PHÂN TÂM HỌC NHẬP MÔN - NHỮNG HÀNH VI SAI LẠC – 7 pdf

Sûơ phín tñch nhûông triïơu chûâng ăaô ặa chuâng ta ăi síu vađo ăúđi söịng tònh duơc cuêa ngûúđi bïơnh vađ möơt khi ăaô hiïíu roô yâ nghôa vađ yâ muöịn cuêa caâc triïơu chûâng thíìn kinh

Luâc cö ta ăöơt nhiïn hiïíu taơi sao mònh khöng muöịn cho caâi göịi chaơm vađo göî trïn thađnh giûúđng, cö ta cho töi biïịt yâ nghôa cuêa lïî nghi: caâi göịi tûúơng trûng cho ngûúđi ăađn bađ, cođn thađnh giûúđng dûúđng thùỉng tûúơng trûng cho ngûúđi ăađn öng Cö ta muöịn ăađn öng

xa ăađn bađ, nghôa lađ khöng muöịn cho cha meơ giao húơp vúâi nhau Vò thïị nïn nađng giaê vúđ súơ haôi bùưt cha meơ phaêi ăïí ngoê cûêa thöng sang phođng nađng ăïí nađng coâ dõp rònh mođ, chñnh sûơ rònh mođ nađy lađm nađng míịt nguê trong bao nhiïu ăïm Thónh thoaêng nađng laơi sang phođng cha meơ nùìm vađo giûôa hai ngûúđi Chñnh luâc ăoâ lađ luâc “caâi göịi” vađ “göî trïn thađnh giûúđng” xa caâch nhau thûơc sûơ Sau nađy lúân lïn khöng thïí nùìm trong giûúđng cha meơ ặúơc, nađng tiïịp tuơc giaê vúđ súơ haôi, bùưt meơ nhiïìu khi sang nguê bïn giûúđng mònh Tònh traơng nađy chùưc chùưn múê ăíìu cho nhiïìu ăiïìu phaât minh coâ díịu vïịt trong lïî nghi noâi trïn

Nïịu caâi göịi tûúơng trûng cho ngûúđi ăađn bađ thò viïơc döìn cho löng trong ăïơm kï chùn vïì möơt phña tûúđng trûng cho sûơ coâ thai Ngûúđi bïơnh sau khi döìn lođng vađo möơt chöî ăïí tûúơng trûng cho sûơ coâ thai Ngay sau ăoâ laơi san bùìng löng trong ăïơm lađ nguơ yâ khöng muöịn cho meơ mònh coâ thai vađ sinh ra möt ặâa em coâ thïí caơnh tranh vúâi mònh Nïịu caâi göịi to tûúơng trûng cho ngûúđi em thò caâi göịi chó kï úê ăíìu tûúơng trûng cho ngûúđi con Taơi sao caâi göịi nhoê phaêi ăïí theo hònh quaê traâm Taơi sao ăíìu ngûúđi con gaâi phaêi ăùơt ăuâng ặúđng cheâo cuêa hònh ăoâ? Hònh quaê traâm tûúơng trûng cho dûúng víơt chui vađo ím höơ luâc múê to vađ ăíìu ngûúđi con gaâi tûúơng trûng cho dûúng víơt chui vađo ím höơ

Ăoâ lađ nhûông ăiïìu ăaâng buöìn ăöịi vúâi möơt cö gaâi cođn trong trùưng, nhûng xin caâc baơn nhúâ cho lađ töi khöng hïì bõa ra nhûông chuýơn ăoâ, töi chó giaêi thñch thöi Lïî nghi cuêa cö gaâi quaê lađ möơt ăiïìu kyđ laơ, giûôa lïî nghi nađy vađ nhûông ăiïìu giaêi thñch hùỉn phaêi coâ möơt sûơ tûúng ûâng nađo Nhûng ăiïìu quan troơng lađ lïî nghi ăoâ khöng phaêi chó bùưt nguöìn úê möơt yâ tûúêng kyđ khöi mađ úê nhiïìu yâ tûúêng tíơp trung úê möơt ăiïím nađo ăoâ Lïî nghi nađy cuông hònh dung sûơ ham muöịn vïì tònh duơc, khi theo nghôa tñch cûơc, coâ tñnh caâch thay thïị, khi coâ nghôa tiïu cûơc, nhû möơt phûúng saâch tûơ baêo vïơ

Sûơ phín tñch lïî nghi noâi trïn coâ thïí dûơa ăïịn nhiïìu kïịt quaê nûôa nïịu chuâng ta chuâ troơng ăïịn nhûông triïơu chûâng khaâc cuêa ngûúđi bïơnh, nhûng nhûông kïịt quaê nađy khöng liïn can gò ăïịn muơc ăñch cuêa chuâng ta Caâc baơn chó cíìn biïịt lađ cö gaâi ăöịi vúâi cha coâ möơt tònh nhuơc duơc phaât sinh ngay tûđ höìi cođn nhoê, vò thïị nïn cö múâi toê

ra khöng thín thiïơn vúâi meơ Sûơ phín tñch nhûông triïơu chûâng ăaô ặa chuâng ta ăi síu vađo ăúđi söịng tònh duơc cuêa ngûúđi bïơnh vađ möơt khi ăaô hiïíu roô yâ nghôa vađ yâ muöịn cuêa caâc triïơu chûâng thíìn kinh nađy, chuâng ta seô khöng ngaơc nhiïn trûúâc nhûông ăiïìu nhíơn thíịy

Töi ăaô trònh bađy lađ giöịng nhû hađnh vi sai laơc vađ giíịc mú, nhûông triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh cuông coâ yâ nghôa vađ liïn quan chùơt cheô ăïịn ăúđi söịng thíìm kñn cuêa ngûúđi bïơnh Tíịt nhiïn töi khöng ăođi hoêi caâc baơn tin tûúêng vađo nhûông ăïì nghõ cuêa töi sau hai thñ duơ nađy Nhûng caâc baơn cuông khöng thïí ăođi hoêi töi ặa ra thûơc nhiïìu thñ duơ khaâc cho túâi khi nađo caâc baơn tin tûúêng hoađn toađn Vò coâ nhiïìu chi tiïịt quaâ nïn nïịu chuâng ta muöịn hiïíu roô möơt trong caâc ăiïím vïì lyâ thuýịt bïơnh thíìn kinh, töi phaêi dađnh möơt lúâp hoơc trong saâu thaâng möîi tuíìn 5 giúđ múâi daơy xong ặúơc Vò thïị nïn töi dûđng laơi úê hai thñ duơ nađy thöi Caâc baơn muöịn khaêo cûâu síu röơng hún nïn ăoơc nhûông saâch vúê vïì ăiïím nađy, vñ duơ nhû nhûông cöng trònh giaêi thñch caâi triïơu chûâng ăaô trúê thađnh cöí ăiïín cuêa J.B reuer (chûâng naâo loaơn thíìn kinh), cöng trònh giaêi thñch nhûông triïơu chûâng tùm töịi cuêa bïơnh ăiïn daơi treê con cuêa C.G.Jung vađ nhûông bađi ăùng trïn caâc taơp chñ khaâc Nhûông cöng trònh khaêo cûâu nađy khöng thiïịu soât Sûơ phín tñch, giaêi thñch, díîn giaêi nhûông triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh ặúơc caâc nhađ phín tím hoơc chuâ troơng ăïịn nöîi hoơ qún luön nhûông víịn ăïì khaâc trong víịn ăïì nađy

Caâc baơn nađo muöịn tòm hiïíu seô ngaơc nhiïn khi thíịy sao nhiïìu tađi liïơu thïị, nhûng caâc baơn cuông seô gùơp möơt vađi khoâ khùn YÂ nghôa cuêa möơt triïơu chûâng nùìm trong caâc liïn quan vúâi ăúđi söịng thíìm kñn cuêa ngûúđi bïơnh Triïơu chûâng cađng coâ tñnh caâch caâ nhín bao nhiïu, chuâng ta cađng cíìn giaêi thñch nhûông liïn quan ăoâ bíịy nhiïu Möîi khi ặâng trûúâc möơt tònh traơng khöng coâ yâ nghôa hay trûúâc möơt hađnh vi khöng coâ muơc ăñch roô rađng, chuâng ta phaêi cöị tòm ra yâ nghôa vađ muơc ăñch ăoâ Hađnh vi aâm aênh cuêa ngûúđi bïơnh chaơy tûđ phođng nađy qua phođng khaâc röìi bíịm chuöng goơi ngûúđi híìu phođngn thûơc coâ tñnh ăiïín hònh cho nhûông triïơu chûâng nađy Nhûng nhiïìu khi chuâng ta cuông thíịy coâ nhûông triïơu chûâng coâ ăùơc tñnh khaâc Nhûông triïơu chûâng nađy phaêi ặúơc coi nhû ăiïín hònh cho bïơnh thíìn kinh, vò giöịng nhau trong moơi trûúđng húơp, sûơ khaâc biïơt giûôa caâ nhín bõ xoaâ nhoađ ăïịn nöîi chuâng ta khöng thïí gùưn liïìn chuâng vađo vúâi ăúđi söịng caâ nhín cuêa ngûúđi bïơnh hay ăùơt chuâng trûúâc nhûông tònh traơng coâ thûơc Lïî nghi cuêa ngûúđi bïơnh thûâ hai coâ tñnh ăiïín hònh nhiïìu hún nhûng cuông coâ nhiïìu tñnh caâ biïơt lađm cho chuâng ta

coâ thïí giaêi thñch ặúơc lõch sûê cuêa trûúđng húơp ăoâ Nhûng tíịt caê nhûông ngûúđi bõ aâm aênh ăïìu coâ khuynh hûúâng lùơp ăi lùơp laơi möơt cûê chó, lađm cho cûê chó nađy thađnh nhõp nhađng, tòm caâch taâch baơch cûê chó ăoâ ra Phíìn lúân boơn hoơ coâ thoâi quen rûêa tay Nhûông ngûúđi bïơnh súơ ra phöị, khöng phaêi lađ nhûông sûơ aâm aênh, coâ thïí coi nhû nhûông chûâng naâo loaơn thíìn kinh, hay sûơ lo íu phíơp phöìng, thûúđng lùơp ăi lùơp laơi maôi maôi möơt vađi cûê chó ăïịn chaân naên: súơ nhûông núi tuđ tuâng, nhûông núi úê ngoađi trúđi röơng, nhûông ặúđng phöị dađi ngoùìng maôi khöng hïịt Hoơ coâ caêm tûúêng ặúơc che chúê khi ăi cuđng möơt ngûúđi quen hay nghe tiïịng xe ăùìng sau lûng Nhûng ăùìng sau nhûông triïơu chûâng chung nađy, möîi ngûúđi ăïìu coâ nhûông tñnh caâ biïơt nhiïìu khi hoađn toađn traâi ngûúơc nhau Coâ ngûúđi súơ ặúđng phöị chíơt heơp, ngûúđi khaâc súơ ặúđng phöị röơng, coâ ngûúđi chó ăi ra ngoađi khi coâ ñt ngûúđi qua laơi, coâ ngûúđi chó ăi ra ngoađi khi coâ nhiïìu ngûúđi ngoađi phöị Sûơ naâo loaơn thíìn kinh cuông thïị tuy coâ nhiïìu ăiïím caâ biïơt nhûng cuông coâ nhiïìu ăiïím ăiïín hònh coâ tñnh caâch chung lađm cho ríịt khoâ tòm ra cöơi rïî khi khaêo saât lõch sûê cuêa ngûúđi bïơnh Chuâng ta dûơa vađo nhûông tñnh caâch ăiïín hònh coâ thïí ăoaân bïơnh Nïịu trong möơt trûúđng húơp naâo loaơn thíìn kinh chùỉng haơn, chuâng ta coâ thïí gaân cho möơt trûúđng hoơp ăiïín hònh möơt biïịn cöị caâ biïơt nađo ăoâ, vñ duơ nhû möơt sûơ nön oeơ vađo nhiïìu sûơ nön oeơ khaâc, chuâng ta seô bõ laơc hûúâng khi sûơ phín tñch cho thíịy trong möơt trûúđng húơp khaâc sûơ nön oeơ laơi bùưt nguöìn úê möơt biïịn cöị caâ nhín coâ tñnh caâch khaâc hùỉn Luâc ăoâ chuâng ta seô phaêi cöng nhíơn rùìng nhûông sûơ nön oeơ do sûơ naâo loaơn thíìn kinh gíy ra coâ nhûông nguýn nhín mađ chuâng ta khöng biïịt,

vò nhûông sûơ kiïơn do sûơ phín tñch ặa ra chó lađ nhûông duýn cúâ bõ lúơi duơng khi cíìn ăïịn

Vò thïị cho nïn chuâng ta ăi ăïịn kïịt luíơn naên lođng lađ nïịu nhúâ nhûông sûơ kiïơn vađ biïịn cöị söịng ăöơng ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh, chuâng ta ăaô ăi ăïịn möơt vađi sûơ giaêi thñch thoaê ăaâng vïì yâ nghôa caâc triïơu chûâng thíìn kinh, vïì phûúng diïơn caâ nhín thò chuâng ta ăaô khöng tòm ặúơc yâ nghôa cuêa nhûông triïơu chûâng ăiïín hònh xaêy ra luön luön Ngoađi ra töi cuông chûa ặa ra cho caâc baơn xem ặúơc hïịt nhûông khoâ khùn gùơp phaêi möîi khi muöịn phín tñch thûơc roô rađng nhûông triïơu chûâng Töi seô khöng noâi ăïịn nhiïìu sûơ khoâ khùn ăoâ khöng phaêi vò muöịn cho cöng cuöơc cuêa mònh coâ veê töịt ăeơp nhûng chñnh vò khöng muöịn lađm loaơn oâc caâc baơn trong buöíi ăíìu tiïịp xuâc nađy Chuâng ta chó múâi ăi nhûông bûúâc ăíìu chíơp chûông trong cöng viïơc tòm hiïíu yâ nghôa cuêa caâc triïơu chûâng, chuâng ta phaêi taơm hađi lođng vúâi nhûông kïịt quaê thu lûúơm ặúơc vađ chó tiïịn díìn vïì phña

nhûông ăiïìu chûa biïịt Töi an uêi caâc baơn bùìng moơi caâch noâi rùìng, giûôa nhûông triïơu chûâng noâi trïn khöng thïí nađo coâ sûơ khaâc biïơt dûúơc Nïịu nhûông triïơu chûâng caâ nhín chùưc chùưn phuơ thuöơc vađo nhûông biïịn cöị söịng ăöơng cuêa ngûúđi bïơnh thò nhûông triïơu chûâng ăiïín hònh cuông phuơ thuöơc vađo nhûông biïịn cöị ăiïín hònh, nghôa lađ chung cho moơi ngûúđi Nhûông tñnh chíịt khaâc tòm thíịy ăïìu ăïìu trong caâc ngûúđi bïơnh chó lađ nhûông phaên ûâng töíng quaât thûúđng xaêy

ra ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh, vñ duơ nhû nhûông sûơ lùơp ăi lùơp laơi möơt cûê chó nađo ăoâ vađ lođng ăa nghi trong triïơu chûâng bõ aâm aênh Toâm laơi chuâng ta chùỉng coâ lyâ do gò ăïí naên lođng trûúâc khi biïịt ặúơc nhûông kïịt quaê thu lûúơm ặúơc vïì sau nađy

Trong thuýịt vïì giíịc mú chuâng ta cuông gùơp nhûông khoâ khùn tûúng tûơ Nöơi dung roô rađng cuêa giíịc mú cuông coâ sûơ khaâc biïơt caâ nhín to lúân, chuâng ta ăaô trònh bađy lađ sûơ phín tñch giuâp ặúơc cho ta nhûông gò chûâa ặơng trong nöơi dung ăoâ Nhûng caơnh nhûông giíịc

mú caâ nhín coâ nhûông giíịc mú ăiïín hònh xaêy ra giöịng nhau hoađn toađn ăöịi vúâi moơi ngûúđi Ăoâ lađ nhûông giíịc mú coâ nöơi dung ăöìng nhíịt ríịt khoâ giaêi thñch: vñ duơ nhû ngûúđi ta nùìm mú thíịy mònh bõ ngaô, bay lïn, lûúơn ăi lûúơn laơi, búi löơi, thíịy mònh bõ ngùn trúê hay tríìn truöìng, vađ nhiïìu giíịc mú höìi höơp lo íu khaâc coâ thïí giaêi thñch nhiïìu caâch khaâc nhau tuyđ theo tûđng ngûúđi, nhûng khöng giaêi thñch ặúơc taơi sao noâ laơi coâ tñn caâch ăiïín hònh vađ ăïìu ăïìu chaân naên nhû thïị Trong nhûông giíịc mú nađy cuông nhû trong chûâng bïơnh thíìn kinh ăiïín hònh chuâng ta thíịy coâ nhûông chi tiïịt caâ nhín, thay ăöíi luön luön, nïịu múê röơng quan niïơm nađy ra chuâng ta coâ thïí ặa chuâng vađo khung caênh cuêa nhûông giíịc mú khaâc mađ khöng cíìn lađm möơt ăiïìu gò maơnh meô caê

18 VÖ THÛÂC COÂ THÏÍ COI NHÛ MÖƠT TAÂC ĂÖƠNG GÍY THÛÚNG TÑCH

Trong nhûông dođng trïn töi ăaô noâi vúâi caâc baơn rùìng töi khöng muöịn duđng lađm khúêi ăiïím cho cöng trònh khaêo saât cuêa chuâng ta nhûông ăiïím nghi ngúđ mađ lađ nhûông dûô kiïơn chuâng ta ăaô ăaơt ặúơc Hai cíu chuýơn phín tñch trong phíìn trïn coâ nhûông kïịt quaê ríịt hay mađ töi chûa noâi ăïịn

Thûâ nhíịt: caê hai ngûúđi bïơnh ăïìu cho ta caêm tûúêng lađ hoơ bõ rađng buöơc vađo möơt maênh ăúđi quaâ khûâ cuêa hoơ Hoơ khöng thïí taâch rúđi ra khoêi quaâ khûâ ăoâ cho nïn khöng ăïí yâ gò ăïịn hiïơn taơi cuông nhû tûúng lai Hoơ chòm síu vađo cùn bïơnh cuêa hoơ cuông nhû nhûông

ngûúđi muöịn vađo nhađ tu kñn ăïí tröịn traânh söị mïơnh khöng ăeơp ăeô Ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh thûâ nhíịt nguýn nhín cuêa moơi ăiïìu ăau khöí chñnh lađ sûơ bíịt lûơc cuêa öng chöìng trong ăïm tín hön Chñnh trong nhûông triïơu chûâng cuêa cùn bïơnh hiïơn roô ra ngoađi mađ ta thíịy roô bađ lađm nhû thïị nađo trong cöng viïơc phaân ăoaân thaâi ăöơ cuêa chöìng: Nhûông lúđi gúô töơi cho chöìng, tha thûâ cho chöìng, níng chöìng lïn cao, röìi tiïịc reê vò míịt chöìng Duđ haôy cođn treê, haôy cođn giûô ặúơc tuöíi xuín, bađ duđng ăuê moơi caâch thûơc tïị hay tûúng tûúơng ăïí trung thađnh vúâi chöìng Bađ khöng tiïịp ngûúđi laơ, khöng ăïí yâ ăïịn caâch ùn mùơc, ngöìi xuöịng ghïị röìi mađ khöng ặâng lïn ặúơc möơt caâch dïî dađng, ngíơp ngûđng khi phaêi kyâ tïn, khöng thïí tùơng cho ai möơt víơt

gò caê, muöịn chûâng toê rùìng bađ ta khöng thïí cho ngûúđi khaâc möơt thûâ

gò cuêa mònh

Ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh thûâ hai, nguýn nhín lađ möịi tònh thùưm thiïịt ăöịi vúâi ngûúđi cha trong tuöíi díơy thò röìi keâo dađi maôi vïì sau Cö gaâi ăi ăïịn kïịt luíơn lađ khöng thïí líịy chöìng möơt khi chûa khoêi bïơnh Nhûng chuâng ta coâ ăuê lyâ do rùìng, chñnh vò muöịn úê gíìn cha vađ khöng muöịn líịy chöìng nïn cö ta múâi bõ mùưc bïơnh

Chuâng ta phaêi tûơ hoêi bùìng caâch nađo vađ bùìng ặúđng löịi nađo ngûúđi ta coâ thïí coâ möơt thaâi ăöơ hïịt sûâc kyđ laơ vađ bíịt lúơi nhû thïị ăöịi vúâi cuöơc ăúđi; giaê duơ nhû thaâi ăöơ ăoâ lađ möơt ăùơc tñnh chung cho moơi thûâ bïơnh thíìn kinh chûâ khöng riïng cho hai ngûúđi bïơnh nađy Quaê ăoâ lađ möơt ăùơc tñnh chung cho moơi bïơnh thíìn kinh coâ möơt tíìm quan troơng ríịt cao trong thûơc tïị Ngûúđi bïơnh naâo loaơn thíìn kinh cuêa Breuer bõ aâm aênh ngay trong thúđi kyđ ngûúđi cha bõ chïịt vađ cö ta bõ öịm nùơng Duđ ăaô khoêi bïơnh cö ta cuông gíìn nhû khöng cođn muöịn söịng nûôa; duđ sûâc khoêe ăaô trúê laơi bònh thûúđng cö ta cuông khöng muöịn söịng nhû nhûông ngûúđi ăađn bađ khaâc Phín tñch kyô nhûông triïơu chûâng vađ nhûông híơu quaê cuêa trûúđng húơp tûđng ngûúđi bïơnh, chuâng ta thíịy rùìng ngûúđi nađo cuông quay vïì dô vaông Trong phíìn lúân trûúđng húơp hoơ thûúđng choơn möơt thúđi kyđ ríịt súâm cuêa ăúđi hoơ, nhûông nùm ăíìu tiïn cuêa tuöíi íịu thú, coâ khi ngay caê thúđi kyđ cođn buâ sûôa

Nhûông ngûúđi mùưc bïơnh thíìn kinh vò bõ thûúng trong tríơn chiïịn vûđa qua cuông tûúng tûơ nhû nhûông ngûúđi bïơnh cuêa chuâng ta trong nhûông thñ duơ trïn Trûúâc chiïịn tranh cuông coâ nhûng trûúđng húơp tûúng tûơ nhû thïị xaêy ra sau nhûông tai naơn xe lûêa hay nhûông tai naơn ghï gúâm khaâc Tuy nhiïn nhûông ngûúđi bõ bïơnh thíìn kinh

vò bõ thûúng cuông khöng thïí ăem so saânh vúâi nhûông ngûúđi bïơnh bõ

thíìn kinh tûơ nhiïn nhû nhûông ngûúđi noâi trïn Chuâng ta chûa thïí xïịp hoơ vađo loaơi ăoâ, töi hy voơng lađ möơt ngađy kia seô coâ ăiïìu muöịn noâi vúâi caâc baơn vïì hoơ Nhûng hai loaơi ngûúđi bïơnh nađy giöịng nhau hoađn toađn úê ăiïím nađy: caê hai bõ bïơnh vò bõ thûúng hay vò tûơ nhiïn ăïìu trúê vïì thúđi kyđ tai naơn xaêy ra, lađm cho hoơ bõ thûúng Trong giíịc mú hoơ thûúđng söịng laơi caênh ăoâ: trong nhûông trûúđng húơp bõ lïn cún ăöơng kinh cún nađo cuông lađm cho hoơ quay trúê laơi thúđi kyđ ăoâ Ngûúđi

ta coâ thïí cho rùìng nhûông ngûúđi bïơnh khöng sao qún ặúơc tònh traơng bõ thûúng ăoâ vađ tònh traơng nađy luâc nađo cuông nhû ặâng sûđng sûông trûúâc mùơt hoơ nhû möơt cöng viïơc hiïơn thúđi, cíịp baâch; quan niïơm nađy ăöịi vúâi chuâng ta quan troơng vò noâ múê ặúđng cho möơt quan niïơm kinh tïị vïì nhûông sûơ hoaơt ăöơng tinh thíìn Ngay chûô bõ thûúng cuông chùỉng coâ nghôa gò khaâc hún lađ möơt nghôa kinh tïị Chuâng ta goơi bùìng danh tûđ ăoâ möơt caâch biïịn cöị trong möơt thúđi gian ngùưn ăem laơi cho ăúđi söịng tinh thíìn möơt söị kñch ăöơng quaâ nhiïìu khiïịn cho ta khöng thïí duđng nhûông phûúng saâch thöng thûúđng ăïí gaơt boê ặúơc chuâng, vađ híơu quaê cuêa tònh traơng nađy lađ gíy ra nhûông sûơ röịi loaơn líu dađi trong viïơc sûê duơng nghõ lûơc cuêa con ngûúđi

Sûơ tûúng tûơ nađy khuýịn khñch chuâng ta goơi nhûông biïịn cöị söịng ăöơng cuêa nhûông ngûúđi bïơnh cuêa chuâng ta lađ nhûông biïịn cöị gíy xuâc ăöơng Do ăoâ chûâng bïơnh thíìn kinh coâ möơt tñnh caâch ríịt giaên ăún: chûâng bïơnh thíìn kinh coâ thïí ặúơc ăöìng hoâa vúâi möơt vïịt thûúng vađ giaêi thñch ặúơc bùìng caâch cho rùìng ngûúđi bïơnh khöng ăuê khaê nùng phaên ûâng vúâi möơt biïịn cöị tinh thíìn coâ tñnh caâch tònh caêm síu ăíơm möơt caâch bònh thûúđng Ăoâ chñnh lađ ăiïìu Breuer vađ töi ăaô cöng böị nùm 1893 - 1895 trong möơt cöng thûâc ăíìu tiïn toâm tùưt nhûông kïịt quaê ăaơt ặúơc sau nhûông cöng trònh khaêo saât múâi Trûúđng húơp ăađn bađ söịng xa chöìng phuđ húơp vúâi quan niïơm nađy Vïịt thûúng tinh thíìn do sûơ bíịt lûơc cuêa öng chöìng gíy ra chûa thađnh seơo nïn bađ ta luön luön nhúâ laơi vïịt thûúng nađy Nhûng ngay trong trûúđng húơp thûâ hai ngûúđi con gaâi coâ caêm tònh thùưm thiïịt vúâi ngûúđi cha quan niïơm cuêa chuâng ta ăaô coâ ăiïìu gò khöng dïî hiïíu Trûúâc hïịt, lođng thûúng cuêa möơt ặâa con gaâi ăöịi vúâi cha lađ möơt viïơc ríịt thûúđng xaêy ra vađ lađ möơt tònh caêm ríịt dïî bõ chïị ngûơ cho nïn danh tûđ bõ thûúng coâ veê nhû khöng coâ nghôa gò; sau nûôa, tònh caêm nađy luâc ăíìu chùỉng coâ taâc duơng gò tai haơi vađ chó xuíịt hiïơn sau khi bõ bïơnh thíìn kinh thöi Do ăoâ chuâng ta phaêi cho rùìng sûơ thûơc phûâc taơp hún chuâng ta tûúêng nhûng duđ sao cuông khöng phaêi vò nhûông leô ăoâ mađ quan niïơm vïì vïịt thûúng cuêa chuâng ta khöng coâ giaâ trõ: noâ seô coâ möơt ắa võ khaâc vađ chõu nhûông ăiïìu kiïơn khaâc

Vò thïị chuâng ta rúđi boê con ặúđng chuâng ta ăi Trûúâc hïịt, con ặúđng nađy khöng díîn chuâng ta ăi xa vađ chuâng ta cođn phaêi hoơc hoêi nhiïìu trûúâc khi biïịt noâ díîn ta ăi ăíu Vïì viïơc quay trúê laơi möơt thúđi kyđ trong quaâ khûâ, chuâng ta cođn möơt nhíơn xeât nûôa lađ sûơ kiïơn nađy vûúơt qua giúâi haơn cuêa bïơnh thíìn kinh Bïơnh thíìn kinh quaê coâ nhûông sûơ quay trúê vïì nhû thïị nhûng khöng phaêi sûơ quay trúê vïì nađo cuông gíy ra bïơnh, khöng ăöìng hoâa vúâi bïơnh vađ khöng len loêi vađo trong ăúđi ngûúđi bïơnh Möơt thñ duơ trong sûơ trúê vïì nađy coâ thïí tòm thíịy trong nöîi buöìn lađm cho ngûúđi ta rúđi boê hùỉn quaâ khûâ vađo tûúng lai Nhûng sûơ buöìn ríìu khaâc hùỉn bïơnh thíìn kinh Nhûng traâi laơi cuông coâ nhûông bïơnh thíìn kinh ặúơc coi nhû hònh thûâc bïơnh hoaơn cuêa sûơ buöìn ríìu

Cuông coâ khi sau möơt biïịn cöị lađm rung chuýín caê ăúđi hoơ, nhiïìu ngûúđi thíịt voơng ăïịn nöîi khöng cođn nghô gò ăïịn hiïơn taơi vađ tûúng lai nûôa, chó chuâ troơng ăïịn quaâ khûâ thöi Nhûng khöng phaêi

vò thïị mađ hoơ lađ nhûông ngûúđi mùưc bïơnh thíìn kinh Cho nïn duđ víịn ăïì bõ thûúng coâ quan troơng vađ xuíịt hiïơn luön luön nhû thïị nađo chùng nûôa chuâng ta cuông seô khöng duđng noâ ăïí biïíu thõ bïơnh thíìn kinh

Thûâ hai: kïịt quaê cuêa cöng trònh khaêo cûâu khöng coâ giúâi haơn vïì sau Noâi vïì ngûúđi bïơnh thûâ nhíịt chuâng ta ăaô trònh bađy lađ cûê chó

bõ aâm aênh cuêa bađ ta khöng coâ yâ nghôa gò vađ bađ ta ăaô gùưn liïìn vađo ăoâ nhûông kyê niïơm thíìm kñn cuêa cuöơc ăúđi Chuâng ta ăaô nghiïn cûâu nhûông liïn quan giûôa cûê chó nađy vađ nhûông kyê niïơm kia röìi dûơa theo tñnh chíịt cuêa nhûông kyê niïơm nađy ăïí tòm ra yâ muöịn cuêa cûê chó kia Nhûng luâc ăoâ chuâng ta ăaô gaơt ra ngoađi möơt chi tiïịt ăaâng ặúơc chuâ yâ Trong khi ngûúđi bïơnh lađm nhûông cûê chó aâm aênh nhû thïị, bađ

ta khöng hïì biïịt gò vïì biïịn cöị phaât sinh ra cûê chó ăoâ Liïn quan giûôa nhûông ăiïìu bađ ta lađm biïịn cöị ra sao bađ ta khöng hïì hay biïịt, bađ ăaô noâi thûơc khi noâi rùìng bađ ta khöng roô nguýn nhín nađo ăaô thuâc ăííy mònh lađm viïơc ăoâ Thïị röìi bõ aênh hûúêng búêi phûúng phaâp trõ bïơnh, möơt ngađy kia bađ biïịt roô liïn quan ăoâ vađ noâi cho chuâng ta nghe Nhûng bađ ta víîn khöng biïịt gò vïì nguýn nhín cuêa cûê chó doâ: ăöịi vúâi bađ ta chó coâ víịn ăïì sûêa chûôa möơt biïịn cöị ăaâng buöìn trong quaâ khûâ vađ níng chöìng lïn möơt bíơc cao hún Chó sau möơt sûơ chûôa chaơy líu dađi bađ múâi biïịt ặúơc lyâ do ăoâ chñnh lađ lyâ do ăöơc nhíịt khiïịn cho bađ ăaô coâ nhûông hađnh ăöơng aâm aênh noâi trïn

Chuâng ta ăaô dûơa vađo quang caênh trong nhađ sau ăïm tín hön vađ nhûông nguýn nhín thuâc ăííy ngûúđi bïơnh do lođng ýu chöìng gíy

nïn ăïí tòm ra yâ nghôa cuêa cûê chó aâm aênh Trong khi lađm nhûông cûê chó ăoâ, ngûúđi bïơnh khöng hïì biïịt ăïịn yâ nghôa, nguöìn göịc vađ muơc ăñch cuêa nhûông cûê chó ăoâ Víơy coâ nghôa lađ trong ngûúđi bïơnh coâ caê möơt sûơ hoaơt ăöơng tinh thíìn mađ cûê chó aâm aênh chó lađ híơu quaê Bađ cuông caêm thíịy híơu quaê nađy nhûng khöng möơt ăiïìu kiïơn tinh thíìn nađo ăaô xím nhíơp ặúơc vađo yâ thûâc cuêa bađ Bađ ta hađnh ăöơng giöịng nhû anh chađng bõ thöi miïn nhíơn lïơnh cuêa Bernheim phaêi múê möơt caâi duđ trong phođng trònh diïîn, nùm phuât sau khi tónh díơy, ăaô tuín lïơnh mađ khöng biïịt taơi sao mònh lađm thïị Khi chuâng ta noâi ăïịn nhûông hoaơt ăöơng tinh thíìn vö thûâc, chuâng ta ăaô nghô ăïịn tònh traơng vûđa noâi Chuâng ta thaâch bíịt cûâ ai coâ thïí khaêo saât tònh traơng ăoâ möơt caâch ăuâng nguýn tùưc khoa hoơc hún chuâng ta vò nïịu hoơ lađm ặúơc chuâng ta seô huêy boê quan niïơm vïì nhûông sûơ hoaơt ăöơng tinh thíìn vö thûâc Cho ăïịn khi ăoâ chuâng ta seô boê ngoađi tai moơi lúđi bađi baâc cho rùìng vö thûâc khöng coâ thûơc theo nghôa khoa hoơc cuêa chûô nađy, vađ ăoâ chó lađ möơt caâch noâi cho hay mađ thöi Lúđi bađi baâc nađy khöng coâ giaâ trõ gò vò caâi vö thûâc mađ hoơ cho lađ khöng coâ thûơc laơi coâ nhûông kïịt quaê ríịt thûơc vađ nhíơn thíịy ặúơc sûơ aâm aênh

Tònh traơng cuêa ngûúđi bïơnh thûâ hai cuông giöịng nhû thïị Cö ta ăaô taơo ra möơt nguýn tùưc theo ăoâ caâi göịi khöng ặúơc chaơm vađo göî trïn thađnh giûúđng röìi theo nguýn tùưc ăoâ mađ khöng hiïíu noâ bùưt nguöìn úê ăíu, coâ nghôa gò vađ do ăöơng lûơc nađo thuâc ăííy Duđ cö ta coâ phaên khaâng dûô döơi ăïịn ăíu chùng nûôa, hay khöng theđm ăïí yâ ăïịn nguýn tùưc ăoâ, hay tòm caâch lađm traâi laơi, ăïìu khöng aênh hûúêng gò ăïịn viïơc phaêi cûê hađnh ăuâng theo nguýn tùưc ăaô ăùơt ra Cö ta bõ bùưt buöơc phaêi theo vađ tha höì tûơ hoêi taơi sao mònh laơi lađm nhû thïị Trong nhûông triïơu chûâng cuêa sûơ aâm aênh, trong caâch phaât biïíu vađ thuâc ăííy ăöơt nhiïn hiïơn ra khöng ai biïịt tûđ ăíu túâi, chöịng laơi aênh hûúêng cuêa ăúđi söịng bònh thûúđng, xuíịt hiïơn nhû nhûông ngûúđi khaâch laơ ăíìy ăuê quýìn hađnh, nhû nhûông ngûúđi bíịt tûê coâ mùơt trong cuöơc ăúđi öìn ađo cuêa ngûúđi thûúđng, lađm sao khöng nhíơn ra rùìng ăoâ lađ díịu vïịt cuêa möơt vuđng nađo ăùơc biïơt trong tinh thíìn, möơt vuđng söịng riïng biïơt ăöịi vúâi caâc vuđng khaâc, vúâi moơi hoaơt ăöơng vađ biïíu thõ cuêa ăúđi söịng bïn trong Nhûông triïơu chûâng, biïíu thõ vađ thuâc ăííy ăoâ lađm cho chuâng ta chùưc chùưn rùìng coâ möơt vö thûâc tinh thíìn, vađ mön thíìn kinh hoơc vò chó biïịt coâ möơt tím lyâ hûôu thûâc thöi nïn khöng lađm caâch nađo khaâc hún lađ tuýn böị rùìng biïíu thõ noâi trïn chó lađ kïịt quaê cuêa sûơ suy nhûúơc Tíịt nhiïn tûơ chuâng, nhûông sûơ biïíu thõ vađ thuâc ăííy nađy khöng coâ tñnh caâch vö thûâc, cuông nhû nhûông cûê chó aâm aênh cuông khöng thoaât khoêi caêm giaâc hûôu thûâc Nhûông sûơ biïíu

thõ vađ thuâc ăííy ăoâ seô khöng trúê nïn nhûông triïơu chûâng nïịu khöng xím nhíơp vađo yâ thûâc Nhûng nhûông ăiïìu kiïơn tinh thíìn mađ nhûông biïíu thõ vađ thuâc ăííy nađy phaêi chõu cuông nhû caâc tíơp thïí mađ sûơ giaêi thñch cuêa chuâng ta ăaô xïịp chuâng vađo coâ tñnh caâch vö thûâc, ñt nhíịt cuông cho túâi khi chuâng trúê nïn coâ yâ thûâc nhúđ nhûông ăiïìu phín tñch cuêa chuâng ta

Nhûông ăiïìu nhíơn thíịy trong trûúđng húơp hai ngûúđi bïơnh noâi trïn cuông lađ nhûông ăiïìu nhíơn thíịy trong moơi trûúđng húơp bïơnh thíìn kinh khaâc; trong moơi trûúđng húơp, ngûúđi bïơnh khöng hïì hay biïịt gò vïì nhûông ăiïìu ăoâ caê; bao giúđ sûơ phín tñch cuông cho thíịy rùìng nhûông triïơu chûâng nađy chó lađ kïịt quaê cuêa nhûông hoaơt ăöơng tinh thíìn vö thûâc coâ thïí trúê thađnh hûôu thûâc vúâi möơt söị ăiïìu kiïơn nađo ăoâ Nïịu caâc baơn thïm tíịt caê nhûông ăiïìu nađy vađo nhûông ăiïìu vûđa ặúơc trònh bađy trong ăoaơn trïn, caâc baơn seô hiïíu dïî dađng taơi sao mön phín tím hoơc khöng thïí boê qua giaê thuýịt vïì sûơ vö thûâc vađ taơi sao chuâng ta laơi coi sûơ vö thûâc nhû möơt caâi gò ăoâ coâ thïí súđ moâ thíịy ặúơc Caâc baơn cuông hiïíu luön taơi sao nhûng keê chó hiïíu biïịt qua loa vïì sûơ vö thûâc, chûa hïì phín tñch sûơ vö thûâc bao giúđ, chûa hïì giaêi thñch möơt giíịc mú bao giúđ, chûa hïì tòm hiïíu yâ nghôa cuêa möơt triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh bao giúđ, nhûông keê ăoâ khöng thïí coi ặúơc lađ nhûông chuýn viïn Chuâng ta cíìn nhùưc laơi möơt líìn nûôa: chó möơt viïơc coâ thïí duđng sûơ giaêi thñch ăïí tòm hiïíu yâ nghôa cuêa möơt triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh cuông ăuê lađ möơt bùìng chûâng khöng phuê nhíơn ặúơc lađ sûơ vö thûâc quaê lađ möơt ăiïìu coâ thûơc vađ chuâng ta cíìn chíịp nhíơn sûơ coâ mùơt cuêa noâ

Nhûng nhû thïị chûa phaêi lađ hïịt Möơt phaât minh khaâc cuêa Breuer mađ töi coi lađ ríịt quan troơng cho ta biïịt nhiïìu hún nûôa vïì liïn quan giûôa vö thûâc vađ nhûông triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh Khöng nhûông yâ nghôa cuêa caâc triïơu chûâng nađy coâ tñnh caâch vö thûâc mađ giûôa vö thûâc nađy vađ sûơ coâ mùơt cuêa caâc triïơu chûâng coâ nhûông liïn quan coâ thïí thay thïị nhau ặúơc Caâc baơn seô hiïíu töi ngay, cuđng vúâi Breuer töi khùỉng ắnh rùìng: möîi khi chuâng ta ặâng trûúâc möơt triïơu chûâng, chuâng ta phaêi kïịt luíơn rùìng trong ngûúđi bïơnh coâ möơt vađi hoaơt ăöơng vö thûâc coâ chûâa ặơng yâ nghôa cuêa triïơu chûâng nađy YÂ nghôa níìy phaêi vö thûâc thò triïơu chûâng múâi phaât hiïơn ra ặúơc Nhûông sûơ hoaơt ăöơng tinh thíìn hûôu thûâc khöng phaât sinh ra nhûông triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh; möơt khi nhûông hoaơt ăöơng vö thûâc trúê thađnh hûôu thûâc thò nhûông triïơu chûâng ăoâ biïịn míịt ngay Baơn thíịy roô chûa: ăoâ lađ möơt phûúng phaâp trõ bïơnh, lađm cho caâc

triïơu chûâng biïịn míịt Chñnh Breuer ăaô duđng phûúng phaâp lađm biïịn míịt triïơu chûâng ăïí chûôa khoêi bïơnh cho ngûúđi bïơnh bõ naâo loaơn thíìn kinh ăíìu tiïn cuêa öng Öng ta ăaô tòm ra möơt kyô thuíơt hûôu thûâc hoâa nhûông sûơ hoaơt ăöơng vö thûâc díịu giïịm yâ nghôa cuêa nhûông triïơu chûâng röìi tûđ ăoâ lađm cho nhûông triïơu chûâng nađy biïịn míịt

Sûơ phaât minh cuêa Breuer lađ kïịt quaê khöng phaêi cuêa lyâ luíơn mađ cuêa möơt sûơ quan saât thađnh cöng vúâi sûơ giuâp ăúô cuêa ngûúđi bïơnh Caâc baơn ặđng tòm hiïíu sûơ phaât minh nađy bùìng caâch keâo noâ vïì möơt sûơ phaât minh khaâc; caâc baơn haôy chíịp nhíơn noâ nhû möơt sûơ kiïơn cùn baên coâ thïí ặa ăïịn sûơ giaêi thñch nhiïìu sûơ kiïơn khaâc Vò thïị nïn töi xin pheâp caâc baơn diïîn taê sûơ phaât minh nađy theo möơt hònh thûâc khaâc

Möơt triïơu chûâng ặúơc phaât hiïơn ăïí thay thïị möơt caâi gò khöng phaât hiïơn ra ặúơc Möơt vađi sûơ hoaơt ăöơng tinh thíìn vò khöng phaât triïín bònh thûúđng ặúơc ăïí ăi túâi yâ thûâc nïn phaêi phaât sinh ra möơt triïơu chûâng Víơy triïơu chûâng bïơnh thíìn kinh lađ kïịt quaê cuêa möơt sûơ hoaơt ăöơng mađ sûơ phaât triïín ăaô bõ ngùn chùơn lađm röịi loaơn búêi möơt nguýn nhín nađo ăoâ Triïơu chûâng ặúơc phaât hiïơn ăïí thay thïị hoaơt ăöơng bõ ngùn chùơn nađy vađ nhû thïị ăaô coâ möơt sûơ thay bíơc ăöíi ngöi; khi phûúng phaâp trõ liïơu huêy boê ặúơc liïn quan nađy tûâc lađ phûúng phaâp ăaô ăaơt ặúơc muơc ăñch

Phaât minh cuêa Breuer cho ăïịn bíy giúđ víîn lađ cùn baên cuêa phûúng phaâp trõ bïơnh bùìng phín tím hoơc Ăïì luíơn: “nhûông triïơu chûâng seô biïịn míịt möơt khi caâc ăiïìu kiïơn vö thûâc ăaô ặúơc hûôu thûâc hoâa” ăaô ặúơc moơi cöng trònh khaêo cûâu vïì sau khùỉng ắnh, mùơc duđ gùơp biïịt bao nhiïu sûơ phûâc taơp kyđ khöi vađ khöng chúđ ăúơi nhíịt trong viïơc aâp duơng vađo thûơc tïị Phûúng phaâp trõ bïơnh cuêa chuâng ta lađ lađm sao biïịn vö thûâc thađnh hûôu thûâc, phûúng phaâp ăoâ chó hûôu hiïơu khi lađm ặúơc viïơc ăoâ

Caâc baơn ặđng líìm tûúêng rùìng cöng viïơc trõ bïơnh nhû thïị seô dïî aâp duơng Ngûúđi ta súê dô mùưc bïơnh thíìn kinh chñnh vò khöng biïịt rùìng bïn trong mònh coâ möơt hoaơt ăöơng tinh thíìn nađo ăoâ mađ ăaâng leô mònh phaêi biïịt Ăïì luíơn nađy lađm ta nhúâ laơi möơt ăïì luíơn khaâc cuêa Socrate khi öng cho rùìng töơi löîi chñnh lađ kïịt quaê cuêa möơt sûơ ngu döịt Möơt võ baâc sô khöng khoâ khùn gò khöng tòm ra dïî dađng nhûông hoaơt ăöơng tinh thíìn mađ ngûúđi bïơnh khöng yâ thûâc ặúơc Cho nïn võ baâc sô phaêi giaêi thoaât cho ngûúđi bïơnh ra khoêi sûơ ngu döịt ăoâ bùìng caâch noâi cho y biïịt ăiïìu mònh tòm ra Võ baâc sô phaêi coâ ăuê khaê