FDI và vấn đề việc làm

FDI và vấn đề việc làm

Lời mở đầuThế kỷ 21 đã mở ra một thời kỳ phát triển mới cho toàn cầu, một thế giới

đầy sôi động của quá trình toàn cầu hoá Điều đó đã thúc đẩy các nớc tích cực gia nhập vào các tổ chức quốc tế nh: WTO (tổ chức thơng mại quốc tế), OECD (tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế), APEC (diễn đàn hợp tác kinh tế châu á thái bình dơng) một loạt các hợp tác, đối tác đợc ký kết giữa các quốc gia tạo

điều kiện cho việc phát triển kinh tế-xã hội, giao lu buôn bán giữa các nớc trong thời kỳ mở cửa Đây là yếu tố hình thành vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI), một nguồn vốn có vai trò quan trọng thúc đẩy quá trình CNH-HĐH của các nớc

đang phát triển, giải quyết một phần công ăn việt làm cho ngời lao động

Đối với Việt Nam, một nớc đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu, điều kiện kinh tế còn nghèo nàn, cơ sở vật chất- kỹ thuật còn thiếu thốn, vậy mà mới chỉ đổi mới thật sự sau năm 1986 Do đó, vấn đề đặt ra là: bằng mọi cách phải

đa nớc ta theo kịp với trình độ phát triển của thế giới, biến nớc ta trở thành một nớc có nền công nghiệp vững vàng về mọi mặt nhng cũng chỉ duy trì một tỷ lệ thất nghiệp cho phép Bởi vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động ở nớc ta trong tiến trình toàn cầu hoá đặt ra nhiều khó khăn và thách thức lớn Để giải quyết vấn đề này không chỉ là yêu cầu trớc mắt mà đó là cả vấn đề lâu dài cần phải có nhiều giải pháp Một trong các cách để giải quyết công ăn việc làm, giảm thất nghiệp đó là: Xây dựng môi trờng đầu t thuận lợi để từ đó có thể thu hút đợc các nguốn vốn đầu t của nớc ngoài đặt biệt là FDI

Bởi vậy trong khuôn khổ của đề án này sẽ tập trung nghiên cứu: “Đầu t

trực tiếp nớc ngoài (FDI) với vấn đề tạo việc làm cho ngời lao Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hóa

Nội dung của đề án gồm 3 phần:

Phần I: ý nghĩa của đầu t trực tiếp nớc ngoài và tạo việc làm cho

ng-ời lao động Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá

Phần II: Phân tích trực trạng về hiệu qủa đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI) với vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá.

Phần III: Các giải pháp nhằm đẩy mạnh đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI) để tạo việc làm cho ngời lao động Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá

Để hoàn thành đề án này em xin chân thành cảm ơn các thầy, các cô trong khoa Kinh tế Lao động và dân số trờng Đại Học Kinh Tế Quốc Dân và

đặc biệt với sự giúp đỡ tận tình của GS TS Phạm Đức Thành đã giúp em hoàn thành đề án này

Em xin chân thành cảm ơn.

Nội dung

Phần I

Lý luận chung về đầu t trực tiếp nớc ngoài (FDI) với vấn

đề tạo việc làm cho ngời lao động Việt Nam trong tiến

trình toàn cầu hoá.

I.Khái niệm đầu t và đầu t trực tiếp

1 Khái niệm đầu t:

Hoạt động đầu t là quá trình huy động và sử dụng mọi nguồn vốn phục

vụ sản xuất, kinh doanh nhằm sản xuất sản phẩm hay cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân và xã hội (theo Vũ Chí Lộc)

Hoặc theo giáo trình Kinh tế đầu t thì: Đầu t là sự bỏ ra, sự hi sinh các nguồn lực ở hiện tại Nguồn lực này có thể là tiền, sức lao động, trí tuệ nhằm

đạt đợc những kết quả có lợi cho ngời đầu t trong tơng lai

Qua hai khái niệm trên ta có thể hình dung đợc thế nào là đầu t và đặc

tr-ng cơ bản của đầu t, đó là phải có sinh lời khi chủ đầu t bỏ vốn kinh doanh và thời gian kéo dài từ lúc bỏ vốn đến lúc thu hồi vốn Bởi trong quá trình đầu t không phải một sớm, một chiều mà chủ đầu t có thể thu hồi đợc vốn, đối với những loại đầu t kinh doanh bất động sản, sản xuất kinh doanh thì thời gian quay vòng vốn là rất lâu do vậy thời gian đầu t là phải kéo dài

Đối với một doanh nghiệp, hoạt động đầu t là công việc khởi đầu quan trọng nhất và khó khăn nhất của quá trình sản xuất, kinh doanh Những quyết

định của ngày hôm nay về lĩnh vực, quy mô hình thức, thời điểm đầu t sẽ chi phối quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp trong tơng lai Do đó, chất lợng của các quyết định đầu t sẽ quyết định sự thịnh vợng hay xuống dốc của doanh nghiệp

Đối với nền kinh tế nói chung, toàn bộ việc đầu t đợc tiến hành ở một thời kỳ nhất định là nhân tố cơ bản duy trì và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế tạo ra sản phẩm hàng hoá và dịch vụ, giải quyết công ăn việc làm, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế trong thời kỳ tiếp theo Xét về lâu dài,

khối lợng đầu t của ngày hôm nay sẽ quyết định dung lợng sản xuất, tốc độ tăng trởng kinh tế, mức độ cải thiện đời sống trong tơng lai

2.Đầu t nớc ngoài trực tiếp

Trong các nguồn vốn đầu t nớc ngoài thì nguồn vốn đầu t trực tiếp FDI

có vai trò quan trọng và chiếm tỷ trọng khá lớn (khoảng 30% số vốn đã thực hiện), hiện nay tỷ trọng này đang có xu hớng ngày một tăng lên Sự gia tăng này

đang có xu hớng ngày một tăng lên Sự gia tăng này không chỉ bắt nguồn từ sự hùng mạnh của các công ty đa quốc gia và chiến lợc phát triển mở rộng đầu t của các công ty này mà còn ở chỗ nó là hình thức đầu t đợc thực tế xác nhận là

có hiệu quả cao và phù hợp với nhu cầu tăng trởng nhanh của các nớc nghèo, trong đó có Việt Nam

Theo quan niệm của OECD (tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế) thì các nguồn tài trợ của nớc ngoài bao gồm:

- Tài trợ phát triển chính thức: ODF (Official Development Finance) bao gồm viện trợ phát triển chính thức ODA (Offical Development Assistance) và các hình thức ODF khác, song phơng cũng nh đa phơng

- Tín dụng xuất khẩu

- Tài trợ t nhân bao gồm vay từ ngân hàng quốc tế, vay tín phiếu, đầu t trực tiếp, các nguồn tài trợ t nhân khác, viện trợ cho không của các tổ chức phi chính phủ

Nh vậy, theo quan niệm của tổ chức này đầu t trực tiếp là một trong

những nguồn tài trợ t nhân Nhng trong thực tế đầu t thời gian qua chúng ta thấy rằng, chủ thể của FDI không chỉ có duy nhất t nhân mà còn có nhà nớc và các

định đầu t trực tiếp là điều kiện để xuất khẩu máy móc, nguyên vật liệu và khai thác tài nguyên, tạo việc làm cho các lao động của nớc chủ nhà

3 Các hình thức đầu t trực tiếp nớc ngoài.

Hiện nay có ba hình thức đầu t trực tiếp nớc ngoài là chủ yếu sau đây:-Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài;

-Doanh nghiệp liên doanh;

-Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh

Hợp đồng hợp tác kinh doanh theo qui định điều 7 nghị định 12/CP 'Hợp

đồng hợp tác kinh doanh là văn bản kí kết quả hai bên hay nhiều bên qui định trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên để tiến hành đầu t kinh doanh ở Việt nam mà không cần thành lập pháp nhân

Hình thức này có đặc điểm:

-Không ra đời một pháp nhân mới

-Cơ sở của hình thức này là hợp đồng hợp tác kinh doanh Trong hợp

đồng nội dung chính phản ánh trách nhiệm quyền lợi giữa các bên với nhau (không cần đề cập đến việc góp vốn)

-Thời hạn của hợp đồng do các bên thoả thuận phù hợp với tính chất mục tiêu kinh doanh và đợc các cơ quan cấp giấy phép kinh doanh chuẩn y

-Hợp đồng phải do đại diện có thẩm quyền của các bên kí Trong quá trình hợp tác kinh doanh các bên giữ nguyên t cách pháp nhân của mình

*Doanh nghiệp liên doanh:

Theo khoản 2 diều 2 luật đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Việt nam qui định

"Doanh nghiệp liên doanh là doanh nghiệp do hai hay nhiều bên hợp tác thành lập tại VN trên cơ sở hợp đồng liên doanh hoặc hiệp định kí giữa Chính phủ nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam và Chính phủ nớc ngoài hoặc doanh nghiệp

có vốn nớc ngoài hợp tác với doanh nghiệp Việt nam trên cơ sở hợp đồng liên doanh

-Cơ quan lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp liên doanh là hội đồng quản trị mà thành viên của Hội đồng quản trị do mỗi bên chỉ định tơng ứng với tỷ lệ

góp vốn của các bên nhng ít nhất phải là 2 ngời, Hội đồng quản trị có quyền quyết định những vấn đề quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp theo nguyên tắc nhất trí.

-Các bên tham gia liên doanh phân chia kết quả kinh doanh theo tỷ lệ góp vốn của mỗi bên trong vốn pháp định hoặc theo thoả thuận giữa các bên Thời hạn hoạt động không quá 50 năm trong trờng hợp đặc biệt đợc kéo dài không quá 20 năm

*Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài:

Theo điều 26 nghị định 12/CP qui định:"Doanh nghiệp 100% vốn đầu t

n-ớc ngoài là doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đàu t nn-ớc ngoài thành lập tại Việt nam tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh " Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài đợc thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có t cách pháp nhân theo pháp luật Việt nam Thời hạn hoạt

động không quá 50 năm kể từ ngày đợc cấp giấy phép

*Hợp đồng xây dựng - kinh doanh- chuyển giao (BOT):

Theo điều 12 khoản 2 luật đầu t nớc ngoài tại Việt nam: "Hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao là văn bản kí giữa cơ quan có thẩm quyền của Việt nam và nhà đầu t nớc ngoài đề xây dựng kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong thời hạn nhất định, hết thời hạn nhà đầu t nớc ngoài chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho nhà nớc Việt nam"

*Hợp đồng xây dựng -chuyển giao -kinh doanh là văn bản kí kết giữa cơ quan nhà nớc có thẩm quyền của Việt nam và nhà đầu t nớc ngoài xây dựng công trình kết cấu hạ tầng Sau khi xây dựng xong nhà đầu t nớc ngoài chuyển giao công trình đó cho nhà nớc Việt nam Chính phủ Việt nam dành cho nhà

đầu t kinh doanh trong một thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu t và lợi nhuận hợp lý

*Hợp đồng xây dựng- chuyển giao(BT):

Theo khoản 13 điều 2 luật đầu t nớc ngoài tại Việt nam "Hợp đồng xây dựng chuyển giao là hợp đồng kí kết giữa cơ quan nhà nớc có thẩm quyền của Việt nam và nhà đầu t nớc ngoài để xây dựng kết cấu hạ tầng Sau khi xây xong nhà đầu t nớc ngoài chuyển giao công trình đó cho nhà nớc Việt nam Chính

phủ Việt nam tạo điều kiện cho nhà đầu t nớc ngoài thực hiện các dự án khác để thu hồi vốn đầu t và lợi nhuận hợp lý".

4 Tạo việc làm.

+Việc làm ( theo quy định của Bộ Luật Lao Động ) là những hoạt động

có ích không bị pháp luật ngăn cấm và đem lại thu nhập cho ngời lao động

+Ngời có việc làm: Là ngời làm việc trong mọi lĩnh vực ngành nghề, dạng hoạt động có ích, không bị phát luật ngăn cấm, mang lại thu nhập để nuôi sống bản thân và gia đình, đồng thời đóng góp một phần cho xã hội

+Tạo việc làm: Là hoạt động kiến thiết cho ngời lao động có đợc một công việc cụ thể, mang lại thu nhập cho họ và không bị pháp luật ngăn cấm Ngời tạo ra công việc cho ngời lao động có thể là Chính phủ, thông qua các chính sách, hoặc có thể là một tổ chức hoạt động kinh tế (các công ty, các doanh nghiệp, các tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh ) và những cá nhân thông qua hoạt động thuê mớn nhân công

II FDI với vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá hiện nay.

1 Toàn cầu hoá với vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động Việt Nam hiện nay.

1.1 Khái niệm toàn cầu hoá.

Theo Trần Việt Phơng thì: “Toàn cầu hóa kinh tế là những mối quan hệ kinh tế vợt qua biên giới quốc gia vơn tới quy mô toàn thế giới đạt trình độ và chất lợng mới”

Theo nghị quyết Đại Hội Đảng Bộ toàn quốc IX thì: “ Toàn cầu hoá là

sự tự do hoá thơng mại, thị trờng Toàn cầu hoá đó là tiến trình toàn cầu toàn cầu hoá về kinh tế, chính trị, văn hoá- xã hội đợc đẩy nhanh bởi công nghệ tin học và viễn thông”

Nh vậy, toàn cầu hoá trớc hết nó phải là một mối quan hệ kinh tế, chính trị, văn hoá- xã hội nhng những mối quan hệ này phải vợt ra khỏi biên giới một quốc gia, nghĩa là nó phải có s thông thơng về một trong các lĩnh vực trên với các nớc khác Nếu nó chỉ đơn thuần ở một quốc gia thì đây không thể gọi là toàn cầu hoá đợc Trớc kia, thời kỳ kế hoạch hoá tập trung bao cấp, nền kinh tế

nớc ta gần nh đóng cửa hoàn toàn hầu nh không giao lu buôn bán với một nớc nào (ngoài một số nớc XHCN) Do vậy ngoại thơng nớc ta phát triển ở một mức

độ cực kỳ thấp và đây chính là nguyên nhân khiến nền kinh tế nớc ta trì trệ, chậm phát triển Nhng với quá trình phát triển của thế giới yêu cầu về giao lu buôn bán, trao đổi trên thế giới đã phá bỏ cơ chế cũ và thay vào đó là cơ chế quản lý theo kiểu cơ chế thị trờng Thực tế từ năm 1986 đến nay nớc ta đang ngày một đổi mới và phát triển, tuy với tốc độ phát triển cha cao xong cũng đã

đáp ứng phần nào yêu cầu của quá trình hội kinh tế trong khu vực và trên thế giới hiện nay

1.2 Tính tất yếu của quá trình toàn cầu hoá.

Toàn cầu hoá đã và đang là một xu hớng tất yếu trong quá trình phát triển của thế giới Với quá trình phân công lao động quốc tế càng ngày đi vào chiều sâu và sự phát triển nhanh chóng của khoa học- công nghệ đã đẩy nhanh quá trình quốc tế hoá nền kinh tế thế giới Quá trình này đợc thể hiện rất rõ trong sự gia tăng rất nhanh của trao đổi quốc tế về thơng mại, dịch vụ tài chính Cùng với sự hình thành các khu thơng mại tự do và các khối liên kết trên thế giới nh các tổ chức WTO, OECD, APEC, WB (ngân hàng thế giới), IMF (quỹ tiền tệ quốc tế).Thế giới đang sống trong quá trình toàn cầu hoá mạnh mẽ

Toàn cầu hoá kinh tế tạo ra những quan hệ kinh tế gắn bó, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên thế giới, nó giúp các quốc gia trên thế giới hiểu biết nhau, bổ xung và hỗ trợ cho nhau Tuy nhiên, toàn cầu hoá có tính chất hai mặt, nó vừa mang tính hợp tác, vừa mang tính cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ giữa các nớc phát triển với nhau mà cả giữa các nớc phát triển với các nớc đang phát triển Vì thế, toàn cầu hóa tạo ra cho các quỗc gia những cơ hội và thách thức trong vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động, giải quyết tình trạng thất nghiệp đang ngày một tăng, đặc biệt ở các nớc đang phát triển

Đối với Việt Nam, nhận thức đợc xu hớng tất yếu của toàn cầu hoá nên

đã chủ động hội nhập kinh tế quốc tế nhằm mở rộng thị trờng, tranh thủ thêm vốn, công nghệ, kiến thức quản lý để có thể tạo ra nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất hoặc có thể thu hút các nhà đầu t nớc ngoài vào đầu t trực tiếp Khi đó cầu về lao động sẽ tăng lên, đây chính là yếu tố có thể tạo ra nhiều việc làm cho ngời lao động kể cả những lao động không có chuyên môn

Trong thời gian qua, chúng ta đã tiến hành hội nhập ở nhiều mức độ và nhiều lộ trình khác nhau ở mức độ đơn phơng, năm 1998 Việt Nam tiến hành cải cách kinh tế và thơng mại một cách động lập không phụ thuộc vào các cam kết quốc tế nh cải cách tỷ giá hối đoái, cắt giảm thuế xuất khẩu và nhập khẩu, bãi bỏ độc quyền ngoại thơng của nhà Nớc, trao quyền tham gia hoạt động xuất nhập khẩu cho các địa phơng và các doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp t nhân.

Cụ thể:

- Ngày 25/7/1995 Việt Nam trở thành thành viên chính thức của hiệp hội các quốc gia Đông Nam á (ASEAN)

- Ngày 15/6/1996 ta gửi đơn xin gia nhập Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu

á- Thái Bình Dơng (APEC) và tháng 11/ 1998 đã trở thành viên chính thức của

tổ chức này

Tháng 3/1996, ta đã gia với t cách thành viên sáng lập Diễn đàn hợp tác á-Âu (ASEM)

- Năm 1995, Việt Nam chính thức đề nghị gia nhập WTO, và hiện nay

đang thực hiện nhiều biện pháp để mau chóng trở thành thành viên của WTO

- Ngày 15/12/1995,Việt Nam chính thức tham gia tổ chức AFTA (khu mậu dịch tự do ASEAN) bằng việc ký Nghị định th tham gia hiệp định về Ch-

ơng trình thuế quan u đãi hiệu lực chung (CEPT) Hiệp định CEPT quy định các nớc thành viên ASEAN sẽ thực hiện lịch trình cắt giảm thuế nhập khẩu hàng hoá có xuất xứ ASEAN theo lộ trình trong vòng 15 năm với mức thuế xuất cuối cùng là 0-5% Việt Nam bắt đầu thực hiện CEPT từ ngày 1/11996 và hoàn thành 1/12006

Nhật thấy đợc tính tất yếu và vai trò quan trọng của toàn cầu hoá nh vậy nớc ta đã chủ động tích cực khi tham gia và hội nhập, khi tham gia vào quá trình toàn cầu hoá sẽ tạo cơ hội cho các nhà kinh tế, nhà khoa học Việt Nam tiếp thu tiến bộ khoa học của thế giới, tiếp cận tác phong lao động công nghiệp

từ đó chúng ta có thể nâng cao đợc chất lợng nguồn nhân lực khi tham gia có hiệu quả vào phân công lao động quốc tế, rút ngắn khoảng cách về trình độ chuyên môn kỹ thuật Khi các nhà đầu t nớc ngoài vào thì số lợng lao động chất lợng cao này sẽ đáp ứng phần nào yêu cầu của họ và tất nhiên sẽ tạo thêm một

số công ăn việc làm cho ngời lao động

Ngoài ra hội nhập vào nền kinh tế thế giới thì thị trờng lao động sẽ đợc

mở rộng thông qua việc xuất khẩu lao động sang các nớc nh: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan làm cho thị trờng lao động của nớc ta sôi động hẳn lên Bởi xuất khẩu lao động vừa tạo ra công ăn việc làm cho ngời lao động vừa góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của xã hội Tính đến năm 2001 đã có 310.000 lao động và chuyên gia Việt Nam sang làm việc làm việc tại 40 và vùng lãnh thổ với hơn 30 nhóm nghề khác nhau Năm 2002 đã đa 46.120 ngời đi làm việc tại nớc ngoài, tăng 24,46% so với năm trớc và tăng 21,37% so với kế hoạch, trong đó có 13.200 lao động sang Đài Loan, 20.000 lao động sang Hà Quốc Xuất khẩu lao động ra thị trờng đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển hệ thống đào tạo việc làm, nâng c0ao chất lợng nguồn nhân lực

2 FDI đối với vấn đề tạo việc làm cho lao động Việt Nam trong tiến

trình toàn cầu hoá hiện nay.

2.1 Vai trò của FDI

Hơn 10 năm kể từ khi ban hành luật đầu t nớc ngoài ở Việt Nam, đầu t trực tiếp nớc ngoài đã trở thành một hoạt động kinh tế không thể thiếu đợc, có tốc độ phát triển nhanh nhất trong các hoạt động kinh tế đối ngoại của nớc ta đóng góp tích cực và ngày càng lớn vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nớc, là một nhân tố góp phần vào thành công của công cuộc đổi mới kinh tế, giải quyết việc làm cho ngời lao động, giảm bớt gánh nặng cho xã hội

Hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài mang lại lợi ích cho cả hai bên là bên

đầu t và bên tiếp nhận đầu t Đặc biệt là ở các nớc đang phát triển khi tiếp nhận

đầu t sẽ giải quyết đợc các vấn đề:

-FDI tăng cờng vốn đầu t bù đắp sự thiếu hụt về ngoại tệ góp phần tăng khả năng cạnh tranh và tăng xuất khẩu, bù đắp cán cân thanh toán

-FDI góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho ngời lao động tạo

điều kiện tích luỹ trong nớc

-FDI sẽ chuyển giao công nghệ kỹ thuật hiện đại, kỹ xảo chuyên môn, trình độ quản lý tiên tiến cho nớc tiếp nhận đầu t Xét về lâu dài điều này sẽ góp phần tăng năng suất của các yếu tố sản xuất, thúc đẩy các ngành nghề mới đòi hỏi hàm lợng công nghệ cao nh điện tử tin học Chính vì vậy nó có tác dụng

lớn đối với quá trình công nghiệp hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế tăng trởng nhanh của nớc nhận đầu t.

-Ngày nay đầu t trực tiếp nớc ngoài trở thành một tất yếu khách quan trong điều kiện quốc tế háo nên sản xuất lu thông Các quốc gia trên thế giới dù

có thể chế chính trị khác nhau đều cần đến vốn đầu t nớc ngoài và coi đó là một nguồn lực cần khai thác

Bên cạnh đó đối với chính sách nớc đang phát triển là chủ nhà còn có những hạn chế nh: vấn đề quản lý vốn, do chủ đầu t có nhiều kinh nghiệm nểntánh đợc sự quản lý của nớc sở tại, tình trạng gian lận thuế, buôn lậu thuế, ô nhiễm môi trờng Tuy nhiên với vai trò to lớn của FDI để phát huy những tích cực và khắc phục hạn chế các nớc đang phát triển cần đa ra chính sách phù hợp

đồng thời thu hút nhiều FDI vào hơn

2.2 Tác động của FDI với tạo việc làm.

2.2.1 Lý thuyết về lợi ích của đầu t nớc ngoài

Hợp tác đầu t nớc ngoài chỉ có thể thành công khi có sự gặp gỡ về lợi ích của cả hai bên Sử dụng sản phẩm cận biên của vốn đầu t nớc ngoài làm công cụ chính, ngay từ năm 1960 Mác Dougall đã chỉ ra rằng sự tăng vốn đầu t FDI vừa làm tăng sản phẩm đầu ra vừa phân phối lại thu nhập giữa nhà đầu t trong nớc

và ngời lao động

y G

biểu hiện qua sản phẩm cận biên của vốn Ay) Nhà đầu t trong nớc giảm thu nhập FEHI và ngời lao động hởng phần FDKH Nh vậy, tổng cộng nớc chủ nhà thu nhập EDKI Phần thu nhập của ngời lao động tăng thêm nhiều hơn ngoài DKJ là do phân phối lại từ nguồn vốn đầu t cũ Nh vậy, đầu t trực tiếp nớc ngoài vào vừa tạo ra thu nhập cho nhà đầu t trong nớc và nớc ngoài, vừa tạo ra công ăn việc làm tăng thu nhập cho ngời lao động.

2.2.2 Tác động của FDI trong vấn đề tạo việc làm.

Trong thời gian gần đây, vai trò của FDI trong tạo việc làm và thu nhập của ngời lao động đợc nhiều ngời quan tâm và nghiên cứu

Từ xa các nhà kinh tế học cổ điển nh Adam Smith hay Ricardo, Keynes cũng đã đề cập đến vấn đề này Đối với Smith thì ông cho rằng có một mối quan hệ trực tiếp giữa đầu t và việc làm Trong “ những nguyên lý” của mình thì Ricardo đã có những ý kiến về vấn đề này và ông chỉ ra rằng “ Sự phát hiện và

sử dụng máy móc có thể đi kèm với sự gia tăng của tổng sản phẩm sản xuất ra

và bất kỳ trong trờng hợp nào việc này cũng ảnh hởng đến lực lợng lao động bởi vì một số ngời trong số họ sẽ mất việc làm” Điều này đợc phản ánh rất rõ nét trong thời đại hiện nay, vì với sự phát triển của khoa học và kỹ thuật thì máy móc đã đợc áp dụng phổ biến trong sản xuất Nó đã thay thế dần hình thức lao

động thủ công, đây là sự khác biệt chủ yếu của thời kỳ công nghệ máy móc so với thời kỳ trớc nó Khi đã có sự áp dụng máy móc vào sản xuất thì số lợng lao

động d thừa sẽ tăng lên do một số công việc đã đợc máy móc đảm nhiệm và thay thế với sự chính xác cao và rút ngắn thời gian hao phí sức lao động tính trên một đơn vị sản phẩm đi rất nhiều khi cha có sự áp dụng máy móc

Đối với Keynes ông đã phát triển học thuyết của Adam Smith và trong “lý thuyết chung về tiền tệ, lãi suất và việc làm” Ông đã nhận thức rõ mối quan hệ trực tiếp giữa đầu t và việc làm và ông đã đa ra kết luận “ Việc làm chỉ có thể tăng tơng ứng với sự tăng lên của đầu t nếu không có sự thay đổi trong khuynh hớng tiêu dùng” Nghĩa là việc làm là biến phụ thuộc, đầu t và tiêu dùng là 2 biến giải thích Việc làm chỉ tăng lên khi đầu t tăng lên hoặc khi ngời dân có sự thay đổi trong tiêu dùng

Những kết luận nh “mũi kim chỉ nam” đã giúp cho các thế hệ sau này có những đờng đi đúng hớng khi nhận thấy vai trò quan trọng của đầu t ( nhất là

đầu t trực tiếp từ nớc ngoài) trong vấn đề tạo và giải quyết việc làm cho ngời lao

động Hiện nay FDI đã tạo ra khoảng 73 triệu việc làm trên toàn thế giới, chiếm

3% tổng lực lợng lao động trên toàn thế giới Ngời ta cũng xác định rằng đối với mỗi việc làm do FDI trực tiếp tạo ra thì lại gián tiếp tạo ra một đến hai việc làm gián tiếp khác Trên cơ sở này tổng số việc làm do FDI tạo ra ít nhất vào khoảng

150 triệu Tuy nhiên ở các nớc đang phát triển FDI tạo ra 12 triệu việc làm chiếm 2% lực lợng lao động cộng thêm với 12 triệu lao động gián tiếp nữa làm cho tỷ lệ này tăng lên 4% Rõ ràng sự đóng góp của FDI hiện nay trong tạo việc làm về mặt số lợng hầu nh không lớn Tuy nhiên nhiều nhà kinh tế lạc quan về triển vọng của FDI trong tạo việc làm.( theo TS Bùi Anh Tuấn)

Tóm lại, qua những nghiên cứu của các nhà học thuyết kinh tế học từ trớc tới nay ta thấy đợc tầm quan trọng của FDI đối với vấn đề tạo việc làm, nhất là

đối với các nớc đang phát triển Mặc dù FDI không trực tiếp tạo ra nhiều việc làm nhng ta cũng có thể khai thác nó để phục vụ cho quá trình giải quyết công

ăn việc làm cho ngời lao động nhất là trong quá trình toàn cầu hoá hiện nay Qua nghiên cứu cũng có thể thấy đợc rằng: chỉ cần tăng lợng vốn đầu t và mức vốn đầu t /việc làm thì có thể tăng đợc cơ số việc làm Do đó vấn đề đặt ra là phải thu hút đợc nhiều vốn FDI thì mới tạo ra đợc nhiều việc làm, để làm đợc

điều này thì không phải là vai trò của Nhà nớc, các cơ quan đoàn thể từ Trung

Ương tới địa phơng mà cả bản thân những ngời lao động phải không ngừng nâng cao trình độ tay nghề và chuyên môn nghiệp vụ thì mới đáp ứng đợc yêu cầu của các chủ đầu t nớc ngoài

Phần II

Phân tích thực trạng về hiệu quả hiệu quả đầu t trực tiếp nớc ngoài ( FDI) với vấn đề tạo việc làm cho ngời lao động

Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá.

II Thực trạng đầu t nớc ngoài tại Việt Nam trong tiến trình toàn cầu hoá hiện nay

1 1 Về giấy phép đầu t

1.1 Tình hình cấp giấy phép đầu t

Tính đến ngày 31/12/1999, đã có 2.810 dự án đợc cấp giấy phép đầu t với tổng số vốn đầu t ( vốn đăng ký ban đầu + vốn đâu t tăng thêm ) là 40,92 tỷ USD, trong đó 2290 dự án còn thiếu hiệu lực, vốn đằng ký trên 35,5 tỷ USD Số