báo cáo tìm hiểu về HIVAIDS

Nguồn gốc của AIDS và HIV đã làm đau đầu các nhà khoa học từ khi phát hiện được những ca bệnh đầu tiên vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước. Trên 20 năm qua , đây là 1 chủ đề của bao cuộc tranh luận nẩy lửa , từ chuyện 1 tiếp viên hàng không có quan hệ tình dục bừa bãi đến 1 chương trình thủ nghiệm vaccin . Vậy thì đâu là sự thật , hay AIDS từ đâu mà có ?Các ca bệnh AIDS đầu tiên được thừa nhận xảy ra tại Mỹ vào đầu những năm 80 thế kỷ trước . Một số người tình dục đồng giới nam tại New York và San Francisco đột nhiên mắc những bệnh nhiễm trùng cơ hội hiếm gặp ( 5 người bị viêm phổi do Pneumocystic carinii và 26 người bị ung thư Kaposi) mà các thầy thuốc phải bó tay. Tất cả các bệnh nhân đều bị suy giảm miễn dịch một cách kỳ lạ hệ thống miễn dịch của họ thậm chí không đủ sức chống đỡ các nhiễm trùng đơn giản . Chẩn đoán ban đầu là GRID, đặt theo chữ đầu của Gay Related Immunodeficiency Disease (bệnh suy giảm miễn dịch liên quan với người tình dục đồng giới nam) . Nhưng sau đó tên này được đổi thành AIDS. Chẳng bao lâu sau đó, HIV (Human Immunodeficiency Virus) được phát hiện .Dịch AIDS chính thức được Michael Gottlieb và cs công bố trên tờ Morbidity and Mortality Weekly Report ngày 5 tháng 6 ,1981 các trường hợp tình dục đồng giới nam bị viêm phổi do nhiễm Pneumocystis carinii . Vào cuối năm 1983, GS Luc Montagnier và cs tại viện Pasteur Paris phát hiện ra virus gây bệnh và đặt tên là LAV lymphadenopathy associated virus (virus có liên quan đến bệnh hạch lymphô) .Gần nửa năm sau , Gs Robert Gallo và nhóm nghiên cứu tại NIH (National Institute of Health ) cũng phát hiện 1 virus như thế và đặt tên là HTLV III Human Tcell lymphotropic virus (virus ưa tế bào lymphô T của người) và tự cho mình là người đã phát hiện ra virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV). Việc này đã dấy lên 1 cuộc tranh cãi gay gắt giữa 2 nhóm nghiên cứu. Đến tháng 31987 , cuộc tranh cãi này mới chấm dứt khi Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và Tổng thống Pháp đứng ra dàn xếp , tuyên bố Luc Montagnier và Robert Gallo là đồng tác giả phát hiện ra HIV . Dù rằng hiện nay có bằng chứng rõ ràng chứng minh HIV gây ra AIDS , nhưng cho đến nay vẫn còn có người cứ nhất định không thừa nhận mối liên hệ này . Cho nên , để tìm ra nguồn gốc của AIDS , cần phải truy tầm nguồn gốc HIV , và bằng cách nào , khi nào và từ đâu mà HIV lần đầu tiên bắt đầu gây bệnh cho người

Nguồn gốc của AIDS và HIV

Nguồn gốc của AIDS và HIV đã làm đau đầu các nhà khoa học từ khi phát hiện được những ca bệnh đầu tiên vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước Trên 20 năm qua , đây là 1 chủ đề của bao cuộc tranh luận nẩy lửa , từ chuyện 1 tiếp viên hàng không có quan hệ tình dục bừa bãi đến 1 chương trình thủ nghiệm vaccin Vậy thì đâu là sự thật , hay AIDS từ đâu

mà có ?

Các ca bệnh AIDS đầu tiên được thừa nhận xảy ra tại Mỹ vào đầu những năm 80 thế kỷ trước Một số người tình dục đồng giới nam tại New York

và San Francisco đột nhiên mắc những bệnh nhiễm trùng cơ hội hiếm gặp ( 5

người bị viêm phổi do Pneumocystic carinii và 26 người bị ung thư Kaposi) mà

các thầy thuốc phải bó tay Tất cả các bệnh nhân đều bị suy giảm miễn dịch một cách kỳ lạ - hệ thống miễn dịch của họ thậm chí không đủ sức chống đỡ

các nhiễm trùng đơn giản Chẩn đoán ban đầu là GRID, đặt theo chữ đầu của Gay Related Immunodeficiency Disease (bệnh suy giảm miễn dịch liên quan

với người tình dục đồng giới nam) Nhưng sau đó tên này được đổi thành AIDS Chẳng bao lâu sau đó, HIV (Human Immunodeficiency Virus) được phát hiện

Dịch AIDS chính thức được Michael Gottlieb và cs công bố trên

tờ Morbidity and Mortality Weekly Report ngày 5 tháng 6 ,1981 các trường hợp

tình dục đồng giới nam bị viêm phổi do nhiễm Pneumocystis carinii

Vào cuối năm 1983, GS Luc Montagnier và cs tại viện Pasteur Paris

phát hiện ra virus gây bệnh và đặt tên là LAV- lymphadenopathy associated

virus (virus có liên quan đến bệnh hạch lymphô)

Gần nửa năm sau , Gs Robert Gallo và nhóm nghiên cứu tại NIH (National Institute of Health ) cũng phát hiện 1 virus như thế và đặt tên

là HTLV III - Human T-cell lymphotropic virus (virus ưa tế bào lymphô T của

người) và tự cho mình là người đã phát hiện ra virus gây suy giảm miễn dịch

ở người (HIV) Việc này đã dấy lên 1 cuộc tranh cãi gay gắt giữa 2 nhóm nghiên cứu Đến tháng 3/1987 , cuộc tranh cãi này mới chấm dứt khi Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và Tổng thống Pháp đứng ra dàn xếp , tuyên bố Luc Montagnier và Robert Gallo là đồng tác giả phát hiện ra HIV

Dù rằng hiện nay có bằng chứng rõ ràng chứng minh HIV gây ra AIDS , nhưng cho đến nay vẫn còn có người cứ nhất định không thừa nhận mối liên hệ này Cho nên , để tìm ra nguồn gốc của AIDS , cần phải truy tầm nguồn gốc HIV

, và bằng cách nào , khi nào và từ đâu mà HIV lần đầu tiên bắt đầu gây bệnh cho người

I MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ HIV VÀ AIDS

- Kh n ng bi n ả ă ế đổ ủi c a HIV r t l n nên hi n nay trên th gi iấ ớ ệ ế ớ

có nhi u ch ng, dề ủ ưới chúng HIV khác nhau Th m chí trong quá trìnhậ

i u tr b ng các thu c kháng vi rút (ARV) hi n nay HIV có th bi n

i, tr nên kháng thu c v các vi rút m i kháng thu c n y c ng lây

truy n t ngề ừ ườ ài n y sang người khác ây l khó kh n l n nh t Đ à ă ớ ấ đố i

v i vi c nghiên c u ch t o v c xin ch ng HIV c ng nh thu c i uớ ệ ứ ế ạ ắ ố ũ ư ố đ ề

tr AIDS ị

- Bề mặt của HIV có rất nhiều gai nhú giống như Các gai nhú này giúp nó dễ dàng bám và đột nhập rất nhanh vào các tế bào bạch cầu - những tế bào vốn có chức năng bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật

Các đặc điểm trên của HIV là cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu, chế tạo thuốc điều trị AIDS và vắc xin dự phòng lây nhiễm HIV

2.2 Về một số đặc điểm lý hóa

- V c a HIV ỏ ủ đượ ấ ạc c u t o b i l p lipid kép Chính l p v képở ớ ớ ỏ

n y giúp cho HIV gi à ữ đượ ức s c b n c a b m t ề ủ ề ặ để có th t n t i lâuể ồ ạ

h n khi khi nó ngo i c th ơ ở à ơ ể Nh ó HIV có th t n t i ngo i môiờ đ ể ồ ạ à

trường t v i ng y ừ à à đến m t tu n, nh t l khi nó n m trong các m uộ ầ ấ à ằ ẫ máu dính trong các b m kim tiêm ã s d ng.ơ đ ử ụ

- HIV có th t n t iể ồ ạ trong xác ch t b nh nhân AIDS trongở ế ệvòng 24 gi ờ

- Nhi t ệ độ ướ d i 0oC, tia X, tia c c tím không gi t ự ế được HIV

- Tuy nhiên, khi ngo i c th , dở à ơ ể ưới tác động c a nhi t ủ ệ độ à vcác ch t sát trùng thông thấ ường HIV l i b tiêu di t Ví d :ạ ị ệ ụ

+ HIV b tiêu di t sau 30 phút ngâm trong c n 70 ị ệ ồ độ, dung d chị Cloramin 1%, nước Javen 1%

Do v y, n u ta ngâm d ng c tiêm, chích trong c n 70 ậ ế ụ ụ ồ độ ho cặ

qu n áo, ầ đồ ả v i có dính máu nhi m HIV v o dung d ch Cloramin 1%,ễ à ị

nước Javel 1% trong 30 phút l có th tiêu di t à ể ệ được HIV

+ N u b un sôi trong 20 phút (k t khi nế ị đ ể ừ ước sôi) thì HIV sẽ

b ch t ị ế

Do v y, n u chúng ta lu c các d ng c ph u thu t, tiêm,ậ ế ộ ụ ụ ẫ ậchích (b ng thu tinh hay kim lo i) 20 phút k t khi nằ ỷ ạ ể ừ ước sôi trướ c

m i khi s d ng thì ã có th di t ỗ ử ụ đ ể ệ được HIV

Các đặ đ ểc i m lý hóa trên c a HIV chính l c s khoa h c ủ à ơ ở ọ để chúng ta xác nh các bi n pháp x lý v d phòng đị ệ ử à ự được s lâyự

nhi m HIV, nh x lý các d ng c , ò v i có dính máu v d ch sinhễ ư ử ụ ụ đ ả à ị

h c c a ngọ ủ ười nhi m HIV c ng nh xác nh các bi n pháp x lý khiễ ũ ư đị ệ ử

Người ta có th ví b ch c u nh nh ng ngể ạ ầ ư ữ ười lính luôn iđ

“tu n tra” kh p c th ầ ắ ơ ể để phát hi n v chi n ệ à ế đấu ch ng l i các m mố ạ ầ

b nh xâm nh p t bên ngo i ho c phát sinh t bên trong c th ệ ậ ừ à ặ ừ ơ ể

Trong đội ng b ch c u, có m t lo i ũ ạ ầ ộ ạ đặc bi t g i l lymphoệ ọ à

b o T có i m th c m CD4 (g i t t l t b o CD4), óng vai tròà đ ể ụ ả ọ ắ à ế à đ

nh m t “T ng ch huy”, có nhi m v i u ph i, huy ư ộ ổ ỉ ệ ụ đ ề ố động hay “rútlui” to n b h th ng mi n d ch c a c th à ộ ệ ố ễ ị ủ ơ ể

Sau khi xâm nh p c th , HIV t n công ngay v o các b ch c u,ậ ơ ể ấ à ạ ầ

nh t l lympho b o T-CD4 HIV s d ng chính ch t li u di truy nấ à à ử ụ ấ ệ ề

c a các t b o b ch c u n y ủ ế à ạ ầ à để nhân lên, để sinh sôi n y n Nhả ở ư

v y, b ch c u không nh ng không bao vây, tiêu di t ậ ạ ầ ữ ệ được HIV, mà còn b HIV bi n th nh “k tòng ph m” v cu i cùng b HIV phá hu ị ế à ẻ ạ à ố ị ỷ

HIV phá hu b ch c u ng y c ng nhi u, d n ỷ ạ ầ à à ề ẫ đến h mi n d chệ ễ ị

c a c th b suy gi m d n, cu i cùng l b “vô hi u hóa” v i u óủ ơ ể ị ả ầ ố à ị ệ à đ ề đ

có ngh a l c th con ngĩ à ơ ể ười không còn được b o v n a Lúc ó,ả ệ ữ đ

m i m m b nh khác nh vi trùng, siêu vi trùng nhân c h i gây b nhọ ầ ệ ư ơ ộ ệ (nhi m trùng c h i) v c t b o ung th “m c s c ho nh h nh”ễ ơ ộ à ả ế à ư ặ ứ à àgây nên nhi u b nh nguy hi m v d n ề ệ ể à ẫ đế ửn t vong

Ngo i ra, sau khi xâm nh p c th , HIV còn có th tr c ti p pháà ậ ơ ể ể ự ế

ho i t b o th n kinh ạ ế à ầ đệm khi n ngế ườ ệi b nh lú l n, m t trí ho cẫ ấ ặ xâm nh p v o các c quan th n kinh, d d y, ru t, da gây nên m tậ à ơ ầ ạ à ộ ộ

s b nh cho các c quan n y, l m cho b nh c nh c a AIDS vì th mố ệ ơ à à ệ ả ủ ế à

tr nên h t s c a d ng v ph c t p, khó ch n oán.ở ế ứ đ ạ à ứ ạ ẩ đ

4 AIDS là gì ?

AIDS (Cách vi t t t t các ch cái ế ắ ừ ữ đầu c a c m t ti ng Anh:ủ ụ ừ ế

Aquired ImmunoDeficiency Syndrome hay còn g i l SIDA ọ à (cách vi tế

t t t c a c m t ti ng Pháp: Syndrôm dé Immuno Dèficienceắ ừ ủ ụ ừ ếAcquise) - l h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngà ộ ứ ả ễ ị ắ ả ở ười - giai

o n cu i c a quá trình nhi m HIV

H i ch ng ộ ứ l m t t p h p các tri u ch ng Ví d h i ch ngà ộ ậ ợ ệ ứ ụ ộ ứ nhi m trùng bao g m các tri u ch ng s t, nh c ễ ồ ệ ứ ố ứ đầu, môi khô, lưỡ i

b n ẩ

AIDS không ph i l h i ch ng b m sinh, hay di truy n m lả à ộ ứ ẩ ề à à

m c ph i do có các h nh vi nguy c trong quá trình s ng c a conắ ả à ơ ố ủ

người, nh dùng chung b m kim tiêm ho c quan h tình d c khôngư ơ ặ ệ ụdùng bao cao su v i ngớ ười nhi m HIV, d n ễ ẫ đến b lây nhi m HIV, vị ễ à

t nhi m HIV phát tri n th nh AIDS.ừ ễ ể à

AIDS l giai o n cu i cùng à đ ạ ố c a quá trình nhi m HIV Th i gianủ ễ ờ

t khi nhi m HIV cho ừ ễ đến khi th nh AIDS d i hay ng n tùy thu cà à ắ ộ

v o s c ch ng à ứ ố đỡ ệ b nh t t v h nh vi c a t ng ngậ à à ủ ừ ười Trung bình từ khi nhi m HIV ễ đến khi th nh AIDS kéo d i t 5-7 n m, nh ng cóà à ừ ă ưnhi u trề ường h p có th kéo d i ợ ể à đến h ng ch c n m n u ngà ụ ă ế ườ inhi m HIV bi t cách gi gìn s c kh e v không có h nh vi nguy cễ ế ữ ứ ỏ à à ơ liên quan đến lây nhi m HIV.ễ

5 Quá trình phát tri n t nhi m HIV th nh AIDS trong c th ể ừ ễ à ơ ể

thường, nh ng h l i có th l m lây truy n b nh t ngư ọ ạ ể à ề ệ ừ ườ ài n y sang

người khác vì HIV ang t n t i v “sinh sôi n y n ” trong c th h đ ồ ạ à ả ở ơ ể ọ

Quá trình t nhi m HIV th nh AIDS d i hay ng n ph thu cừ ễ à à ắ ụ ộ

v o nhi u y u t , nh s c à ề ế ố ư ứ đề kháng c a ngủ ười nhi m, l i s ng vễ ố ố à sinh ho t c a h sau khi nhi m b nh, s ch m sóc c a gia ình,ạ ủ ọ ễ ệ ự ă ủ đ

người thân, m c ứ độ ỳ ị k th phân bi t ệ đố ử ủi x c a xã h i ộ

Theo các nh nghiên c u thì quá trình phát tri n t nhi m HIVà ứ ể ừ ễ

th nh AIDS có th tr i qua m t s giai o n v s phân chia giaià ể ả ộ ố đ ạ à ự

o n n y có th khác nhau trong các t i li u khác nhau, nh ng nhìn

chung có th chia l m 03 giai o n chính nh sau:ể à đ ạ ư

- Giai o n 1 đ ạ l Nhi m HIV c p (hay còn g i th i k c a s -à ễ ấ ọ ờ ỳ ử ổ

th i k chuy n ờ ỳ ể đổi huy t thanh) Ngế ười nhi m HIV h u nh khôngễ ầ ư

có bi u hi n gì ho c ch có ít nh ng tri u ch ng thông thể ệ ặ ỉ ữ ệ ứ ường gi ngố

nh c m cúm, nh ng sau ó các tri u ch ng n y qua i m t cách tư ả ư đ ệ ứ à đ ộ ự nhiên, nên ngay b n thân ngả ười nhi m c ng không “ễ ũ để ý” t i ớ

Giai o n n y thđ ạ à ường kéo d i t 2 tu n à ừ ầ đến 3 tháng, ôi khi t iđ ớ

6 tháng

V o à đầu giai o n n y c th ch a k p sinh ra kháng th ch ngđ ạ à ơ ể ư ị ể ố

l i HIV (g i t t l kháng th HIV) ho c lạ ọ ắ à ể ặ ượng kháng th HIV còn ítểnên các xét nghi m thông thệ ường (tìm kháng th ) không phát hi nể ệ

c v k t qu tr l i l "âm tính" Do v y các nh chuyên môn

còn g i giai o n n y l “th i k c a s ”.ọ đ ạ à à ờ ỳ ử ổ

ây l giai o n “nguy hi m”, b i không phát hi n c ng i

nhi m HIV qua các xét nghi m máu thông thễ ệ ường (tìm kháng th ),ể

m c dù h th t s ã b nhi m HIV v h ho n to n có th "vô tình"ặ ọ ậ ự đ ị ễ à ọ à à ểtruy n b nh cho ngề ệ ười khác m không h bi t à ề ế

- Giai o n 2 đ ạ l Nhi m HIV không có tri u ch ng, có th kéoà ễ ệ ứ ể

d i nhi u n m, trung bình l t 8-10 n m v có th lâu h n à ề ă à ừ ă à ể ơ

Trong giai o n n y, s c ch ng đ ạ à ứ ố đỡ ủ c a c th còn m nh nên sơ ể ạ ố

lượng HIV trong máu còn th p Ngấ ười mang HIV h u nh không cóầ ưtri u ch ng gì th hi n ra bên ngo i v ho n to n kh e m nh nhệ ứ ể ệ à à à à ỏ ạ ư

người không nhi m HIV, do v y h v n s ng, l m vi c, h c t p vễ ậ ọ ẫ ố à ệ ọ ậ à sinh ho t bình thạ ường, tuy nhiên h có th l m lây truy n HIV sangọ ể à ề

người khác

- Giai o n 3 đ ạ l AIDS, ây chính l giai o n cu i cùng c aà đ à đ ạ ố ủ quá trình nhi m HIV trong c th , v i m t s bi u hi n tri u ch ngễ ơ ể ớ ộ ố ể ệ ệ ứ

b nh ra bên ngo i Giai o n n y thệ à đ ạ à ường kéo d i t 6 tháng à ừ đến 2

n m n u không ă ế đượ đ ềc i u tr b ng thu c kháng vi rút thì k t thúcị ằ ố ế

n o liên quan à đến HIV Người nhi m HIV ch a ph i l ngễ ư ả à ườ ố i m,

ch a ph i l b nh nhân, h v n s ng, lao ư ả à ệ ọ ẫ ố động, h c t p v sinh ho tọ ậ à ạ

nh m i ngư ọ ười bình thường khác

- AIDS là giai o n cu i cùng c a nhi m HIV Ngđ ạ ố ủ ễ ười nhi m lúcễ

n y có các bi u hi n lâm s ng n ng c a nhi u lo i b nh do suy gi mà ể ệ à ặ ủ ề ạ ệ ả

mi n d ch liên quan ễ ị đến HIV Người nhi m HIV giai o n AIDS lễ ở đ ạ à

ngườ ệi b nh, h c n ọ ầ được ch m sóc v i u tr thích h p nh m iă à đ ề ị ợ ư ọ

ngườ ệi b nh khác

CÁC ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN VÀ KHÔNG LÂY TRUYỀN HIV

1 C s khoa h c ơ ở ọ để xác nh đị đườ ng lây truy n v không lây ề à truy n HIV ề

1.1 Ngu n lây v nguy c lây nhi m ồ à ơ ễ

Người nhi m HIV v b nh nhân AIDS l ngu n truy n nhi mễ à ệ à ồ ề ễ duy nh t c a HIV Không có ch a nhi m trùng t nhiên ấ ủ ổ ứ ễ ự ở động v tậ

nh v i a s các d ch b nh khác m lo i ngư ớ đ ố ị ệ à à ườ ừi t ng bi t ế đến

T t c m i ngấ ả ọ ười, không phân bi t tu i tác, gi i tính, v trí xãệ ổ ớ ị

h i, ngh nghi p ộ ề ệ đều có th b nhi m HIV n u có h nh vi không anể ị ễ ế à

to n dù ch m t l n trong cu c s ng.à ỉ ộ ầ ộ ố

Trong c th ngơ ể ười nhi m, nễ gười ta ã tìm th y HIV có ph nđ ấ ở ầ

l n các d ch c a c th , nh máu, tinh d ch, d ch ti t âm ớ ị ủ ơ ể ư ị ị ế đạo, nướ c

b t, nọ ước m t, nắ ước ti u, s a m Tuy nhiên, nhi u nghiên c u vể ữ ẹ ề ứ ề

d ch t h c cho th y r ng ch có trong máu, d ch sinh d c (tinh d chị ễ ọ ấ ằ ỉ ị ụ ị

c a nam v d ch ti t âm ủ à ị ế đạo c a n ) v trong s a c a ngủ ữ à ữ ủ ười nhi mễ HIV m i có ớ đủ ượ l ng HIV có th l m lây truy n HIV t ngể à ề ừ ườ ọ i nsang người kia

Do ó, trên th c t ch có các đ ự ế ỉ đường (phương th c) l m lâyứ àtruy n HIV sau:ề

- Đường máu;

- Đường tình d c;ụ

- Đường truy n t m sang con;ề ừ ẹ

M i s ti p xúc tr c ti p v i máu v d ch sinh d c c a ngọ ự ế ự ế ớ à ị ụ ủ ườ i

m ta không bi t ch c ch n l ngà ế ắ ắ à ườ đi ó không nhi m HIV ễ đều cónguy c nhi m HIV.ơ ễ

1.2 Các y u t nh h ế ố ả ưở ng đế n nguy c lây nhi m HIV ơ ễ

Các nghiên c u v HIV cho th y các h nh vi ti p xúc tr c ti pứ ề ấ à ế ự ế

v i ngu n lây (máu, d ch sinh d c, s a m nhi m HIV) ớ ồ ị ụ ữ ẹ ễ đều có nguy

c lây nhi m HIV, tuy nhiên m c ơ ễ ứ độ nguy c lây nhi m HIV (nguyơ ễ

c cao, nguy c th p, không nguy c ) còn ph thu c v o m t sơ ơ ấ ơ ụ ộ à ộ ố

xước thì nguy c lây nhi m c ng cao.ơ ễ à

- N ng ồ độ HIV trong d ch ti t: N ng ị ế ồ độ HIV trong d ch ti t mị ế à

ta ti p xúc c ng cao thì nguy c lây nhi m c ng l n ế à ơ ễ à ớ

- N ng ồ độ HIV trong các d ch th , các giai o n nhi m HIV lị ể đ ạ ễ à

+ D ch th c a ngị ể ủ ười nhi m HIV giai o n nhi m HIV c pễ ở đ ạ ễ ấ (“c a s ”) v giai o n AIDS có n ng ử ổ à ở đ ạ ồ độ HIV cao h n nhi u so v iơ ề ớ giai o n nhi m HIV không tri u tr ng;đ ạ ễ ệ ứ

+ Lượng HIV trong d ch th c a ngị ể ủ ười nhi m ễ đượ đ ềc i u trị thu c kháng vi rút c ng th p h n ngố ũ ấ ơ ở ười không đượ đ ềc i u tr ị

2 Các đườ ng lây truy n HIV ề

2.1 Lây truy n HIV qua ề đườ ng máu

HIV có nhi u trong máu to n ph n c ng nh trong các th nhề à ầ ũ ư à

ph n c a máu nh h ng c u, ti u c u, huy t tầ ủ ư ồ ầ ể ầ ế ương, các y u t ôngế ố đmáu Do ó HIV có th lây truy n qua máu v các ch ph m c ađ ể ề à ế ẩ ủ máu có nhi m HIV.ễ

V nguyên t c, có th nói m i trề ắ ể ọ ường h p ợ ti p xúc tr c ti p ế ự ế v iớ máu c a ngủ ười m ta không bi t ch c ch n l h có nhi m HIV hayà ế ắ ắ à ọ ễkhông đều có nguy c lây nhi m HIV, ví d : ơ ễ ụ

- Lây truy n HIV t ngề ừ ườ ài n y sang người khác qua các d ngụ

c xuyên chích qua da, nh trong các trụ ư ường h p sau:ợ

+ Dùng chung b m kim tiêm, nh t l v i ngơ ấ à ớ ười tiêm chích matúy;

+ Dùng chung các lo i kim x m tr , kim châm c u, các d ng cạ ă ổ ứ ụ ụ

x m mi, x m m y, lă ă à ưỡi dao c o râu ;ạ

+ Dùng chung ho c dùng khi ch a ặ ư được ti t trùng úng cáchệ đcác d ng c ph u thu t, d ng c khám ch a b nh có xuyên c t quaụ ụ ẫ ậ ụ ụ ữ ệ ắda

- Lây truy n qua các v t d ng có th dính máu c a ngề ậ ụ ể ủ ười kháctrong các trường h p nh dùng chung b n ch i ánh r ng, kh n mùiợ ư à ả đ ă ăxoa

- Lây truy n qua các ti p xúc tr c ti p v i máu khác, nh bề ế ự ế ớ ư ị dính máu c a ngủ ười nhi m HIV v o n i có các v t thễ à ơ ế ương h ho cở ặ

da xây sát ho c niêm m c ặ ạ

- Lây truy n qua truy n máu v các s n ph m c a máu ho cề ề à ả ẩ ủ ặ ghép các mô, các t ng b nhi m HIV Ho c qua các d ng c truy nạ ị ễ ă ụ ụ ề máu, l y máu không ấ được ti t trùng úng cách.ệ đ

2.2 Lây truy n HIV qua ề đườ ng tình d c ụ

Đường tình d c l m t trong 3 con ụ à ộ đường chính lây truy nề HIV v à được coi l phà ương th c lây truy n HIV quan tr ng v phứ ề ọ à ổ

bi n nh t trên th gi i Kho ng 70-80% t ng s ngế ấ ế ớ ả ổ ố ười nhi m HIVễtrên th gi i l b lây nhi m qua con ế ớ à ị ễ đường n y.à

S lây truy n HIV qua ự ề đường tình d c x y ra khi các d ch thụ ả ị ể (máu, d ch sinh d c) nhi m HIV (c a ngị ụ ễ ủ ười nhi m HIV) tìm ễ đượ c

“đường xâm nh p” v o c th b n tình không nhi m HIV “ậ à ơ ể ạ ễ Đườ ngxâm nh p” n y không nh t thi t ph i l các v t thậ à ấ ế ả à ế ương h hay v tở ế loét trên da m c nh ng v t tr y xà ả ữ ế ấ ước nh không nhìn th y b ngỏ ấ ằ

m t thắ ường ho c ta (ngặ ười có v t xế ước) c ng không c m nh n th y.ũ ả ậ ấ

H n th , niêm m c trong các h c t nhiên c a c th nh ơ ế ạ ố ự ủ ơ ể ư đường âm

o, l ni u o u d ng v t, tr c tr ng, th m chí niêm m c

m t v cu ng h ng có các l r t nh m HIV (v n c ng r t nh ) cóắ à ố ọ ỗ ấ ỏ à ố ũ ấ ỏ

th xâm nh p ể ậ được

Do HIV có nhi u trong d ch sinh d c (tinh d ch c a nam v d chề ị ụ ị ủ à ị

ti t âm ế đạo c a n ) v i ủ ữ ớ đủ ượ l ng có th l m lây truy n t ngể à ề ừ ườ i

n y sang ngà ười khác, cho nên v nguyên t c m i s ti p xúc tr c ti p ề ắ ọ ự ế ự ế

v i d ch sinh d c c a ng ớ ị ụ ủ ườ i m ta không bi t ch c ch n l ng à ế ắ ắ à ườ đ i ó

ch a nhi m HIV ư ễ đề u có nguy c b nhi m HIV ơ ị ễ

Ngo i ra, trong quan h tình d c HIV còn có th lây truy n quaà ệ ụ ể ề

ng máu Máu trong tr ng h p n y có th l máu kinh nguy t,

máu t các v t thừ ế ương ho c v t loét c quan sinh d c hay t cácặ ế ở ơ ụ ừ

v t xế ước do động tác giao h p gây ra.ợ

T các lý do nêu trên, có th nói t t c các hình th c quan hừ ể ấ ả ứ ệ tình d c có xâm nh p (Dụ ậ ương v t – h u môn; Dậ ậ ương v t - âm ậ đạ o;

Dương v t – mi ng) v i m t ngậ ệ ớ ộ ười nhi m HIV ễ đều có nguy c lâyơnhi m HIV Các ki u quan h tình d c không xâm nh p (ví nh Tayễ ể ệ ụ ậ ư– Dương v t; Tay – Âm ậ đạo ) n u có ti p xúc v i d ch sinh d cế ế ớ ị ụ nhi m c ng có nguy c lây nhi m HIV n u m t trong hai b n tình ãễ ũ ơ ễ ế ộ ạ đ nhi m HIV ễ

Tuy nhiên, m c ứ độ nguy c l khác nhau, x p theo th t cácơ à ế ứ ự

“ki u” quan h tình d c có xâm nh p ph bi n thì nguy c t caoể ệ ụ ậ ổ ế ơ ừ

n th p l : Qua ng h u môn, Quan ng âm o v cu i cùng

l qua à đường mi ng Nhìn chung trong c 03 ki u quan h tình d cệ ả ể ệ ụ

n y thì ngà ười nh n tinh d ch có nguy c lây nhi m HIV cao h n.ậ ị ơ ễ ơ

a) Lây truy n HIV qua quan h tình d c xâm nh p ề ệ ụ ậ đườ ng h u ậ môn

Quan h tình d c xâm nh p Dệ ụ ậ ương v t – H u môn thậ ậ ườ ng

c th c h nh ph bi n trong quan h tình d c ng gi i nam,

nh ng c ng khá ph bi n trong quan h tình d c khác gi i nam –ư ũ ổ ế ệ ụ ớ

n ây l hình th c quan h tình d c có nguy c lây truy n HIV caoữ Đ à ứ ệ ụ ơ ề

nh t, vì:ấ

- Tr c tr ng không ự à được c u t o ấ ạ để quan h tình d c Nóệ ụkhông th co giãn nh âm ể ư đạo Vì th , nó d b xế ễ ị ước v ch y máu.à ảCác v t xế ước n y t o ra à ạ đường v o cho HIV;à