2. sinh lý tuyến yên (thầy kiên)

MỤC TIÊU Trình bày được tên, bản chất hóa học, nguồn gốc, tác dụng và điều hòa bài tiết các hormon tuyến yên... Các thùy của tuyến yên  Thùy trước: thùy tuyến  Thùy giữa: kém phát tr

SINH LÝ TUYẾN YÊN

NGUYỄN TRUNG KIÊN

MỤC TIÊU

 Trình bày được tên, bản chất hóa học, nguồn gốc, tác dụng và điều hòa bài tiết các hormon tuyến yên

1 ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

1.1 Vị trí, kích thước

 Nhỏ

1.2 Các thùy của tuyến yên

 Thùy trước: thùy tuyến

 Thùy giữa: kém phát triển

 Thùy sau: thùy thần kinh

2 CÁC HORMON TIỀN YÊN

 GH (Growth hormon)

 TSH (Thyroid stimulating hormon)

 ACTH (Adreno Corticotropin hormon)

 Gonadotropin:

- FSH (Follicle stimulating hormon)

- LH (Luteinizing hormon)

 Prolactin

2.1 GH (Growth hormon)

 Bản chất: protein

 Nguồn gốc: tế bào ưa acid

 Tác dụng:

• Mô đích: tất cả tế bào trong cơ thể

• Tác dụng gián tiếp thông qua Somatomedin (IGF: insulin-like growth hormon)

• Tác dụng chủ yếu: phát triển cơ thể

+ Trên xương

• Tăng tạo khung protein.

• Tăng tế bào tạo xương.

• Tăng cốt hóa sụn liên hợp

 Kết quả: phát triển chiều

dài và chiều dày

+ Trên chuyển hóa protein

 Kết quả: tăng tổng hợp protein

Sao mã

aa aa

Dịch mã

+ Chuyển hóa glucid

 Kết quả: tăng đường huyết

Hấp thu

ở ruột Glucose huyết .GlucoseGan Glycogen

.Tân tạo đường: Glucose ← aa,

+ Chuyển hóa lipid

 Kết quả: tăng thoái hóa lipid

 Vận chuyển trong máu: tự do

 Điều hòa bài tiết:

Vùng dưới đồi → GHRH

↓ (+) Tuyến yên → GH

Vùng dưới đồi → GHIH

↓ (-) Tuyến yên → GH

2.2 TSH (Thyroid stimulating hormon)

 Bản chất: Glycoprotein

 Nguồn gốc: tế bào ưa base

 Tác dụng: mô đích là nang tuyến giáp

• Cấu trúc: dinh dưỡng và phát triển

• Chức năng: tăng tiết T3 và T4

 Vận chuyển trong máu: tự do

 Điều hòa bài tiết:

Vùng dưới đồi → TRH

↓ (+) Tuyến yên → TSH

↓ (+)

Tuyến giáp →T3, T4

2.3 ACTH (Adreno corticotropin hormon)

 Bản chất: polypeptid

 Nguồn gốc: tế bào ưa base

 Tác dụng:

• Lớp bó, lớp lưới vỏ thượng thận:

- Cấu trúc: dinh dưỡng và phát triển

- Chức năng: tăng tiết cortisol

• Tế bào hắc tố: gây sẫm màu da

• Não: học tập, trí nhớ và hành vi

 Điều hòa bài tiết:

Vùng dưới đồi → CRH

↓ (+) Tuyến yên → ACTH

↓ (+)

Vỏ TT →cortisol

2.4 Gonadotropin FSH: Follicle stimulating hormone

 Điều hòa bài tiết:

Vùng dưới đồi → GnRH

↓ (+) Tuyến yên → LH, FSH

↓ (+)

Sinh dục →hor.sd

 Vận chuyển trong máu: tự do

 Điều hòa bài tiết:

• Vùng dưới đồi → PIH

↓ (-) Tuyến yên → Prolactin

• Động tác mút núm vú của trẻ

• Tác động của một số thuốc

3 CÁC HORMON HẬU YÊN

 ADH (Antidiuretic hormon, vasopressin)

 Oxytocin

3.1 ADH

 Bản chất: peptid

 Nguồn gốc: vùng dưới đồi

 Tác dụng:

• Ở nồng độ bình thường (thấp): chống bài niệu

do tăng tái hấp thu nước ở ống lượn xa và ống góp

• Ở nồng độ cao: co mạch gây tăng huyết áp

 Vận chuyển trong máu: tự do

 Điều hòa bài tiết:

• Thể tích máu

• Áp suất thẩm thấu máu

 Vận chuyển trong máu: tự do

 Điều hòa bài tiết:

• Động tác mút núm vú của trẻ