bài 20 tạo giống bằng công nghệ gen sinh học 12

Công nghệ gen.1.Khái niệm công nghệ gen Công nghệ gen là gì - Là quy trình tạo ra tế bào sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.. Để đ a ADN Tái tổ hợp vào tế bào nhận ng ời

b»ng c«ng nghÖ gen

I Công nghệ gen.

1.Khái niệm công nghệ gen

Công nghệ gen

là gì

- Là quy trình tạo ra tế bào sinh vật có gen bị biến đổi

hoặc có thêm gen mới.

- Kĩ thuật chuyển gen là kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp để

chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác.

2 Các b ớc cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen.

1 Kh¸i niÖm c«ng nghÖ gen

2 C¸c b íc cÇn tiÕn hµnh trong kÜ thuËt

chuyÓn gen.

Quan s¸t h×nh vµ cho

biÕt: Trong kÜ thuËt

chuyÓn gen cã mÊy kh©u chÝnh.

Enzim c¾t

b1 : T¹o ADN t¸i

I C«ng nghÖ gen.

1.Kh¸i niÖm c«ng nghÖ gen

2 C¸c b íc cÇn tiÕn hµnh trong kÜ thuËt cÊy gen.

a T¹o ADN t¸i tæ hîp.

- ADN t¸i tæ hîp lµ g×?

- ThÕ nµo lµ thÓ truyÒn ?

Cã nh÷ng d¹ng thÓ truyÒn nµo? §Æc ®iÓm tõng d¹ng?

- ADN t¸i tæ hîp lµ 1 ph©n tö ADN nhá ® îc l¾p r¸p tõ c¸c ®o¹n ADN tõ c¸c tÕ bµo kh¸c nhau (thÓ truyÒn vµ gen cÇn chuyÓn)

- Thể truyền (plasmit, virut) : là một phân tử ADN nhỏ có khả năng

tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào củng như có thể gắn vào

hệ gen của tế bào

- Plasmit là phân tử ADN nhỏ, dạng vòng nằm trong tế bào chất của nhiều loài vi khuẩn, có khả năng nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào

- Enzim sö dông trong t¹o AND t¸i tæ hîp :

+ Enzim c¾t Restrictaza vµ Enzim nèi Ligaza

I Công nghệ gen.

a Tạo ADN tái tổ hợp.

b Đ a ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.

Để đ a ADN Tái tổ hợp vào tế bào nhận ng ời ta sử dụng

các ph ơng pháp : Dùng muối CaCl2, dùng xung điện,

vitiêm, bắn vào Tb, dùng tinh trùng…

c Phân lập dòng tế bào ch a ADN tái tổ hợp.

Để nhận biết ADN tái tổ hợp trong tế bào nhận ng ời ta áp dụng

ph ơng pháp: Dựa vào sản phẩm tạo ra của gen Đánh dấu trên “Đánh dấu” trên ” trên

thể truyền.

II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống

biến đổi gen

1 Khái niệm công nghệ gen

2 Các b ớc cần tiến hành trong kĩ thuật cấy gen.

Muốn nhận biết ADN trong tế bào nhận ng ời ta

áp dụng ph ơng pháp nào?

Làm thế nào

để đ a ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận?

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen. Thế nào là sinh vật biến

đổi gen? Có những ph

ơng pháp nào để gây biến đổi gen ở sinh vật?

- Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó

đã đ ợc con ng ời làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích

của mình.

-Các ph ơng pháp làm biến đổi gen ở sinh vật:

+ Đ a thêm 1 gen lạ vào hệ gen + Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong hệ gen + Loại

bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen.

Ví dụ ở cà chua gen làm chín quả bị bṍt hoạt nờn có thờ̉ vọ̃n

chuyờ̉n xa hoặc bảo quản lõu dài mà khụng bị hỏng.

I Công nghệ gen.

II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống

biến đổi gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen.

a, Tạo động vật chuyển gen.

b,Tạo giống cây trồng biến đổi gen

c, Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

VSV mang gen sản xuất hoocmon chữa tiểu đ ờng, bệnh lùn, Interlukin kích thích chống ung th , snomax làm tuyết nhân tạo…

Động vật mang gen có năng suất cao, tăng trọng nhanh, nhiều thịt

ít mỡ, tăng năng suất lông ở cừu, sản xuất protein trị liễu…

Cây trồng mang gen kháng sâu bệnh, mùi vị, màu sắc hấp

dẫn, không bị dập nát khi vận chuyển, năng suất cao…

I Công nghệ gen.

II ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống

biến đổi gen

1 Khái niệm sinh vật biến đổi gen.

Cñng cè

- §äc phÇn ghi nhí (trang 85-SGK SH12)

- Tr¶ lêi c©u hái (trang 85-SGK SH12)

§Ó t¹o ra c¸c gièng chñng vi khuÈn cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt trªn

quy m« c«ng nghiÖp c¸c chÕ phÈm sinh häc nh axit amin, vitamin, enzim, hoocmon … , ng êi ta sö dông:

A.§ét biÕn nh©n t¹o

B C¸c ph ¬ng ph¸p lai

C Chän läc c¸ thÓ D.KÜ thuËt di truyÒn

Người ta phải dùng thể truyền để chuyển một gen từ

tế bào này sang tế bào khác là vì:

A nếu không có thể truyền thì gen cần chuyển sẽ không chui vào được

tế bào nhận.

B nếu không có thể truyền thì gen có vào được tế bào nhận cũng

không thể nhân lên và phân li đồng đều về các tế bào con khi tế bào phân chia.

C nếu không có thể truyền thì khó có thể thu được nhiều sản phẩm của

gen trong tế bào nhận.

D nếu không có thể truyền thì gen sẽ không tạo ra sản phẩm trong tế

bào nhận.

Công nghệ gen là:

A quy trình công nghệ dung để tạo ra các sinh

vật có gen bị biến đổi

B.quy trình công nghệ dùng để tạo ra các sinh

vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới

C.kĩ thuật gắn gen cần chuyển vào thể truyền.

D.kĩ thuật đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

ADN t¸i tæ hîp lµ:

A ADN của thể truyền và gen cần chuyển

B ADN của thể truyền và ADN của tế bào nhận

C ADN của plasmid và gen cần chuyển

D ADN của virut và gen cần chuyển

C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ

- Häc bµi cò theo SGK.

- ¸p dông kiÕn thøc häc ® îc vµo thùc tÕ.

- ChuÈn bÞ néi dung bµi 21.

E Restrictaza

Gắn đoạn bị cắt vào plasmit nhờ enzim nối Ligaza

Chuyển đến tế bào nhận

ADN của tế bào nhận

ADN tái tổ hợp

ADN

t¸i tæ

hîp

khuÈn

Phương pháp tạo động vật biến đổi gen

- Lấy trứng ra khỏi con vật

- Cho thụ tinh trong ống nghiệm.

- Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử và hợp

tử phát triển thành phôi.

- Cấy phôi đã được chuyển gen vào tử

cung con vật khác để mang thai và sinh đẻ bình thường.

- Sinh ra một con vật chuyển gen

Chuột chuyển gen người

Chuột nhắt chứa gen hooc

môn sinh trưởng chuột cống

protein người vào cừu

Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông

Cây bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh ( bên phải ) và cây bông không

chuyển gen Bt mẫn cảm với sâu bệnh ( bên trái )

Ngô chuyển gen kháng sâu hại Cà chua Green Zebra Seedling có hương vị ngọt như quả táo

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) đ ợc chuyển gen kháng

bệnh virút (trái) và cây đối chứng (phải)

–Có khả năng khang virút CMV

• Đ ợc đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.

• Cây đậu t ơng chuyển gen

–Kháng sâu (Bt)

• Kháng sâu bệnh (insect resistance)

• Góp phần làm giảm l ợng thuốc trừ sâu cần sử dụng (bảo vệ môi tr ờng và giảm chi phí sản xuất)

–Thay đổi thành phần axít béo

• Làm thay đổi thành phần và giá trị dinh d ỡng

Giống lúa đ ợc chuyển gen tổng hợp

-carotene (giống lúa vàng) Sau

quá trình tiêu hoá, -carotene đ ợc

chuyển hoá thành vitamin A

Khoảng 120 triệu trẻ em trên thế

giới bị các rối loạn do thiếu vitamin

A Giống lúa vàng mang lại niềm

hy vọng trong việc bảo vệ khoảng 1

đến 2 triệu bệnh nhân bị các rối

loạn do thiếu vitamin A

Gạo bình th ờng

Gạo hạt vàng

• Cây cà chua chuyển gen

–Gen kéo dài thời gian chín

• Làm chậm quá trình chín nhũn quả

• Tăng c ờng chất l ợng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch

–Gen kháng bệnh virút

• Kháng với virút CMV

• Góp phần giảm l ợng thuốc trừ sâu sử dụng trong quá

trình trồng trọt Cây cà chua chuyển gen kháng virút (bên trên)

trong khi cây không đ ợc chuyển gen kháng mẫn cảm với virút CMV - Cucumber mosaic Virus - khi trồng trọt trên đồng ruộng (bên d ới)