HÀNH VI NGƯỜI TIÊU DÙNG

•Quá trình quyết định mua sắm: o Quá trình quyết định mua sắm là toàn bộ lộ trình người tiêu dùng thực hiện các hoạt động liên quan đến sự xuất hiện mong muốn- nhu cầu  tìm kiếm thông t

CHƯƠNG 4: HÀNH VI NGƯỜI TIÊU DÙNG

1 Tầm quan trọng của nghiên cứu thị trường và Hành vi khách hàng:

•Tại sao phải nghiên cứu Hành vi khách hàng?

o Khách hàng là nhân tố quyết định thành công của DN, thông qua làm hài lòng KH DN

thực hiện được mục tiêu lợi nhuận của mình;

o Để tìm kiếm được và thỏa mãn được nhu cầu- mong muốn của KH  DN phải hiểu biết

về KH [chỉ có hiểu biết KH chúng ta mới thỏa mãn được họ- Trump];

•Để đưa ra chiến lược và sách lược Marketing DN cần xác định:

o KH là ai?

o Nhu cầu và mong muốn của họ là gì?

o Những ai tham gia vào quyết định mua của họ?

o Khi nào mua?

o Mua ở đâu?

o Mua như thế nào?

•Dn cần nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng tới hành vi mua của KH, cụ thể:

o Các nhân tố ảnh hưởng tới hành vi KH;

o Đặc điểm trong hành vi mua sắm của KH;

o Quá trình ra quyết định mua của KH;

o Những thành viên tham gia vào quá trình quyết định mua;

2 Thị trường NTD và hành vi mua của NTD:

2.1 Các khái niệm cơ bản:

2.1.1 Khái niệm về NTD và Hành vi mua của NTD:

Người tiêu dùng (NTD):

•Gồm các cá nhân hoặc hộ gia đình hoặc một nhóm người;

•Là người mua sắm sản phẩm/dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu cá nhân;

•Là người tiêu dùng sản phẩm cuối cùng, họ mua và trực tiếp sử dụng sản phẩm, không sử

dụng sản phẩm đã mua vào bất kỳ mục đích bán lại nào

Thị trường NTD:

•Thị trường NTD bao gồm tất cả các cá nhân, hộ tiêu dùng và các nhóm người hiện có và tiềm

ẩn mua sắm hàng hóa hoặc dịch vụ nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu cá nhân thị trường

NTD: có quy mô lớn, nhu cầu-mong muốn đa dạng và luôn biến đổi (theo thời gian, do tác

động của văn hóa, từ bản thân NTD, môi trường bên ngoài….);

2.2 Mô hình hành vi mua:

2.2.1 Khái niệm hành vi NTD (HVNTD):

•Là hành động của NTD liên quan đến việc mua sắm và tiêu dùng sản phẩm/dịch vụ: tìm kiếm,

lựa chọn, mua sắm, tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu  đánh giá và loại

bỏ sản phẩm/dịch vụ.

•Là những quyết định của NTD liên quan tới việc sử dụng nguồn lực (tài chính, thời gian,

công sức, kinh nghiệm) tham gia gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu – mong muốn cá nhân

2.2.2 Mô hình HVM của NTD:

Mô hình HVM của NTD bao gồm 3 nhân tố cơ bản: các tác nhân kích thích, hộp đen ý thức và

các phản ứng đáp lại của NTD

Tác nhân kích thích:

•Tác nhân kích thích là tất cả các tác nhân, lực lượng bên ngoài NTD có thể gây ảnh hưởng tới

hành vi của NTD;

•Các yếu tố kích thích của marketing:

o Đây là những hoạt động marketing của DN tác động vào NTD một cách có chủ đích thông

qua các chương trình, chiến dịch marketing 4Ps;

o DN có khả năng kiểm soát các kích thích này;

•Các tác nhân kích thích khác:

o Là những tác nhân thuộc môi trường bên ngoài, DN không điều khiển, kiểm soát được;

o Bao gồm các nhân tố thuộc MT vĩ mô;

o Các nhân tố này có thể gây ra rủi ro hay thuận lợi cho DN, việc DN cần làm đó là dự báo

và đưa ra các kế hoạch để giảm thiểu rủi ro và khai thác tối đa thuận lợi;

Hộp đen ý thức:

•Khái niệm hộp đen: “hộp đen” là thuật ngữ chỉ hệ thần kinh và cơ chế tiếp nhận, xử lý thông

tin và phản ứng đáp lại các kích thích của con người.

•Hộp đen ý thức bao gồm 2 thành phần: đặc tính của NTD và quá trình quyết định mua sắm;

•Đặc tính của NTD:

o Các tác nhân kích thích tác động vào KH  KH tiếp nhận những kích thích đó: với những

đặc tính của mình (tính cách, tuổi tác, giới tính, hoàn cảnh gia đình, thu nhập,…)  KH

xử lý thông tin tiếp nhận được theo cách của riêng họ: cân nhắc, so sánh… và đưa ra

quyết định mua hoặc không mua hàng

•Quá trình quyết định mua sắm:

o Quá trình quyết định mua sắm là toàn bộ lộ trình người tiêu dùng thực hiện các hoạt động

liên quan đến sự xuất hiện mong muốn- nhu cầu  tìm kiếm thông tin  mua sắm  tiêu

dùng  cảm nhận có được sau khi tiêu dùng;

KH tiếp nhận những kích thích từ các nhân tố marketing và môi trường vĩ mô  với

những đặc tính của cá nhân KH sẽ xử lý thông tin, kích thích đó theo cách của họ  xuất

hiện nhu cầu- mong muốn  tìm kiếm thông tin  đưa ra quyết định mua sắm hoặc

không, nếu đưa ra quyết định mua  tìm hiểu xem nên mua ở đâu, mua thế nào, với mức

giá bao nhiêu, mua của ai…  tiêu dùng  cảm nhận sau khi tiêu dùng sản phẩm: mua

lại hoặc không  đây là quy trình HV mua của NTD, trong ‘hộp đen’ sẽ chứa đựng những

suy nghĩ, sự cân nhắc của KH trước khi đưa ra hành động còn hành động của KH sau khi

được ý thức trong ‘hộp đen’ được gọi là hành động đáp lại.

o Cả quá trình này sẽ quyết định sự hài lòng, thỏa mãn của KH: bất kỳ một sự không hài

lòng nào của KH trong 1 trong các khâu trên đều sẽ làm ảnh hưởng tới sự thỏa mãn của

KH;

 Phân tích ‘hộp đen’ là một quá trình diễn ra bên trong KH  đòi hỏi người bán hàng, những

người xây dựng các chương trình marketing cần phải rất tinh tế, có những kỹ năng về phân tích

tâm lý NTD để có thể đoán, nhận biết được sự băn khoăn của KH, từ đó xác định được nên đưa

ra thêm những thông tin hay hành động… để hóa giải được những khúc mắc của KH và kích

thích/ tác động vào những suy nghĩ tích cực của NTD đối với sản phẩm, dịch vụ  giúp họ tiến

gần hơn tới quyết định mua hàng/dịch vụ của DN

Phản ứng đáp lại của NTD: Phản ứng đáp lại của NTD là những phản ứng NTD bộc lộ trong

quá trình trao đổi mà ta có thể quan sát được Nói cách khác, là tập hợp các cảm xúc, thái độ và

hành động của NTD khi tiếp cận với các kích thích

 Ý nghĩa của việc nghiên cứu mô hình HVM: giúp người làm marketing hiểu biết sâu sắc về

NTD, gia tăng khả năng dự báo và khai thác những đặc điểm về hành vi người tiêu dùng khi

xây dựng chiến lược và các chương trình marketing mix khác

3 Các nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới HVNTD:

 Có 4 nhóm nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới hành vi NTD: văn hóa, xã hội, cá nhân và tâm lý;

 Ảnh hưởng chung của các nhân tố này tới HVNTD:

•Những nhân tố trên là những nhân tố thuộc môi trường bên ngoài DN, DN không thể kiểm soát

được;

•Là tác nhân đóng vai trò hình thành và tạo ra những biến đổi về các đặc tính trong HVNTD;

•Dựa và các yếu tố này, các kích thích marketing có thể tác động tới HVNTD;

3.1 Văn hóa:

•Là nhân tố có ảnh hưởng sâu rộng nhất tới hành vi NTD và là lực lượng cơ bản biến 1 nhu

cầu thành mong muốn;

•3 vấn đề trọng tâm khi nghiên cứu ảnh hưởng của Văn hóa: nền văn hóa, nhánh văn hóa, hội

nhập và biến đổi văn hóa

3.1.1 Nền văn hóa:

•Văn hóa là một hệ thống những giá trị, niềm tin, truyền thống và chuẩn mực, hành vi được

hình thành, phát triển, thừa kế qua nhiều thế hệ Văn hóa được hấp thụ ngay trong gia đình,

trường lớp, môi trường làm việc, bạn bè và trong xã hội…

•Văn hóa là nguyên nhân cơ bản, đầu tiên dẫn dắt hành vi của con người nói chung và hành vi

tiêu dùng nói riêng Cách ăn, mặc, giao tiếp, sự cảm nhận giá trị của hàng hóa, thể hiện bản

thân qua tiêu dùng… đều bị chi phối bởi văn hóa

3.1.2 Nhánh văn hóa:

•Nhánh văn hóa là những bộ phận nhỏ hơn trong nền văn hóa Nếu nền văn hóa là được ví

như một mạch chung, thì nhánh văn hóa lại tạo ra sự đa dạng cho mạch chung đó Nói cách

khác, nhánh văn hóa là những yếu tố đa dạng thường gặp trong một nền văn hóa hay những

bộ phận nhỏ hơn của văn hóa

•Nhánh văn hóa được hình thành do những khác biệt về nơi cư trú, dân tộc, tín ngưỡng, nghề

nghiệp, học vấn… của một cộng đồng có cùng nền văn hóa  giữa các nhánh văn hóa luôn

tồn tại sự khác biệt: sự khác biệt giữa các nhánh văn hóa trong cùng một nền văn hóa

•Mỗi nhánh văn hóa có thể là một đoạn thị trường: do bản chất chúng đều có 1 số điểm cung

nhất định

3.1.3 Hội nhập và biến đổi văn hóa:

 Sự hội nhập Văn hóa:

•Quá trình mà mỗi cá nhân tiếp thu các văn hóa khác để làm phong phú thêm văn hóa của

mình và cũng chính trong quá trình đó, khẳng định giá trị văn hóa cốt lõi của họ được gọi là

quá trình ‘hội nhập văn hóa’

o Sự hội nhập văn hóa là do cá nhân thực hiện;

o Tiếp thu văn hóa của khác làm phong phú thêm văn hóa của mình;

o Khẳng định giá trị văn hóa cốt lõi của cá nhân;

Sự biến đổi văn hóa:

•Trong bối cảnh sự biến đổi không ngừng của môi trường tự nhiên và xã hội, văn hóa cũng có

sự biến đổi để phù hợp với sự thay đổi đó

•Có 2 nguyên nhân tạo ra sự biến đổi VH: đó là do ảnh hưởng của nền văn hóa khác và bắt

nguồn từ nội tại của DN;

•Sự biến đổi văn hóa và hội nhập văn hóa đồng nghĩa với sự hình thành, bổ sung một tư tưởng

mới, quan niệm, lối sống mới, hình thành những phong cách sống mới, thậm chí thay thế

những gì không còn là phù hợp với những biến đổi của môi trường tự nhiên, xã hội, chính trị…

•Bản thân văn hóa cũng luôn có nhu cầu, giao lưu, trao đổi, hội nhập và xu hướng tự làm mới

mình, nhưng không bao giờ được đánh mất bản sắc riêng do bạn bè đến với chúng ta chính vì

họ muốn tìm hiểu, khám phá những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc ta chứ không phải đến

để xem chúng ta học được ở họ những gì và bắt chước họ đến đâu Một dân tộc nếu đánh

mất bản sắc văn hóa của mình cũng có nghĩa là đánh mất tất cả

•Thế nhưng, mọi mô thức văn hóa du nhập từ bên ngoài vào (ngoại lai) không phải tất cả đều

được thừa nhận và phát huy hiệu quả ngay như là những yếu tố đã được tích tụ hàng ngàn

năm (nội sinh) Các mô thức văn hóa ngoại nhập nếu không được nội hóa thì khó có thể tồn

tại trên vùng đất mới

o Các giá trị và định kiến văn hóa;

o Các chuẩn mực văn hóa/ quy tắc chỉ dẫn hoặc ngăn cản hành vi;

o Truyền thống, phong tục, tập quán, các thói quen do văn hóa tạo ra;

o Các biểu tượng: con vật, hình ảnh, sản phẩm… mang ý nghĩa văn hóa;

o Ngôn ngữ: ngôn ngữ thông thường, đàm phán, quà tặng, ngôn ngữ cử chỉ, phép xã

giao…

o Tín ngưỡng, tôn giáo;

o Hệ thống giáo dục

3.2 Những nhân tố thuộc nhóm xã hội:

•Không thể hiểu được hành vi của NTD nếu tách họ khỏi cộng đồng xã hội của họ;

•Những nhân tố xã hội cơ bản ảnh hưởng tới hành vi gồm: giai tầng xã hội, nhóm tham khảo,

gia đình và vai trò& địa vị;

3.2.1 Giai tầng xã hội:

•Khái niệm:

o Là những nhóm tương đối ổn định trong một khuôn khổ xã hội, được sắp xếp theo đẳng

cấp/ thứ bậc và được đặc trưng bởi những quan điểm, giá trị, lợi ích và hành vi đạo

đức giống nhau giữa các thành viên [Philip Kotler];

•Cơ sở phân chia và sắp xếp các thành viên của một xã hội thành các giai tầng: không chỉ dựa

vào tài sản sở hữu mà còn dựa trên trình độ học vấn, nghề nghiệp, địa vị xã hội, truyền thống

gia đình, văn hóa và tính tích cực chính trị của họ

•Mối quan hệ giữa giai tầng xã hội với hành vi người tiêu dùng: Những người có chung một giai

tầng xã hội có khuynh hướng hành vi tiêu dùng giống nhau Họ có những quan niệm, sở

thích, thái độ về sản phẩm, thương hiệu, cách thức mua sắm, hình thức dịch vụ, phương tiện

truyền thông… tương tự nhau

•Sự phân chia giai tầng xã hội xét trên cả phương diện vĩ mô và vi mô đều trong trạng thái

biến đổi: do các tác động của các yếu tố: kinh tế, chính trị, cơ cấu dân số;

•Từng giai tầng xã hội với các đặc điểm khác biệt có thể được coi là một phân khúc thị

trường của DN, DN cần lựa chọn thị trường mục tiêu của mình và với những giai tầng khác

nhau đưa ra những chiến lược và sách lược marketing khác nhau;

3.2.2 Nhóm tham khảo:

Khái niệm:

•Là những nhóm xã hội mà một cá nhân xem xét, tham khảo khi hình thành quan điểm, thái

độ, cách biểu lộ hành vi của mình.

Những nhóm XH điển hình hay nhóm “tiêu biểu”:

•Nhóm sơ cấp : Bao gồm: gia đình, bạn bè, láng giềng, đồng nghiệp

o Đặc điểm ảnh hưởng của nhóm sơ cấp tới NTD:

 Mang tính trực tiếp, thường xuyên;

 Là tác nhân hình thành thói quen/ nếp sống của NTD

o Mức độ ảnh hưởng của nhóm này tới NTD phụ thuộc lớn vào môi trường văn hóa của họ

•Nhóm thứ cấp : các tổ chức mang tính hiệp hội hoặc pháp lý: tổ chức tôn giáo, hiệp hội ngành

nghề, công đoàn, đoàn thể, câu lạc bộ: bơi lội, cây cảnh… [hiệp hội người tiêu dùng…]

o Ảnh hưởng của nhóm tới hành vi của các thành viên có thể trực tiếp hoặc gián tiếp,

không mang tính thường xuyên;

o Đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng một phong cách, quan điểm, thậm chí có

thể gây áp lực thúc ép…;

o Mức độ ảnh hưởng của nhóm tới NTD phụ thuộc rất lớn vào sự đồng thuận về mục đích,

mối quan tâm, quan điểm, tuổi tác, văn hóa… giữa các thành viên;

•Nhóm ngưỡng mộ, nhóm tẩy chay:

o Là những nhóm thường tạo ra hiệu ứng ‘xu thế’, ‘trào lưu’

o Mức độ ảnh hưởng của nhóm phụ thuộc nhiều vào sự đồng thuận hay đối nghịch về quan

điểm, mục đích, giới tính, lối sống và văn hóa của các thành viên;

o Nhóm ngưỡng mộ là nhóm mà NTD muốn tham gia, hòa đồng;

o Nhóm tẩy chay là nhóm NTD không chấp nhận hành vi của nhóm  NTD sẽ không có

hành vi tiêu dùng giống với nhóm mà họ tẩy chay;

 Sự ảnh hưởng của nhóm xã hội tới HVNTD:

o Chủ yếu thông qua dư luận: nêu lên ý kiến, bàn luận, truyền thông tin trực tiếp (đưa ra

các quy định của CLB, hiệp hội… cho NTD);

o Tính chất, mức độ ảnh hưởng của các nhóm XH tới NTD:

 Là khác nhau và thường ảnh hưởng tới: lối sống, thái độ- quan niệm về bản thân, gây áp

lực thúc ép về hành vi;

 Phụ thuộc vào cả sản phẩm và thương hiệu:

 NTD chịu ảnh hưởng mạnh của nhóm khi sản phẩm/thương hiệu tiêu dùng mang

tính biểu tượng của nhóm hoặc khi sản phẩm tiêu dùng được coi là phương tiện giao tiếp xã hội;

 NTD chịu ảnh hưởng ít hơn đối với những sản phẩm/nhãn hiệu tiêu dùng mang tính

cá nhân và không gian tiêu dùng trong phạm vi nhỏ

Khi khai thác ảnh hưởng nhóm, DN cần quan tâm:

ảnh hưởng của mỗi nhóm gắn với từng sản phẩm/nhãn hiệu tác động tới NTD;

•Tìm kiếm người ‘định hướng dư luận’ trong mỗi nhóm  khai thác hình ảnh của họ để có sự

tác động mạnh nhất tới NTD;

3.2.3 Gia đình:

Khái niệm gia đình:

•Là nhóm XH mà các thành viên có mối liên hệ nhất định (hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi

dưỡng) được xã hội và pháp luật chấp nhận, cùng chung sống lâu dài và ổn định [yếu tố

lâu dài và ổn định ảnh hưởng trực tiếp tới HV mua mà các nhà Marketing cần quan tâm];

•Các thành viên gia đình có sự ràng buộc nhau về nhiều phương diện: kinh tế [ràng buộc kinh

tế giữa vợ- chồng, bố mẹ- con cái…], tình cảm, luật pháp và tâm lý [nhu cầu chia sẻ, ổn định

tâm lý- nhiều người nhiều tuổi chưa lập gia đình  sự bất ổn trong tâm lý];

•Một số kiểu gia đình:

o Gia đình nhiều thế hệ chung sống: ông bà, cha mẹ, con cái, cháu chắt…

o Gia đình hạt nhân: gồm 1 cặp vợ chồng và những đứa con; đây là kiểu gia đình đang dần

trở thành loại gia đình chính trong xã hội (Việt nam chiếm trên 75%);

o Gia đình phi truyền thống: gia đình chỉ có bố hoặc mẹ với con cái; gia đình của người

sống độc thân;

•Ảnh hưởng của đặc điểm hộ gia đình tới HVNTD:

o Gia đình là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ nhất tới: nhân cách (lối sống, đạo

đức, tình cảm, tâm lý); mối quan tâm, quan điểm; thái độ, cách cư xử… của con người,

không chỉ với quyết định mua hiện tại mà còn tác động tới các hoạt động mua trong

tương lai do truyền thống, văn hóa gia đình đã ngấm vào con người của NTD trong một

thời gian dài và thường xuyên

o Gia đình được coi là một đơn vị kinh tế do kinh tế gia đình quyết định sức mua của NTD

và của toàn XH: trong gia đình thông thường chỉ có 1 số cá thể có thu nhập và phải chịu

chi phí cho cả những người không có thu nhập, những người này thậm chí lại là người

chiếm mức chi tiêu lớn nhất: con cái chưa tới tuổi đi làm hoặc thất nghiệp, ông bà già…

o Đặc điểm của các kiểu tổ chức gia đình sẽ trực tiếp liên quan tới: các kiểu chi tiêu; cơ

cấu, khối lượng và cách tổ chức mua sắm sản phẩm, dịch vụ;

 Để đưa ra các quyết định Marketing, DN cần phải nghiên cứu một số vấn đề liên quan

tới gia đình sau:

o Số lượng, tỷ lệ những kiểu hộ gia đình trong số KH mục tiêu của DN;

o Các giai đoạn trong chu kỳ sống gia đình và tỷ lệ gia đình trong từng giai đoạn  quyết

định sự biến đổi trong cơ cấu sản phẩm, dịch vụ Xác định các giai đoạn trong chu kỳ

sống gia đình là căn cứ giúp dự báo nhu cầu, cách thức mua sắm…  xác định được

danh mục sản phẩm KD; đồng thời là căn cứ để DN lựa chọn thị trường mục tiêu  đưa

ra chiến lược marketing mix

o Quy mô bình quân của hộ gia đình và tỷ lệ của các kiểu gia đình theo quy mô  giúp: dự

báo khối lượng sản phẩm, dịch vụ mua sắm; tần suất mua, các phương án đóng gói…

o Thu nhập giành cho chi tiêu bình quân/kiểu hộ gia đình  dự báo sức mua của các hộ

gia đình;

o Vai trò của các thành viên gia đình tham gia vào hoạt động mua sắm hàng hóa, dịch vụ:

 Ai tham gia quá trình quyết định mua? Họ đóng vai trò gì trong quá trình ra quyết định

mua: người khởi xướng, người tham gia ý kiến, người đưa ra quyết định? Tùy theo từng

loại hình sản phẩm sẽ quyết định ai sẽ là người trong gia đình đưa ra quyết định mua

 Vai trò của họ là gì?

 Trình độ hiểu biết và kinh nghiệm của họ đối với từng loại sản phẩm, dịch vụ;

 Địa vị trong gia đình của họ là gì?

3.2.4 Vai trò và địa vị xã hội:

Mỗi một cá nhân tham gia vào nhiều nhóm khác nhau, tương ứng với nhóm họ sẽ có những vai trò

và địa vị khác nhau và vì vậy với nhu cầu tiêu dùng cho mỗi nhóm khác nhau họ sẽ có những hành

vi mua khác nhau, mặc dù ta không phủ nhận rằng các vai trò và địa vị có sự tác động lẫn nhau

Vai trò:

•Vai trò bao hàm những hoạt động mà cá nhân phải thực hiện để hòa nhập vào nhóm xã

hội mà họ tham gia Mỗi vai trò kèm theo một địa vị, phản ánh sự kính trọng của xã hội giành

cho vai trò đó

•Theo Philip Kotler: vai trò là một tập hợp các hành động mà những người xung quanh chờ

đợi ở người đó;

Địa vị: Mỗi một vai trò có một địa vị nhất định, nó phản ánh mức độ đánh giá tốt về nó của xã hội

Quan hệ vai trò, địa vị và hành vi NTD:

• Thể hiện vai trò và địa vị xã hội là nhu cầu của bản thân Trong khi đó, cá nhân thường thể

hiện vai trò và địa vị xã hội thông qua hành vi mua và thông qua hành vi họ khẳng định

được địa vị và vai trò của mình trong xã hội  các nhà marketing phải cố gắng biến sản

phẩm, hình ảnh quảng cáo thành các biểu tượng về địa vị mà NTD- khách hàng mục tiêu của

DN- mong đợi

•Xác định được vai trò, địa vị XH của KH mục tiêu  dự báo được họ cần mua những sản

phẩm như thế nào, mua ra sao, mua khi nào, ở đâu  xây dựng chương trình Mar mix và định

vị cần nhấn mạnh và trở thành biểu tượng về địa vị XH của tập KH mục tiêu;

3.3 Các yếu tố thuộc về bản thân NTD:

3.3.1 Tuổi tác và vòng đời:

•Với mỗi lứa tuổi, ở mỗi giai đoạn của cuộc sống, sức mua, thị hiếu, tính chất tiêu dùng các

chủng loại sản phẩm/dịch vụ là khác nhau; nói cách khác hành vi mua, đặc điểm tiêu dùng

tại mỗi lứa tuổi khác nhau là khác nhau  DN có thể dựa vào tiêu chí tuổi tác này để xác

định thị trường mục tiêu  xây dựng các chương trình marketing theo các nhóm tuổi và các

giai đoạn của chu kỳ sống gia đình;

•Nếu DN lựa chọn 1 thế hệ để theo đuổi và đáp ứng nhu cầu của họ  cần chú ý tới sự thay

đổi về chiến lược marketing phù hợp với đặc điểm và mối quan tâm trong mỗi giai đoạn tuổi

tác và chu kỳ đời sống của họ; Đặc biệt, chú ý tới thời kỳ chuyển tiếp trong cuộc đời của mỗi

con người do thời kỳ này NTD bị tác động nhiều bởi tâm lý

3.3.2 Nghề nghiệp:

•Dựa vào tính cách, thói quen, sở thích và những điều kiện khác, NTD sẽ chọn cho mình một

nghề nghiệp, tuy nhiên, trong quá trình làm việc, chịu tác động của đặc thù công việc và môi

trường làm việc  sẽ ảnh hưởng ngược lại tới tính cách, đặc điểm của NTD  ảnh hưởng tới

hành vi tiêu dùng của NTD; Mặt khác, nghề nghiệp còn ảnh hưởng tới mức thu nhập của NTD

 ản hưởng tới sức mua của NTD;

•DN có thể dựa vào tiêu chí nghề nghiệp để xác định tập KH mục tiêu của mình;

3.3.3 Điều kiện kinh tế:

năng tài chính và giá cả hàng hóa;

•Khả năng tài chính của NTD phụ thuộc vào tình hình kinh tế vĩ mô, thu nhập cá nhân, tiền tiết

kiệm, khả năng đi vay, quan điểm chi tiêu, lứa tuổi đang ở giai đoạn nào trong chu kỳ đời

sống…  tác động tới: tổng cầu, danh mục sản phẩm, hình thức mua sắm, sự nhạy cảm về

giá… của NTD;

•Sự biến đổi của thu nhập cá nhân không hẳn là yếu tố quyết định tới hành vi tiêu dùng

của NTD (có những sản phẩm/dv dù cho thu nhập biến đổi nhưng HVTD đối với sp/dv đó vẫn

không thay đổi);

tế ổn định

3.3.4 Lối sống:

•Lối sống là những hình thức tồn tại bền vững của con người trong thế giới, được thể hiện ra

trong hoạt động, sự quan tâm và niềm tin của nó

•Lối sống phác họa ‘bức chân dung toàn diện’ của con người trong sự tác động qua lại giữa nó

với môi trường xung quanh

•Những yếu tố như: giai tầng: có thể cho những kết luận về hành vi dự kiến của người đó,

nhưng không thể hình dung người đó như một cá thể

3.3.5 Nhân cách và sự tự quan niệm về bản thân:

•Nhân cách:

o Nhân cách là những đặc tính tâm lý nổi bật, đặc thù tạo ra thế ứng xử (những phản

ứng đáp lại) có tính ổn định và nhất quán đối với m/trường x/quanh của mỗi con

người

o Nhân cách thường được mô tả bằng những đặc tính vốn có của cá thể: tính tự tin, thận

trọng, tự lập, khiêm nhường, hiếu thắng, ngăn nắp, dễ dãi, năng động, bảo thủ, cởi mở;