Dược liệu có tác dụng lợi tiểu docx

Trình b y đ ợc đặc điểm thực vật, phân bố, bộ ày được đặc điểm thực vật, phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến của d ợc liệu có tác dụng lợi tiểu 2.. Trình b y đ ợc thành phần hoá học

DƯỢC LIỆU CÓ TÁC DỤNG

LỢI TIỂU

Trường trung cấp y tế Bắc Ninh

MỤC TIấU BÀI HỌC

1 Trình b y đ ợc đặc điểm thực vật, phân bố, bộ ày được đặc điểm thực vật, phân bố, bộ

phận dùng, thu hái, chế biến của d ợc liệu có tác dụng lợi tiểu

2 Trình b y đ ợc thành phần hoá học, công ày được đặc điểm thực vật, phân bố, bộ

dụng, cách dùng của d ợc liệu có tác dụng lợi tiểu

3 Trình b y đ ợc một số bài thuốc chữa bệnh ày được đặc điểm thực vật, phân bố, bộ

phù thũng, đái buốt…

NỘI DUNG BÀI HỌC

1 Đặc điểm thực vật, Phân bố

1 Đặc điểm thực vật – phân bố

1.1 Đặc điểm thực vật

• Thân thảo, sống lâu năm, thân rất ngắn

• Lá hình thìa, có cuống dài, mọc thành hình hoa thị ở gốc, mép lá nguyên hoặc khía răng cưa thưa, gân lá hình cung

• Hoa mọc thành bông ở kẽ lá, cuống hoa dài

• Quả hộp chưa nhiều hạt hình đa giác, màu nâu bóng

1.2 Phân bố: mọc hoang và trồng ở nhiều nơi

2 Bộ phận dùng

• Toàn cây (trừ gốc rễ)

• Hạt (xa tiền tử)

3 Thành phần hóa học

• Lá:

- Flavonoid là baicalein, scutellarein…

- Lacton: liliolid, chất nhày, carotenoid

- Các vitamin C, K

- Tanin, acid oleanolic

• Xa tiền tử: chất nhầy có plantasan; các acid hữu cơ, dầu béo

• Cây mã đề:

- glycosid: aucubin

- Men và emulsin

1 Đặc điểm thực vật

1 Đặc điểm thực vật – phân bố1.1 Đặc điểm thực vật

- Thân thảo, cao 0,6-1m, thân rễ hình cầu, hình trứng hay con quay, màu trắng

- Lá mọc thành cụm ở gốc, cuống lá dài, có bẹ

ôm vào nhau hình hoa thị, phiến lá nguyên

hình trứng, đầu lá nhọn, gân lá hình cung

- Hoa tự có cuống dài, hợp thành tán, màu

trắng hồng

- Quả phức gồm nhiều quả bế

1.2 phân bố: vùng thấp, ao hồ: lào cai, tây

bắc, đồng bằng Sông hồng

sạch rễ con, phơi hoặc

sấy khô, rồi sát cho hết rễ

con và vỏ thô ở ngoài, độ

ẩm không quá 12%

- Vị thuốc hơi có mùi, vị

ngọt, hơi đắng

4 Công dụng, cách dùng4.1 Công dụng

- Tác dụng: lợi tiểu, trừ thấp nhiệt, mát thận, trị tả, lỵ và bổ huyết cho phụ nữ đang nuôi con

- Dùng chữa: bí tiểu tiện, thủy thũng, viêm thận, đi tiểu ra máu, đái buốt, cước khí,

bụng đầy trướng; phụ nữ ít sữa

4.2 Cách dùng

Dùng 6-9 g/ngày, dạng thuốc sắc

Lưu ý: người thận hỏa hư, tỳ hư không

dùng

1 Đặc điểm thực vật

• Sống ký sinh trên cây thông, nên gọi

chung là nấm rễ thông Gọi chung là Phục linh

• Hình khối dẹt, quả nhỏ khoảng 0,5kg, qua

1 Đặc điểm thực vật

2 Thành phần hóa học

• Đường pachymose,

glucose, fructose

• Chất khoáng

Đơn thuốc chữa phù thũng, sợ hãi

Chữa vết đen trên mặt

• Tán phục linh thành bột, bôi lên vết đen

1 Đặc điểm thực vật, phân bố1.1 Đặc điểm thực vật

• Cỏ tranh là loại cỏ sống lâu năm, thân rễ cứng trắc ăn sâu trong đất, thẳng, nhẵn, đốt thân mền

• Lá hẹp và dài, đầu thuôn, mặt trên có lông ráp

• Hoa tự bông, hình chùy, màu trắng

• Hạt nhỏ, có nhiều lông dài và nhẹ

1.2 Phân bố: mọc hoang ở khắp nơi ở

nước ta

2 Bộ phận dùng, thu hái

2.1 Bộ phận dùng: Thân rễ (rễ): Bạch mao căn

2.2 Thu hái:

- Thu hái vào mùa thu, đông

- Lấy rễ phơi hoặc sấy khô, phân loại bó thành bó

- Vị thuốc có mùi thơm nhẹ, vị ngọt; độ ẩm không quá 12%, tạp chất không quá 1%

3 Thành phần hóa học

• Đường: Glucose, fructose

• Acid hữu cơ (chưa nghiên cứu rõ)

Ma căn khang: Chữa đái ra máu

• Bạch mao căn 20g

• Khương thán 4g

• Mật ong trắng

Sắc uống

RÂU NGÔ

• Tên khác: Ngọc thực tu

• Tên khoa học: Zea mays

• Họ lúa: Poaceae

1 Đặc điểm thực vật – phân bố

1.1 Đặc điểm thực vật

- Thân cây leo, sống lâu năm, rễ phình to

thành củ

- Lá mọc so le, hình tim, cuống lá dài

- Hoa đơn tính khác gốc, mọc thành bông,

màu xanh nhạt

- Quả nhỏ có dìa mỏng như cánh

1.2 Phân bố: Trung quốc

2 Bộ phận dùng, thu hái

• Bộ phận dùng: Thân rễ

• Thu hái: Phơi hoặc sấy khô

3 Thành phần hóa học

• Saponoid là dioscin, dioscorea sapotocin

- Quả rẹt, gần như hình cầu

1.2 Phân bố: Cao bằng, Lạng sơn, Hà

giang…

2 Bộ phận dùng, thu hái

• Bộ phận dùng: Lõi thân

• Thu hái: Phơi hoặc sấy khô

3 Thành phần hóa học

• Chưa nghiên cứu

MỘC THÔNG (THÂN)

1 Nguồn gốc

1 Nguồn gốc, đặc điểm

• Nguồn gốc: là thân dây leo phơi hoặc sấy khô của cây Tiểu mộc thông (Clematis

arrmandii); hoặc cây Tú câu đằng

(Clematis montana) Họ hoàng liên:

Ranunculaceae

• Vị thuốc cứng, khó bẻ, không mùi, vị ngọt

2 Thành phần hóa học

• Glycosid

• Tinh dầu

• Các muối kali

riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác

- Lưu ý: Phụ nữ có thai không dùng

Bài thuốc chữa phụ nữ tắc sữa sau

khi sinh đẻ

• Mộc thông 10g

• Chân giò lợn 1 đôi

Ninh mộc thông với chân giò lợn, ăn chân giò, uống nước canh Có thể nấu

thành cháo ăn