yếu tố làm tăng phí.
Phí bảo hiểm là một khoản tiền mà chủ xe cơ giới phải đóng cho nhà bảo hiểm khi thamgia bảo hiểm và phí bảo hiểm được tính theo đầu phương tiện
- Phí thuần tăng:
+ Do số đầu phương tiện tham gia bảo hiểm tròn năm thấp
+ Do số vụ tai nạn xảy ra có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe được bảo hiểm bồithường trong năm là nhiều
+ Số tiền bồi thường bình quân một vụ tai nạn lớn
- Phu phí tăng:
+ Do các chi phí trong quản lý nghiệp vụ tăng
+ Chi phí khai thác, giám định bồi thường tăng
- Do chủ xe tham gia bảo hiểm nhưng quá thời hạn đóng phí
- Ngoài ra: Những lái xe không có kinh nghiệm, không thuộc đường, không thuộc cácbiển báo xe trên các trục lộ đường Trước khi tham gia bảo hiểm chủ xe không khai báotiền sử các vụ tai nạn đã xảy ra trước đây để công ty bảo hiểm còn biết có nên ký hợpđồng bảo hiểm với chủ xe hay bị tai nạn giao thông hoặc tăng mức phí nếu nhà bảo hiểmyêu cầu