NHIỄM VIRUS HÔ HẤP CẤP potx

3.1/ Chẩn đoán xác định: TD: nhiễm VRHHC, giai đoạn toàn phát, thể thông thường điển hình, mức độ vừa.. - Ngày thứ n giới hạn 1 tuần có xu hướng hết sốt - Viêm long đường hô hấp xuất hiệ

NHIỄM VIRUS HÔ HẤP CẤP

I - ĐẠI CƯƠNG:

1/ Đặc điểm:

- Nhiễm Virus hô hấp cấp ( VRHHC) là nhóm bệnh gặp phổ biến , chiếm 1/2 tổng

số các bệnh cấp tính, chiếm 2/3-3/4 tổng số các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp

- Chia làm 8 nhóm với hơn 200 loại virus

2/ Đặc điểm lâm sàng chung:

+ H/C NKNĐ:

Bệnh khởi phát đột ngột sốt cao 39-40 hoặc sốt vừa 38-39 , sốt nóng liên tục, sốt hình chử V, có thể có gai rét, rét run,

Người mệt mỏi, đau mỏi cơ khớp; đau đầu ( đau âm ỉ, dữ dội)

XN: BC trong giới hạn bình thường hoặc giảm L thường tăng

+ H/C viêm long đường hô hấp trên:

- Ho? Khan hay khạc đờm?, hắt hơi, sổ mũi, đau rát họng? Xuất hiện trước sốt 1-2 ngày?; khám họng : phù nề, xung huyết

- Kết mạc mắt khô, nhìn mờ, nhìn ánh sáng chói

+ H/C Ban- hạch- lách

( là phản ứng của cơ thể bằng hệ liên võng nội mô, hệ MD ó- globulin):

- Lách to, gan to, ban, hạch

- Ban thường mọc vào ngày thứ 2-3 của bệnh; ban mọc toàn thân, ban dát sẫn, màu đỏ, sau vài ngày ban chuyển sang màu sẫm

- Hạch sưng ở nhiều vị trí đặc biệt là góc hàm, hạch bẹn…; ấn đau, di động, kích thước 0,5-1cm đường kính

+ TSDT:

- Bản thân: bị sởi chưa? bị các bệnh mạn tính gì không?

- Gia đình, những người sống xung quanh có ai mắc bệnh tương tự?

3/ Chẩn đoán:

3.1/ Chẩn đoán xác định:

TD: nhiễm VRHHC, giai đoạn toàn phát, thể thông thường điển hình, mức độ vừa

+ Nhiễm VRHHC:

- Sốt cao đột ngột

- Ngày thứ n( giới hạn 1 tuần) có xu hướng hết sốt

- Viêm long đường hô hấp xuất hiện trước khi sốt 1-2 ngày

- Ban- hạch sưng nhiều

- XN: BC trong giới hạn bình thường hoặc giảm, L thường tăng

4/ Điều trị:

+ Hạn chế sử dụng thuốc

+ Bù nước điện giải

+ Hạ sốt bằng phương pháp vật lý như chườm lạnh

+ Sinh tố: C, B

+ Kháng Histamin

+ An thần

+ Dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn

-> NVRHHC trên BN có thai

+ Không dùng kháng sinh nhóm : Quinolon, Amynoglycozid, Tetracyllin; nên dùng kháng sinh nhóm õ- lactam khi có nhiễm khuẩn tiết niệu ( BCá, Ná, BC có thể bình thường là mức giới hạn cân đối giữa VR và VK)

II - CÁC VR THƯỜNG GẶP:

1/ Nhiễm VR RHINO:

1.1/ Mầm bệnh:

Virus Rhino thuộc họ Picormaviridae, không vỏ, chứa ARN

1.2/ Dịch tể:

- Virus Rhino là nguyên nhân chính gây H/C lạnh

- Thường gặp ở trẻ nhỏ < 6 tuổi

- Bệnh xảy ra quanh năm đặc biệt là mùa hè và mùa thu

- Bệnh lây qua đường hô hấp

1.3/ Lâm sàng:

+ Thời kỳ nung bệnh ngắn: 1-2 ngày

+ Biểu hiện lâm sàng chủ yếu là H/C cảm lạnh: lúc đầu là ho hắt hơi, sổ mũi, xung huyết niêm mạc mũi, đau đầu, mệt mõi, có thể có sốt kèm theo

+ Ở trẻ có thể gặp viêm phế quản- phổi

+ Ở người lớn VR làm nặng thêm một số bệnh phổi mạn tính, hen

+ Bệnh diễn biến 4 -9 ngày khỏi không để lại di chứng

+ Một số có biến chứng viêm tai giữa, viêm xoang…

1.4/ Chẩn đoán:

+ Bệnh cảnh lâm sàng như trên

+ Phân lập VR thông qua nuôi cấy bệnh phẩm

+ VR có nhiều typ huyết thanh nên chẩn đoán huyết thanh học ít có giá trị

1.5/ Điều trị và dự phòng:

- Do bệnh diễn biến nhanh và có khả năng tự khỏi nên không cần điều trị, chỉ khi

có biến chứng

- Dùng kháng sinh khi có viêm tai giữa, viêm xoang

- Không cần dùng kháng virus

- Đề phòng bệnh có thể phun Interferon dưới dạng Aerosol vào mũi, xoang

2/ Nhiễm virus CORONA:

2.1/ Mầm bệnh:

Corona chứa ARN , có vỏ phát ra những vòng sáng như tán xạ mặt trời.; VR có 3 typ huyết thanh B 814, 229E và OC43

2.2/ Dịch tể:

- Chiếm 10-20% các bệnh do VR

- Bệnh xuất hiện vào cuối mùa thu- đông

- Bệnh xuất hiện theo chu kỳ

2.3/ Lâm sàng:

- Thời kỳ nung bệnh khoảng 3 ngày

- Bệnh diễn biến trong khoảng 6-7 ngày

- Bệnh cảnh lâm sàng là H/C cảm lạnh

- Ở trẻ sơ sinh gây viêm phổi

- Thể bệnh nhiễm virus corona ác tính (H/C SARS) xảy ra nhanh: BN lo lắng, vật

vã, mê sảng, co giật kèm theo sốt, da xám xịt mắt thâm quầng sọ ánh sáng

XNM: L giảm, TCD4 giảm, BC bt hoặc giảm, TC giảm,men gan tăng

XQ: hình ảnh viêm phổi thùy, tiến triển nhanh

ELISA, MDHQ, RT – PCR cho chẩn đoán xác định

BN thường tử vong trong tình trạng suy hô hấp, trụy tim mạch

2.4/ Điều trị:

Tương tự Rhino

3/ Nhiễm virus hô hấp hợp bào ( RSV):

3.1/ Mầm bệnh:

VR hô hấp hợp bào thuộc họ Paramyxoviridae, có vỏ; khi nhân lên chúng hợp nhất thành một hợp bào lớn có nhiều nhân Có 2 typ A,B

3.2/ Dịch tể học:

- RSV là tác nhân chính gây bệnh đường hô hấp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là hô hấp dưới

- Thường thành dịch vào mùa thu-đông

- Lứa tuổi hay gặp trẻ 1- 6 tuổi

3.4/ Lâm sàng:

- Thời kỳ nung bệnh: 4 - 6 ngày

- RSV có thể gây bệnh cảnh lâm sàng trên toàn bộ đường hô hấp:

Viêm phổi, viêm phế quản

- Bệnh thường bắt đầu bằng triệu chứng viêm long đường hô hấp trên: ho, hắt hơi,

sổ mũi, sốt nhẹ

- Nếu bệnh nặng: trẻ thở khò khè, khó thở, tím tái, ngừng thở, nghe phổi có ran rít, ran ngáy, ran ẩm

- XQ có hình ảnh phế quản tăng đậm, viêm lan tỏa tổ chức kẽ đến các tiểu thùy hoặc đông đặc thùy phổi

ở người lớn chủ yếu biểu hiện bằng H/C cảm lạnh: sổ mũi, đau rát họng, ho, sốt, mệt mỏi, đau đầu

3.5/ Chẩn đoán:

- Dịch tể:

- Chẩn đoán xác định bằng phân lập VR từ đờm, dịch nhầy họng, nước mũi; hoặc bằng kỹ thuật ELISA, hoặc kỹ thuật MD huỳnh quang

3.6/ Điều trị:

+ Điều trị viêm long đường hô hấp trên : như trên

+ Điều trị viêm đường hô hấp dưới :

- Chống nhiễm khuẩn

- Chống suy hô hấp

- Bù nước, điện giải

- Điều trị triệu chứng

4/ Nhiễm Virus á cúm:

4.1/ Mầm bệnh:

- Á cúm thuộc họ Paramyxoviridae, có vỏ, chứa mảnh ARN, có 4 typ huyết thanh

4.2/ Dịch tể:

- Ở trẻ 8 tuổi thường thấy các kháng thể của typ 1, 2, 3

- Typ 3 gặp quanh năm, hay thành dịch vào mùa xuân

- Gây bệnh đường hô hấp tùy thuộc và typ và lứa tuổi

- Typ 3 thường gây viêm phế quản –phổi ở trẻ sơ sinh

4.3/ Lâm sàng:

- Nung bệnh: 3- 6 ngày

- Ở trẻ nhỏ: sốt cao, sổ mũi, đau rát họng, nói khàn, ho; nếu có biểu hiện Croup sẽ thấy sốt rất cao và sổ mũi, đau họng kéo dài; có thể có khó thở do nghẽn tắc đường

hô hấp

- Thời gian hồi phục nhanh

- Người lớn: bệnh nhẹ, cảm lạnh

4.4/ Chẩn đoán:

- Lâm sàng đặc biệt khi có H/C Croup

- Phân lập virus

- Chẩn đoán phân biệt với biểu hiện Croup do Hemọpilus influenzae typ B, Virus cúm A

4.5/ Điều trị:

- Điều trị viêm long đường hô trên như các Virus khác

- Sử dụng kháng sinh khi có biến chứng như: viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi

- Khi có biểu hiện H/C Croup thì nên điều trị tại bệnh viện: thở Oxy, Corticoid…

- Ribavirin có tác dụng invitro đối với virus á cúm

5/ Nhiễm virus Adeno:

5.1/ Mầm bệnh:

Adeno chứa AND, có vỏ hình khối đa diện 20 mặt tam giác đều

Có 47 typ huyết thanh

5.2/ Dịch tể học:

- Gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ

- Bệnh quanh năm, tập trung vào cuối mùa thu sang mùa xuân

- Hầu như 100% người lớn tuổi có kháng thể kháng Serotype của Adeno

- Typ 1,2,3,5,7 gặp hầu hết ở trẻ em

5.3/ Lâm sàng:

+ Ở trẻ em:

- H/C Viêm long đường hô hấp trên (do typ 3,7)

- Viêm kết mạc mắt

- H/C ban- hạch- lách

+ Người lớn:

- H/C viêm long đường hô hấp trên( do typ 4,7), sốt cao, ho, xuất tiết mũi họng, sưng đau hạch ngoại vi

+ Có thể gây các triệu chứng ngoài đường hô hấp:

- Typ 40, 41 gây ỉa chảy; typ 11, 21 gây viêm bàng quang xuất tiết; typ 8,9 và 37 gây viêm kết mạc mắt

5.4/ Chẩn đoán:

- Lâm sàng

- Phân lập

- Xác định hiệu giá kháng thể bằng các phản ứng kết hợp bổ thể, phản ứng trung hòa, ELISA hoặc RIA; Test ngưng kết hồng cầu dùng để phát hiện typ ngưng kết hồng cầu

5.5/ Điều trị:

Như phần đại cương

BS Nguyễn Văn Thanh