Vò thïị nïn chuâng ta khöng aênh hûúêng ăïịn hoơ ặúơc: nhûông ăiïìu öng thíìy thuöịc noâi chùỉng ùn thua gò vúâi hoơ caê, hoơ toê veê laơnh luđng; vò thïị cho nïn cöng viïơc chûôa chaơy
Trang 1thûâc Ăiïìu quýịt ắnh trong sûơ viïơc nađy khöng phaêi sûơ thöng minh cuêa ngûúđi bïơnh - trñ thöng minh nađy khöng ăuê maơnh, khöng ăuê tûơ
do ăïí lađm viïơc ăoâ — mađ chñnh lađ thaâi ăöơ cuêa ngûúđi bïơnh ăöịi vúâi öng thíìy thuöịc Nïịu sûơ hoaân chuýín coâ tñnh chíịt tñch cûơc thò ngûúđi thíìy thuöịc trúê nïn coâ uy tñn thûơc töịt ăeơp, biïịn ăöíi sûơ thöng caêm thađnh lođng tin tûúêng Nïịu khöng coâ sûơ hoaân chuýín ăoâ, hay sûơ hoaân chuýín chó coâ tñnh caâch tiïu cûơc thò ngûúđi bïơnh seô khöng theđm ăïí yâ gò ăïịn lúđi thíìy thuöịc Lođng tin tûúêng trong dõp nađy lùơp laơi chñnh lõch sûê phaât sinh cuêa mònh: noâ lađ con ăeê cuêa tònh aâi vađ khöng cíìn ăïịn lyâ leô nađo khaâc luâc ban ăíìu Chó maôi vïì sau nađy noâ múâi bõ gaân cho caâi lyâ leô möơt tíìm quan troơng ăuê ăïí ăem ra nghiïn cûâu khi nhûông lyâ leô ăoâ do caâc ngûúđi ýu díịu ặa ra, khöng coâ vađ khöng bao giúđ coâ möơt taâc duơng gò trong ăúđi söịng cuêa phíìn lúân moơi ngûúđi Vò thïị cho nïn chuâng ta chó coâ thïí ăaânh vađo khña caơnh trñ thûâc cuêa con ngûúđi möơt khi con ngûúđi coâ ăuê khaê nùng tñch luyô ặúơc nhiïìu ăöịi tûúơng khaât duơc, chuâng ta coâ nhiïìu lyâ do ăïí cho rùìng phín tím hoơc chó coâ aênh hûúêng túâi möơt mûâc ăöơ nađo ăoâ ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh vađ mûâc ăöơ ăoâ tuyđ thuöơc vađo mûâc ăöơ cuêa bïơnh naâc xñt cuêa ngûúđi bïơnh
Ngûúđi bònh thûúđng nađo cuông coâ khaê nùng tñch luyô trong ngûúđi mònh möơt söị sinh lûơc khaât duơc Khuynh hûúâng hoaân chuýín noâi trïn chó lađ sûơ quaâ ăöơ kyđ laơ cuêa khaê nùng tñch luyô nađy thöi Coâ ăiïìu kyđ laơ lađ möơt ăùơc tñnh quan troơng vađ xaêy ra ríịt nhiïìu nhû thïị mađ khöng ặúơc chuâ troơng cho ăuâng giaâ trõ cuêa noâ Vò thïị nïn noâ khöng loơt qua mùưt nhûông nhađ quan saât kyô lûúông Vò thïị nïn Bernheim ăaô toê ra ríịt síu sùưc khi thađnh líơp thuýịt vïì hiïơn tûúơng thöi miïn dûơa trïn ăïì luíơn lađ tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu coâ thïí “dïî bõ aâm thõ” Tñnh caâch “dïî bõ aâm thõ” nađy chùỉng lađ gò khaâc hún khuynh hûúâng hoaân chuýín, hiïíu theo nghôa heơp nghôa lađ coâ hoaân chuýín tiïu cûơc Tuy nhiïn Bernheim chûâng minh cho chuâng ta biïịt sûơ aâm thõ lađ möơt sûơ kiïơn cú baên khöng cíìn biïịt roô nguöìn göịc Öng ta khöng nhòn roô díy liïn laơc giûôa sûơ “dïî bõ aâm thõ” vađ tònh duơc hay sûơ hoaơt ăöơng cuêa khaât duơc Chuâng ta cíìn biïịt rùìng nïịu trong kyô thuíơt cuêa chuâng ta, chuâng ta ăaô boê rúi thöi miïn chñnh lađ ăïí laơi tòm thíịy sûơ aâm thõ dûúâi hònh thûâc cuêa sûơ hoaân chuýín
Nhûng töi dûđng laơi úê ăíy vađ nhûúđng lúđi cho caâc baơn Töi chúơt thíịy rùìng caâc baơn coâ möơt lúđi bađi baâc maơnh ăïịn nöîi nïịu khöng cho caâc baơn noâi ra caâc baơn seô khöng thïí nađo tiïịp tuơc theo doôi bađi trònh bađy cuêa töi ặúơc Caâc baơn seô noâi: “Víơy tûâc lađ ruât cuơc giaâo sû cuông
Trang 2cöng nhíơn rùìng giaâo sû ăaô lađm viïơc vúâi sûơ trúơ giuâp cuêa sûơ aâm thõ chùỉng khaâc gò caâc nhađ thöi miïn hoơc Chuâng töi chúđ ăúơi ăiïìu ăoâ tûđ líu röìi Nïịu chó coâ sûơ aâm thõ múâi lađ ýịu töị duy nhíịt coâ hiïơu quaê thò tíịt caê nhûông ăiïìu ăaô lađm nhû gúơi lađ kyê niïơm cuêa dô vaông, khaâm phaâ ra vö thûâc, giaêi thñch nhûông sûơ biïịn daơng, míịt bao nhiïu cöị gùưng, bao nhiïu cöng cuêa thúđi giúđ duđng ặúơc vađo viïơc gò ăíy? Taơi sao öng laơi khöng trûơc tiïịp hoaân võ caâc triïơu chûâng cuông nhû nhûông nhađ thöi miïn hoơc lûúng thiïơn khaâc Nïịu ăïí bađo chûôa viïơc
ăi loanh quanh maôi, öng cho rùìng öng ăaô khaâm phaâ ra nhiïìu ăiïìu vïì phûúng diïơn tím lñ quan troơng thò coâ caâi gò ăaêm baêo giaâ trõ cuông nhû sûơ khaâm phaâ ăoâ? Nhûng sûơ khaâm phaâ ăoâ khöng phaêi lađ kïịt quaê cuêa sûơ aâm thõ sao, nhûông sûơ aâm thõ khöng coâ yâ? Öng khöng thïí duđng phûúng phaâp cuêa öng bùưt buöơc ngûúđi bïơnh phaêi theo nhûông ăiïìu öng muöịn vađ cho lađ ăuâng sao?
Ăiïìu caâc baơn noâi ăoâ thûơc hay vađ cíìn ặúơc traê lúđi Nhûng vò khöng coâ thò giúđ nïn töi khöng thïí traê lúđi ngay ặúơc Töi seô chó chíịm dûât nhûông ăiïìu ăaô bùưt ăíìu Töi ăaô hûâa vúâi caâc baơn lađ cho caâc baơn biïịt taơi sao chuâng ta laơi thíịt baơi trong viïơc chûôa chaơy bïơnh thíìn kinh naâc xñt
Töi chó cíìn noâi vađi ăiïìu thöi vađ caâc baơn seô thíịy lađ nhûông ăiïìu ăoâ thûơc giaên dõ vađ phuđ húơp vúâi moơi ăiïìu khaâc Quan saât cho thíịy rùìng nhûông ngûúđi bïơnh naâc xñt khöng coâ khaê nùng chuýín hoaân hay nïịu coâ thò chó coâ ríịt ñt, chùỉng coâ nghôa lyâ gò Hoơ ăííy öng thíìy thuöịc ra khöng phaêi vò thuđ nghõch mađ vò lú lađ Vò thïị nïn chuâng ta khöng aênh hûúêng ăïịn hoơ ặúơc: nhûông ăiïìu öng thíìy thuöịc noâi chùỉng ùn thua gò vúâi hoơ caê, hoơ toê veê laơnh luđng; vò thïị cho nïn cöng viïơc chûôa chaơy dûơa trïn viïơc lađm söịng laơi sûơ xung ăöơt gíy bïơnh, vûúơt qua ặúơc sûơ ăïì khaâng cuêa sûơ döìn eâp, ăaô toê ra ríịt hiïơu quaê trong caâc bïơnh khaâc laơi toê ra chùỉng ùn thua gò trong bïơnh nađy Ngûúđi bïơnh víîn nhû cuô Chñnh hoơ cuông ăaô cöị gùưng ăïí líịy laơi tònh thïị nhûng nhûông cöị gùưng nađy chó ặa ăïịn nhûông híơu quaê bïơnh hoaơn mađ thöi Chuâng ta chùỉng lađm gò ăïí thay ăöíi tònh traơng ăoâ ặúơc
Dûơa vađo nhûông dûô kiïơn bïơnh lñ chuâng ta khùỉng ắnh rùìng ăöịi vúâi ngûúđi bïơnh nađy khaât duơc ăaô taâch rúđi khoêi caâc ăöịi tûúơng vađ biïịn thađnh khaât duơc cuêa caâi töi Chuâng ta tûúêng coâ thïí duđng ăùơc tñnh nađy ăïí phín biïơt bïơnh thíìn kinh nađy vúâi loaơi bïơnh thíìn kinh ăíìu tiïn (naâo loaơn thíìn kinh, lo súơ, aâm aênh) Víơy mađ thaâi ăöơ cuêa bïơnh nađy trong viïơc chûôa chaơy ăaô xaâc nhíơn quan ăiïím cuêa chuâng ta Vò
Trang 3khöng coâ hiïơn tûúơng chuýín hoaâ nïn nhûông ngûúđi bïơnh nađy thoaât khoêi aênh hûúêng cuêa chuâng ta vađ khöng thïí khoêi bïơnh bùìng nhûông phûúng saâch hiïơn coâ cuêa chuâng ta
28 PHÛÚNG PHAÂP TRÕ LIÏƠU PHÍN TÍM HOƠC
Caâc baơn hùỉn biïịt ăïì tađi cuêa cuöơc noâi chuýơn höm nay lađ gò Caâc baơn ăaô hoêi taơi sao trong trõ liïơu trong phím tím hoơc chuâng ta laơi khöng duđng löịi aâm thõ trûơc tiïịp, möơt khi chuâng ta cöng nhíơn rùìng aênh hûúêng cuêa chuâng ta chó dûơa trïn sûơ hoaân chuýín nghôa lađ sûơ aâm thõ? Trûúâc sûơ coâ mùơt cuêa sûơ aâm thõ caâc baơn höì nghi vïì giaâ trõ caâc khaâm phaâ cuêa chuâng ta vïì phûúng diïơn tím lyâ Töi ăaô hûâa lađ seô traê lúđi baơn tûđng chi tiïịt möơt
Sûơ aâm thõ trûơc tiïịp lađ sûơ aâm thõ chôa muôi duđi vađo sûơ phaât hiïơn triïơu chûâng, lađ cuöơc ăíịu tranh giûôa uy quýìn cuêa caâc baơn vađ nhûông lyâ do cuêa traơng thaâi bïơnh hoaơn Duđng sûơ aâm thõ lađ caâc baơn khöng ăïí yâ ăïịn caâc lñ do nađy, caâc baơn chó buöơc ngûúđi bïơnh khöng ặúơc diïîn taê nhûông lñ do nađy bùìng caâc triïơu chûâng Viïơc baơn coâ ăùơt ngûúđi bïơnh trong traơng thaâi thöi miïn khöng, khöng phaêi lađ ăiïìu quan hïơ Chñnh Bernheim ăaô nhíơn xeât rùìng sûơ aâm thõ lađ sûơ kiïơn cíìn thiïịt trong thöi miïn, mađ thöi miïn laơi chó lađ híơu quaê cuêa sûơ aâm thõ trong traơng thaâi thûâc vò cho rùìng traơng thaâi thûâc cuông ặa ăïịn kïịt quaê nhû trong sûơ aâm thõ thöi miïn
Víơy trong víịn ăïì nađy caâc baơn chuâ troơng ăïịn víịn ăïì nađo hún: nhûông dûô kiïơn cuêa thñ nghiïơm hay nhûông nhíơn xeât vïì lyâ thuýịt? Chuâng ta bùưt ăíìu bùìng nhûông dûô kiïơn cuêa thñ nghiïơm Töi lađ hoơc trođ cuêa Bernheim úê Nancy nùm 1899 vađ ăaô dõch cuöịn saâch cuêa öng vïì sûơ aâm thõ ra tiïịng Ăûâc Trong nhiïìu nùm töi ăaô duđng thöi miïn ăïí chûôa bïơnh ăi keđm vúâi sûơ aâm thõ tûơ baêo vïơ, vađ vúâi sûơ khaêo saât ngûúđi bïơnh theo phûúng phaâp cuêa Bernheim Víơy töi coâ ăuê kinh nghiïơm ăïí noâi vïì thöi miïn hay aâm thõ Nïịu ăuâng nhû möơt cíu phûúng ngön vïì y khoa, phûúng phaâp trõ liïơu lyâ tûúêng lađ phûúng phaâp coâ taâc duơng nhanh, ăuâng vađ khöng lađm ngûúđi bïơnh khoâ chõu thò phûúng phaâp cuêa Bernheim ñt nhíịt coâ ặúơc hai trong ba ăiïìu kiïơn nađy Phûúng phaâp nađy coâ thïí ăem aâp duơng ríịt nhanh cho ngûúđi bïơnh, nhanh hún phûúng phaâp phín tím hoơc nhiïìu, khöng lađm mïơt ngûúđi bïơnh, khöng ặa laơi möơt sûơ khoâ chõu nađo Ăöịi vúâi möơt öng thíìy thuöịc mađ cûâ aâp duơng maôi möơt phûúng phaâp, lađm maôi möơt vađi cöng viïơc ăïí lađm míịt ăi triïơu chûâng ríịt khaâc nhau mađ
Trang 4khöng hïì biïịt gò vïì yâ nghôa vađ tíìm quan troơng cuêa nhûông triïơu chûâng nađy, quaê lađ möơt ăiïìu chaân naên Ăoâ lađ cöng viïơc cuêa möơt anh lao cöng, chaê coâ gò lađ khoa hoơc, coâ veê nhû lađm phuđ thuyê, aêo thuíơt; tuy víơy ngûúđi ta víîn tiïịp tuơc lađm cöng viïơc ăoâ vò lúơi ñch cuêa ngûúđi bïơnh Nhûng phûúng phaâp nađy thiïịu ăiïìu kiïơn thûâ ba, nghôa lađ khöng chùưc chùưn nöịt Chó trong ñt líu lađ bïơnh laơi taâi phaât hay ặúơc thay thïị bùìng bïơnh khaâc Ngûúđi ta laơi duđng thöi miïn, nhûng duđng thöi miïn maôi ăíu coâ ặúơc: theo lúđi nhûông ngûúđi coâ thíím quýìn thò duđng thöi miïn maôi, ngûúđi bõ thöi miïn seô míịt hùỉn tñnh ăöơc líơp, díìn díìn quen vúâi thöi miïn nhû quen vúâi thuöịc nguê víơy Ngay caê trong nhûông trûúđng húơp ríịt hiïịm, ngûúđi ta thu lûúơm ặúơc möơt vađi kïịt quaê ăíìy ăuê vađ líu dađi ngûúđi ta cuông khöng biïịt taơi sao, theo ăiïìu kiïơn nađo, kïịt quaê ăoâ ặúơc tiïịp tuơc Coâ möơt líìn töi ăaô thíịy möơt bïơnh ríịt nùơng mađ töi ăaô chûôa khoêi sau khi duđng thöi miïn, taâi phaât ăuâng vađo thúđi kyđ ngûúđi bïơnh bùưt ăíìu gheât töi Töi laơi chûôa khoêi, khaê nùng hún líìn trûúâc vađ ngûúđi bïơnh laơi trúê laơi coâ caêm tònh vúâi töi Nhûng bïơnh laơi phaât laơi líìn thûâ ba khi ngûúđi bïơnh laơi gheât töi Möơt nûô bïơnh nhín khaâc ặúơc töi duđng thöi miïn chûôa khoêi nhiïìu líìn ăöơt nhiïơn nhaêy lïn öm líịy cöí töi trong khi töi ăang chûôa cho nađng ăuâng vađo luâc ăang lïn cún thíìn kinh Duđ muöịn duđ khöng, ặâng trûúâc sûơ viïơc ăoâ, chuâng ta cuông phaêi ăùơt laơi víịn ăïì vïì thûơc chíịt vađ nguöìn göịc cuêa sûơ aâm thõ
Ăoâ lađ thñ nghiïơm Nhûông cuöơc thñ nghiïơm nađy cho ta thíịy khi boê rúi sûơ aâm thõ chuâng ta khöng phaêi ăaô boê rúi möơt ăiïìu gò töịi cíìn thiïịt Bíy giúđ töi xin pheâp noâi vađi ăiïìu nûôa vïì víịn ăïì nađy Löịi trõ liïơu bùìng thöi miïn chó ăođi hoêi úê ngûúđi bïơnh möơt cöị gùưng gíìn nhû vö nghôa lyâ Trong y giúâi löịi chûôa bïơnh nađy ặúơc ríịt nhiïìu ngûúđi bïơnh thñch Ngûúđi thíìy thuöịc noâi vúâi ngûúđi bïơnh: “Baơn khöng thiïịu gò caê Thûơc chíịt cuêa chûâng bïơnh cuêa baơn lađ thûơc chíịt tinh thíìn Töi coâ thïí duđng vađi lúđi noâi vađ trong vađi phuât lađm cho moơi rùưc röịi míịt ăi” Nhûng chuâng ta cho rùìng, ngûúđi ta khöng thïí huy ăöơng möơt khöịi lúân sinh lûơc trong ngûúđi bùìng caâch ăaânh thùỉng vađo noâ mađ khöng duđng möơt duơng cuơ ăùơc biïơt nađo Kinh nghiïơm cho thíịy lađ löịi lađm viïơc nađy khöng thađnh cöng trong bïơnh thíìn kinh cuông nhû trong cú khñ Tuy nhiïn töi biïịt lyâ luíơn nađy khöng phaêi lađ khöng thïí bõ bađi baâc, nghôa lađ cuông coâ sú húê
Nhûông ăiïìu hiïíu biïịt thu lûúơm ặúơc trong khi nghiïn cûâu phín tím hoơc giuâp cho ta nhòn thíịy roô rađng nhûông sûơ khaâc biïơt giûôa sûơ aâm thõ thöi miïn vađ sûơ aâm thõ phín tím Phûúng phaâp
Trang 5thöi miïn tòm caâch bao truđm giíịu giïịm möơt caâi gò trong ăúđi söịng tinh thíìn: phûúng phaâp phín tím traâi laơi ặa caâi ăoâ ra aânh saâng vađ gaơt boê ra möơt bïn Phûúng phaâp trïn taâc duơng bïn ngoađi, trong khi phûúng phaâp dûúâi taâc duơng nhû möơt cuöơc giaêi phíîu Phûúng phaâp thöi miïn sûơ aâm thõ ăïí ngùn chùơn triïơu chûâng khöng phaât ra ặúơc, tùng cûúđng sûơ döìn eâp nhûng khöng ăöơng ăïịn nhûông sûơ hoaơt ăöơng ặa ăïịn sûơ phaât sinh ra triïơu chûâng Traâi laơi phûúng phaâp phín tím khi ặâng trûúâc nhûông cuöơc xung ăöơt phaât sinh ra triïơu chûâng, tòm caâch trúê vïì tíơn nguöìn göịc röìi duđng sûơ aâm thõ ăïí biïịn ăöíi theo yâ muöịn kïịt quaê cuêa caâc cuöơc xung ăöơt nađy Phûúng phaâp thöi miïn lađm cho ngûúđi bïơnh thuơ ăöơng, khöng thay ăöíi gò caê vađ nhû thïị tûâc lađ khöng coâ phaên ûâng gò trûúâc möơt nguýn nhín múâi phaât sinh ra bïơnh múâi Phûúng phaâp phín tím buöơc ngûúđi bïơnh cuông nhû ngûúđi thíìy thuöịc coâ nhûông cöị gùưng khoâ nhoơc ăïí chïị ngûơ ặúơc nhûông sûơ ăïì khaâng bïn trong Khi nhûông sûơ ăïì khaâng ăoâ ăaô thíịt baơi, ăúđi söịng tinh thíìn cuêa ngûúđi bïơnh seô thay ăöíi líu dađi, ặúơc níng lïn möơt trònh ăöơ cao hún vađ víîn ặúơc baêo vïơ chöịng laơi nhûông cùn bïơnh múâi coâ thïí xaêy ra Cöng viïơc chöịng laơi moơi sûơ ăïì khaâng lađ cöng viïơc chñnh ýịu cuêa phín tím hoơc vađ chñnh ngûúđi bïơnh phaêi lađm cöng viïơc nađy, öng thíìy thuöịc chó duđng sûơ aâm thõ ăïí giuâp ăúô ngûúđi bïơnh bùìng caâch giaâo duơc anh ta thöi Cho nïn ngûúđi
ta coâ lyâ khi cho rùìng viïơc chûôa bïơnh theo phín tím hoơc chñnh lađ möơt löịi giaâo duơc
Töi tûúêng ăaô lađm cho caâc baơn hiïíu ặúơc sûơ khaâc biïơt giûôa hai phûúng phaâp noâi trïn trong viïơc duđng sûơ aâm thõ Dûơa vađo sûơ biïịn ăöíi tûđ aâm thõ sang chuýín hoaân, hùỉn caâc baơn ăaô hiïíu taơi sao löịi chûôa chaơy theo phûúng phaâp thöi miïn laơi khöng chùưc chùưn trong khi löịi phín tím laơi coâ thïí giuâp cho ta theo doôi tûđng kïịt quaê möơt Khi aâp duơng thöi miïn hoơc chuâng ta lïơ thuöơc vađo khaê nùng hoaân chuýín cuêa ngúđi bïơnh mađ khöng coâ caâch nađo taâc duơng ặúơc ăöịi vúâi khaê nùng nađy Sûơ hoaân chuýín cuêa ngûúđi bõ thöi miïn coâ thïí coâ tñnh caâch tiïu cûơc hay song ặúđng: ngûúđi bïơnh coâ thïí duđng vađi thaâi ăöơ ăùơc biïơt ăïí tûơ baêo vïơ ăöịi vúâi sûơ hoaân chuýín: chuâng ta taâc duơng trûơc tiïịp ăïịn sûơ hoaân chuýín, gaơt boê nhûông caâi gò chöịng ăöịi laơi noâ vađ chôa muôi duđi theo chiïìu hûúâng ta muöịn Chuâng ta coâ thïí lúơi duơng sûâc maơnh cuêa sûơ aâm thõ vađ sûơ aâm thõ trúê nïn dïî baêo hún trong mûâc ăöơ nađo mađ anh ta chõu nhíơn sûơ hûúâng díîn ăoâ
Nhûng caâc baơn seô noâi lađ mònh muöịn goơi caâi ăöơng lûơc noâi trïn lađ hoaân chuýín hay aâm thõ cuông ặúơc khöng coâ gò quan hïơ Khöng
Trang 6phaêi vò thïị mađ aênh hûúêng mađ ngûúđi bïơnh phaêi chõu khöng lađm cho chuâng ta höì nghi giaâ trõ khaâch quan cuêa nhûông ăiïìu ta ặa ra Ăiïìu gò coâ ñch cho phûúng phaâp trõ liïơu laơi coâ haơi cho nghiïn cûâu Lúđi bađi baâc nađy luön ặúơc ặa ra ăïí chöịng laơi phín tím hoơc, nhûng duđ coâ sai líìm ăi nûôa thò ngûúđi ta cuông khöng thïí gaơt boê noâ ặúơc nhû möơt ăiïìu gò vö nghôa lyâ Nhûng nïịu lúđi baâc boê nađy ăuâng thò tíịt caê nhûông ăïì luíơn cuêa phín tím hoơc liïn can ăïịn nhûông aênh hûúêng cuêa ăúđi söịng, sûơ söịng ăöơng tinh thíìn, ăïịn vö thûâc ăïìu coi nhû nûúâc laô ra söng hïịt, chó cođn laơi möơt phaât hiïơn trõ liïơu duđng aâm thõ ăùơc biïơt cöng hiïơu thöi Nhûông ngûúđi ăöịi nghõch vúâi chuâng ta nghô nhû thïị ăoâ Hoơ cho rùìng nhûông ăïì luíơn cuêa chuâng ta vïì ăúđi söịng tònh duơc, vïì tíìm quan troơng cuêa ăúđi söịng nađy chó lađ saên phíím cuêa trñ tûúêng tûúơng lïơch laơc cuêa chuâng ta vađ chñnh chuâng ta ăaô thuâc ăííy ngûúđi bïơnh noâi nhûông ăiïìu hoơ ăaô noâi Chuâng ta dïî dađng baâc nhûông luíơn ăiïơu nađy bùìng thñ nghiïơm hún lađ bùìng lyâ thuýịt Ngûúđi nađo ăaô aâp duơng phín tím hoơc seô hiïíu rùìng ngûúđi ta khöng thïí nađo aâm thõ ngûúđi bïơnh ăïịn mûâc ăoâ ặúơc Tíịt nhiïn muöịn cho ngûúđi bïơnh theo möơt lyâ thuýịt nađo, tin theo ăiïìu sai líìm nađo cuêa ngûúđi thíìy thuöịc khöng khoêi lađ möơt ăiïìu khoâ Ngûúđi bïơnh trong trûúđng húơp ăoâ cuông chùỉng khaâc gò ngûúđi thûúđng, nhû möơt ngûúđi hoơc trođ chùỉng haơn; chó coâ ăiïìu trong möơt trûúđng húơp nađy ngûúđi ta duđng aênh hûúêng taâc duơng khöng phaêi trïn cùn bïơnh mađ lađ trïn trñ thöng minh cuêa ngûúđi bïơnh Ngûúđi ta chó coâ thïí giaêi quýịt cuöơc xung ăöơt vađ tiïu huyê sûơ ăïì khaâng bùìng caâch gíy ra cho ngûúđi bïơnh nhûông biïíu tûúơng ăúơi chúđ truđng húơp vúâi sûơ thûơc Ăiïìu gò trong sûơ aâm thõ cuêa ngûúđi thíìy thuöịc khöng phuđ húơp vúâi sûơ thûơc phaêi ặúơc gaơt boê ngay vađ thay thïị bùìng nhûông ăïì luíơn ăuâng hún Ngûúđi ta duđng möơt kyô thuíơt thñch húơp vađ chùm chuâ ăïí ngùn khöng cho sûơ aâm thõ coâ nhûông hiïơu quaê nhíịt thúđi, nhûng duđ sao nhûông hiïơu quaê nađy coâ xuíịt hiïơn chùng nûôa thò cuông chùỉng sao vò khöng bao giúđ chuâng ta ngûđng laơi úê möơt kïịt quaê ăíìu tiïn Sûơ phín tñch seô khöng chíịm dûât möơt khi nhûông ăiïím töịi tùm chûa ặúơc ặa ra aânh saâng, nhûông löî höíng trong trñ nhúâ chûa ặúơc san bùìng, moơi trûúđng húơp döìn deâp chûa ặúơc ăiïìu chónh laơi Nhûông kïịt quaê quaâ nhanh choâng seô thađnh nhûông trúê lûơc hún lađ nhûông ăiïìu kiïơn thuíơn tiïơn cho cöng viïơc phín tñch vađ khi ngûúđi ta huyê boê sûơ hoaân chuýín ăi, ngûúđi ta seô huyê boê luön sûơ thađnh cöng noâi trïn Chñnh ăùơc ăiïím nađy chûâng toê sûơ khaâc biïơt vúâi löịi chûôa chaơy thuíìn tuyâ aâm thõ, giûôa nhûông kïịt quaê do phín tím hoơc vađ do sûơ aâm thõ thu lûúơm ặúơc Trong löịi chûôa bùìng sûơ aâm thõ, khaâc löịi phín tím hoơc, sûơ hoaân
Trang 7chuýín ặúơc níng niu, gûúơng nheơ khöng ai daâm ăöơng ăïịn: phín tím hoơc traâi laơi tòm caâch taâc ăöơng hùỉn vađo sûơ hoaân chuýín, löơt mùơt naơ cuêa noâ vađ phín hoaâ noâ mùơc duđ noâ coâ thïí xuíịt hiïơn dûúâi bíịt cûâ hònh thûâc nađo Sau khi chûôa xong bùìng phín tím hoơc, sûơ hoaân chuýín phaêi bõ tiïu diïơt, híơu quaê seô líu dađi, sûơ thađnh cöng khöng dûơa trïn sûơ aâm thõ giaên dõ vađ thuíìn tuyâ mađ trïn caâc kïịt quaê thu lûúơm ặúơc do sûơ aâp duơng aâm thõ: huyê diïơt sûơ ăïì khaâng bïn trong, thay ăöíi caâc ăiïìu kiïơn nöơi tím ngûúđi bïơnh
Sûơ aâm thõ cađng theo nhau xuíịt hiïơn bao nhiïu chuâng ta cađng phaêi chöịng laơi nhûông sûơ ăïì khaâng luön luön ăe doaơ biïịn thađnh hoaân chuýín tiïu cûơc (nghôa lađ ăöịi nghõch) bíịy nhiïu Nhûông kïịt quaê do phín tím hoơc thu lûúơm ặúơc, mađ ngûúđi ta cho lađ saên phíím cuêa sûơ aâm thõ thûơc ra bùưt nguöìn úê möơt núi úê trïn hïịt moơi ăiïìu nghi ngúđ Nhûông ngûúđi ăaêm baêo cho chuâng ta chñnh lađ nhûông ngûúđi ăiïn vađ voơng tûúêng: nhûông ngûúđi nađy khöng ai coâ thïí noâi lađ ăaô chõu aênh hûúêng cuêa sûơ aâm thõ ặúơc Ăiïìu hoơ kïí ra cho ta nghe phuđ húơp vúâi kïịt quaê do cöng trònh nghiïn cûâu vïì vö thûâc trong bïơnh thíìn kinh hoaân chuýín cung cíịp vađ xaâc nhíơn tñnh ăuâng ăùưn vađ khaâch quan vïì caâc ăiïìu giaêi thñch cuêa chuâng ta Caâc baơn seô khöng sai líìm khi tin tûúêng vađo phûúng phaâp phín tím
Bíy giúđ chuâng ta böí tuâc sûơ trònh bađy vïì phûúng phaâp trõ liïơu vïì phûúng diïơn lyâ thuýịt Ngûúđi bïơnh thíìn kinh khöng coâ khaê nùng hûúêng thuơ vađ hađnh ăöơng: khöng hûúêng thuơ ặúơc vò khaât duơc cuêa anh ta khöng hûúâng vïì möơt ăöịi tûúơng nađo coâ thûơc; khöng hađnh ăöơng ặúơc vò anh ta buöơc phaêi tiïu phñ nhiïìu sinh lûơc ăïí giûô gòn khaât duơc trong tònh traơng döìn eâp vađ chöịng ăúô vúâi sûơ tíịn cöng cuêa khaât duơc Bïơnh anh ta chó khoêi khi khöng cođn xung ăöơt giûôa caâi töi vađ sûơ khaât duơc nûôa, khi caâi töi ăaô chïị ngûơ ặúơc khaât duơc Nhiïơm vuơ cuêa phûúng phaâp trõ liïơu lađ lađm cho khaât duơc thoaât khoêi nhûông sûơ rađng buöơc hiïơn thúđi khöng do caâi töi kiïím soaât vađ ăùơt khaât duơc trúê laơi võ trñ phuơng sûơ caâi töi nhû trûúâc Khaât duơc cuêa ngûúđi bïơnh thíìn kinh níịp úê ăíu? Cíu traê lúđi ríịt dïî: noâ bõ troâi buöơc vađo nhûông triïơu chûâng vò chó coâ triïơu chûâng múâi cung cíịp cho noâ sûơ thoaê maôn thay thïị duy nhíịt Víơy phaêi toâm líịy caâc triïơu chûâng, tiïu huyê chuâng ăi, nghôa lađ lađm cöng viïơc mađ ngûúđi bïơnh ăođi hoêi
Muöịn tiïu huyê triïơu chûâng phaêi quay trúê vïì nguöìn göịc cuêa chuâng, lađm söịng laơi sûơ xung ăöơt gíy ra caâc triïơu chûâng ăoâ, hûúâng cuöơc xung ăöơt nađy vïì möơt hûúâng khaâc, lúơi duơng nhûông ýịu töị khöng thuöơc quýìn sûê duơng cuêa ngûúđi bïơnh trong thúđi kyđ phaât
Trang 8sinh ra triïơu chûâng Sûơ xeât laơi diïîn biïịn cuêa sûơ döìn eâp chó coâ thïí lađm tûđng phíìn bùìng caâch theo doôi nhûông díịu vïịt mađ noâ ăïí laơi Ăiïìu töịi ýịu trong cöng viïơc chaơy chûôa lađ ăi tûđ thaâi ăöơ ăöịi vúâi öng thíìy thuöịc, tûđ sûơ hoaân chuýín taơo ra möơt íịn baên múâi cuêa nhûông cuöơc xung ăöơt cuô lađm cho ngûúđi bïơnh giöịng nhû thúđi kyđ phaât sinh
ra bïơnh, nhûng líìn nađy phaêi huy ăöơng ăöơng lûơc tinh thíìn sùĩn sađng coâ ăïí tòm ra möơt giaêi phaâp khaâc Sûơ hoaân chuýín vò víơy trúê nïn möơt baôi chiïịn trûúđng trong ăoâ moơi ăöơng lûơc ăíịu tranh vúâi nhau ăïìu phaêi nhíơp cuöơc
Tíịt caê khaât duơc vađ sûơ ăïì khaâng vúâi khaât duơc ăïìu tíơp trung trong thaâi ăöơ ngûúđi bïơnh ăöịi vúâi öng thíìy thuöịc; vađo dõp ăoâ nhíịt dõnh seô coâ sûơ taâch baơch giûôa nhûông triïơu chûâng vađ khaât duơc, nhûông triïơu chûâng seô khöng cođn díịu vïịt gò cuêa khaât duơc nûôa Thay thïị vađo bïơnh, chuâng ta seô cođn möơt sûơ hoaân chuýín do chuâng
ta taơo ra vađ nïịu baơn thñch hún, coâ möơt bïơnh vïì sûơ hoaân chuýín thay vađo chöî cuêa nhûông ăöịi tûúơng vûđa phûâc taơp vûđa khöng thûơc cuêa khaât duơc, chuâng ta coâ möơt ăöịi tûúơng duy nhíịt cuông ly kyđ khöng keâm: ăoâ lađ öng thíìy thuöịc Nhûông sûơ aâm thõ do öng thíìy thuöịc ặa ra seô lađm cho sûơ tranh ăíịu chung quanh ăöịi tûúơng nađy tiïịn ăïịn giai ăoaơn tinh thíìn cao nhíịt, thađnh ra chuâng ta chó cođn ặâng trûúâc möơt cuöơc xung ăöơt tinh thíìn bònh thûúđng Chöịng laơi möơt sûơ döìn eâp múâi khöng cho noâ xuíịt hiïơn ra, chuâng ta chíịm dûât sûơ taâch ăöi caâi töi vađ khaât duơc, taâi líơp tñnh caâch duy nhíịt cuêa tinh thíìn Khi khaât duơc rúđi khoêi ăöịi tûúơng nhíịt thúđi lađ öng thíìy thuöịc, noâ khöng thïí quay trúê laơi vúâi caâc ăöịi tûúơng ngađy xûa nûôa; noâ sùĩn sađng phuơc vuơ caâi töi laơi Nhûông sûâc maơnh mađ ngûúđi ta phaêi chöịng laơi trong cöng viïơc trõ liïơu nađy lađ: möơt ăùìng lađ sûơ chöịng ăöịi laơi möơt vađi chiïìu hûúâng cuêa khaât duơc, phaât hiïơn dûúâi hònh thûâc khuynh hûúâng döìn eâp; möơt ăùìng sûơ dai dùỉng baâm riïịt cuêa khaât duơc vađo nhûông ăöịi tûúơng cuêa noâ mađ noâ khöng sùĩn lođng rúđi boê
Cöng cuöơc trõ liïơu vò thïị chia lađm hai giai ăoaơn: trong giai ăoaơn thûâ nhíịt khaât duơc taâch rúđi khoêi caâc triïơu chûâng ăïí ắnh cû trïn sûơ hoaân chuýín, trong giai ăoaơn thûâ hai sûơ tranh ăíịu diïîn tiïịn chung quanh ăöịi tûúơng múâi ăïí sau cuđng lađm cho khaât duơc thoaât khoêi ăöịi tûúơng nađy Kïịt quaê thuíơn lúơi nađy chó coâ thïí coâ ặúơc khi trong cuöơc xung ăöơt múâi nađy, ngûúđi ta thađnh cöng trong viïơc ngùn caên sûơ xuíịt hiïơn cuêa möơt sûơ döìn eâp múâi, nïịu khöng khaât duơc seô líịp vađo trong vö thûâc vađ laơi thoaât khoêi sûơ kiïím soaât cuêa caâi töi Nhúđ coâ aênh hûúêng cuêa sûơ aâm thõ caâi töi seô biïịn ăöíi ăi vađ sûơ biïịn
Trang 9ăöíi nađy seô giuâp chuâng ta ăaơt ặúơc kïịt quaê thuíơn lúơi noâi trïn Nhúđ phín tím hoơc biïịn vö thûâc thađnh hûôu thûâc nïn caâi töi múâi lúân maơnh hún, nhúđ nhûông lúđi khuýn baêo cuêa thíìy thuöịc, caâi töi seô toê
ra khoan dung hún ăöịi vúâi khaât duơc dađnh cho khaât duơc möơt vađi sûơ thoaê maôn vađ do ăoâ ngûúđi bïơnh seô búât e deđ khaât duơc hún, vò ngûúđi bïơnh coâ thïí thoaât khoêi ặúơc khaât duơc nhúđ sûơ hoaân chuýín Sûơ diïîn tiïịn nhû trïn cađng ăïịn gíìn tònh traơng lyâ tûúêng vûđa ặúơc mö taê bao nhiïu thò sûơ thađnh cöng trong cöng viïơc chûôa chaơy cađng chùưc chùưn bíịy nhiïu Ăiïìu lađm cho sûơ thađnh cöng bõ haơn chïị lađ möơt ăađng sûơ khaât duơc khöng ăuê mïìm moêng ăïí coâ thïí rúđi khoêi dïî dađng nhûông ăöịi tûúơng mađ noâ baâm vađo; ăùìng khaâc lađ sûơ cûâng rùưn cuêa bïơnh naâc xñt chó chõu sûơ hoaân chuýín tûđ ăöịi tûúơng nađy sang ăöịi tûúơng khaâc trong möơt giúâi haơn nađo ăoâ thöi Ăiïìu lađm cho caâc baơn hiïíu roô tñnh caâch söịng ăöơng cuêa löịi chûôa bïơnh, hún nûôa lađ viïơc chuâng ta coâ thïí nùưm trong tay tíịt caê sûơ khaât duơc ăang tòm caâch thoaât khoêi caâi töi bùìng caâch keâo möơt phíìn sûơ khaât duơc vïì vúâi chuâng ta bùìng sûơ hoaân chuýín
Sûơ ắnh cû cuêa khaât duơc trong luâc chûôa chaơy vađ sau khi chûôa xong, khöng hïì cho ta biïịt gò vïì ăiïím ắnh cû cuêa noâ trong thúđi kyđ bïơnh nùơng Giaê duơ nhû trong khi chûôa bïơnh, chuâng ta nhíơn thíịy coâ sûơ hoaân chuýín khaât duơc ăïịn ngûúđi cha vađ chuâng ta ăaô taâch rúđi ặúơc noâ ra khoêi ngûúđi cha ăïí hûúâng díîn vïì öng thíìy thuöịc chùỉng haơn: chuâng ta seô líìm lúân nïịu cho rùìng ngûúđi bïơnh ăau khöí vò khaât duơc cuêa mònh ăaô ắnh cû trïn ngûúđi cha möơt caâch vö thûâc Sûơ hoaân chuýín cuêa ngûúđi cha chó lađ baôi chiïịn trûúđng trïn ăoâ chuâng ta toâm ặúơc khaât duơc, nhûng khöng phaêi khaât duơc coâ mùơt trïn chiïịn trûúđng ngay tûđ luâc ăíìu, nguöìn göịc cuêa noâ úê chöî khaâc Baôi chiïịn trûúđng chûa hùỉn ăaô lađ möơt võ trñ quan troơng cuêa ắch quín Sûơ baêo vïơ kinh ăö cuêa ắch quín khöng nhíịt thiïịt phaêi ặúơc töí chûâc ngay cûêa ngoô kinh ăö ăoâ chó sau khi huyê diïơt ặúơc sûơ hoaân chuýín cuöịi cuđng, chuâng ta múâi biïịt ặúơc khaât duơc ăaô ắnh cû úê ăíu trong thúđi kyđ chûôa bïơnh
Ăûâng vïì phûúng diïơn lyâ thuýịt cuêa khaât duơc, chuâng ta coâ thïí thïm möơt vađi ăiïìu liïn quan ăïịn giíịc mú Giíịc mú cuêa ngûúđi bïơnh thíìn kinh cuông nhû nhûông hađnh vi sai laơc vïì nhûông kyê niïơm cuêa hoơ giuâp cho chuâng ta biïịt roô ặúơc yâ nghôa cuêa caâc triïơu chûâng vađ tòm ặúơc núi ắnh cû cuêa khaât duơc Dûúâi hònh thûâc thoaê maôn mong muöịn vađo nhûông ăöịi tûúơng nađo mađ khaât duơc ăaô baâm vađo ăïí thoaât khoêi sûơ kiïím soaât cuêa caâi töi Vò thïị cho nïn sûơ giaêi thñch giíịc mú
Trang 10giûô möơt vai trođ quan troơng trong phín tím hoơc vađ trong nhiïìu trûúđng húơp trúê thađnh phûúng saâch chñnh trong viïơc nghiïn cûâu Chuâng ta biïịt rùìng giíịc nguê coâ kïịt quaê lađ thaê loêng möơt phíìn nađo cho sûơ döìn eâp Vò sûơ kòm haôm nheơ hún nïn sûơ ham muöịn trong giíịc mú coâ thïí coâ möơt hònh thûâc roô rađng hún sûơ ham muöịn xuíịt hiïơn dûúâi hònh thûâc triïơu chûâng trong khi thûâc Vò thïị cho nïn viïơc nghiïn cûâu giíịc mú múê ặúđng cho chuâng ta hiïíu roô vö thûâc bõ döìn eâp mađ trong vö thûâc ăoâ laơi coâ mùơt sûơ khaât duơc thoaât khoêi ặúơc sûơ kiïìm chïị cuêa caâi töi
Giíịc mú cuêa nhûông ngûúđi bïơnh thíìn kinh khöng khaâc giíịc
mú cuêa ngûúđi thûúđng möơt ăiïím nađo caê; khöng nhûông thïị chuâng ta khoâ mađ phín biïơt ặúơc roô rađng hai loaơi giíịc mú ăoâ Chuâng ta seô vö lyâ khi viïơc tòm trong giíịc mú cuêa ngûúđi bïơnh thíìn kinh möơt sûơ giaêi thñch khöng coâ giaâ trõ ăöịi vúâi giíịc mú cuêa ngûúđi thûúđng Vò thïị nïn chuâng ta phaêi noâi rùìng sûơ khaâc biïơt giûôa tònh traơng cuêa traơng thaâi
bõ bïơnh thíìn kinh vađ traơng thaâi bònh thûúđng chó coâ trong tònh traơng thûâc cuêa hai traơng thaâi ăoâ vađ sûơ khaâc biïơt nađy biïịn míịt trong giíịc mú ban ăïm Chuâng ta bùưt buöơc phaêi aâp duơng cho ngûúđi bònh thûúđng möơt söị caâc dûô kiïơn díîn xuíịt tûđ nhûông liïn quan giûôa giíịc mú vađ triïơu chûâng cuêa bïơnh thíìn kinh Chuâng ta phaêi thûđa nhíơn rùìng ngûúđi bònh thûúđng trong ăúđi söịng tinh thíìn cuông coâ möơt caâi gò khiïịn cho giíịc mú vađ triïơu chûâng coâ thïí phaât sinh ra ặúơc vađ ngûúđi bònh thûúđng cuông phaêi tranh ăíịu vúâi sûơ döìn eâp, cuông phaêi ăem sinh lûơc ra ăïí ngùn chùơn nhûông döìn eâp ăoâ Hïơ thöịng vö thûâc cuêa ngûúđi bònh thûúđng cuông chûâa ặơng nhûông sûơ ham muöịn bõ chïị ngûơ vađ möơt phíìn cuêa sûơ khaât duơc cuông thoaât khoêi sûơ kiïìm chïị cuêa caâi töi Víơy ngûúđi bònh thûúđng cuông lađ ngûúđi bïơnh thíìn kinh tiïn tiïịn nhûng hònh nhû chó coâ giíịc mú lađ triïơu chûâng duy nhíịt coâ thïí thađnh líơp ặúơc Nhûng ăoâ chó lađ bïì ngoađi vò khi ăem ăúđi söịng trong khi thûâc cuêa möơt ngûúđi bònh thûúđng ra nghiïn cûâu thûơc kyô, chuâng ta cuông thíịy lađ ăúđi söịng mađ ta tûúêng bònh thûúđng nađy cuông chûâa ặơng ríịt nhiïìu triïơu chûâng thûơc ra khöng coâ nghôa lyâ gò vađ khöng quan troơng gò trong thûơc tïị
Víơy sûơ khaâc biïơt giûôa sûâc khoeê bònh thûúđng vađ bïơnh thíìn kinh chó lađ möơt sûơ khaâc biïơt vïì ăúđi söịng thûơc tïị vađ phuơ thuöơc vađo mûâc hûúêng thuơ vađ hoaơt ăöơng mađ ngûúđi ăoâ cođn lađm ặúơc Sûơ khaâc biïơt nađy ruât laơi chó lađ khaâc biïơt giûôa nhûông söị lûúơng sinh lûơc cođn ặúơc tûơ do vađ söị lûúơng sinh lûơc bõ ngûng hoaơt ăöơng vò sûơ coâ mùơt cuêa döìn eâp Víơy sûơ khaâc biïơt khöng phaêi vïì phíím mađ vïì lûúơng Töi