Nguyễn Văn Linh cuộc đời và sự nghiệp

Theo đề nghị của Hội đồng nghiệm thu, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng đã làm bản luận chứng đăng ký đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nguyên Văn Linh - Cuộc đời và sự nghiệp”,

HỌC VIÊN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VIÊN HỒ CHÍ MINH VÀ CÁC LÃNH TỤ CỦA ĐẲNG

TONG QUAN DE TAI KHOA HOC CAP BO

NAM 2001-2002

NGUYEN VAN LINH

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP

Chủ nhiệm đề tài GS TRẦN THÀNH

Cơ quan chủ (rì: Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng

HÀ NỘI - 2002

4h FB 4/6103

TỔNG QUAN BỀ TÀI KHOA HỌC CẤP BỘ

“NGUYÊN VĂN LINH - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP”

1 Phần mở đầu

1 Lý do lựa chọn đề tài

Theo chức năng được giao, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng

có nhiệm vụ nghiên cứu cuộc đời - sự nghiệp, tư tưởng - đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các lãnh tụ cúa Đảng

Để tiến tới kỷ niệm lần thứ 85 ngày sinh đồng chí cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (1.7.1915 - 1.7.2000), Viện chúng tôt dang ky dé tai

khoa học cấp cơ sở năm 1999: “Nguyễn Văn Linh - Tiéu sw tom tat” véi

thời gian tối thiểu là 12 tháng Đề tài được nghiệm thu với kết quả xuất sắc ˆ

và được Hội đồng nghiệm thu đề nghị Giám đốc Học viện cho nâng cấp lên

dé tai cấp Bộ để các tác giả có điều kiện đi sâu nghiên cứu hơn nữa về cuộc đời và sự nghiệp đồng chí Nguyễn Văn Linh cho tưng xứng với vai trò vị trí và cống hiến của đồng chí với cách mạng Việt Nam, đặc biệt là trong

việc khởi xướng công cuộc đổi mới hiện nay

Theo đề nghị của Hội đồng nghiệm thu, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh

tụ của Đảng đã làm bản luận chứng đăng ký đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nguyên Văn Linh - Cuộc đời và sự nghiệp”, thực hiện trong năm học 2001-2002 với thời gian là 12 tháng Tháng 8 năm 2001, Viện chúng tôi đã được ký hợp đồng với Vụ Quản lý khoa học, chính thức triển khai thực hiện

dé tai

Đồng chí Nguyễn Văn Linh là một Tổng Bí thư có tầm cỡ của Đảng ta, đồng thời là một nhân cách lớn, một phong cách lớn, một tấm gương mẫu mực

Cuộc dời hoạt động cách mạng cúa đồng,chí Nguyễn Văn Linh gắn liền với lịch sử hơn 70 năm của Đảng ta, từ ngày đầu vừa thành lập cho đến

những năm cuối của the “ky xx

Địa bàn hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh trải rộng ra trên cả

bà miền đất nước, trong đó có hơn 40 năm gắn bó liên tục với đồng bào và chiến sĩ miền Nam

Từ một thanh niên học sinh yêu nước, được giác ngộ cách mạng, đến với lý tưởng cộng sản, trưởng thành lên trong trường đại học của cách mạng, đồng chí đã trở thành một người cộng sản ưu tú, một nhà lãnh đạo xuất sắc, một học trò mẫu mực của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nghiên cứu làm sáng tỏ cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Nguyễn Văn Linh sẽ giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân ta hiểu được nhiều vấn đề -

cụ thể của lịch sử Đảng ta qua ba thời kỳ lớn: giành chính quyền, giữ chính quyền và xây dựng xã hội mới Từ cuộc đời hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh có thể rút ra nhiều kinh nghiệm, bài học về chỉ đạo đường lối, phương châm chiến lược, chiến thuật đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng qua mỗi thời kỳ, đặc biệt là thời kỳ cùng với Đảng ta thử nghiệm, tìm tòi đổi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội, được khởi xướng từ Đại hội VỊ

Qua phương pháp, phong cách lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Văn Linh có thể thấy sự vận dụng và phát triển sáng tạo của Thành ủy Sài Gòn, Xứ ủy Nam Bộ trong việc vận dụng các chỉ thị, nghị quyết của Tr ung ương và Bác Hồ vào hoàn cảnh cụ thể của Nam Bộ, mảnh đất ruột thịt của _ Tổ quốc, mở đầu và đi tiên phong trong cuộc kháng chiến chống xâm lược của thực dân Pháp ngay từ nửa sau thế kỷ I9 Đó cũng là mảnh đất thuộc địa, trực trị, đã trải qua phát triển kinh tế hàng hoá của chủ nghĩa tư bản trên 100 năm, dưới chế độ thực dân cũ và mới Đó là cơ sở tạo nên cơ cấu giai cấp xã hội và đặc điểm của con người miền Nam Chính nhờ nắm vững những đặc điểm đó mà Đảng bộ miền Nam, trong đó đồng chí Nguyễn Văn

Linh là một trong những người lãnh đạo gan bó lâu năm nhất, đã có những đóng góp vào việc bổ sung và hoàn chỉnh đường lối cách mạng miền Nam sau khi đất nước thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, đồng chí Nguyễn Văn Linh là một trong những người di tiên phong trong việc đổi mới cách làm ăn, tháo gỡ khó khăn, mạnh dạn xoá bỏ cơ chế hành chính bao cấp, giải phóng sức sản xuất, góp phần đưa nền kinh tế nude ta vugt qua khó khăn, từng bước tiến lên Công lao của đồng chí đã được Đại hội VỊ của Đảng ta khẳng định, trao cho đồng chí trọng trách Tổng Bí thư tổ chức, lãnh đạo thực thi đường lối đổi mới của Đảng Đồng chí Nguyễn Văn Linh được thừa nhận là một học trò ưu tú cúa Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là về đạo đức - lối sống Tấm gương giữ gìn cuộc sống cá nhân trong sạch liêm khiết, gắn bó mật thiết, thương yêu đồng chí, đồng bào nhưng kiên quyết đấu tranh với mọi vi phạm đường lối, quan điểm, nguyên tắc của tổ chức của Đảng, rơi vào thoái hoá, biến chất, đây là những bài học quý cần được nêu gương, tuyên truyền phổ biến trong toàn Đảng, toàn dân, theo nh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khoá VHI và Nghị quyết Đại hội IX của Đảng

Đó là ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài này

2 Mục liêu nghiên cứu

Như Bản thuyết mình để tài và Quyết định của Giám đốc Học viện, đề tài nghiên cứu,đi sâu, làm nổi rõ những vấn đề lớn sau:

- Cuộc đời hoạt động cách mạng gần 70 năm đạn dày, phong phú trên

cả ba miễn đất nước, qua tất cả các thời kỳ lịch sử Đảng ta từ ngày thành lập tới nay; từ thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc, qua hai cuộc kháng chiến bảo vệ nền độc lập, thống nhất đất nước; xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tiến hành sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa

- Trên cương vị Tổng Bí thư đầu tiên của thời kỳ đổi mới, những trăn trở, tìm tòi, lãnh đạo việc thực hiện đường lối đổi mới, đưa đất nước vượt

qua thời kỳ sóng gió, giữ vững chế độ xã hội chủ nghĩa,dưa đất nước Liếp tục đi lên

- Đồng chí Nguyễn Văn Linh - Một tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng, phong cách làm việc dân chủ, gắn bó với quần chúng; người học tưò xuất sắc của Bác Hồ Ý nghĩa của tấm gương đó trong công cuộc đổi mới hiện nay

Ngoài những mục tiêu chính trên, đề tài đã xây dựng một phụ lục gồm:

- Biên niên tiểu sử và hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh (1915-1998)

~._ Danh mục các tác phẩm, bài viết của đồng chí Nguyễn Văn Linh -_ Danh mục các tát phẩm bài viết về đồng chí Nguyễn Văn Lĩnh

Ge Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp tiểu sử lãnh tụ, một thể loại của phương pháp lịch

sử đáng, kết hợp với các phương pháp sử dụng hồi ký, phỏng vấn nhân chứng đồng thời, điều tra khảo sát tại quê hương và một số địa bàn hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh chủ yếu ở Hải Phòng và thành phố

Hồ Chí Minh, trong đó có một số băng ghi âm do các tác giả đã I, 2 lần được làm việc với đồng chí Nguyễn Văn Linh, được nghe đồng chí trực tiếp

kể lại

Tóm lại, đề tài được tiến hành tương đối công phu và thận trọng, nhằm đạt tới yêu cầu tối đa về tính chân thực lịch sử

Il Quá trỉnh triển khai nghiên cứu

1 Chuẩn bị thực hiện đề tài

- Chủ biên phát triển để cương đăng ký thành đề cương chi tiết, trao

đổi trong tập thể tác giả và đặt bài với cộng tác viên

-_ Tiến hành làm biên niên hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh

- Suu tim thêm các tác phẩm, bài nói, bài viết của đồng chí Nguyễn

Văn Linh và các bài viết, hỏi ký về đồng chí Nguyễn Văn Linh qua

các cuộc hội thảo, nhất là sau khi đồng chí qua đời

2 Mở rộng lực lượng nghiên cứu

Đề tài chủ yếu do Ban nghiên cứu của Viện Hồ Chí Minh phụ trách,

nhưng nghiên cứu về đồng chí Nguyễn Văn Linh vẫn là một lĩnh vực mới,

cần có quá trình tích lũy, về tư liệu và kinh nghiệm viết tiểu sử, nên chủ

nhiệm đề tài đã mời thêm đồng chí TS Nguyễn Qúy, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng tham gia;

Nhóm tác giả và cộng tác viên thực hiện đề tài nghiên cứu gồm 9 đồng chí do PGS Trần Thành làm chủ nhiệm kiêm chủ biên, TS Trần Hải làm Thư ký

3 Triển khai thực hiện

Sau khi nhận các chương, các đầu việc, các tác giả và cộng tác viên bất tav vào nghiên cứu Trong quá trình viết, có tác giả đã đi về Hưng Yên - quê hương đồng chí Nguyễn Văn Linh, về Hải Phòng - nơi đồng chí Nguyễn Văn Linh học tập, bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng, để sưu tầm tư liệu Đề tài tổ chức cho 2 đồng chí đi thành phố Hồ Chí Minh làm

việc với Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh,

Bảo tàng Cách mạng thành phố gặp gỡ và làm việc với bà Ngô Thị Huệ, phu nhân của cố Tổng Bí thư và một số cán bộ giúp việc đồng chí Nguyễn Văn Linh lúc sinh thời: Tô Bửu Giám, Lê Hồng Quang, toạ đàm ghi âm, lấy tư liệu Tại Hà Nội đề tài đã mời đồng chí Trần Tình, Phó Văn phòng Trung ương, nguyên là thư ký giúp việc cho đồng chí Nguyễn Văn Linh trong nhiều năm, nói chuyện, cung cấp cho nhiều tư liệu, nhận định

Sau khi có bản thảo lần thứ nhất, chủ biên và thư ký khoa học đã tiến hành đọc duyệt, góp ý kiến, trả về cho các tác giả bổ sung, sửa chữa, nâng Cao trên cơ sở tư liệu mới sưu tầm được

Bản thảo nghiệm thu đã được chủ biên bổ sung, gia công và nâng cao

chất lượng để có thể đưa xuất bản khi có điều kiện

Ill K6t qua dat được

Sau hơn một năm triển khai nghiên cứu (từ 8-2001 đến ] 1-2002) đề tài

- Biên niên sự kiện và hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh, bao

gôm#B6 sự kiện, day 4Xrang

- Danh mục tác phẩm, bài viết của đồng chí Nguyễn Văn Linh, gồmB*>

tên bài viết và sách

- Bộ sưu tập tư liệu, văn kiện, các bài viết, hồi ký về đồng chí Nguyễn Văn Linh, gồm 3đ sách và đầu tài liệu

- Bản thảo cuốn sách “Wguyễn Văn Linh - Cuộc đời và sự nghiệp”

gồm 9 chương, trên 200 trang vi tinh

Sau đây, chúng tôi xin trình bày nội dung chủ yếu của cuốn sách:

Chương I: Tuổi trẻ Nguyễn Văn Linh (1915-1930)

Chương này gồm 2 tiết:

1 Quê hương, gia đình và thời thơ ấu, trình bày về:

- Hoàn cảnh xuất thân, quê hương và gia đình, việc học tập của cậu bé Cúc từ trường Bomnal sang trường Jean Dupuis, quá trình phấn đấu vượt lên trên hoàn cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ, được các chú nuôi dưỡng trong cảnh nghèo khó, những kết quả đạt được

._ Thành phố Hải Phòng: trung tâm công nghiệp và cửa ngõ giao lưu quốc tế của miền Bắc, phong trào công nhân, sự truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin của Nguyễn Ái Quốc từ Quảng Châu về trong nước; hoạt động của tổ chức Thanh niên cách mạng ở Hải Phòng, quán sách Huệ Quần thư điểm,

báo Thanh niên và tác phẩm Đường kách mệnh, được chuyển về trong

nước; phong trào để tang Phan Chu Trinh, đòi ân xá cho Phan Bội Châu, v.v

Các phong trào trên đã tác động đến tính thân yêu nước và SỰ giác ngộ lý tưởng cách mạng của Nguyễn Văn Cúc Anh được kết nạp vào học sinh đoàn do Tĩnh hội Thanh niên cách mạng Hải Phòng lãnh đạo, từ đó anh bước vào con đường đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động dưới dng sánh của tư tưởng Mác - Lênin

2 Những hoạt dộng cách mạng đầu tiên

- Chủ trương “vô sản hoá” của Thanh niên, các hội viên đi vào nhà

máy, công xưởng, hầm mỏ tuyên truyền, vận động cách mạng trong công nhân, dẫn đến việc thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên của Hải Phòng 4-

1929, sau chi bộ 5D Hàm Long ở Hà Nội, do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh làm Bí thư Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao

động Hải Phòng chuyển sang thời kỳ mới

Nguyễn Văn Cúc cùng các bạn học tích cực tham gia các hoạt động kỷ

niệm 1-5-1930 của giai cấp công nhân Hải Phòng: mít tỉnh, biểu tình, rải

truyền dơn đòi giảm thuế, ngày làm 8 giờ, đòi tăng lương, kêu goi ung hộ nước Nga xô viết, v.v Anh cùng một số bạn bị bái, đưa về Sở mật thám Hải Phòng, bị tra tấn, đánh đập dã man Run sợ trước phong trào yêu nước

và cách mạng của quần chúng, thực dân Pháp đã mở phiên toà đặc biệt tại Kiến An để xét xử 72 chiến sĩ cộng sản Mặc dù chưa đến tuổi thành niên, chúng vẫn kết án anh phát lưu chung thân và đày ra Côn Đảo

Chương II: — Rèn luyện và trưởng thành trong đấu tranh cách

mạng (1931-1945)

Chương này gồm 3 tiết:

1 Biến nhà tù để quốc thành trường học cách mạng

- Tại Côn Đảo, các chiến sĩ cách mạng đã biến cái địa ngục trần gian do Pháp dựng lén dé doa day người chiến sĩ cộng sản thành trường Đại học của cách mạng

- Tại đây, Nguyễn Văn Cúc bị giam chung vớt những người con ưu tú của Dang: Ngo Gia Tu, Nguyễn Văn Cừ, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Lê Văn Lương, v.v Anh Cúc tranh thủ học ở các bậc đàn anh: học ngoại ngữ, học văn, học toán, nhất là học lý luận Mác - Lênin; tham gia các hoạt động văn hoá: viết báo, dịch sách, diễn kịch, thi thơ ca, Tinh than khổ học, khổ luyện của Nguyễn Văn Cúc đã trở thành tấm gương sáng trong tù, được nhiều người ca ngợi Từ một học sinh chưa học xong tiểu học, sau mấy năm ở tù, anh đã có bước trưởng thành về nhiều mặt, đã có thể trực tiếp đọc sách và diễn kịch bằng tiếng Pháp

3 Trở về chiến đấu trong đội ngũ

Giữa năm 1936, Chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp được thành lập, thực hiện đại xá tù chính trị, Nguyễn Văn Cúc cùng nhiều đồng chí cộng sản khác được trả tự do Anh được cử về khôi phục phong trào ở Hải Phòng, lập lại Thành ủy, được bầu là Bí thư Đâu năm 1939, anh được Trung ương điều động vào tăng cường cho Thành ủy Sài Gòn do đồng chí Nguyễn Thị

Minh Khai làm Bí thư Từ đó, anh gắn bó với đồng bào và chiến sĩ miền

Nam, cái tên gọi Mười Cúc cũng ra đời từ đó

3 Lại bị bắt và đày ra Côn Đảo lần thứ hai

- Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, Chính phủ Pháp đầu hàng

Đức, Nhật vào Đông Dương Chính quyền thuộc địa tăng cường đàn ấp phong trào cách mạng Việt Nam Khủng bố lan tràn khắp nơi Khởi nghĩa

Bắc Sơn rồi Nam Kỳ bùng nổ Nhiều tổ chức Đảng bị đánh phá, nhiều cán

bộ lãnh đạo của Đảng bị địch bát, giết hại và tù day

- Đầu năm 1941, đồng chí Nguyễn Văn Cúc bị bắt khi đang công tác tại Vinh (Trung Kỳ) và một lần nữa bị đày ra Côn Đảo Cách mạng tháng Tám

1945 thắng lợi, chính quyên cách mạng đưa tàu ra đón các anh về với nhân dân Anh Nguyễn Văn Cúc lai lao vào cuộc chiến đấu mới

Chương HH: — Bí thư Thành uy Sài Gòn - Chợ Lớn trong kháng

chiến chống Pháp (1945-1954) Chương này gồm 2 tiết

_1, Xây dựng và cũng cố phong trào cách mạng ở nội thành

- Đồng chí Nguyễn Văn Linh về đến Sài Gòn đúng vào lúc cuộc kháng chiến của đồng bào Nam Bộ bùng nổ, được Xứ ủ ủy bổ sung vào đội ngũ cán

bộ lãnh đạo phong trào đô thị Sau Hội nghị thống nhất “Xứ ủy Tiền phong”

và “Xứ ủy Giải phóng”, Hội nghị thống nhất Việt Minh Sài Gòn với Việt Minh Chợ Lớn, ngày 15-8-1946, đồng chí Lê Duẩn thay mặt Xứ ủy chủ trì Hội nghị cán bộ Đảng bộ Sài Gòn - Chợ Lớn, cử ra Ban Chấp hành Thành

ủy chính thức, gồm 15 đồng chí, đồng chí Nguyễn Văn Linh được cử làm

Bí thư Thời gian này đồng chí đã chỉ đạo xây dựng các tổ chức cơ sở

Đảng, các đoàn thể quần chúng, củng cố và phát triển các lực lượng vũ

trang, phát triển chiến tranh du kích trong lòng địch, tạo ra những điều kiện thuận lợi cho cuộc kháng chiến của nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn sau này

- Cũng trong thời gian này, đồng chí xây dựng gia đình với đồng chí Ngô Thị Huệ, ủy viên Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn Giữa năm 1948, đồng chí được điều về công tác ở Xứ ủy Nam Bộ

2 Cùng đồng bào và chiến sĩ niên Nam dưa cuộc kháng chiến chống Pháp dến thắng lợi

- Tháng 7-1948, tại Đại hội đại biểu Xứ bộ Nam Bộ, đồng chí Nguyễn Văn Linh được bầu vào Ban Thường vụ Xứ ủy Sau chiến thắng Biên giới và thắng lợi ngoại giao của ta đầu năm 1950, trước nguy cơ thất bại của thực dân Pháp, đế quốc Mỹ tăng cường can thiệp vào Đông Dương Pháp buộc phải chuyển sang thực hiện âm mưu “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”, chúng tăng cường đánh phá phong trào cách

mạng của ta, nhất là ở nội thành Để đối phó với âm mưu của dịch, đồng chí

Nguyễn Văn Linh dược Xứ ủy cứ vẻ tăng cường cho Sài Gòn - Chợ Lớn lập

ra Đặc khu ủy Sài Gòn - Chợ Lớn do đồng chí làm Bí thư

- Đồng chí bắt tay vào củng cố các cơ sở kháng chiến nội thành, ngăn ngừa sự phá hoại của địch qua nội gián; phát triển các lực lượng vũ trang,

mở các lớp huấn luyện, đào tạo và mở rộng đội ngữ cốt cán, phát triển lực lượng đi đôi với bảo tồn lực lượng Năm 1950-1951, phong trào đấu tranh ở nội thành Sài Gòn diễn ra khá sôi động: biểu tình của học sinh - sinh viên, đình công của công nhân các hãng BGI, SEGI, MIC, MITAC, BAST O, v.v cao nhất là cuộc biểu tình 1/2 triệu người xuống đường tham gia ngày 12-1-

1950 sau cái chết anh hùng của 2 học sinh Trần Văn Ơn, Trần Bội Cơ và tiếp theo cuộc biểu tình chống Mỹ ngày 19-3-1950, ngày đó sau trở thành

“Ngày toàn quốc chống Mỹ” của cả nước

- Cuộc kháng chiến kéo dài và ngày càng quyết liệt, làm nảy sinh tư ˆ tưởng ngại gian khổ, dao động, bi quan Đồng chí Nguyễn Văn Linh cùng Đặc khu ủy đã kịp thời chuyển hướng chỉ đạo: đẩy mạnh công tác dân vận, giải quyết tốt cuộc sống hàng ngày của cán bộ và chiến sĩ, mở các lớp bồi dưỡng, huấn luyện, nâng cao nhận thức, tư tưởng, phương pháp vận động quần chúng, binh vận, ngụy vận, v.v Nhờ đó, đến giữa năm 1953, hệ thống tổ chức Đảng, tổ chức quần chúng, lực lượng vũ trang trong thành

phố và vùng ven được củng cố và phát triển lên một bước mới

- Cuối năm 1953, đồng chí Nguyễn Văn Linh được Tr ung ương điều ra Việt Bắc, nhận công tác ở Ban Tuyên huấn Trung ương Dù ở cương vị nào, đồng chí cũng đem hết sức lực, trí tuệ cống hiến cho Đảng, cho dân, cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc

ChươngIV: Đưa phong trào cách mạng miễn Nam vượt qua

những năm tháng khó khăn (1954-1960)

Chương này gồm 2 tiết:

10

1 Bam tru kiên cường, dưa phong trào vượt qua những năm tháng

- Chiến thắng Điện Biên Phủ dẫn đến Hiệp định Giơnevơ, đất nước tạm

thời chia làm hai miền Cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam vẫn đang tiếp tục, nhưng chuyển sang hình thức đấu tranh mới Bộ Chính trị quyết định để lại một khung cán bộ hoạt động bí mật, giải tán Trung ương Cục, lập lại Xứ ủy Nam Bộ và Liên khu ủy liên khu V trực thuộc Trung uong Dong chi Nguyén Van Linh duoc diéu tré lại miền Nam, với cương vị thường trực Xứ ủy Nam Bộ, trực tiếp làm Bí thư Khu ủy Sài Gòn - Chợ Lớn

Đồng chí lại bắt tay vào công tác tổ chức, huấn luyện, đào tạo cán bộ, cài

cắm người, xây dựng cơ sở nội tuyến trong các cơ quan đầu não của địch; đẩy mạnh công tác dân vận, trước mắt là đối với đồng bào công giáo bị ép

di cư, kêu gọi đồng bào miền Nam đoàn kết, giúp đỡ họ cùng đấu tranh | Đồng chí đã làm quán triệt trong cán bộ Khu ủy: phải khéo lợi dụng mâu

thuẫn giữa lực lượng Diệm và Bình Xuyên để gây cơ sở và phát triển lực

lượng cách mạng

- Từ giữa năm 1956, đồng chí Nguyễn Văn Linh thường đến trao đổi bàn bạc với đồng chí Lê Duẩn, khi ở Sài Gòn, khi ở Đà Lạt, trong thời gian đồng chí Lê Duẩn tập trung dự thảo “Đề cương cách mạng miền Nam”

- Sau khi tạo được thế đứng, Mỹ - Diệm tiến hành đàn áp dã man phong trào yêu nước, mở ra các chiến dịch “tố cộng, diệt cộng”, đàn áp trí thức yêu nước, nhiều cơ sở cách mạng bị đánh phá, nhiều cán bộ bị bắt Làm thế nào để chặn bàn tay tội ác của địch, bảo vệ được cơ sở cách mạng và quần chúng; trong điều kiện không được sử dụng vũ trang chống lại?

Đồng chí Nguyễn Văn Linh đi xuống cơ sở, trực tiếp lắng nghe ý kiến quần chúng, phát hiện sáng kiến của quần Chúng, từ đó để ra hình thức đấu tranh thích hợp Đồng chí nhắc nhở: phải biết đề ra khẩu hiệu đấu tranh thích hợp, thiết thực xuất phát từ yêu cầu bức xúc của quần chúng mới lôi

kéo được quần chúng hưởng ứng (đòi giảm thuế, chống đuổi nhà, đuổi

11:

chợ, ) rồi nâng dần lên các khẩu hiệu chính trị, đề phòng dịch “gài bấy” khiến ta bộc lộ lực lượng để đánh phá ta

- Cuối năm 1956, đồng chí Nguyễn Văn Linh đi Phnôm Pênh họp Xứ

ủy, nghe đồng chí Lê Duẩn trình bày “Để cương cách mạng miền Nam”, — lấy :ý kiến đóng góp để hoàn chỉnh Cuối năm 1957, đồng chí Lê Duẩn ra Bắc báo cáo với Trung ương và Bác Hồ Đồng chí Nguyễn Văn Linh được

cử làm quyển Bí thư Xứ ủy Đây là thời kỳ cách mạng miền Nam gặp khó khăn và tổn thất, các cơ sở nội thành bị đánh phá đữ dội, nhiều đồng chí lãnh đạo thành phố bị bắt và giết hại Trên cương vị mới, đồng chí đã cùng với Xứ ủy dũng cảm đương đầu với cơn bão tấp phản cách mạng, vượt qua khủng bố khốc liệt, bám trụ kiên cường, vững vàng cùng Xứ ủy chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua khó khăn

2 Chuyển hướng đấu tranh, chỉ đạo “đồng khởi giành quyên làm ˆ chủ ở nông thôn (1959-1960)

- Bước sang năm 1959, Mỹ - Diệm tăng cường đánh phá cách mạng và đàn áp quần chúng dữ dội hơn Chúng ra luật 10-59 và le máy chém đi khắp miền Nam, tàn sát đẫm máu đồng bào ta Nhân dân miền Nam không còn chịu đựng được nữa, nhiều địa phương đã tự đông nổi dậy đấu tranh, kết hợp chính trị với vũ trang Đồng chí Nguyễn Văn Linh nhận định: lòng dân thực sự muốn vũ trang chống lại, đù ta có dùng hình thức đấu tranh đòi hoà bình thống nhất đất nước cũng không được nữa Đồng chí đi xuống cơ sở nắm tình hình, nghe cán bộ địa phương báo cáo rồi cùng bàn bạc, rút ra kinh nghiệm, xây dựng chủ trương, chuẩn bị đối phó với tình hình

- Tháng 7-1959, Trung ương ra Nghị quyết 15, khẳng định: “Con đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân” Nghị quyết đã đáp ứng được tâm trạng và nguyên vọng của quần chúng cách mạng

12

- Đầu tháng LI-1959, Xứ ủy mở Hội nghị triển khai thực hiện Nghị quyết l5 của Trung ương Đồng chí Nguyễn Văn Linh phân tích: Dich da dồn quần chúng đến chân tường, nếu ta phát động đấu tranh vũ trang thì nhất định quần chúng cũng sẽ đứng về phía ta Về phương hướng chỉ đạo khởi nghĩa, đồng chí nhấn mạnh: “Khởi nghĩa nhất thiết phải nổ ra đồng loạt trên phạm vị rộng, phải đập tan thật nhanh gọn bộ máy kìm kẹp của địch ở xã, ấp” Đồng chí cử người ra Hà Nội báo cáo, Xin ý kiến Trung ương, đồng thời trực tiếp về căn cứ Dương Minh Châu bàn phương án đánh địch Ngày26-1-1960, lực lượng vũ trang miền Đông đã đánh chiếm căn cứ

Sư đoàn 21 của ngụy Địch bị một đòn choáng váng bất ngờ Chiến thắng Tua Hai là sự vận dụng sáng tạo Nghị quyết 15, cùng với trận đánh Gò Quand’ 8), Xéo Rô (khu 9), phong trào Đồng khởi đã bắt đầu bằng ba chiến thắng trên ba chiến trường tiểu biểu của Nam Bộ

Tiếp theo, là cuộc nổi dậy ở Bến Tre, lan ra Gia Định, Tây Ninh Bình Dương, rồi ra Nam Trung Bộ, tạo điều kiện cho sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam

Phong trào đồng khởi 1959-1960 đã tạo ra bước ngoặt lớn cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, làm thay đổi tương quan

lực lượng, đưa cách mạng miền Nam bước sang thời kỳ mới

Chương V: Trong Bộ chỉ huy cách mạng miên Nam, góp phần đưa

cuộc kháng chiến đến thẳng lợi hoàn toàn (1961-1975)

Chương này gồm 4 tiết

1 Góp phân đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ

- Sau đồng khởi, địch buộc phải chuyển từ “chiến tranh đơn phương” sang chiến lược “chiến tranh đặc biệt” Để đối phó lại, Trung ương giải thể

Xứ ủy Nam Bộ, lập Trung ương Cục miền Nam, cử đồng chí Nguyễn Văn Linh làm Bí thư Đầu năm 1961, các lực lượng vũ trang miền Nam được

-thống nhất lại thành Quân Giải phóng miền Nam Các tổ chức quản chúng ở

13

miền Nam được lập lại: Hội Nông dân giải phóng, Công hội giải phóng, Phụ nữ giải phóng, Thanh niên, Trí thức yếu nước, Lúc tình hình khó khăn, đồng chí chỉ đạo mỗi xã lập hai chỉ bộ, một chỉ bộ vũ trang bất hợp pháp, ban ngày xuống hầm, ban đêm ra ngoài hoạt động và một chí bộ lãnh - đạo đấu tranh hợp pháp chống địch

- Đồng chí Nguyễn Văn Lĩnh rất coi trọng công tác đào tạo cán bộ, đồng chí cho lập Trường lý luận trung cao cấp Nguyễn Ái Quốc miền Nam

Lễ khai giảng khoá đầu có 300 học viên dự Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Cục, đứng đầu là đồng chí Nguyễn Văn Linh, phong trào cách mạng miễn Nam không ngừng phát triển, cả phong trào thành thị lẫn phong trào

nông thôn Với chiến thắng Ấp Bắc (1-1963), chiến lược “chiến tranh đặc

biệt” của Mỹ bước đầu phá sản; quyền chủ động chiến trường đã thuộc vẻ cách mạng Chế độ độc tài gia đình trị của Diệm - Nhu bị Mỹ lật đổ, đưa Dương Văn Minh lên thay

~ Năm 1963, đồng chí Nguyễn Văn Linh ra Hà Nội báo cáo với Trung ương và Bác Hồ vẻ tình hình miền Nam Trung ương ra Nghị quyết 9: ra sức xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng miền Nam, đẩy chế độ Mỹ và tay sai đến chỗ khủng hoảng sâu sắc, giành chủ động về chiến lược, tạo ra

thời cơ tốt để giành thắng lợi quyết định về ta

2 Làm phá sản chiến lược “chiến tranh cục bộ” của kể thù

Để cứu nguy cho quân ngụy, đầu năm 1965 Mỹ chuyển sang thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ”, 6 ạt đưa quân Mỹ vào miền Nam và mở rộng chiến tranh bằng không quân và hải quân ra miền Bắc

Để tăng cường sự chỉ đạo của Trung ương cho cách mạng miền Nam, đồng chí Nguyễn Chí Thanh được cử vào làm Bí thư Trung ương Cục, đồng chí Nguyễn Văn Linh làm Phó Bí thư, và sau đó đồng chí được Trung ương Cục cử về trực tiếp phụ trách Khu ủy Sài Gòn - Gia Định Sau hơn một năm

phụ trách, khi phong trào đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang ở Sài

Gon - Gia Dinh đã phát triển mạnh, tháng 4-1966 đồng chí Nguyễn Van Linh lại được điều vẻ Trung ương Cục

Đông Xuân 1966-1967, Mỹ mở hàng nghìn cuộc hành quân lớn nhỏ

vào miền Đông Nam Bộ và Bắc Tay Ninh, nhưng chúng đều gặp thất bại

nặng nề, nguy cơ phá sản của chiến lược “chiến tranh cục bộ” đã lộ rõ

Để củng cố bộ máy chỉ đạo trực tiếp cách mạng miền Nam, Bộ Chính

trị ra quyết định lập Bộ chỉ huy Miền do đông chí Trần Văn Trà làm Tư lệnh, đồng chí Nguyễn Văn Linh làm Chính ủy và Quán úy Miền do đồng chí Nguyễn Văn Linh làm Bí thư Tháng 7-1967, đồng chí Nguyễn Chí Thanh mất, Bộ Chính trị cử đồng chí Phạm Hùng vào Nam giữ chức vụ Bí thư Trung ương Cục

3 Chỉ đạo tiến công và nổi dậy ở Sài Gòn - Gia Định tết Mậu Thân 1968

Tháng 10-1967, Thường vụ Trung ương Cục và Quân ủy Miền họp bàn

kế hoạch chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân Trung ương Cục tổ chức lại chiến trường miền Đông và thành lập “Khu

trọng điểm” - gần Sài Gòn - Gia Định và một phần các tỉnh tiếp giáp với Sài Gòn Đảng ủy “Khu trọng điểm” do đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phó Bí thư Trung ương Cục, làm Bí thư

Nhiệm vụ Trung ương Cục giao cho Ban lãnh đạo “Khu trọng điểm” thật nặng nề: đánh chiếm các cơ quan đầu não của Mỹ - Ngụy, phát động quần chúng nổi dậy khởi nghĩa giành chính quyền, lập chính phủ lâm thời,

buộc Mỹ phải rút khỏi miền Nam Để hoàn thành nhiệm vụ trên, đồng chí

Nguyễn Văn Linh cùng các đồng chí lãnh đạo Khu ủy đã tích cực chuẩn bị

và triển khai thực hiện chu đáo

Cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968 diễn ra làm hai đợt, đã giành thắng lợi to lớn về nhiều mặt, làm phá sản chiến lược “chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ, đánh bại ý chí xâm lược của chúng, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh, ngồi vào đàm phán với ta ở Pari

4 Củng cố lực lượng, tạo thời cơ, tiến lên hoàn (oàn Ridi phóng miền Nam

- Tháng 7-1969, đồng chí Nguyễn Văn Linh ra Hà Nội báo cáo lần thứ hai Lúc này, Chủ tịch Hỏ Chí Minh dang ốm nặng, Người vẫn yêu cầu đồng chí vào gặp ngay, báo cáo về chiến dịch “bình định cấp tốc” mà Mỹ - Ngụy đang tiến hành ở miền Nam Người căn dặn: “Bất cứ trong tình huống nào cũng phải bám chắc lấy dân, dựa vào dân để mà tồn đại Đó là cái chìa khoá của mọi thắng lợi” Sau lễ tang Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí lại trở

về miền Nam

- Đầu năm 1971, Trung ương Cục lại điều đồng chí Nguyễn Văn Linh

về phụ trách Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định với nhiệm vụ đưa cuộc đấu tranh của nhân dân lên cao hơn nữa, chuẩn bị mọi việc cho cuộc tiến công chiến lược vào năm 1972, tạo bước chuyển biến chiến lược, thay đổi cục diện chiến tranh Đồng chí đã tiến hành cuộc đấu tranh tư tưởng chống lại những khuynh hướng tiểu tư sản trên mọi lĩnh vực công tác lãnh đạo và chỉ đạo của thành phố: công tác mặt trận, công tác xây dựng Đảng, công tác cán bộ, vấn đề người Hoa, v.v

- Bị thất bại nặng nề trong Xuân - Hè 1972, đặc biệt là trong cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B52 vào Hà Nội Mỹ buộc phải tuyên bố

ngừng ném bom, bắn phá miền Bắc, đi tới ký kết Hiệp định Pari về Việt

Nam làm thay đổi tương quan lực lượng có lợi cho ta trên chiến trường miền Nam

Lúc này, trong một bộ phận cán bộ, chiến sĩ đã nảy sinh tư tưởng chủ quan, mất cảnh giác, mơ hồ, ngại tiếp tục chiến đấu lâu dài, muốn “xả hơi”, không kiên quyết đánh trả địch khi chúng lấn chiếm vùng giải phóng Với cương vị Phó Bí thư Trung ương Cục, đồng chí Nguyễn Văn Linh đã nghiêm khắc phê phán các biểu hiện tư tưởng sai lầm, kịp thời chỉ đạo quân dân Sài Gòn - Gia Định kiên quyết đánh tray lại khi chúng lấn chiếm, làm cho hình thái chiến trường trở lại như trước khi có Hiệp định

16