siêu âm mạch máu thận

quan tâm nhiều nhất trong các bệnh lý mạch máu thận vì khả năng can thiệp điều trị cao huyết áp là khả thi và có kết quả tốt.. MỞ ĐẦU • Siêu âm Doppler màu hiện nay là phương tiện có giá

siªu ©m m¹ch m¸u thËn

Bs NguyÔn Kh«i ViÖt Khoa C§HA BV B¹ch mai

– Có thể nằm trong bệnh lý mạch máu toàn thân

hay riêng biệt

MỞ ĐẦU

ảnh hưởng chung đến toàn thân do kích hoạt hệ thống Renin-Angiotensin

quan tâm nhiều nhất trong các bệnh lý mạch máu thận vì khả năng can thiệp điều trị cao huyết áp là khả thi và có kết quả tốt

quyết được tình trạng - nguyên nhân gây giảm tưới máu

MỞ ĐẦU

• Siêu âm Doppler màu hiện nay là phương tiện có giá trị ưu thế trong tầm soát vì dễ thực hiện, không xâm nhập, rẻ tiền, vô hại , làm được nhiều lần trên cùng 1 bệnh nhân, định hướng chẩn đoán và chỉ dẫn cho chụp động mạch và can thiệp nội mạch mạch máu thận

• Siêu âm Doppler cho thấy cùng lúc hình ảnh nhu

mô và huyết động của sự tưới máu thận mà các phương tiện khác không thay thế được kể cả chụp

đm thận bằng kỹ thuật số xóa nền DSA.

TƯ THẾ BỆNH NHÂN

 Nằm ngửa, thả lỏng đầu mình, hay tay xuôi dọc theo

cơ thể, chân hơi co lại để bụng mềm, thở đều đặn

 Nằm nghiêng phải hay trái, nằm xấp hay ngồi

 Nói chung tùy thói quen của người làm Doppler và thoải mái của bệnh nhân Nhiều trường hợp khó khảo sát phải vận dụng tất cả các tư thế kể trên Có thể yêu cầu bệnh nhân nín thở để dễ ghi nhận dạng sóng và đo vận tốc chính xác hơn.

CÁC MẶT CẮT

 Khi bệnh nhân nằm ngửa thực hiện các mặt cắt ngang và dọc theo động mạch chủ bụng Đầu dò đặt đường giữa, bên hay ngang hông lưng

 Khi bệnh nhân nằm nghiêng phải hay trái các mặt cắt tương tự chủ yếu để khảo sát vùng rốn thận, đm thận đoạn xa, tưới máu chủ mô thận

 Những bệnh nhân mập phì thành bụng dày nhiều mỡ có thể nằm xấp, đầu dò đặt song song cột sống thắt lưng trên lưng hay hông lưng đều có thể khảo sát được

Thứ tự khảo sát

 Động mạch chủ bụng nằm trước và lệch về bên T cột

sống Tìm đm mạc treo tràng trên

 Đm thận Phải xuất phát vị trí 10-11 giờ , đm thận T từ 4-5 giờ

 Đo kích thước lỗ xuất phát, thận , đầu xa hai bên

 Thành mạch dày mỏng : Nhiều trường hợp có thể đo độ dày thành mạch hay chỉ là cảm nhận chủ quan và kinh nghiệm của người làm siêu âm

 Đo kích thước hai thận : Bình thường thận phải nhỏ hơn

thận trái

 Hình dạng thận : Có những bệnh nhân có hình dạng đặc biệt : Múi thận

Thứ tự khảo sát

 Nh n xÐt v c u tróc nhu m« th n :Nh n xÐt v c u tróc nhu m« th n :ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ề cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ề cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày đồng nhất, dày, dày ng nh t, d y, d y ng nh t, d y, d y ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ày, dày ày, dày ày, dày ày, dày

khong đề cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày u, th n nận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ứ nước , sỏi thận , nang thận ước , sỏi thận , nang thận c , s i th n , nang th n ỏi thận , nang thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

khong đề cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày u, th n nận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ứ nước , sỏi thận , nang thận ước , sỏi thận , nang thận c , s i th n , nang th n ỏi thận , nang thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

 N u nhu m« th n d y v ranh gi i v t y kh«ng râ ngh t i N u nhu m« th n d y v ranh gi i v t y kh«ng râ ngh t i ếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ày, dày ày, dày ày, dày ày, dày ớc , sỏi thận , nang thận ỏi thận , nang thận ủy kh«ng râ nghĩ tới ớc , sỏi thận , nang thận ỏi thận , nang thận ủy kh«ng râ nghĩ tới ĩ tới ớc , sỏi thận , nang thận ĩ tới ớc , sỏi thận , nang thận

b nh lý nhu m« th n , suy th n ệnh lý nhu m« thận , suy thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

b nh lý nhu m« th n , suy th n ệnh lý nhu m« thận , suy thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

 - B nh lý nhu m« th n : Viªm vi c u th n, suy th n m n, - B nh lý nhu m« th n : Viªm vi c u th n, suy th n m n, ệnh lý nhu m« thận , suy thận ệnh lý nhu m« thận , suy thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ầu thận, suy thận mạn, ầu thận, suy thận mạn, ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ạn, ạn,

Th n h l nh ng nguyªn nh©n g©y cao huy t ¸p thận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ư ày, dày ững nguyªn nh©n g©y cao huyết ¸p thường gặp ếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ường gặp ng g p ặp

Th n h l nh ng nguyªn nh©n g©y cao huy t ¸p thận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ư ày, dày ững nguyªn nh©n g©y cao huyết ¸p thường gặp ếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ường gặp ng g p ặp

nh t trªn l©m s ng C¸c nguyªn nh©n kh¸c nh x¬ ho¸ sau ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ày, dày ư

nh t trªn l©m s ng C¸c nguyªn nh©n kh¸c nh x¬ ho¸ sau ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ày, dày ư

phóc m¹c hi m g p Lo¹n s¶n x¬ thếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ặp ường gặp ng th y BN tr tu i ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ở BN trẻ tuổi ẻ tuổi ổi

phóc m¹c hi m g p Lo¹n s¶n x¬ thếu nhu m« thận dày và ranh giới vỏ tủy kh«ng râ nghĩ tới ặp ường gặp ng th y BN tr tu i ấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ở BN trẻ tuổi ẻ tuổi ổi

c hai bªn th n

ở BN trẻ tuổi ả hai bªn thận c hai bªn th n ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

ở BN trẻ tuổi ả hai bªn thận ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

 Ranh gi i v t y th n Ranh gi i v t y th n ớc , sỏi thận , nang thận ỏi thận , nang thận ủy kh«ng râ nghĩ tới ớc , sỏi thận , nang thận ỏi thận , nang thận ủy kh«ng râ nghĩ tới ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày

 TTước , sỏi thận , nang thận ước , sỏi thận , nang thận i m¸u th n i m¸u th n ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày đạn, ận xÐt về cấu tróc nhu m« thận :đồng nhất, dày, dày đạn, i th : Gi m - t ng i th : Gi m - t ng ể : Giảm - tăng ể : Giảm - tăng ả hai bªn thận ả hai bªn thận ăng ăng

gi¶i phÉu

13/03/24 10

H íng ®Çu dß

Cöa sæ Doppler

Angel Barθ

θ≤60

Hình thái biến đổi giải phẫu

Bất thường chỗ xuất phát



sau, có đường kính bằng nhau, liên quan với tĩnh mạch gần giống như loại chỉ có 1 động mạch điển hình

thể tách rất thấp dưới đm mạc treo tràng trên , đm thận dưới cách đm thận trên khoảng 5-7 cm, là đm cực dưới thực sự.Đường kính bù trừ nhau trên to dưới nhỏ hay ngược lại trên khoảng 4-6 mm, dưới 2-6 mm

chiều trên dưới Đm trên 2-4 mm đi vào cực trên hay rốn thận, có nhánh đi vào cực trên, đm giữa 2-4 mm đi vào bể thận có liên quan như loại 1 đm thi đi vào rốn thận ở khe phụ Có thể đm thận xuất phát từ đm chủ bụng hay chậu

Chỉ số sức cản RI

 Chỉ số sức cản ghi nhận độ cản của đm thận ở vùng thấp

 RI = Đỉnh cưc đại tâm thu – Cuối tâm

trương / Đỉnh cực đại tâm thu

 RI bình thường =/< 0,65-0,7.

 Kết luận độ hẹp % dựa trên đo trực tiếp khẩu kính lấy tỉ lệ

Những điểm cần lưu ý về chỉ số

RI

thận

huyết áp giảm, cung lượng tim giảm , các bệnh lý có 1tụ dịch quanh thận hay

tụ dịch dưới vỏ bao thận

trong các bệnh tiểu đưòng , hội chứng gan thận, hội chứng suy thận tán huyết

và bệnh lupus

Thân động mạch Động mạch nhu mô

DÊu hiÖu hÑp

Doppler xung cã h×nh r¨ng c a, mÊt cöa sæ trèng ©m Doppler mµu cã kh¶m mµu

PI t¨ng cao

t¨ng

Một số cách tính mức độ hẹp

1 Cách 1: Tỷ số thời gian dốc lên tâm thu động mạch thận và

động mạch chủ(Acceleration Time Ratio)

ATR = AcT đ/m thận/ AcT đ/m chủ

Nếu ART ≤ 1,35  Không hẹp hay hẹp d ới 60%

Nếu ART > 1,35  Hẹp trên 60%, càng cao càng hẹp

2 Cách 2: Tỷ số tốc độ tâm thu của động mạch thận và động mạch chủ(Renal Aortic Ratio)

RAR = Vp đ/m thận / Vp đ/m chủNếu RAR < 3,5  Không hẹp hay hẹp d ới 60%

Hình cắt dọc thận lớn, mất phân biệt tuỷ vỏ Doppler điển hình với

RI tăng (RI=1,11), dòng động mạch ng ợc dòng thì tâm tr ơng

Huyết khối tĩnh mạch thận

Giả phình động mạch thận

 Phình ĐM thận: xơ vữa ĐM, viêm đa ĐM, bất th

ờng phát triển

 Giả phình ĐM: sau chấn th ơng, sinh thiết

 LS: đau, khi vỡ gây đáI máu, truỵ mạch

 SA:

– khối dạng nang vùng rốn thận, vôI hoá và huyết

khối thành

– Doppler:

Doppler màu: đám rối mạch máu bất th ờng với động mạch nuôi và tĩnh

mạch dẫn l u, tốc độ cao cả tâm thu và tr ơng, giảm chỉ số trở kháng

(RI=0.3-0.4)

 Cần phân biệt:

– Bất th ờng động – tĩnh mạch: bệnh lý, bẩm sinh

– Thông động – tĩnh mạch: mắc phảI, th ờng sau chọc

dò sinh thiết, chấn th ơng.

– PB: trên SA 2D BTĐTMT là đám cấu trúc dạng nang

với thành mỏng, bên trong trống âm.

Xin cảm ơn các bạn đồng nghiệp!