Bài giảng sinh học 12: Bài 1. Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC THPT • PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG • PHẦN II: SINH HỌC TẾ BÀO • PHẦN III: SINH HỌC VI SINH VẬT • PHẦN IV: SINH HỌC CƠ THỂ • PHẦN V: DI TRUYỀ

CHÀO MỪNG NĂM HỌC MỚI

CHÚC CÁC EM NHIỀU SỨC KHOẺ

NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

SINH HỌC THPT

• PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ

GIỚI SỐNG

• PHẦN II: SINH HỌC TẾ BÀO

• PHẦN III: SINH HỌC VI SINH VẬT

• PHẦN IV: SINH HỌC CƠ THỂ

• PHẦN V: DI TRUYỀN HỌC

• PHẦN VI: TIẾN HOÁ

• PHẦN VII: SINH THÁI HỌC

I Gen

Gen là một đoạn phân tử ADN mang

thông tin mã hoá một chuỗi polypeptit

hay một phân tử ARN Ví dụ: gen tARN

mã hoá phân tử tARN

Đọc mục I.1 trong sgk, tìm các cụm từ mô tả về “gen” để trả lời câu hỏi gen là gì?

1 Khái niệm

2 Cấu trúc chung của gen cấu trúc

Mạch mã gốc 3’

Mạch bổ sung 5’

5’

3’ Các

Quan sát hình sau để hoàn thành nội dung phiếu học tập

- Ở sinh vật nhân sơ (gen

không phân mảnh ): vùng

mã hoá liên tục.

-Ở sinh vật nhân thực (gen phân mảnh ): vùng mã hoá không liên tục, xen kẽ các đoạn êxôn và intron.

Khởi động và điều hoà quá trình phiên mã

Mã hoá các aa

Nằm ở đầu 5’của mạch

mã gốc của gen

Mang tín hiệu kết thúc phiên mã.

Vïng ®iÒu hoµ Vïng m· ho¸ Vïng kết thúc

Kh«ng ph©n m¶nh

Vïng ®iÒu hoµ Vïng m· ho¸ Vïng kÕt thóc

Intron

Exon Exon Intron Exon

1 Gen cấu trúc ở sinh vật nhân thực

2 Gen cấu trúc ở sinh vật nhân sơ

Mã di truyền.

Gen cấu tạo từ các nucleotit, prôtein được cấu tạo từ các

aa Vậy làm thế nào

mà gen quy định tổng hợp prôtein được?

UXU UXX UXA UXG

Ser

UAU UAX UAA UAG

Tyr KT

UGU UGX UGA UGG

Cys

KT Trp

U X A G

Pro

XAU XAX XAA XAG

His Gln

XGU XGX XGA XGG

Arg

U X A G

AXU AXX AXA AXG

Thr

AAU AAX AAA AAG

Asn Lys

AGU AGX AGA AGG

Ser Arg

U X A G

Ala

GAU GAX GAA GAG

Asp Glu

GGU GGX GGA GGG

Gly

U X A G

BẢNG MÃ DI TRUYỀN

II Mã di truyền

Là trình tự các nucleotit trong gen (trong mạch khuôn) quy trình trình tự các aa trong prôtein.

1 Khái niệm Mã di truyền là gì?

Hãy quan sát bảng mã di truyền cho biết 1aa được mấy nu quy định?

- ADN có mấy loại nucleotit?

- Prôtein có bao nhiêu aa?

- Nếu 1 nucleotit mã hoá cho 1 aa thì có bao nhiêu tổ hợp

đã đủ mã hoá cho 20 loại aa chưa?

- Vậy phải cần mấy nucleotit mã hoá cho 1 aa? tại sao?

? Từ đó cho ta kết luận được điều gì?

Tại sao mã di truyền là

mã bộ ba?

Mã di truyền là mã bộ ba

Tìm mối liên hệ giữa ADN - ARN - prôtein?

 Có bao nhiêu mã bộ ba?

 Cách đọc mã di truyền trên 1 gen?

 Một bộ ba mã hoá được mấy aa? Có trường hợp nào đặc biệt không?

 Có phải mỗi aa đều chỉ

do một bộ ba mã hoá quy định?

2 Mã di truyền là mã bộ ba

Có 64 mã bộ ba, trong đó có 3 bộ ba không mã hoá aa nào (các bộ ba kết thúc): UAA, UAG, UGA ; một bộ ba

AUG là mã mở đầu mã hoá aa metiônin (sv nhân thực),

mã hoá foocmin mêtiônin (sv nhân sơ)

3 Đặc điểm chung của mã di truyền

 Mã di truyền được đọc từ một điểm xác định theo từng

 Mã di truyền có tính phổ biến , tất cả các loài đều có chung 1 bộ mã di truyền, trừ một vài ngoại lệ.

 Mã di truyền có tính đặc hiệu , tức là 1 bộ ba chỉ mã hoá cho 1 loại aa.

 Mã di truyền mang tính thoái hoá , tức nhiều bộ ba khác nhau cùng xác định một loại aa trừ AUG và UGG

III Quá trình nhân đôi ADN (tái bản ADN)

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

ADN polimeraza

Mạch khuôn

Mạch mới tổng hợp

III Quá trình nhân đôi ADN (tái bản ADN)

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

ADN polimeraza

Mạch khuôn

Mạch mới tổng hợp

Hãy mô tả trình tự

ADN?

III Quá trình nhân đôi ADN (tái bản ADN)

1 Đặc điểm:

- Xảy ra trong nhân tb

- Kì trung gian (pha S)

2 Diễn biến:

Gồm 3 bước:

Bước 1: Tháo xoắn phân tử ADN (sgk)

Bước 2: Tổng hợp các mạch ADN mới (sgk) Bước 3: Hai phân tử ADN được tạo thành (sgk)

III Quá trình nhân đôi ADN (tái bản ADN)

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

ADN polimeraza

Mạch khuôn

ADN, n là số ADN ban đầu Hãy cho biết tổng số ADN con được tạo ra?

Vai trò của enzim ADN polimeraza trong quá trình nhân đôi ADN là:

d cả a, b, c.

c lắp ráp các nu tự do theo nguyên tắc bổ sung với mỗi mạch khuôn của ADN

a tháo xoắn phân tử ADN.

b bẻ gãy các liên kết H 2 giữa 2 mạch ADN

05

VỀ NHÀ:

• Học bài, trả lời câu hỏi SGK.

• Một phân tử ADN ban đầu tự nhân đôi 3 lần thì thu

được bao nhiêu ADN con?

• Nếu ADN đó có tổng số nucleotit là 3000 nu thì quá

trình nhân đôi đó cần nguyên liệu của môi trường là bao nhiêu nucleotit tự do?

• Hoàn thành phiếu học tập bài tiếp theo Hãy kể tên các

thành phần tham gia quá trình phiên mã và dịch mã?

PHIẾU HỌC TẬP

Cấu trúc Chức năng mARN

tARN rARN

Bài học hôm nay đến đây kết thúc,

mời các em nghĩ.