bài giảng sinh học 12 công nghệ gen

Công nghệ gen- Công nghệ gen: là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.. Khái niệm công nghệ gen - Kĩ thuật chuyển gen: Kĩ thuật tạo ADN tái

Bài 20 – Tiết 22 :

T O GI NG NH CÔNG NGH GEN Ạ Ố Ờ Ệ

I Công nghệ gen

- Em hiểu thế nào về công nghệ gen?

- Kĩ thuật chuyển gen là gì?

(Học sinh quan sát hình 21.1và đọc thông tin trong sách giáo khoa thảo luận theo bàn trong

3 phút trả lời câu hỏi trên)

1 Khái niệm công nghệ gen

I Công nghệ gen

- Công nghệ gen: là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới

1 Khái niệm công nghệ gen

- Kĩ thuật chuyển gen: Kĩ thuật tạo ADN tái tổ

hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào

khác

2 Các bước tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen

- Trong kĩ thuật chuyển gen gồm những bước nào?

B C

Tạo ADN tái tổ hợp

Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

a Tạo ADN tái tổ hợp

Tế bào chứa gen cần chuyển gen cần chuyển

E Côli chứa thể truyền (plasmit)

Thể truyền (plasmit)

Gọi là ADN tái tổ hợp(Thể truyền và gen cần chuyển)

Enzim cắt Restrictaza

Enzim nối Ligaza

Enzim cắt Restrictaza

Thể truyền(Plasmit)

Gen cần chuyển

ENZIM CẮT GIỚI HẠN (RESTRICTAZA)

EN ZIM NỐI (LIGAZA)

ADN tái t h p ổ ợ

a Tạo AND tái tổ hợp

- Để tạo được ADN tái tổ hợp cần các khâu nào?

a Tạo AND tái tổ hợp

- Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

- Dùng enzim giới hạn(Restrictaza) để cắt ADN và Plasmit tại những điểm xác định, tạo đầu dính

- Dùng enzim “keo dính” Ligaza để gắn ADN và

Plasmit lại thành ADN tái tổ hợp

•Thể truyền: Phân tử ADN nhỏ có khả năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào, có thể gắn vào hệ gen của tế bào

Ví dụ: Plasmit, virus

ADN của tế bào nhận

ADN tái tổ hợp dạng vòng

ADN tái tổ hợp

b Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.

muối CaCl 2 hoặc xung điện

Tế bào nhận VD: VK E.côli

a Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.

- Dùng muối CaCl2 hoặc xung điện cao áp làm dãn màng sinh chất của tế bào để ADN tái tổ hợp dễ dàng

đi qua

- Tạo điều kiện cho gen đã ghép được biểu hiện

c Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

được tế bào có ADN tái tổ hợp

+ Bằng các kĩ thuật nhất định nhận biết được sản phẩm của các gen đánh dấu

- Cách tiến hành

- Kết quảThu được dòng tế bào có ADN tái tổ hợp

Hệ gen của loài là:AABBDD biến đổi thành :

TH1: AABBDD TH2: BBDD TH3: AA BBDD

từng trường hợp ?

(Bất hoạt gen A - không hoạt động)

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN

1.Khái niệm sinh vật biến đổi gen

* Các cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật

Đưa thêm 1 gen

lạ vào hệ gen

Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen

Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào

đó trong hệ gen

* Khái niệm

Thế nào là sinh vật biến đổi gen?

- Khái niệm: Là sinh vật mà hệ gen của nó được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình

Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật?

- Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật:

+ Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen

+ Làm biến đổi một gen trong hệ gen

+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

Chuột nhắt được chuyển gen hoocmôn sinh trưởng của

chuột cống

Chuột phát sáng

Cá chuyển gen hoomon sinh trưởng (phải) và cá chưa chuyển gen (trái) Cừu chuyển gen tạo sữa

Protein người

Dê chuyển gen cho sữa có prôtêin của tơ nhện

C u con chuy n gen ừ ể

+ cấy phôi chuyển gen

vào tử cung con vật

khác,

+ sinh ra 1 con vật

chuyển gen.

Ý tưởng

Ý tưởng

Ý tưởng

b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen

Cây bông chuyển gen kháng sâu bệnh

cây bông không chuyển gen

Cà chua không chuyển gen

Cà chua chuyển gen chậm chín

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) được chuyển gen

kháng bệnh virút (trái) và cây đối chứng

Khoai tây bình thường (trái) và khoai tây chuyển gen (phải)

Cà chua chuyển gen kháng sinh vật ký sinh (bên phải)

và cà chua đối chứng (bên trái)

c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

- Tạo ra dòng vi khuẩn mang gen của loài khác như gen insulin của người

Vi khuẩn nhanh chóng sản sinh ra một lượng insulin làm thuốc chữa bệnh tiểu đường

Tạo ra dòng vi khuẩn E Coli sản xuất hoóc môn somatostatin

Biến đổi gen của một loài vi sinh vật thuộc họ vi khuẩn

Cyanobacteria tiêu thụ CO2 để sản xuất nhiên liệu (xăng sinh học)

Câu 1.Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ tế bào này sang tế bào khác là vì:

A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được tế bào nhận

B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhận cũng không thể nhân lên và phân li đồng đề

đều về các tế bào con khi tế bào phân chia

C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của gen trong tế bào nhận

D nếu không có thể truyền thì gen sẽ không tạo ra sản phẩm trong tế bào nhận

Câu 2: Công nghệ gen là:

A quy trình công nghệ dung để tạo ra các sinh vật có gen bị biến đổi

B.quy trình công nghệ dùng để tạo ra các sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới

C.kĩ thuật gắn gen cần chuyển vào thể

truyền.

D.kĩ thuật đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

Câu 3: ADN tái tổ hợp gồm:

A ADN của thể truyền và gen cần chuyển

B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận

C ADN của plasmid và gen cần chuyển

D ADN của virut và gen cần chuyển

Hệ gen của loài là:AABBDD biến đổi thành :

TH1: AABBDD TH2: BBDD TH3: AA BBDD

từng trường hợp ?

(Bất hoạt gen A - không hoạt động)

* Các cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật

Đưa thêm 1 gen

lạ vào hệ gen

Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen

Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào

đó trong hệ gen